رئیسجمهور روسیه یکشنبه در پیامی گفت که روز خروج سربازان شوروی از افغانستان در تاریخ نظامی روسیه فراموش ناشدنی است. ولادیمیر پوتین تاکید کرد که سربازان روسی از «منافع ملی وطن» دفاع کردند و وظیفه خود را بهخوبی انجام دادند.
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه به مناسبت سیوهفتمین سالگرد خروج نیروهای شوروی از افغانستان از آنها قدردانی کرد. به باور پوتین، آنها در دفاع از «منافع ملی میهن»، آزمونهای سختی را «با عزت» تحمل کردند.
در پیام پوتین به این مناسبت آمده است که سربازان و متخصصان شوروی در این ماموریت از خود «مقاومت، شجاعت، مهربانی و بزرگواری» برجای گذاشند. او همچنین دانش، مهارت و تجارب گسترده این افراد را در امر آموزشهای میهنپرستانه جوانان روسیه یک ضرورت دانست.
آخرین سرباز نیروهای شوروی سابق در ۲۶ دلو ۱۳۶۷ از افغانستان خارج شد. روسیه از آن زمان تاکنون هر سال این روز را طی مراسم رسمی گرامی میدارد. مقامات طالبان نیز، سیوهفتمین سالگرد خروج نیروهای شوروی سابق از افغانستان را تجلیل کردند.
رئیس جمهور روسیه گفت: «موضع مدنی و مسئولانه و تعهد و پایبندی قاطع شما به آرمانها و ارزشهای پایدار میهنپرستانه، معنوی و اخلاقی، شایسته قدردانی است.»
مراسم یادبود از کشتهشدگان نیروهای شوروی سابق در افغانستان در شهرهای مختلف روسیه و بلاروس برگزار شد. شرکتکنندگان در این مراسمها بر بنای یادبود سربازان کشتهشده گل گذاشتند و مقامات در مکاتب برای دانشآموزان «درس شجاعت» برگزار کردند.
منابع در کابل به افغانستان اینترنشنال گفتند که طالبان به حامد کرزی، رییس جمهور سابق افغانستان، و عبدالله عبدالله رییس پیشین شورای عالی مصالحه ملی، نه اجازه برگزاری مراسم روزهای ملی را میدهد و نه آنان را به این مناسبتها دعوت میکند.
حامد کرزی و عبدالله عبدالله از معدود چهرههای حکومت پیشین هستند که پس از سقوط افغانستان به دست طالبان در اسد سال ۱۴۰۰ در کابل ماندند.
به گفته این منابع، از زمان بازگشت طالبان به قدرت تاکنون هیچ گاه از این دو چهره برای اشتراک در مراسم روزهای ویژه دعوت نشده است.
کرزی و عبدالله هر دو در زمان جنگ مجاهدین افغان علیه شوروی در صنف مجاهدین قرار داشتند. این دو سیاستمدار افغان پیش از بازگشت طالبان به قدرت در بیشتر مراسمهایی که به مناسبتهای مختلفی مانند هشتم ثور، ششم جدی یا بیست و شش دلو برگزار میشد، شرکت میکردند.
منابع گفتند که همچنان به کرزی و عبدالله طی چهار سال گذشته اجازه داده نشده که برای مناسبتهای خاص، خودشان نیز مراسم برگزار کنند.
این موضوع بخشی از محدودیتهای اعمال شده بر آنان عنوان شده است.
منابع پیشتر نیز گفته بودند که کرزی و عبدالله بدون اجازه طالبان نمیتوانند دیدار انجام دهند یا سفر کنند و در هر دو مورد باید از پیش اجازه بگیرند.
بر اساس اطلاعات منتشر شده، کرزی در ماه سنبله سال جاری چندین بار درخواست کرده بود تا به زادگاهش قندهار سفر کند، اما طالبان برای این سفر شرایط ویژه تعیین کرده است.
در همین حال، محمد یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، روز یکشنبه ۲۶ دلو در مراسم سالروز خروج نیروهای شوروی خطاب به مقامات دیگر طالبان گفت که باید گذشته در افغانستان فراموش شود. او گفت که نباید افراد را بر اساس وابستگیهای پیشین به تنظیمها و گروهها قضاوت کنیم.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان در گفتوگو با رادیو پشتوی برونمرزی جمهوری اسلامی گفته است که در صورت حمله احتمالی امریکا به این کشور، افغانها آمادهاند تا در حد توان با مردم آن همکاری کنند.
بخشی از این گفتوگو روز یکشنبه،۲۶ دلو در سایت پشتوی رادیو ایران منتشر شده است.
آقای مجاهد با لحنی احتیاطآمیز گفته که «طالبان طرفدار جنگ نیست» اما در جریان چنین حملهای میتواند در مشکلات ناشی از جنگ «با ملت ایران همکاری داشته باشند.»
سایت پشتوی رادیو به نقل از مجاهد نوشته است که در «حمله قبلی امریکا بر ایران نیز این کشور پیروز بود» و به گفته او، ایران بار دیگر هم موفق خواهد شد.
احتمالا منظور از «حمله قبلی امریکا به ایران» جنگ دوازده روز هوایی اسرائیل و ایران است که امریکا نیز در عملیات چکش نیمه شب مشارکت داشت. ایالات متحده چندین مرکز هستهای جمهوری اسلامی را در این حمله هدف قرار داد.
رادیو پشتوی ایران همچنان از مجاهد نقل کرده است که «دلیل موفقیت جمهوری اسلامی ایران» را توانایی این نظام میداند و گفته است که این کشور حق دارد از خود دفاع کند.
تهران طالبان را بهعنوان حکومت رسمی افغانستان بهرسمیت نشناخته، اما تماسها و تعاملات خود را حفظ کرده است.
خانواده یک نظامی حکومت پیشین به افغانستان اینترنشنال گفتند که نیروهای طالبان شنبهشب در مرکز ولایت ارزگان، قبر این نظامی را تخریب کردند و پیکرش را از خاک بیرون کشیدند. این نظامی پیشین صدیقالله نام داشت و افسر پولیس بود. طالبان تاکنون در این باره واکنشی نشان نداده است.
در تصاویر و ویدیوهایی که به افغانستان اینترنشنال رسیده، دیده میشود قبر این افسر پیشین پولیس بهگونه کامل ویران شده و لحد او نمایان است. این تصاویر نشان میدهد که جسد نیز از خاک بیرون کشیده شده است. یکی از نزدیکان صدیقالله گفت: «نه تنها جسد او را بیرون آوردهاند، بلکه به برخی اندامهایش هم آسیب زدهاند.»
یونس الکوزی، از دوستان صدیقالله، میگوید او در سال ۲۰۲۱ در مرکز قندهار توسط طالبان ترور شد. به گفته او، یکی از برادران صدیقالله نیز در حکومت پیشین فرمانده نظامی بود.
این نخستین مورد از تخریب قبر نظامیان پیشین نیست. پیش از این نیز قبر عزیزالله کاروان، فرمانده پیشین قطعات خاص، با مواد انفجاری تخریب شد. خانواده او تأیید کردند که این اقدام از سوی طالبان محلی انجام شده، اما طالبان در آن زمان واکنشی نشان نداد.
در ماه ثور ۱۴۰۱ نیز ویدیوهایی منتشر شد که نشان میداد نیروهای طالبان در محوطه مقبره احمدشاه مسعود، فرمانده نامدار ضدطالبان در پنجشیر، رقص کردند؛ اقدامی که واکنشهای گستردهای در داخل و خارج از کشور برانگیخت.
چند روز پس از این اقدام، عبدالخالق اچکزی، برادر جنرال عبدالرازق اچکزی، با نشر تصاویری از مقبره او نوشت که در حال حاضر صحن این مقبره به پارکینگ موتر تبدیل شده است.
او این اقدام را به طالبان نسبت داده و آنرا «توهینآمیز و غیراسلامی» توصیف کرد.
با وجود اعلام عفو عمومی از سوی هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان گزارشهایی از کشتهشدن مرموز یا شکنجه کارمندان نظام پیشین، بهویژه نظامیان همچنان منتشر میشود. نهادهای حقوق بشری از جمله سازمان ملل نیز در این باره گزارش دادهاند، اما طالبان این اتهامها را رد میکند.
یافتههای افغانستان اینترنشنال نشان میدهد که در زمان وزارت شهابالدین دلاور در وزارت معادن و پترولیم طالبان، وجود تخلفات جدی مالی و اداری در شماری از قراردادهای معادن منجر به ضرر۱۴ میلیارد و ۵۲۷ میلیون افغانی شده است.
بر پایه اسنادی که افغانستان اینترنشنال پشتو به آن دست یافته، در شش قرارداد این وزارت به دلیل حق امتیاز کم، محاسبه نادرست اسعار، جمعآوری غیر بانکی عواید و تخطی از اصول داوطلبی، خسارتهای سنگین مالی به بودجه ملی وارد شده است.
در اسناد آمده است که در شماری از پروژهها، شرکتهایی که در مرحله داوطلبی قیمت بالاتری پیشنهاد کرده بودند، بعدا جواز استخراج را با نرخ پایینتر دریافت کردهاند.
این اسناد همچنین مشکلات جدی در استفاده نرخگذاری اسعار را نشان میدهد. بر مبنای این اسناد، در برخی پروژهها، شرکتهایی که قیمت بیشتری پیشنهاد کرده بودند، بعداً مزایای کمتر گرفتند. بر اساس این اسناد، شرکتها پرداختها را بر اساس نرخ دالر انجام دادهاند، در حالی که قراردادها داخلی بوده و باید فقط به افغانی صادر میشدند.
میزان خسارت در قراردادها
این اسناد نشان میدهد که هنگام واگذاری قراردادهای معادن، بر اساس مجموع ارزش این قراردادها، حدود ۱۴ میلیارد و ۵۲۷ میلیون افغانی خسارت ثبت شده است.
همچنین بر پایه میزان واقعی استخراج تا اکنون، ۱۱۴ میلیون و ۳۳۴ هزار و ۱۷۱ افغانی ضرر قطعی تثبیت شده است. این موارد مربوط به شش قرارداد میشوند.
اسناد به دست آمده نشان میدهد که در پرداختهای مربوط به استخراج معادن توسط شرکتهای بهیر ماربل و خالد مومند، اختلافی به مبلغ ۱۸۱ میلیون و ۸۰۱ هزار و ۶۳۵ افغانی شناسایی شده است.
بر اساس اسناد بررسیشده، این تفاوت در جریان تطبیق پرداختها با میزان استخراج و تعهدات مالی قراردادها به دست آمده و نشان میدهد میان مبالغ پرداختشده و ارقام ثبتشده در اسناد رسمی، همخوانی کامل وجود ندارد.
معاونت بررسی ریاست عالی فرامین و احکام طالبان، که مسئول بررسی امور مالی، حسابی و اداری این گروه است، گفته که بررسیها بر اساس احکام هبتالله و معیارهای تفتیشی انجام شده که به گفته آنان از سوی سازمان بینالمللی نهادهای عالی تفتیش "انتوسای" پیشنهاد شده است.
بر اساس صلاحیتهای تفویض شده، این اداره میتواند نهادهای مربوط به ریاستالوزرا، ادارات عمومی، دادگاه عالی، واحدهای مرکزی، ادارات محلی، ریاستهای عمومی دارای تشکیل و بودجه مستقل، کمیسیونها، شهرداریها، شرکتهای دولتی و مشترک و نیز جمعیت هلال احمر افغانی را بررسی کند.
قراردادها بدون ارزیابی تخنیکی و مطالعات بازار
بر اساس اسناد رسیده، قراردادهایی که به شکل محدود منعقد شده و جواز آنها صادر شده، از نظر نرخ حق امتیاز مورد بررسی قرار گرفتهاند.
حق امتیاز، مبلغ یا درصدی است که در برابر استخراج معادن به دولت پرداخت میشود. هر شرکتی که جواز استخراج دریافت کند، مکلف است بر اساس شرایط تعیینشده، این مبلغ را به اداره طالبان بپردازد.
در گزارش افغانستان اینترنشنال پشتو آمده است که پس از سال ۲۰۲۱ روند استخراج معادن افزایش یافته، اما قراردادها بدون شفافیت صادر میشوند و جزئیات آن با مردم و رسانهها شریک نمیشود.
در گزارش به نقل از مزمل شینواری، کارشناس اقتصادی، آمده است که معادن بدون انتشار ارقام دقیق استخراج میشوند و عواید ابتدا به دفتر بودجه هبتالله در قندهار منتقل میشوند. او هشدار داده که استخراج غیر مسلکی منابعی مانند نفت و طلا میتواند به منابع طبیعی آسیب برساند.
در گزارش همچنین تأکید شده است که وزارت معادن طالبان جزئیات قراردادها و حجم واقعی استخراج را منتشر نمیکند و این وضعیت میتواند زمینه فساد اداری را فراهم سازد.
بر اساس گزارش سال ۲۰۲۵ سازمان شفافیت بینالمللی نیز افغانستان تحت کنترول طالبان در میان فاسدترین کشورها قرار گرفته و نسبت به سال ۲۰۲۴ یک رتبه دیگر سقوط کرده است.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، حمله مرگبار اخیر داعش به نمازگزاران شیعه در اسلامآباد را نتیجه «حمایت و پرورش» این گروه از سوی حکومت پاکستان دانست. او گفت: «سیاست داعشپروری، به زیان مردم پاکستان و افغانستان تمام میشود.»
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، روز یکشنبه ۲۶ دلو در گفتوگو با رادیو تهران بار دیگر پاکستان را به پشتیبانی از گروه داعش متهم کرد و گفت «حلقههایی در درون ارتش این کشور برای پیشبرد اهداف خود از این گروه استفاده کرده و آن را تمویل میکنند.»
او افزود: «ما بارها گفتهایم داعش مانند مار است؛ هر کسی که آن را پرورش دهد، سرانجام از همان مار نیش خواهد خورد.» به گفته او، حملات اخیر داعش در مناطق مختلف پاکستان نتیجه همین سیاست است.
در حمله انتحاری به یک مسجد شیعیان در اسلامآباد که روز جمعه ۱۸ دلو رخ داد، دستکم ۳۲ نفر کشته و ۹۲ نفر دیگر زخمی شدند. گروه داعش مسئولیت این حمله را بر عهده گرفت.
مجاهد مدعی شد که پاکستان ابتدا گروه داعش را در بلوچستان سازماندهی کرد و پناه داده و سپس آن را به خیبرپختونخوا منتقل کرده است.
او در عین حال، بار دیگر حمایت طالبان افغانستان از تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) را رد کرد و گفت هیچ فرد مسلحی اجازه فعالیت در خاک افغانستان را ندارد.
به گفته سخنگوی طالبان، تنها شماری از «مهاجران وزیرستانی» در افغانستان حضور دارند که به درخواست پاکستان از مناطق مرزی دور نگه داشته شدهاند و در صورت درخواست رسمی، امکان بازگشت آنان فراهم است. او تاکید کرد که طالبان با حضور مسلحانه تیتیپی در افغانستان مخالفاند و اجازه چنین فعالیتی را نمیدهند.
مقامهای پاکستانی بارهاطالبان افغان را به حمایت از گروههای مسلح مخالف پاکستان، بهویژه تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی)، متهم کردهاند.
آنان میگویند اعضای این گروه در خاک افغانستان پناهگاه دارند و از آنجا حملات خود را علیه نیروهای امنیتی پاکستان سازماندهی میکنند. به گفته مقامهای اسلامآباد، این موضوع بزرگترین عامل تنش و اختلاف در روابط با طالبان به شمار میرود و تا زمانی که بهگونه جدی حل نشود، روابط دو طرف بهبود نخواهد یافت.
بسته ماندن گذرگاهها میان افغانستان و پاکستان
آقای مجاهد همچنین اذعان کرد که بستهبودن گذرگاههای مرزی به زیان مردم و بازرگانان افغانستان و پاکستان است، اما گفت تا زمانی که پاکستان «تضمین ندهد» گذرگاهها را بهگونه مکرر نمیبندد، اجازه بازگشایی داده نخواهد شد.
او افزود طالبان در پی ایجاد مسیرهای بدیل تجاریاند و مدعی شد که پاکستان از بستهشدن این مسیرها بیشتر آسیب دیده، زیرا دسترسیاش به آسیای میانه محدود شده است.
گذرگاههای مرزی میان افغانستان و پاکستان در ماه میزان، پس از درگیریهای خونین میان نظامیان پاکستانی و طالبان، بهروی کاروانهای بازرگانی بسته شد.
پس از آن، طالبان از بازرگانان خواست دادوستد تجاری با پاکستان را متوقف کنند.