این پژوهشگر در برنامه دیدگاه افغانستان اینترنشنال، به پیامدهای نزدیک به پنج دهه عملکرد جمهوری اسلامی در ایران اشاره کرد و افزود که تلاشهای این حکومت برای تحمیل حجاب اجباری و قوانین مشابه دیگر، موجب فاصله گرفتن بخش قابل ملاحظهای از شهروندان این کشور از دین شده است.
به گفته آقای کیول، تحمیل اقتدار دینی با قرائت طالبانی، دوری از اسلام و بیاحترامی به آن را در پی خواهد داشت. او با اشاره به پیامدهای چند دهه تحمیل دین در ایران از سوی جمهوری اسلامی گفت که این رویکرد منجر به فاصله گرفتن بخش کلانی از جامعه ایران از دین شده است.
این پژوهشگر ترک در کتابی تحت عنوان «هیچ اجباری در دین وجود ندارد - بدون استثنا» به بررسی این موضوع پرداخته که چگونه رژیمهای خودکامه زیر عنوان اسلام به دنبال کسب قدرت و حفظ کنترول جامعه هستند.
آقای آکیول از جمهوری اسلامی ایران به عنوان نمادی از شکست سیاست تحمیل دین اشاره کرد.
او میگوید ۴۷ سال اجبار دینی، بخشی از جمعیت ایران را به افرادی «ضد اسلام» تبدیل کرده است.
این پژوهشگر گفت که با توجه به اختیاری بودن امر دین، یک گروه اسلامی نمیتواند قرائت خاص خود از مذهب را بر دیگران تحمیل کند اما طالبان از زمانی که کنترول افغانستان را به دست گرفت با جدیت تفسیر خود از فقه اسلامی را بر جامعه تحمیل کرده است.
او میگوید که با زور نمیتوان دین را به قلب مردم حاکم ساخت بلکه افراد به اختیار و تکیه بر وجدان خویش باید به اسلام باور داشته باشند.
آقای آکیول طالبان را به عنوان یک گروه مدعی حاکمیت اسلامی خوانده که میخواهد مردم را به پرهیزکاری مجبور کند.
این اسلامشناس تاکید کرد که ایمان از خلوص قلبی میآید و از خارج نمیتوان آنرا تحمیل کرد. به گفته او وقتی دین از سوی دولت تحمیل شود، مردم دچار ریاکاری خواهند شد یا علیه دین شورش خواهند کرد.
به گفته او بررسی کارکرد احزاب اسلامگرا در صد سال اخیر نشان داده است که آنان برای رسیدن به قدرت برداشت خود را از فقه بر مردم تحمیل میکنند.
این پژوهشگر اسلامشناس میگوید که حتی امپراتوری عثمانی که رهبری خود را «خلیفه» میدانست، مکتبهایی را برای دانشآموزان دختر ساخت، اما طالبان مخالفت با آموزش زنان و دختران را به رویکرد سیاست داخلی خود تبدیل کرده است.
او تاکید کرد که این رویکرد برای آینده افغانستان و هم برای آینده اسلام در افغانستان نتایج بدی خواهد داشت.
این پژوهشگر گفت که طالبان با وجود فرهنگهای متنوع در افغانستان، دیدگاه خود را که احتمالا بر اساس «پیشینه قومی و درک مذهبی» این گروه شکل گرفته، بر تمام افغانها تحمیل میکند.
مصطفی آکیول گفت که اگر رژیم جمهوری اسلامی حجاب را اجباری نمیکرد، امروز شاید زنان بیشتری محجبه میبودند.
او افزود: «تحمیل دینی نسلی را ایجاد کرده که حجاب را در خیابانها میسوزانند و این برای من به عنوان یک مسلمان غم انگیز است».
او افزود که تحمیل باور دینی تکحزبی باعث شده که امروز جامعه ایران به یکی از سکولارترین جوامع جهان تبدیل شود.