نزدیک به 'نیم میلیون' مهاجر در سه ماه به افغانستان اخراج شدند

آژانس پناهندگان سازمان ملل با برشماری چالش‌های سد راه مهاجران بازگشتی گفته است که شماری برای نخستین‌بار افغانستان را می‌بینند، شماری دیگر اعضای خانواده‌شان را در آن‌سوی مرز جا گذاشته‌اند و شماری نیز اموال و املاک‌شان در پاکستان جا مانده است.

نماینده رسانه‌ای آژانس پناهندگان سازمان ملل که هفته گذشته به شرق افغانستان سفر کرده است، به نقل از بازگشت‌کنندگان می‌گوید که کرایه‌ خانه رو به افزایش است.

مهاجران بازگشتی همچنین از محدود بودن فرصت‌های شغلی در جوامع میزبان شکایت دارند و می‌گویند که حتا توانایی تأمین ابتدایی‌ترین نیازهای روزمره خود را نیز ندارند.

آژانس پناهندگان سازمان ملل با اشاره به گستردگی نیازهای بشردوستانه مهاجران بازگشتی گفته است که بسیاری از آنان به مدارک هویتی، آموزش و خدمات اساسی دسترسی ندارند.

زنان و دختران بازگشت‌کننده نیز گفته‌اند که در تمامی جنبه‌های زندگی روزمره با محدودیت‌ها و چالش‌های ویژه‌ای روبه‌رو هستند.

نماینده رسانه‌ای آژانس پناهندگان سازمان ملل خواستار حمایت بیشتر از مهاجران بازگشتی شده است.

پیشتر کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل اعلام کرد که در سال ۲۰۲۵، دست‌کم ۲.۸ میلیون مهاجر افغان از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشتند. براساس این گزارش، ۱.۸ میلیون افغان از ایران و ۹۳۰ هزار مهاجر از پاکستان اخراج شدند.

روزنامه پاکستانی نیشن روز یکشنبه، پنجم دلو گزارش داد که پولیس پاکستان برخورد خود با مهاجران افغان را تشدید کرده و روند انتقال آنان به اردوگاه‌های تعیین‌شده از سوی حکومت همچنان ادامه دارد.

پولیس شهر جهلم به شهروندان هشدار داده و از آنان خواسته است از اجاره دادن خانه، دکان یا وسایط نقلیه به مهاجران بدون مدرک خودداری کنند.

پولیس تاکید کرده است که مهاجران بدون مدرک اجازه انجام هیچ‌گونه فعالیت تجاری، خرید و فروش یا اشتغال در پاکستان را ندارند.

طارق عزیز سندهو، مامور پولیس شهر جهلم گفت که دستورات حکومت پنجاب در قبال مهاجران بدون مدرک در حال اجراست و با هر فردی که این دستورات را نقض کند، برخورد قانونی خواهد شد.

پولیس پاکستان در ماه عقرب عملیات بازداشت مهاجران افغان را در جهلم ایالت پنجاب آغاز کرده بود. مقام‌های این کشور پیشتر نیز از بازداشت صدها مهاجر افغان در این شهر خبر داده بودند.

در پی تیره شدن روابط میان طالبان و پاکستان در ماه‌های اخیر، اسلام‌آباد روند اخراج مهاجران افغان را شدت بخشیده و هزاران نفر را از این کشور اخراج کرده است.

• 

  سازمان ملل: امسال ۲.۸ میلیون افغان از ایران و پاکستان اخراج شدند

این روند نگرانی سازمان‌های حقوق بشری را نیز برانگیخته است. کارشناسان سازمان ملل نیز نسبت به پیامدهای زیان‌بار اخراج مهاجران هشدار داده و خواستار پایبندی اسلام‌آباد به تعهدات بین‌المللی آن شده‌اند.

براساس گزارش‌های سازمان ملل در سال ۲۰۲۵ بیش از دو میلیون مهاجر از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشته‌اند که بخش عمده این بازگشت‌ها به‌گونه اجباری بوده است.

به‌ گزارش رسانه‌های ترکیه، پناهجویان افغان که فاقد اسناد قانونی لازم برای اقامت در این کشور بوده‌اند، به مرکز نگهداری مهاجران در آیواجیک منتقل شده‌اند.

ترکیه در ماه‌‌های اخیر روند بازداشت و اخراج پناهجویان را، که عمدتا شهروندان افغانستان هستند، تسریع کرده است. بر اساس آمار منتشرشده در وب‌سایت اداره مهاجرت این کشور، در سال ۲۰۲۵ میلادی ۴۴ هزار و ۱۵۷ مهاجر افغان بدون مدرک در سراسر ترکیه بازداشت شده‌اند.

آمارهای این اداره همچنین نشان می‌دهد که تنها در دو هفته نخست سال جاری میلادی، بیش از هزار و ۵۰۰ مهاجر افغان بازداشت شدند. طبق این داده‌ها، شهروندان افغانستان در صدر فهرست پناهجویان بازداشتی در ترکیه قرار دارند.

این خانواده‌های افغان که به تازگی از طریق گذرگاه‌های اسپین‌بولدک و تورخم به افغانستان بازگشته‌اند، می‌گویند که هیچ‌ اطلاعاتی درباره وضعیت زندانیان و بستگان مفقودشده خود ندارند.

آنان با ابراز نگرانی می‌گویند که توانایی برگشت به پاکستان برای پیگیری زندانیان و بستگان مفقودشده خود نیز ندارند.

به گفته مهاجران بازگشته افغان، روند بازداشت‌ها در پاکستان به‌طور ناگهانی و بدون اطلاع قبلی انجام می‌شود؛ برخی به‌دلیل نداشتن اسناد قانونی اقامت و برخی دیگر نیز بدون هیچ دلیل مشخصی بازداشت شده‌اند.

نیازمحمد که به‌تازگی همراه خانواده‌اش به قندهار بازگشته، به افغانستان اینترنشنال گفت که اعضای خانواده‌اش هنوز در پاکستان زندانی‌اند.

او افزود: «همه ما به قندهار برگشتیم؛ اما برادرم را پولیس پاکستان برده است. نزدیک به سه ماه می‌شود که هیچ خبری از او نداریم؛ نمی‌دانیم زنده است یا نه، در زندان است یا جای دیگر.»

روایت نیازمحمد روایت صدها مهاجر افغان است که شکایت‌های مشابهی دارند. برخی می‌گویند بزرگان خانواده‌شان بازداشت شده‌اند و برخی دیگر از زندانی شدن پسران جوان‌شان شکایت دارند.

یکی دیگر از بازگشت‌کنندگان گفت: «پدرم دست‌فروشی می‌کرد؛ وقتی پولیس او را بازداشت کرد، به ما گفتند به‌زودی آزاد می‌شود؛ اما تا امروز هیچ اطلاعاتی از او نداریم و اکنون ما بی‌سرپرست مانده‌ایم.»

در میان مهاجران بازگشته، خانواده‌هایی نیز هستند که تنها زنان، کودکان و سالمندان به افغانستان برگشته‌اند و مردان خانواده‌شان در پاکستان زندانی‌اند.

این خانواده‌ها می‌گویند نه توان مالی بازگشت را دارند و نه جرأت آن را که بار دیگر به آن کشور بازگردند. خانواده‌های بازگشته تأکید می‌کنند که هیچ مرجع رسمی برای تماس با زندان‌های پاکستان وجود ندارد و هیچ نهاد حقوق بشری نیز تا کنون به‌گونه عملی به آنان کمک نکرده است.

آنان از اداره طالبان و نهادهای بین‌المللی می‌خواهند که برای روشن شدن سرنوشت این زندانیان و افراد مفقودشده، گام‌های جدی بردارند.

طبق گزارش‌ها، اخراج مهاجران افغان از ایران و پاکستان همچنان ادامه دارد.

مهاجران افغان از پاکستان و ایران از طریق گذرگاه‌های تورخم، اسپین‌بولدک، پل ابریشم و بهرامچه به افغانستان بازگردانده می‌شوند.

بر مبنای آمار تازه فدراسیون بین‌المللی صلیب سرخ، بیش از ۵.۲ میلیون شهروند افغان در سال ۲۰۲۵ از ایران و پاکستان به طور اجباری یا اختیاری بازگشتند. این فدراسیون بدون ارائه آمار مشخص، به اخراج اجباری شماری از پناهجویان افغان از تاجیکستان نیز اشاره کرده است.

یافته‌های افغانستان اینترنشنال نشان می‌دهد شماری از پناهجویان افغان پس از بازگشت اجباری از ایران با بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه و قتل‌های فراقانونی در افغانستان مواجه شده‌اند. پرونده‌های مستندسازی‌شده الگویی تکرارشونده از خشونت علیه بازگشت‌کنندگان را نشان می‌دهند، و بستگان قربانیان، طالبان را مسئول می‌دانند.