ناظران می‌گویند درگیری پاکستان و طالبان آسیای مرکزی را ناامید کرده است

داوود مرادیان پس از کشته شدن علی خامنه‌ای در یادداشتی در اکس، از او با عنوان «ابومسلم خراسانی» یاد کرده بود که این یادداشت با انتقادهایی روبه‌رو شد.

آقای مرادیان نوشته بود: «خراسان، ابومسلم دیگری را از دست داد اما بار دیگر و مانند همیشه به پیشواز خورشید خواهد رفت.» رئیس انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان ساعاتی پس از انتشار این یادداشت، حساب خود در اکس را به حالت خصوصی تغییر داد.

برخی کاربران شبکه‌های اجتماعی از آقای مرادیان به دلیل ابراز سوگواری برای «یک دیکتاتور بی‌رحم» انتقاد کردند و نوشتند او در سوگ فردی نشسته است که آرمان‌های دموکراتیک میلیون‌ها ایرانی را به‌طور خشونت‌آمیز سرکوب کرده بود.

افغانستان اینترنشنال برای دریافت دیدگاه داوود مرادیان با او تماس گرفت اما او از اظهارنظر در این مورد خودداری کرد و گفت: «من حرفی برای گفتن در این باره ندارم.»

این تحولات همزمان با گسترش حملات تلافی‌جویانه ایران در خلیج فارس رخ داده به ویژه اینکه مقام‌های امریکایی و اسرائیلی از احتمال «ادامه حملات برای هفته‌ها» خبر دادند.

نیویارک تایمز گزارش داده که سرمایه‌گذاران برای محافظت از دارایی‌های خود به سمت دارایی‌های امن مانند دالر رفتند، زیرا پیامدهای نامطمئن و غیرقابل پیش‌بینی درگیری‌ها بر اقتصاد جهان نگرانی‌ها را افزایش داده است.

بهای نفت برنت، شاخص جهانی نفت، بیش از ۶ درصد افزایش یافت و به ۸۳ دالر در هر بشکه رسید که بالاترین سطح از اواسط سال ۲۰۲۴ است.

قیمت گاز طبیعی نیز جهش چشم‌گیری داشته است.

فایننشال‌تایمز در آغاز گزارش خود نوشته است که اسرائیل سال‌ها پیش از ترور رهبر جمهوری اسلامی، دوربین‌های ترافیکی تهران را هک کرده بود و محافظان او را زیر نظر داشت.

به نوشته این روزنامه، زمانی که محافظان و رانندگان آموزش‌دیده و وفادار مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی برای کار به نزدیکی خیابان پاستور و بیت علی خامنه‌ای در تهران می‌‌رفتند، اسرائیلی‌ها مشغول تماشای آنها بودند.

فایننشال‌تایمز به‌نقل از دو فرد آگاه که نامشان اعلام نشده، نوشته است تقریبا تمام دوربین‌های ترافیکی تهران سال‌ها پیش هک شده بود و تصاویر آن‌ها رمزگذاری و به سرورهایی در تل‌آویو و جنوب اسرائیل منتقل می‌شد. یکی از این دوربین‌ها زاویه‌ای داشت که به‌گفته یکی از منابع بسیار مفید بود؛ این زاویه امکان می‌داد مشخص شود این افراد ترجیح می‌دهند خودروهای شخصی خود را کجا پارک کنند و روزنه‌ای به بخشی عادی از عملکرد این مجموعه به‌شدت حفاظت‌شده فراهم می‌کرد.

به‌گفته این دو منبع، الگوریتم‌های پیچیده جزییات بیشتری به پرونده‌های مربوط به اعضای این تیم‌های حفاظت اضافه می‌کردند؛ اطلاعاتی شامل نشانی محل سکونت، ساعات شیفت، مسیرهای رفت‌وآمد به محل کار و مهم‌تر از همه اینکه معمولاً مسئول حفاظت و جابه‌جایی چه افرادی بودند و بدین ترتیب چیزی را شکل می‌دادند که ماموران اطلاعاتی «الگوی زندگی» می‌نامند.

به‌نوشته فایننشال‌تایمز، این توانمندی‌ها بخشی از یک کارزار اطلاعاتی چندساله بود که زمینه را برای ترور رهبر جمهوری اسلامی فراهم کرد. این منبع داده‌های لحظه‌ای، تنها یکی از صدها جریان اطلاعاتی مختلف بود نه تنها روشی که اسرائیل و سازمان سیا توانستند دقیقا مشخص کنند خامنه‌ای ۸۶ ساله چه ساعتی صبح شنبه سرنوشت‌ساز، ۹ اسفند، در دفتر خود خواهد بود و چه کسانی با او خواهند بود.

اسرائیل همچنین توانست اجزای منفردی از حدود ۱۲ دکل مخابراتی نزدیک خیابان پاستور را مختل کند، به‌گونه‌ای که هنگام تماس، تلفن‌ها مشغول به نظر برسند و تیم حفاظت خامنه‌ای نتواند هشدارهای احتمالی را دریافت کند.

مدت‌ها پیش از آن‌که بمب‌ها بر دفتر علی خامنه‌ای فرو بریزند، یکی از مقامات فعلی اطلاعاتی اسرائیل گفته بود: «ما تهران را همان‌قدر می‌شناسیم که اورشلیم را می‌شناسیم.»

او افزوده بود: «وقتی جایی را همان‌قدر که خیابانی را که در آن بزرگ شده‌ای می‌شناسی بشناسی، کوچک‌ترین چیز نامتعارفی را تشخیص می‌دهی.»

این «تصویر اطلاعاتی» متراکم از پایتخت دشمن دیرینه، نتیجه گردآوری طاقت‌فرسای داده‌ها بود که با کمک واحد پیشرفته شنود سیگنال ۸۲۰۰ اسرائیل، منابع انسانی جذب‌شده از سوی موساد و انبوه داده‌هایی که اطلاعات نظامی در گزارش‌های روزانه هضم می‌کرد، ممکن شد.

به گفته فردی آگاه، اسرائیل از روشی ریاضی موسوم به «تحلیل شبکه‌های اجتماعی» برای پردازش میلیاردها داده استفاده کرد تا مراکز غیرمنتظره تصمیم‌گیری را شناسایی و اهداف جدیدی برای نظارت و ترور پیدا کند.

تمام این‌ها به خط تولیدی خوراک می‌داد که تنها یک محصول داشت: هدف.

برتری اطلاعاتی اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه به‌طور کامل به نمایش درآمد؛ زمانی که بیش از ۱۲ متخصص برنامه هسته‌ای ایرانی و مقام بلندپایه نظامی ظرف چند دقیقه در همان ابتدای جنگ ابتدایی کشته شدند. این عملیات با از کار انداختن بی‌سابقه پدافند هوایی ایران از طریق ترکیبی از حملات سایبری، پهپادهای کوتاه‌برد و مهمات دقیق شلیک‌شده از خارج مرزهای ایران همراه بود که رادارهای پرتابگرهای موشکی ساخت روسیه را نابود کرد.

یکی از مقامات فعلی اطلاعاتی به فایننشال‌تایمز گفت: «ما اول چشم‌هایشان را گرفتیم.»

در جنگ ۱۲ روزه و در عملیات اخیر، خلبانان اسرائیلی از موشک خاصی به نام «اسپارو» استفاده کردند که برخی گونه‌های آن قادرند هدفی به کوچکی یک میز غذاخوری را از فاصله بیش از هزار کیلومتر، از خارج از ایران و برد سامانه‌های پدافندی آن، هدف قرار دهند.

فایننشال‌تایمز در گزارش خود تاکید کرده است که همه جزئیات عملیاتی که به کشته شدن علی خامنه‌ای منجر شد مشخص نیست و برخی شاید هرگز علنی نشوند تا منابع و روش‌هایی که هنوز از آنها برای تعقیب اهداف دیگر استفاده می‌شود محفوظ بماند.

اما به گفته بیش از شش مقام فعلی و سابق اطلاعاتی اسرائیل که با فایننشال‌تایمز گفت‌وگو کرده‌اند، ترور خامنه‌ای تصمیمی سیاسی بود، نه دستاوردی صرفا فناورانه.

زمانی که سیا و اسرائیل دریافتند خامنه‌ای صبح شنبه در دفتر خود در نزدیکی خیابان پاستور جلسه‌ای خواهد داشت، فرصت کشتن او همراه با بخش بزرگی از رهبری ارشد جمهوری اسلامی بسیار مناسب ارزیابی شد. آن‌ها برآورد کردند که تعقیب و شکار آن‌ها پس از آغاز کامل جنگ بسیار دشوارتر خواهد بود، زیرا خامنه‌ای و دیگر رهبران حکومت به‌سرعت به اقدامات از پیش طراحی‌شده برای فرار متوسل می‌شدند و از از جمله در پناهگاه‌های زیرزمینی مصون از بمب‌های اسرائیلی پناه می‌گرفتند.

خامنه‌ای برخلاف متحدش، حسن نصرالله دبیرکل پیشین حزب‌الله، در اختفا زندگی نمی‌کرد. نصرالله سال‌ها در پناهگاه‌های زیرزمینی زندگی کرده بود و از چندین تلاش اسرائیل برای ترور جان سالم به در برد تا سپتامبر ۲۰۲۴ که جنگنده‌های اسرائیلی تا ۸۰ بمب بر مخفیگاه او در بیروت ریختند و او را کشتند.

در عوض، خامنه‌ای علنا درباره احتمال کشته شدن خود سخن گفته و زندگی شخصی‌اش را در سرنوشت جمهوری اسلامی بی‌اهمیت دانسته بود. برخی از مقامات جمهوری اسلامی گفته‌اند که او انتظار داشت تا به «شهادت» برسد.

با این حال، در زمان جنگ احتیاط‌هایی انجام می‌داد. یکی از افراد مصاحبه‌شده گفت غیرمعمول بود که او در یکی از دو پناهگاهش حضور نداشته باشد. اگر آنجا بود، اسرائیل نمی‌توانست با بمب‌هایی که استفاده کرد به او برسد.

حتی در ژوئن ۲۰۲۵، در میانه یک جنگ تمام‌عیار، اسرائیل هیچ تلاش شناخته‌شده‌ای برای بمباران خامنه‌ای نکرد. در عوض، رهبری سپاه پاسداران، پرتابگرهای موشکی و انبارها و تأسیسات و دانشمندان هسته‌ای ایران را هدف گرفت.

فانیننشال‌تایمز در ادامه گزارش خود به‌نقل از منبعی آگاه افزوده است حمله از ماه‌ها قبل برنامه‌ریزی شده بود، اما زمان‌بندی پس از تایید اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل مبنی بر برگزاری جلسه خامنه‌ای و مقامات ارشدش در مجتمع او در تهران صبح شنبه ۹ حوت تنظیم شد.

ردیابی اهداف فردی در گذشته نیازمند تاییدهای بصری طاقت‌فرسا و حذف ردهای کاذب بود، اما گردآوری داده‌های مبتنی بر الگوریتم اسرائیل در سال‌های اخیر بخش عمده این کار را خودکار کرده است.

با این حال، برای هدفی در این سطح از اهمیت، شکست یک گزینه‌ نبود. دکترین نظامی اسرائیل ایجاب می‌کند دو افسر ارشد مستقل با اطمینان بالا تایید کنند که هدف در محل حضور دارد و همراهان او را نیز شناسایی کنند.

در این مورد، به گفته دو منبع آگاه، اطلاعات اسرائیل به شنود سیگنال‌ها، از جمله دوربین‌های ترافیکی هک‌شده و شبکه‌های تلفن همراه نفوذشده تکیه داشت که نشان می‌داد جلسه طبق برنامه در حال برگزاری است و مقامات ارشد به محل می‌روند.

به گفته منابع، امریکایی‌ها نیز منبع انسانی اضافی برای تایید این امر در اختیار داشتند.

سازمان اطلاعات مرکزی امریکا،‌ سیا، از اظهار نظر در این زمینه خودداری کرده و به پرسش‌های فایننشال‌تایمز پاسخ نداده است.

به‌گفته یک مقام ارشد سابق اطلاعاتی اسرائیل، این تایید به جنگنده‌های اسرائیلی که ساعت‌ها پرواز کرده بودند تا در زمان مناسب در محل عملیات باشند امکان داد تا حدود ۳۰ مهمات دقیق شلیک کنند.

ارتش اسرائیل می‌گوید حمله در روشنایی روز مزیتی تاکتیکی ایجاد کرد و با وجود آمادگی جمهوری اسلامی، عنصر غافلگیری را حفظ کرد.

تحولات نظامی

ارتش اسرائیل اعلام کرد از آغاز حملات مشترک، بیش از دو هزار هدف در ایران را مورد حمله قرار داده است. هلال احمر ایران گفت در این حملات دست‌کم ۵۵۵ نفر کشته شده‌اند.

فرماندهی مرکزی امریکا اعلام کرد شمار نظامیان کشته‌شده این کشور به شش تن رسیده و در ۴۸ ساعت نخست بیش از ۱۲۵۰ موضع هدف قرار گرفته است.

سپاه پاسداران اعلام کرد ۲۷ پایگاه در منطقه و اهدافی در اسرائیل را هدف قرار داده است. الجزیره گزارش داد حملات جمهوری اسلامی در منطقه دست‌کم ۵۱ کشته برجای گذاشته است.

قطر اعلام کرد دو جنگنده سوخو-۲۴ ایران را ساقط کرده و چندین راکت و پهپاد را رهگیری کرده است. امارات نیز از رهگیری صدها راکت و پهپاد خبر داد.

تهران و چندین شهر دیگر ایران زیر بمباران شدید ایالات متحده و اسراییل قرار داشت.

مواضع مقام‌ها

مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا، گفت واشنگتن از سرنگونی رژیم ایران توسط مردم آن حمایت می‌کند، اما تاکید کرد هدف جنگ تغییر رژیم نیست و ماموریت اصلی نابودی توانایی موشکی و دریایی ایران است.

پیت هگست، وزیر جنگ امریکا هم گفت این جنگ تغییر رژیم نیست «اما رژیم حتما تغییر خواهد کرد.»

دونالد ترامپ اعزام نیروی زمینی را رد نکرد و گفت «موج بزرگ حملات هنوز آغاز نشده است.» او همچنین اعلام کرد ۴۹ مقام ارشد جمهوری اسلامی کشته شده‌اند.

ابراهیم جباری، مشاور فرمانده کل سپاه، تهدید کرد هر کشتی عبوری از تنگه هرمز هدف قرار خواهد گرفت.

علی لاریجانی در واکنش به ترامپ که گفته بود رهبران جدید ایران خواهان مذاکره هستند گفت جمهوری اسلامی با امریکا مذاکره نخواهد کرد.

تحولات منطقه‌

العربیه از موج تازه حملات جمهوری اسلامی به قطر، کویت، امارات و بحرین خبر داد و آژیرهای هشدار در بحرین به صدا درآمد.

چین حمایت خود را از جمهوری اسلامی اعلام کرد. روسیه گفت در تماس مستمر با رهبران ایران است و سازمان بین‌المللی انرژی اتمی خواستار خویشتنداری شد.

فرانسه برای کمک به کشورهای خلیج فارس اعلام آمادگی کرد و ناتو گفت نیروهای خود را برای مقابله با تهدیدهای احتمالی تنظیم کرده است.

طالبان حمله امریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی را «تجاوز» خواند و کشته شدن علی خامنه‌ای را «اندوه‌بار» توصیف کرد.

اسرائیل از آغاز درگیری‌ها تاکنون هدف ۲۰۰ موشک ایرانی قرار گرفته است؛ با این‌حال نوعیت موشک‌ها تفکیک نشده است.

وزارت دفاع امارات متحده عربی بعد از ظهر یکشنبه اعلام کرد که از آغاز حمله جمهوری اسلامی تاکنون دست‌کم با ۱۶۵ موشک بالستیک، دو موشک کروز و ۵۴۱ پهپاد ایرانی مقابله کرده است.

رئیس روابط عمومی وزارت داخله قطر نیز اعلام کرده است که ۶۶ موشک و پهپاد ایرانی به سمت این کشور شلیک شده‌اند.

کویت نیز از رهگیری دستکم ۹۷ موشک بالستیک و ۲۸۳ پهپاد ایرانی خبر داده است.

بحرین نیز اعلام کرده است که تاکنون ۶۱ موشک و ۳۴ پهپاد ایرانی را سرنگون کرده است.

اردن نیز از رهگیری ۱۳ موشک بالستیک و ۴۹ پهپاد پرتاب‌شده از سوی ایران خبر داده است.

عربستان سعودی و عراق هرچند آمار دقیقی از شمار موشک‌های شلیک‌شده به سمت این کشورها منتشر نکرده اند، اما تایید کرده‌اند که هدف موشک‌های ایرانی قرار گرفته‌اند.

بر مبنای اظهارات وزارت دفاع بریتانیا، ایران از آغاز درگیری تاکنون دو موشک به سمت قبرس نیز شلیک کرده است؛ جایی که یک پایگاه بریتانیایی موقعیت دارد.

این در حالی‌ست که پیشتر نیروی هوایی اسرائیل اعلام کرد که از آغاز حمله مشترک با امریکا بیش از ۱۲۰۰ مهمات را در ۲۴ شهر ایران طی روز گذشته پرتاب کرده است.

از آغاز درگیری‌ها در روز شنبه تاکنون بیش از ۵۰ نفر در کشورهای منطقه بر اثر حملات موشکی ایران کشته شده و حدود ۳۰۰ نفر زخمی شده‌اند.

در مقابل، هلال‌احمر ایران نیز اعلام کرده است که از آغاز حملات امریکا و اسرائیل تاکنون بیش از ۵۵۰ نفر در ایران کشته‌ شده‌اند.