جمهوری اسلامی به روسیه نیاز دارد اما پوتین چقدر می‌تواند کمک کند؟
ایران درگیر جنگ تمام‌عیار با امریکا و اسرائیل است. جمهوری اسلامی از سال‌ها بدین سو روی حمایت متحدان منطقه‌ای خود از جمله روسیه و چین سرمایه‌گذاری و حساب کرده است.
ایران درگیر جنگ تمام‌عیار با امریکا و اسرائیل است. جمهوری اسلامی از سال‌ها بدین سو روی حمایت متحدان منطقه‌ای خود از جمله روسیه و چین سرمایه‌گذاری و حساب کرده است.
اما واقعا روسیه توانسته توقعات ایران را برآورده کند و دست این کشور را در این مقطع دشوار بگیرد؟ بلومبرگ در گزارشی نوشت که شرایط جاری، روابط تهران و مسکو را در بته آزمون گذاشته است.
بر اساس این گزارش، تهران و مسکو در سال‌های اخیر به‌تدریج به یکدیگر نزدیک شده‌اند، اما روابط آنها همچنان پیچیده و محدود است. روسیه و ایران شریک طبیعی یکدیگر نیستند و تا پیش از ۲۰۲۲ عمدتاً با سوءظن به هم نگاه می‌کردند. اما حمله تمام‌عیار روسیه به اوکراین، مسیر جدیدی برای همکاری دو کشور باز کرد. این همکاری ریشه نه در ارزش‌های مشترک بلکه مواجهه با دشمن مشترک، یعنی غرب دارد.
طبق این گزارش، ایران طی چهار سال گذشته امیدوار بود مسکو به مدرن‌سازی زرادخانه نظامی این کشور کمک کند، اما این کار عملی نشده است. روسیه از در اختیار گذاشتن تجهیزات پیشرفته مانند، راکت‌های اس-۴۰۰ و جنگنده‌های سوخو ۳۵ خودداری کرده است.
اکنون ایران بیش از هر زمان دیگری به کمک روسیه نیاز دارد، اما ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه مجبور است با احتیاط قدم بردارد تا دونالد ترامپ، رئیس جمهور امریکا را خشمگین نکند.
روسیه امیدوار است که با فشارهای امریکا بر اوکراین به اهداف نظامی‌اش برسد. ترامپ از وضعیت جدید ارضی در جبهات جنگ که بیست درصد خاک اوکراین در اشغال روسیه است، حمایت می‌کند و از کی‌یف می‌خواهد که برای رسیدن به صلح، فداکاری کند. زیرا از نظر واشنگتن، اوکراین قادر به پس گرفتن اراضی از دست رفته از روسیه نیست.
پیشینه روابط روسیه و ایران
روابط تاریخی روسیه و ایران پیچیده و پرتنش بوده است. امپراتوری‌های روس و ایران در قرن ۱۷ بارها درگیر شدند و در دهه ۱۹۸۰، ایران از مجاهدین افغان حمایت کرد، گروه‌هایی که با شوروی در افغانستان می‌جنگیدند.
روسیه فناوری هسته‌ای غیرنظامی به ایران فروخت، اما نگرانی‌ها درباره تلاش تهران برای دستیابی به سلاح هسته‌ای باعث شد در سال ۲۰۱۵ روسیه به همراه کشورهای غربی، ایران را تحت فشار بگذارد تا برنامه اتمی‌اش را محدود کند.
دو کشور پس از دخالت روسیه در جنگ داخلی سوریه در سال ۲۰۱۵ به هم نزدیک‌تر شدند. آنها باهم رژیم بشار اسد را حفظ کردند. جنگ اوکراین نیز باعث شد روابط مسکو و تهران حتی بیشتر تقویت شود.
جنگ اوکراین و نزدیکی ایران و روسیه
طبق گزارش بلومبرگ، ولادیمیر پوتین که نتوانست در اوکراین به برتری قاطع دست یابد و با حمایت امریکا و ناتو از اوکراین روبه‌رو شد، به دنبال متحدانی رفت که بتوانند او را در جنگ یاری کنند. ایران و کوریای شمالی، دو کشور منزوی، از این فرصت استفاده کردند و با ارسال تسلیحات به روسیه از این کشور حمایت کردند.
براساس گزارش مذکور، ایران بین سال‌های ۱۴۰۰ الی ۱۴۰۴ حدود ۳ میلیارد دالر موشک به روسیه فروخته است که شامل صدها موشک بالستیک کوتاه‌برد فتح-۳۶۰، حدود ۵۰۰ موشک کوتاه‌برد دیگر و حدود ۲۰۰ موشک زمین به هوا بوده است. روسیه همچنین پهپادهای انتحاری شاهد را از سپتامبر ۲۰۲۲ در اوکراین به‌کار گرفته و فناوری تولید انبوه آنها را از ایران به دست آورده است.
با این حال، روسیه در ارائه فناوری‌های نظامی به ایران محتاط عمل کرده است. تحویل تجهیزات مورد نیاز ایران، مانند سیستم پدافند هوایی اس-۴۰۰ و جنگنده‌های سوخو-۳۵ عملی نشده است. ایران هنوز جنگنده‌های پیشرفته روسی را دریافت نکرده و همچنان به هواپیماهای قدیمی امریکایی، فرانسوی و روسی متکی است.
روسیه در توافقات نظامی با ایران متعهد به دفاع متقابل از این کشور نیست و در جنگ کنونی هم به نظر می‌رسد که روابط دو کشور تنها به همکاری‌های اطلاعاتی محدود است. واشنگتن پست به نقل از مقامات مطلع گزارش داده است که مسکو اطلاعاتی را درباره موقعیت نیروهای امریکایی در اختیار ایران قرار داده است. واشنگتن در حال حاضر این همکاری را کم اهمیت می‌داند.
مسکو می‌خواهد روابط خود را با رقبای ایران در خلیج فارس و همچنین با اسرائیل حفظ کند.
روسیه جنگ امریکا و اسرائیل علیه ایران را محکوم کرده و همبستگی خود با تهران را اعلام کرده است. عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران گفته است که روسیه و چین از ایران «از نظر سیاسی و غیره» حمایت می‌کنند و همکاری نظامی مسکو و تهران «رازی مخفی نیست.»
توانایی روسیه برای ارائه کمک نظامی گسترده محدود است، زیرا این کشور خود درگیر جنگ اوکراین است.
بلومبرگ نوشت در کوتاه‌مدت جنگ با ایران به نفع روسیه بوده، زیرا قیمت نفت، منبع اصلی تمویل ماشین جنگ مسکو در اوکراین را افزایش داده است. با این حال، کرملین باید تعادل ظریفی برقرار کند: نه ایران را به حال خود رها کند و نه رابطه‌اش با ترامپ را نابود سازد.
