خبرگزاری رویترز در گزارشی به نحوه کشته شدن علی خامنهای و آغاز جنگ امریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی پرداخته است. در این گزارش آمده که کمتر از ۴۸ ساعت پیش از آغاز این حمله، بنیامین نتانیاهو در تماسی تلفنی با دونالد ترامپ درباره دلایل آغاز جنگ در روز شنبه ۹ حوت گفتوگو کرد.
بهنوشته رویترز، هم ترامپ و هم نتانیاهو از طریق گزارشهای اطلاعاتی در اوایل همان هفته دریافته بودند که علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، و نزدیکترین همکارانش بهزودی در دفتر او در تهران دیدار خواهند کرد.
سه منبع آگاه که نامشان اعلام نشده، به رویترز گفتهاند که اطلاعات جدید نشان میداد که زمان این جلسه از شب شنبه به صبح شنبه تغییر کرده است. بنیامین نتانیاهو در تماس تلفنی خود که پیش از این رسانهای نشده بود، این نکته را با دونالد ترامپ در میان گذاشت.
بهنوشته رویترز، نتانیاهو که مصمم بود عملیاتی را که دههها برای آن تلاش کرده بود پیش ببرد، استدلال کرد که شاید هرگز فرصت بهتری برای کشتن خامنهای و گرفتن انتقام از تلاشهای قبلی جمهوری اسلامی برای ترور ترامپ وجود بهدست نیاید.
وزارت دادگستری امریکا یک مرد پاکستانی را به تلاش برای جذب افرادی در ایالات متحده برای کشتن ترامپ در جریان رقابتهای انتخاباتی او متهم کرده است، طرحی که بهعنوان انتقام کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده سابق نیروی قدس سپاه پاسداران بهدستور ترامپ، طراحی شده بود.
رویترز بهنقل از منابع خود افزوده تا زمان تماس تلفنی نتانیاهو، ترامپ با ایده انجام یک عملیات نظامی علیه جمهوری اسلامی موافقت کرده بود، اما هنوز درباره زمان و شرایط ورود امریکا به این جنگ تصمیم نگرفته بود.
نیروهای نظامی امریکا طی هفتهها، حضور خود را در منطقه تقویت کرده بودند، بهگونهای که بسیاری در داخل حکومت معتقد بودند شروع جنگ تنها نیازمند صدور دستور رئیسجمهور است. چند روز قبل از حمله، یکی از تاریخهای احتمالی بهدلیل شرایط نامساعد جوی لغو شده بود.
رویترز در گزارش خود تاکید کرده که مشخص نیست استدلالهای نتانیاهو تا چه حد بر تصمیم ترامپ تاثیر گذاشته است، اما این تماس در عمل آخرین استدلال رهبر اسرائیل برای همتای امریکاییاش بود.
این خبرگزاری بهنقل از سه منبع آگاه خود افزوده که در هر صورت این تماس همراه با اطلاعاتی که نشان میداد فرصت کشتن رهبر جمهوری اسلامی در حال از دست رفتن است، عامل محرکی برای تصمیم نهایی ترامپ در روز هشتم حوت برای آغاز عملیات «خشم حماسی» بود.
طبق این گزارش، نتانیاهو در تماس تلفنی خود استدلال کرد که ترامپ میتواند با کمک به حذف رهبر جمهوری اسلامی که هم در غرب و هم نزد بسیاری از ایرانیان منفور است، تاریخساز شود. او گفت حتی ممکن است ایرانیان به خیابانها بیایند و نظامی را که از سال ۱۳۵۷ بر ایران حاکم بوده و از منابع اصلی تروریسم و بیثباتی جهانی محسوب میشود، سرنگون کنند.
در آغاز جنگ اولین بمبها صبح شنبه، ۹ حوت، بر دفتر علی خامنهای فرود آمدند. ترامپ همان شب اعلام کرد که خامنهای کشته شده است.
با این همه، نتانیاهو پنجشنبه ۲۸ حوت در یک نشست خبری روز این ادعا را که اسرائیل به شکلی از اشکال امریکا را به درگیری با جمهوری اسلامی کشانده، رد کرد و چنین اخباری را جعلی خواند.
او گفت: «آیا واقعا کسی فکر میکند میتواند به رئیسجمهور ترامپ بگوید چه کاری انجام دهد؟»
ترامپ خود نیز بهصورت علنی گفته است که تصمیم حمله را بهطور کامل خودش گرفته است.
رویترز نیز در گزارش خود تاکید کرده است که شواهدی وجود ندارد که نشان دهد نتانیاهو ترامپ را مجبور به جنگ کرده باشد، اما رهبر اسرائیل مدافع موثر موضوع حمله بوده و نحوه طرح این موضوع، از جمله فرصت کشتن رهبر جمهوری اسلامی، برای ترامپ قانعکننده بوده است، مخصوصا که او در پی ترور ترامپ بود.
ترامپ در کارزار انتخاباتی ۲۰۲۴ خود بر سیاست «اول امریکا» تاکید داشت و بهطور علنی گفته بود که میخواهد از جنگ با جمهوری اسلامی بپرهیزد و با تهران از طریق دیپلوماسی تعامل کند. اما با شکست مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران در بهار گذشته، ترامپ بهتدریج به گزینه حمله نظامی فکر کرد.
اولین حمله در جوزای سال گذشته رخ داد، زمانی که اسرائیل تاسیسات هستهای و سایتهای موشکی ایران را بمباران کرد و چند مقام ارشد جمهوری اسلامی را کشت. نیروهای امریکایی بعدا به این حمله پیوستند و پس از پایان عملیات مشترک ۱۲ روزه، ترامپ از موفقیت آن تمجید کرد و گفت امریکا تاسیسات هستهای ایران را «نابود» کرده است.
رویترز در گزارش خود افزوده که چند ماه بعد، گفتوگوها میان امریکا و اسرائیل درباره یک حمله هوایی دوم برای هدف قرار دادن تاسیسات موشکی بیشتر و جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به توانایی ساخت سلاح هستهای آغاز شد.
اسرائیل همچنین خواهان کشتن خامنهای بود؛ دشمنی دیرینه که بارها موشک بهسوی اسرائیل شلیک کرده و از نیروهای نیابتی مسلح در اطراف این کشور، از جمله حماس و حزبالله حمایت کرده بود.
اسرائیلیها ابتدا فرض میکردند که این حمله را بهتنهایی انجام خواهند داد اما در دسامبر، در دیدار نتانیاهو با ترامپ در اقامتگاه مارالاگو در فلوریدا، وقتی نخستوزیر اسرائیل گفت از نتایج عملیات مشترک قبلی رضایت کامل ندارد، ترامپ نشان داد که برای یک حمله دیگر آمادگی دارد، هرچند همچنان میخواست فرصت دیگری برای مذاکرات دیپلوماتیک فراهم کند.
تصمیم نهایی
بهنوشته رویترز دو رویداد ترامپ را به سمت حمله دوباره سوق داد: اول، عملیات امریکا در سوم جنوری برای دستگیری نیکولاس مادورو، رئیسجمهور پیشین ونزوئلا، در کاراکاس که بدون تلفات برای نیروهای امریکایی انجام شد و نشان داد که عملیاتهای بزرگ میتوانند پیامدهای محدود داشته باشند.
دوم، اعتراضات گسترده ضدحکومتی در ایران که با سرکوب شدید سپاه پاسداران و کشته شدن هزاران نفر همراه شد.
به این ترتیب، در پشت صحنه، همکاری نظامی میان ارتش اسرائیل و فرماندهی مرکزی امریکا (سنتکام) افزایش یافت و برنامهریزیهای مشترک در جلسات محرمانه انجام شد.
در سفر ماه فبروری نتانیاهو به واشنگتن، او ترامپ را درباره برنامه موشکی ایران توجیه کرد و خطرات آن، از جمله احتمال دستیابی تهران به توانایی حمله به خاک امریکا، را توضیح داد.
فرصت تاریخی ترامپ
تا اواخر ماه فبروری، بسیاری از مقامات امریکایی و دیپلوماتهای منطقهای معتقد شده بودند که حمله امریکا به جمهوری اسلامی بسیار محتمل است.
ترامپ در جلسات توجیهی پنتاگون و نهادهای اطلاعاتی، جزییاتی را درباره مزایای احتمالی حمله، از جمله نابودی برنامه موشکی ایران، دریافت کرد.
پیش از تماس نتانیاهو، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه امریکا، به رهبران کانگرس هشدار داده بود که اسرائیل چه با مشارکت امریکا و چه بدون آن، احتمالا به جمهوری اسلامی حمله خواهد کرد و تهران نیز احتمالا مواضع امریکا در منطقه را هدف قرار خواهد داد.
ترامپ همچنین مطلع شده بود که این احتمال هرچند اندک وجود دارد که حذف رهبران وقت حکومت به تشکیل دولتی در تهران منجر شود که آمادگی بیشتری برای مذاکره داشته باشد.
بهنوشته رویترز، نتانیاهو در تماس تلفنی خود با ترامپ کمتر از۴۸ ساعت قبل از آغاز حمله، موضوع تغییر رژیم در ایران را نیز مطرح کرده بود هرچند ارزیابی سازمان سیا این بود که در صورت کشته شدن خامنهای، احتمالا یک چهره تندرو دیگر جایگزین او خواهد شد.
پس از کشته شدن خامنهای، پسر او که گفته میشود مواضع ضدامریکایی شدیدتری دارد، بهعنوان جانشین او معرفی شد اگرچه از هنگام معرفی بهعنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی، او دیده نشده و اطلاعی در مورد وضعیت جسمیاش پس از حمله شنبه ۹ حوت وجود ندارد.
ترامپ دوشنبه سوم حمل در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: «با خرسندی اعلام میکنم که ایالات متحده امریکا و کشور ایران طی دو روز گذشته گفتوگوهای بسیار خوب و سازندهای درباره حلوفصل کامل و جامع خصومتهای ما در خاورمیانه داشتهاند.»
او افزود: «بر اساس لحن و فضای این مذاکرات عمیق، مفصل و سازنده که در طول هفته ادامه خواهد یافت، به وزارت جنگ دستور دادهام که هرگونه حمله نظامی علیه نیروگاهها و زیرساختهای انرژی ایران را به مدت پنج روز به تعویق بیندازد.»
رئیسجمهور امریکا تاکید کرد این تصمیم مشروط به «موفقیت دیدارها و گفتوگوهای جاری» است.
پیام ترامپ در تروث سوشال بهصورت کامل با حروف بزرگ انگلیسی منتشر شد. در پی اعلام خبر مذاکره تهران و واشنگتن، قیمت نفت در بازارهای جهانی کاهش یافت.
ترامپ بامداد دوم فروردین ضربالاجلی ۴۸ ساعته برای بازگشایی کامل تنگه هرمز تعیین کرده و هشدار داده بود در غیر این صورت، نیروگاههای ایران هدف قرار خواهند گرفت.
در سوی دیگر، مقامهای جمهوری اسلامی تهدید کرده بودند در صورت حمله امریکا به نیروگاهها، زیرساختهای حیاتی و انرژی منطقه را هدف قرار خواهند داد.
شاهزاده رضا پهلوی دوم حمل از رهبران امریکا و اسرائیل خواست ضمن ادامه کارزار علیه دستگاه سرکوب جمهوری اسلامی، از حمله به «زیرساختهای غیرنظامی و حیاتی ایران» خودداری کنند.
در روزهای اخیر، اختلال در تردد شناورها در تنگه هرمز موجب برهم خوردن جریان انرژی جهانی و افزایش قیمت نفت شده است.
جمهوری اسلامی مذاکره با امریکا را تکذیب کرد
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی سوم حمل اعلام کرد اظهارات ترامپ در خصوص مذاکره تهران و واشنگتن، «در چارچوب تلاشها برای کاهش قیمت انرژی و کسب زمان برای اجرای طرحهای نظامی او» مطرح شدهاند.
این وزارتخانه افزود: «ابتکاراتی از سوی کشورهای منطقه برای کاهش تنش وجود دارد و پاسخ ما به همه آنها واضح است: ما طرفی نیستیم که این جنگ را آغاز کرده است و همه این درخواستها باید به واشنگتن ارجاع داده شود.»
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، نیز به نقل از «یک منبع ایرانی» گزارش داد «هیچ ارتباط مستقیم یا غیرمستقیمی» با ترامپ وجود ندارد.
این رسانه حکومتی افزود رئیسجمهوری ایالات متحده «پس از شنیدن اینکه اهداف ما تمام نیروگاههای غرب آسیا خواهد بود، عقبنشینی کرد».
تسنیم، دیگر رسانه وابسته به سپاه، به نقل از «یک مقام ارشد امنیتی» نوشت: «مذاکرهای در جریان نبوده و نیست و با این نحوه از جنگ روانی نه تنگه هرمز به شرایط ماقبل جنگ بازمی گردد و نه آرامش به بازارهای انرژی.»
ترامپ در حالی از «مذاکرات سازنده» تهران و واشنگتن طی دو روز گذشته خبر میدهد که مقامهای جمهوری اسلامی همچنان به تهدیدات خود علیه امریکا و اسرائیل ادامه میدهند.
شورای دفاع جمهوری اسلامی سوم حمل در بیانیهای اعلام کرد سیاست تهران در قبال تنگه هرمز بر اساس «فرمان» مجتبی خامنهای، رهبر جدید حکومت ایران، ادامه مییابد.
این نهاد همچنین تهدید کرد در صورت حمله به «سواحل یا جزایر ایرانی»، جمهوری اسلامی اقدام به مینگذاری در «کلیه معابر وصولی و خطوط مواصلاتی در خلیج فارس و سواحل» خواهد کرد.
پیشتر خبرگزاری اینترفاکس به نقل از وزارت امور خارجه روسیه گزارش داد مسکو با بستن تنگه هرمز مخالف است.
در صحنه تحولات میدانی، گزارشها از ادامه حملات به مواضع جمهوری اسلامی در نقاط مختلف ایران حکایت دارند.
بر اساس گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال، در جریان حملات بامداد سوم حمل، تعدادی از «خانههای امن» در نقاط مختلف تهران از جمله اقدسیه، مجیدیه و چیذر هدف قرار گرفتند.