مقامهای امنیتی در پاکستان میگویند در پی انفجار یک موتر مملو از مواد انفجاری نزدیک پاسگاه چشمه سربند در شاهراه بنو - وزیرستان شمالی ایالت خیبر پختونخوا، دستکم ۱۸ غیرنظامی، از جمله کودکان، زخمی شدند.
به گفته این مقامها، چهار تن از زخمیها در وضعیت وخیم قرار دارند.
مسئولان شفاخانه در شهر میرانشاه میگویند زخمیها برای درمان منتقل میشوند و مقامها در حال بررسی میزان خسارت و شمار دقیق تلفات این رویداد هستند.
دبیرکل سازمان سازمان ملل متحد نوشت که در حال حاضر خطر استفاده از سلاح هستهای در بالاترین سطح در دهههای پسین قرار دارد. آنتونیو گوترش گفت که تنشهای جهانی هزینههای نظامی را بهطرز نجومی افزایش داده و سلاحها به شدت در حال تکثیر اند.
آنتونیو گوترش هشدار داد که رویای ملل متحد برای صلح در خطر است. او با تاکید بر کاهش تنشها از رهبران جهان خواست «از لبه پرتگاه عقبنشینی کنند.»
دبیرکل ملل متحد خطاب به رهبران جهان گفت: «از به صدا درآوردن سلاح هستهای دست بردارید و مسابقات تسلیحاتی را متوقف کنید.»
بلندپایهترین مقام سازمان ملل خاطرنشان کرد که اکنون زمان سرمایهگذاری برای صلح در جهان است، نه ابزارهای جنگ.
آقای گوترش از طرفهای درگیر خواست به تعهدات خود برای خلع سلاح، اعتمادسازی و تقویت میکانیزمهای جلوگیری از تنش و آزمایش سلاحهای مرگبار عمل کنند.
او تاکید کرد که رهبران جهان در همکاری با ملل متحد میتوانند از خونریزی جلوگیری کنند و جهان امن و صلحآمیز را برای همه تضمین کنند.
خبرگزاری رویترز نوشت در پی کشته شدن علی خامنهای و تداوم حملات بیوقفه امریکا و اسرائیل، جمهوری اسلامی تا حد زیادی منزوی شده است و چین و روسیه که از مهمترین شرکای تهران به شمار میروند، در واکنش به این تحولات تنها به محکومیتهای دیپلماتیک و ابراز نگرانی بسنده کردهاند.
بر اساس این گزارش که پنجشنبه ۱۴ حوت منتشر شد، حملات تلافیجویانه جمهوری اسلامی و بسته شدن تنگه هرمز باعث افزایش قیمت انرژی شده، به بیثباتی بازارهای جهانی انجامیده و اقتصادهای بزرگ را وادار کرده است برای مدیریت بحران کنونی، دست به اقدامات فوری بزنند.
به گفته تحلیلگران، خویشتنداری روسیه و چین از یک محاسبه واقعگرایانه ناشی میشود: مداخله در تقابل جمهوری اسلامی با اسرائیل و امریکا، هزینههای سنگین، دستاوردهای محدود و ریسکهای غیرقابل پیشبینی به همراه خواهد داشت.
به نظر میرسد بیجینگ و مسکو آمادگی پذیرش چنین هزینهها و خطرهایی را ندارند.
آنا بورشچفسکایا، کارشناس مسائل روسیه در موسسه واشنگتن، در همین رابطه به رویترز گفت: «پوتین اولویتهای دیگری دارد و مهمترین آنها اوکراین است. برای روسیه بسیار غیرعاقلانه خواهد بود که وارد یک رویارویی نظامی مستقیم با ایالات متحده شود.»
یک منبع ارشد روسی نیز گفت: «تشدید تنشها در ایران و خلیج فارس همین حالا هم توجهها را از جنگ اوکراین منحرف کرده؛ این یک واقعیت است. باقی حرفها صرفا واکنشهای احساسی درباره یک "متحد سقوطکرده" است.»
رویترز گزارش داد چین و روسیه در سالهای گذشته برای تقویت توان نظامی به جمهوری اسلامی کمک کردهاند.
این حمایتها شامل تامین موشک، سامانههای پدافند هوایی و فناوریهایی بوده که با هدف تقویت بازدارندگی جمهوری اسلامی و افزایش هزینه هرگونه حمله به ایران طراحی شدهاند.
با این حال، به نظر میرسد دامنه این حمایتها اکنون به سقف خود رسیده باشد.
چرا روسیه و چین تنها به محکومیت دیپلماتیک بسنده کردهاند؟
چین طی سالهای گذشته تلاش کرده جایگاه خود را در تحولات دیپلماتیک خاورمیانه تقویت کند، در حالی که روسیه ایران را بهعنوان یکی از ارکان ائتلاف ضدغربی خود مطرح کرده است.
با این حال، هنگامی که تنشها بالا گرفت، هر دو قدرت با محدودیتهایی روبهرو بودند؛ چین بهدلیل وابستگیاش به انرژی و تجارت با کشورهای خلیج فارس و همچنین تمرکز امنیتیاش بر آسیا، و روسیه بهدلیل جنگ فرسایشی در اوکراین که توان آن را برای حمایت از شرکایش کاهش داده و در عین حال نیازش را به حفظ روابط با کشورهای نفتخیز خلیج فارس بیشتر کرده است.
در نتیجه یک تناقض آشکار شکل گرفته است: ایران همچنان برای هر دو کشور از نظر راهبردی اهمیت دارد، اما این اهمیت آنقدر نیست که برای دفاع از جمهوری اسلامی وارد رویارویی با آمریکا و اسرائیل شوند.
بورشچفسکایا گفت اگر روسیه بهطور مستقیم جمهوری اسلامی را زیر چتر حمایتی خود میگرفت، کشورهای خلیج فارس و اسرائیل را از خود دور میکرد؛ موضوعی که پوتین تمایلی به آن ندارد.
واکنش محتاطانه بیجینگ نیز بازتاب یک راهبرد قدیمی است: پرهیز از پذیرش تعهدات امنیتی الزامآور در مناطقی که خارج از حوزه منافع اصلی چین قرار دارند.
تمرکز چین بر تجارت، سرمایهگذاری و فروش تسلیحات
رویترز نوشت برخلاف امریکا که اتحادهایش بر پایه تعهدات دفاعی متقابل شکل گرفته است، چین ترجیح میدهد روابط خود را بر اساس تجارت، سرمایهگذاری و فروش تسلیحات بنا کند.
اوان فایگنباوم، عضو موسسه کارنگی برای صلح بینالمللی، گفت این نوع شراکتها عمدا طوری طراحی شدهاند که چین را از کشیده شدن به درگیریهای نظامی دور نگه دارند.
هنری توگندهات، عضو موسسه واشنگتن، نیز تاکید کرد حتی اگر چین بخواهد نقش فعالتری ایفا کند، حاضر نیست توجه راهبردی یا داراییهای نظامی خود را از مسائل امنیتی اصلی منحرف کند. به گفته او، اولویتهای بیجینگ در مقطع کنونی تایوان، دریای چین جنوبی و تهدیداتی است که از سوی امریکا و جاپان متوجه آن میشود.
این بحران حتی میتواند برای چین فرصتهایی ایجاد کند. بیجینگ بدون آنکه مستقیما وارد منازعه شود، شاهد آن است که نیروهای امریکا در منطقهای دور از شرق آسیا درگیر شدهاند و بخشی از توان و ذخایر نظامی واشنگتن در این میدان مصرف میشود.
همزمان، بحران خاورمیانه برای چین این امکان را فراهم میآورد تا عملکرد، تواناییها و الگوهای عملیاتی ارتش امریکا را بهطور مستقیم رصد کند. این اطلاعات میتواند در ارزیابیهای راهبردی بیجینگ درباره سناریوهای احتمالی مرتبط با تایوان نقش مهمی داشته باشد.
با این حال، آسیبپذیری اصلی چین همچنان جریان انرژی از تنگه هرمز است؛ مسیری که حدود ۴۵ درصد واردات نفت این کشور از آن عبور میکند.
کارشناسان میگویند بیجینگ با ایجاد ذخایر راهبردی و نگهداری حجم قابل توجهی از نفت ایران در نفتکشها یا مخازن ذخیره، تا حدی این خطر را مدیریت کرده است.
روسیه چه نفعی از مناقشه کنونی میبرد؟
روسیه نیز از تحولات جاری بینصیب نمیماند. افزایش قیمت نفت میتواند به تقویت اقتصاد این کشور در زمان جنگ کمک کند و همزمان درگیری دولت امریکا در بحران خاورمیانه باعث میشود واشنگتن زمان و تمرکز کمتری برای پرونده اوکراین داشته باشد.
به گفته بورشچفسکایا، مسکو از سقوط حکومت ایران سودی نمیبرد، اما در عین حال سرنوشت خود را هم به بقای نظام در تهران گره نزده است.
به همین دلیل، مسکو میتواند در آینده با هر حکومتی که در ایران روی کار بیاید رابطه برقرار کند، حتی اگر آن حکومت به واشنگتن نزدیک باشد.
جنگ میان ایالات متحده و اسرائیل با ایران وارد ششمین روز خود شد و درگیریها همچنان در خاورمیانه ادامه دارد. جمهوری اسلامی در واکنش به این حمله، به کشورهای منطقه از جمله اسرائیل، بحرین، کویت، عمان، امارات متحده عربی، سوریه، عراق، عربستان سعودی، قطر و جمهوری آذربایجان حمله کرده است.
برخی کشورهای دیگر مانند قبرس و ترکیه هدف حملات مستقیم ایران نبودند اما در جریان جنگ، گزارشهایی از نقض حریم هوایی آنها نیز منتشر شده است.
حمله به اسرائیل
جمهوری اسلامی در چند روز گذشته به اهدافی در اسرائیل حمله کرده است. ارتش اسرائیل اعلام کرده که موشکهایی از سوی ایران به سمت قلمرو این کشور پرتاب شده و سامانههای دفاع هوایی برای رهگیری آنها فعال شدهاند.
حمله به عربستان سعودی
مقامهای عربستان سعودی شام پنجشنبه اعلام کردند که دو پهپاد در ریاض، پایتخت عربستان سعودی، به نزدیکی سفارت امریکا در این شهر اصابت کردهاند که باعث خسارات جزئی و آتشسوزی شده است. همچنین گزارش شده است که ایران پایگاه هوایی شاهزاده سلطان در عربستان سعودی را با موشک و پهپاد هدف قرار داده است.
حملات به قطر
گزارشهایی از حمله به تأسیسات گاز در قطر منتشر شده است. وزارت دفاع قطر اعلام کرد یک موشک بالستیک شلیکشده از ایران به پایگاه العدید، محل استقرار نیروهای امریکایی در این کشور، اصابت کرده است.
به گفته این وزارت، دو فروند هواپیمای ایرانی، هفت موشک و پنج پهپاد نیز سرنگون شدهاند. گزارشهایی از حملات موشکی به قطر در ششمین روز جنگ نیز منتشر شده است.
حمله به امارات متحده عربی
وزارت دفاع امارات متحده عربی اعلام کرد که جمهوری اسلامی از زمان آغاز حملات در واکنش به حملات امریکا و اسرائیل، ۱۸۹ موشک و ۹۴۱ پهپاد به سوی این کشور شلیک کرده است.
همچنین گزارش شد که یک هتل در دبی هدف حمله قرار گرفته و چهار نفر در رویدادی در میدان هوایی بینالمللی دبی زخمی شدهاند.
حمله به کویت
ارتش کویت اعلام کرد چندین پرتابه متخاصم در حریم هوایی این کشور شناسایی و منهدم شدهاند. همچنین میدان هوایی بینالمللی کویت هدف حمله هوایی قرار گرفته و گزارشهایی از حمله به سفارت امریکا در کویت نیز منتشر شده است.
حمله به بحرین
وزارت داخله بحرین اعلام کرد سه ساختمان در منامه و محرق در نتیجه حملات پهپادی و سقوط بقایای یک راکت رهگیریشده آسیب دیدهاند.
حمله به عمان، سوریه و عراق
خبرگزاری رسمی عمان گزارش داد که این کشور دو پهپاد را در منطقه ظفار رهگیری کرده است. یک پهپاد دیگر نیز در نزدیکی بندر صلاله سقوط کرد و آسیبی گزارش نشد.
همچنین گزارش شده است که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به پایگاه هوایی الحریر در عراق که میزبان نیروهای امریکایی است حمله کرده است.
جمهوری اسلامی گفته به پایگاههای امریکا در قطر، کویت، عمان، بحرین و دبی حمله کرده است.
حمله به جمهوری آذربایجان
در ششمین روز جنگ، وزارت خارجه آذربایجان تایید کرد که اهدافی در این کشور از سوی جمهوری اسلامی مورد حمله قرار گرفته است. ایران هدف قرار دادن آذربایجان را تکذیب کرده است.
مقامات اتحادیه اروپا میگویند که جنگ در خاورمیانه باعث نوسانات شدید در قیمت انرژی در بازارهای اروپایی شده است. اتحادیه اروپا گفته در حال حاضر تهدید فوری برای تأمین انرژی وجود ندارد و برنامهای برای اقدام اضطراری در نظر گرفته نشده است.
بر اساس دادههای بازار انرژی اروپا، قیمت شاخص گاز، در معاملات روز سهشنبه به بالاترین سطح در سه سال گذشته رسید.
بهای گاز در معاملات به ۶۵٫۷۹ یورو در هر مگاوات ساعت رسید که نسبت به هفته گذشته بیش از دو برابر افزایش نشان میدهد.
مقامات اروپایی میگویند که جنگ میان امریکا و اسرائیل با ایران و حملات ایران به کشورهای صادرکننده انرژی، بازارهای جهانی نفت و گاز را تحت تأثیر قرار داده و باعث نوسانات شدید در قیمت انرژی شده است.
این تنشها همچنین موجب توقف تولید گاز طبیعی مایع در قطر و اختلال در انتقال انرژی از مسیر تنگه هرمز شده است.
کمیسیون اروپا اعلام کرد که اگرچه افزایش بهای نفت و گاز نگرانیهایی ایجاد کرده است، اما در حال حاضر هیچ خطر فوری برای تأمین انرژی اتحادیه اروپا وجود ندارد.
با این که مقامات اروپایی گفتهاند برنامهای برای اجرای تدابیر اضطراری در دستور کار نیست اما نسبت به تأثیر قیمتهای بالای انرژی بر روند ذخیرهسازی گاز برای زمستان ابراز نگرانی کردهاند.
کشورهای عضو اتحادیه اروپا موظف هستند تا ماه نوامبر ذخایر گاز خود را به ۹۰ درصد برسانند تا برای فصل سرد سال آمادگی داشته باشند.
بر اساس دادههای سازمان «زیرساخت گاز اروپا»، در حال حاضر مخازن گاز این اتحادیه حدود ۳۰ درصد پر است که حدود ۹ درصد کمتر از سطح ذخایر در همین زمان در سال گذشته محسوب میشود.
پس از کاهش واردات گاز روسیه در سالهای اخیر، اروپا اکنون بخش عمده گاز طبیعی مایع خود را از ایالات متحده تأمین میکند و همین موضوع وابستگی مستقیم آن به عرضه انرژی از خاورمیانه را کاهش داده است.
با این حال، دولتهای اروپایی نگرانند که ادامه تنشها در خاورمیانه بار دیگر فشار زیادی بر بازار انرژی و قیمتها وارد کند و بحران مشابهی را که پس از جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲ رخ داد در پی داشته باشد.
دو روز پس از انتشار گزارش ایراناینترنشنال درباره تحمیل مجتبی خامنهای بهعنوان رهبر جمهوری اسلامی به مجلس خبرگان از سوی سپاه پاسداران، قرار است این مجلس روز پنجشنبه با تشکیل یک جلسه اضطراری دیگر، این تصمیم را بهصورت رسمی اعلام کند.
جلسه اضطراری نخست خبرگان برای تعیین جانشین علی خامنهای، روز سهشنبه ۱۲ حوت برگزار شد، اما این جلسه با حملات هوایی اسرائیل به ساختمان مجلس خبرگان در قم ناتمام ماند.
به گفته منابع ایراناینترنشنال، جلسه روز پنجشنبه بهصورت آنلاین برگزار و از ساختمانی در «مجاورت حرم حضرت معصومه» در قم مدیریت خواهد شد.
همچنین احتمال دارد برخی از نمایندگان و اعضای هیاترئیسه که ساکن قم هستند به شکل حضوری در محل حاضر شوند.
دو منبع از دفاتر نمایندگان مجلس خبرگان به ایراناینترنشنال گفتهاند دستکم هشت عضو این مجلس در اعتراض به «فشار سنگین» سپاه پاسداران برای تحمیل انتخاب مجتبی خامنهای، در جلسه روز پنجشنبه شرکت نخواهند کرد.
استدلالهای مخالفان مجتبی خامنهای
به گفته منابع ایراناینترنشنال، گروهی از مخالفان رهبری مجتبی خامنهای روز گذشته در تماس با رئیس و اعضای هیاترئیسه خبرگان گفتهاند اعلام او بهعنوان رهبر جمهوری اسلامی میتواند «شائبه موروثی شدن رهبری» و «شبهه سلطنتی شدن جمهوری اسلامی» را برای افکار عمومی ایجاد کند.
این نمایندگان خواهان انصراف مجتبی خامنهای و برگزاری رأیگیری مجدد در جلسه روز پنجشنبه شدهاند.
به گفته این منابع، یکی از نمایندگان در این تماسها گفته است «آیتالله علی خامنهای از طرح ایده رهبری فرزندش خشنود نبود و هرگز اجازه طرح این مساله را در زمان حیات خود نداد.»
یک نماینده دیگر نیز استدلال کرده که مجتبی خامنهای «وزنِ مرجعیتی و فقهیِ علنی و تثبیتشدهای ندارد» و به همین دلیل انتخاب او بهعنوان «ولیفقیه» فاقد وجاهت دینی است.
بر اساس همین اطلاعات، برخی از مخالفان بهصورت تلویحی هشدار دادهاند در صورت عدم انصراف مجتبی خامنهای، روند انتخاب را «نامعتبر» خواهند دانست؛ اقدامی که در صورت وقوع میتواند شکاف در راس قدرت را تشدید و بحران مشروعیت جمهوری اسلامی را عمیقتر کند.
تنش در جلسه نخست خبرگان
پس از بمباران ساختمان قدیمی مجلس شورای ملی در تهران در روز دوشنبه که به طور سنتی، جلسات خبرگان در آن برگزار میشد، جلسه اول این مجلس برای تعیین جانشین علی خامنهای در روز سهشنبه و بدون اعلام علنی، بهصورت آنلاین برگزار شد.
اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال حاکی است از ابتدای روز سهشنبه، فرماندهان سپاه در شهرهای مختلف در دیدارهای حضوری یا تماسهای تلفنی، اعضای خبرگان را در اقدامی هماهنگ برای رأی دادن به مجتبی خامنهای تحت فشار قرار داده بودند.
به گفته این منابع، به دلیل تماسهای مکرر و فشار روانی-سیاسی بر نمایندگان که تا دقایقی پیش از آغاز جلسه آنلاین ادامه داشته، فضای جلسه «طبیعی» نبوده و هیاترئیسه نیز اصرار داشته است که با توجه به وضعیت امنیتی کشور، رایگیری باید هرچه سریعتر انجام شود.
بنابر این گزارش، چند عضو خبرگان که با انتخاب مجتبی خامنهای مخالف بودهاند در فرصتی محدود برخی استدلالهای خود را مطرح کردهاند، اما هیاترئیسه با اصرار بر آغاز رایگیری، فرصت گفتوگوی بیشتر را از آنان گرفته است.
یک منبع نزدیک به یکی از نمایندگان مجلس خبرگان به ایراناینترنشنال گفته است فضای جلسه به دلیل فشار روانی سپاه در ابتدا سنگین بوده، اما اگر فرصت بیشتری برای طرح مباحث داده میشد، چهبسا نمایندگان دیگری نیز در مخالفت سخن میگفتند.
به گفته منابع ایراناینترنشنال، پس از رایگیری و اندکی پیش از پایان شمارش آرا، ساختمان مجلس خبرگان در قم، که جلسه آنلاین از آنجا مدیریت میشد، هدف حملات هوایی اسرائیل قرار گرفت و ارتباط قطع شد. ساعاتی بعد، به اعضای مجلس خبرگان در تماس تلفنی اطلاع داده شد که مجتبی خامنهای با اکثریت آرا به رهبری انتخاب شده است.
طرح شبهات قانونی و تداوم فشارها
پس از اعلام نتیجه رایگیری به اعضای خبرگان، زمزمههایی از مخالفت با نحوه پیشبرد روند قانونی در تماسهای تلفنی با رئیس مجلس و برخی اعضای هیاترئیسه مطرح شد و در نهایت هیاترئیسه تصمیم گرفت اعلام رسمی نتیجه رایگیری را تا زمان برگزاری جلسه دوم به تعویق بیندازد.
بر این اساس، جلسه دوم، امروز پنجشنبه بهصورت آنلاین برگزار میشود و اداره آن از مکانی در نزدیکی حرم حضرت معصومه صورت خواهد گرفت؛ مکانی که به گفته منابع ایراناینترنشنال به این دلیل انتخاب شده است که در صورت لو رفتن محل، احتمال حمله هوایی به آن بهواسطه حساسیت مذهبی ممکن است کاهش یابد.
اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال همچنین حاکی است فشارهای تهدیدآمیز سپاه برای متقاعد کردن نمایندگان مخالف همچنان ادامه دارد و فرماندهان سپاه در تماسها و رایزنیهای مستقیم تلاش میکنند آنها را از عدم حضور یا مخالفت علنی منصرف کنند.
به گفته این منابع، استدلال سپاه این است که با توجه به «شرایط ویژه» کشور و تداوم وضعیت امنیتی، اعلام رهبر جدید باید در کوتاهترین زمان ممکن انجام شود و هرگونه تاخیر میتواند به تشدید بیثباتی و تعمیق خلأ تصمیمگیری در راس نظام منجر شود.