کارشناسان سازمان ملل متحد روند رو به افزایش اجرای مجازاتهای بدنی در ملأ عام توسط طالبان در افغانستان را بهشدت محکوم کرده و آن را نقض آشکار قوانین بینالمللی حقوق بشر خواندند. به گفته آنان، اینگونه مجازاتها مصداق توهین به کرامت انسانی و رفتاری ظالمانه و غیرانسانی است.
آنها روز سهشنبه ۱۲ حوت در بیانیه اعلام کردند: «مجازات بدنی توهین به کرامت انسانی و تمامیت جسمانی است و میتوان آن را یک رفتار ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز یا شکنجه دانست. این روند باید فوراً متوقف شود.»
به گفته این کارشناسان، از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ میلادی شمار مردان و زنانی که در ملا عام مجازات بدنی شدهاند سال به سال افزایش یافته است.
به گفته آنها آمار شکنجهشدگان در سال جدید میلادی نشان میدهد که میزان این مجازاتها ممکن است باز هم افزایش یابد.
دادگاه عالی طالبان در سال ۲۰۲۵ بیش از یک هزار نفر را در ملأ عام شلاق زده است. از این تعداد، ۹۴۰ مرد و ۱۷۰ زن بودند. این رقم تقریباً دو برابر تعداد سال ۲۰۲۴ است که در آن حداقل ۵۶۷ نفر (۴۸۰ مرد و ۸۷ زن) متحمل ضربات شلاق شده بودند.
طالبان در جنوری ۲۰۲۶ اعلام کرد که ۱۴۷ مرد و ۱۵ زن در ملأ عام شلاق زده شدهاند که این نشاندهنده افزایش قابل توجه مجازاتها در یک ماه است.
به گفته کارشناسان سازمان ملل، بیشتر مردان بهخاطر اتهامات سرقت، فروش یا استفاده از مواد مخدر و قمار شلاق خوردهاند، در حالی که زنان، دختران و افراد دگرجنسگرا به اتهامات آنچه از سوی طالبان زنا، روابط نامشروع و لواط خوانده میشود شلاق زده شدهاند.
کارشناسان سازمان ملل میگویند: «اعمال مجازات بدنی برای جرایم اخلاقی نشانهای از تبعیض سیستماتیک مبتنی بر جنسیت و کنترول است که با تعهدات بینالمللی افغانستان در تضاد است.»
به گفته آنها طالبان بهطور رسمی سن «قربانیان» را اعلام نمیکند و اطلاعاتی درباره سلامت ذهنی و توانایی عقلی آنها در دست نیست و حتی موارد شلاق زدن کودکان ثبت شده است.
مجازات بدنی طالبان، که معمولاً شامل ۳۹ ضربه شلاق میشود، اغلب با حبس همراه است.
دادگاه عالی طالبان روزانه خبر شلاق زدن شهروندان را منتشر میکند.
این مجازاتها توسط مقامات طالبان در ملأ عام اجرا میشوند و به گفته کارشناسان سازمان ملل، حتی ساکنان محلی از جمله کودکان مجبور میشوند شاهد آن باشند.
این کارشناسان با انتقاد شدید خاطرنشان کردند: «عجیب و تأسفبار است که احکام شلاق در نظام قضاییای صادر میشود که از هرگونه استقلال، رعایت اصول دادگاه عادلانه و رعایت حقوق بشر خالس است.»
سازمان ملل همچنین هشدار داد که با اجرای قانون جزایی محاکم طالبان، احتمال گسترش این نوع مجازاتهای «غیرقانونی» بیشتر خواهد شد.
پس از بازگشت طالبان به قدرت، این گروه در بیشتر از چهار سال دستکم ۱۲ نفر را اعدام کرده است.
کارشناسان سازمان ملل این اعدامها را محکوم کرده و تأکید کردند که مطابق قوانین بینالمللی، طالبان بایذ فوراً اجرای اعدام را متوقف کنند.
افغانستان عضو کنوانسیون مقابله با شکنجه و میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی است که هر دو مجازات بدنی را ممنوع میکنند.
این در حالی است که طالبان امروز نیز در ولایتهای کابل و بامیان، ۱۸ نفر را به اتهامهای سرقت و فروش مشروبات الکلی، و مواد مخدر در ملأ عام شلاق زد.
فوربز میگوید اسلامآباد و کابل گزارشهای متناقضی درباره گستره و اثرگذاری حملات اخیر پهپادی افغانستان منتشر کردهاند. مقامات طالبان افغان ادعا کردهاند که حملاتشان به اهداف مهم نظامی پاکستان، از جمله مناطقی نزدیک اسلامآباد رسیده و خسارات و تلفات قابل توجهی به همراه داشته است.
پاکستان اما این ادعاها را رد کرده و گفته است که تنها تعداد اندکی پهپاد عمدتا در مناطق مرزی پرتاب شده و مقامات پاکستانی همچنین تأکید کردهاند که سیستمهای شناسایی این پهپادها را قبل از ایجاد خسارت جدی یا تلفات، رهگیری کردهاند.
فوربز با مشاهده تصاویر و ویدیوهایی از پهپادی پرتابشده از سمت افغانستان به پاکستان، گفته است که این پهپادها دارای سیستمهای کوچک با بال ثابت و با دهانه بال حدود ۱.۵ مترند؛ این پهپادها مدل تجاری استاندارد نیستند، بلکه از قطعات تجاری موجود ساخته شدهاند.
فوربز مینویسد که طراحی نسبتا ساده این پهپادها نشاندهنده محدوده کوتاه و عملیات از راه دور است. بنابراین، نیاز است که از فاصله چند کیلومتری اهداف مورد نظر پرتاب شوند. این موضوع نشان میدهد که طالبان افغان احتمالا این حملات را با گروههایی مانند تحریک طالبان پاکستان هماهنگ کرده است. زیرا تیتیپی پیش از این در حملات متعددی علیه نیروهای پاکستان از پهپادهای مشابه استفاده کرده است.
مجله فوربز در این گزارش به مزیتهای استراتژیک استفاده از پهپاد در جنگ با پاکستان اشاره کرده است.
مزیتهای استراتژی پهپاد برای طالبان افغانستان
یکم: این پهپادهای کوچک به طور مؤثر مانند بمبهای دستساز متحرک عمل میکنند. برخلاف بمبهای سنتی کنار جاده، اینها ثابت نیستند. اپراتورهای پهپاد میتوانند سیستم را هدایت کنند تا به اهداف منتخب در زمان و مکان مناسب حمله کنند و بیشترین آسیب را ایجاد نمایند.
اجزای لازم برای ساخت این سیستمها ارزان و بهطور گسترده در دسترس هستند و با مهارت فنی متوسط و دستورالعملهای منبع باز، میتوان پهپادها را با هزینه نسبتا کم ساخت.
دوم: دفاع در برابر این سیستمها در مقیاس بزرگ دشوار و پرهزینه است. سیستمهای ضد پهپاد، از جمله رادار و ابزارهای جنگ الکترونیک، معمولا برای سایتهایی با ارزش بالا استفاده میشوند. سیستمهای دفاعی نیز معمولا از فناوری پهپاد عقب هستند، در حالی که فناوری پهپاد به سرعت با استفاده از پیشرفتهای تجاری در حال بهبود است.
سوم: استفاده از پهپادها با جغرافیای مرز نفوذپذیر افغانستان و پاکستان هماهنگ است. مسیرهای قاچاق طولانی از میان کوهها اجازه میدهد گروههای کوچک و تجهیزات با دید محدود عبور کنند. طالبان افغان و پاکستانی این مسیرهای کوهستانی را از جنگ بیست ساله خود با ناتو میشناسند.
تیمهای کوچک میتوانند اجزای پهپاد و مهمات را به پاکستان منتقل کرده و در آنجا سرهمبندی کنند، سپس در فاصلهای مناسب از اهداف قرار گرفته و حملات پهپادی را اجرا کنند، در حالی که از درگیری مستقیم اجتناب میشود.
راه آینده اداره طالبان با پهپادها
فوربز مینویسد که طالبان افغان در مقابل برتری تسلیحاتی پاکستان مواجهاند. ارتش پاکستان از نظر نیروی انسانی، بودجه و قابلیتهای متعارف به شدت از افغانستان برتر است. پاکستان حدود ۶۶۰ هزار پرسنل فعال دارد، که توسط هواپیماهای مدرن، زرهپوشها، توپخانه دوربرد و دفاع هوایی یکپارچه پشتیبانی میشوند.
نیروهای طالبان افغان اما بسیار کمتر هستند و از نظر نیروی هوایی یا پشتیبانی لجستیکی پایدار قابل مقایسه نیستند. بسیاری از تجهیزات سنگین آنها شامل پلتفرمهای تسلیحاتی و وسایط نقلیه قدیمی است که طی خروج شوروی و ناتو باقی ماندهاند. بسیاری از این پلتفرمها تعمیرات ضعیف دارند و از سیستمهای پاکستانی عقباند.
با توجه به این نابرابری، تاکتیکهای نامتقارن یک ضرورت استراتژیک هستند. افغانستان نمیتواند بدون متحمل شدن تلفات شدید در یک نبرد متعارف با پاکستان رقابت کند. استفاده از پهپادها، شبکههای نیابتی و عملیاتهای مرزی به نیروهای طالبان اجازه میدهد بر اهداف نظامی پاکستانی فشار وارد کنند، در حالی که از مواجهه مستقیم اجتناب شود.
فوربز پیشبینی میکند که حتا اگر جنگ ختم شود، طالبان افغان، کارزار نیابتی خود را با تأمین اجزای پهپاد و مهمات برای تحریک طالبان پاکستانی ادامه میدهد. بنابراین، انتظار میرود حملات پهپادی علیه اهداف پاکستانی ادامه یابد و با پیشرفت حملات، پهپادها پیچیدهتر شوند تا از سیستمهای ضد پهپاد پاکستان پیشی بگیرند.
فوربز میگوید که تهدید پهپادی افغانستان بر علیه پاکستان ناپدید نخواهد شد، بلکه قدرتمندتر و مقابله با آن برای پاکستان دشوارتر خواهد شد.
پیش از این، روزنامه بریتانیایی دیلیمیل گزارش داد که طالبان در پی ساخت پهپادهای انتحاری است که میتوانند به اهدافی فراتر از مرزهای افغانستان حمله کنند. در گزارش آمده است که این پهپادها در کمپ فونیکس در حومه کابل ساخته میشوند.
