سیدانت کیشور، کارشناس امور امنیتی درباره جنگ پاکستان و طالبان نوشت که بعید است اسلام‌آباد از طریق عملیات نظامی و فشار بر طالبان به اهداف خود دست یابد. به گفته او، پاکستان باید بپذیرد نفوذش بر طالبان کاهش یافته است.
کیشور روز پنجشنبه در مطلبی در وبسایت مرور سیاست جهان که به مسایل امنیتی و سیاست خارجی می‌پردازد، نوشته است که جنگ میان طالبان و پاکستان تا حد زیادی از توجه جهان دور مانده و چشم‌انداز روشنی برای پایان آن وجود ندارد.
او با اشاره به ادعای مقام‌های پاکستانی مبنی بر این‌که تحریک طالبان پاکستان امتداد طالبان افغانستان و مورد حمایت هند است، می‌نویسد واقعیت پیچیده‌تر از این ادعاهاست. به‌باور نویسنده، اقدامات نظامی پاکستان در مناطق قبایلی نه‌تنها مشکل را حل نکرده، بلکه آن را تشدید کرده و باعث شده مردم قبایل بیشتر به حمایت از تی‌تی‌پی سوق داده شوند. در نتیجه، زمینه مناسبی برای جذب نیرو برای این گروه فراهم شده است.
پاکستان با این که چندین عملیات بزرگ علیه تحریک طالبان پاکستان و پناهگاه‌های آن راه انداخته است، اما به دستاوردهای معناداری در مبارزه با تروریسم دست نیافته است. در مقابل، تی‌تی‌پی اخیراً نفوذ خود را به ایالت‌های پنجاب و سند گسترش داده، مناطقی که پیش‌تر حضور اندکی در آنها داشت.
نویسنده این مقاله معتقد است که بحران امنیتی کنونی پاکستان ریشه در سیاست «عمق استراتژیک» این کشور در افغانستان دارد. طی نزدیک به دو دهه، آی‌اس‌آی از طالبان حمایت می‌کرد تا بر دولت افغانستان تاثیر بگذارد، نفوذ هند را محدود کند و حکومتی همسو در کابل شکل دهد.
با بازگشت طالبان به قدرت، مقام‌های پاکستانی آن را یک پیروزی استراتژیک تلقی کردند. با این حال، این خوش‌بینی دوام نیاورد. بازگشت طالبان باعث تقویت تی‌تی‌پی شد و نیروهای این گروه با بازگشت به مناطق قبایلی پاکستان، شورش تازه‌ای را علیه دولت آغاز کردند. آنچه زمانی یک دارایی راهبردی تلقی می‌شد، اکنون به تهدیدی جدی برای امنیت داخلی پاکستان تبدیل شده است.
خواجه آصف وزیر دفاع پاکستان که خیلی سریع از ستایش‌گر طالبان به منتقد آتشین زبان این گروه تبدیل شده است، اعتراف کرد که سیاست حمایت از طالبان اشتباه بود.
ارتش پاکستان برای مهار تهدید شبه نظامیان از دیپلوماسی آغاز کرد و به بمباران تاسیسات نظامی طالبان در کابل و چند شهر دیگر رسید. کیشور در این مورد باور دارد که «تهدیدهای شبه‌نظامیان واقعی است، اما پاسخ پاکستان بیشتر بر دستاوردهای کوتاه‌مدت عملیاتی متمرکز بوده تا یک راهبرد پایدار بلندمدت.»
این کارشناس مسایل امنیتی جنوب شرق آسیا می‌نویسد این اقدامات از نظر تاکتیکی مهم‌اند، اما برای دستیابی به نتایج پایدار کافی نیستند. ساختار غیرمتمرکز تی‌تی‌پی به این گروه اجازه می‌دهد که حذف رهبران مانع فعالیتش نشود. به‌عنوان نمونه، کشته شدن فرماندهانی مانند عمر خالد خراسانی و عبدالوهاب در سال ۲۰۲۲ تاثیر چشمگیری بر توان عملیاتی این گروه نداشت.
شکاف‌های اطلاعاتی و خطاهای راهبردی
نویسنده باور دارد که استراتژی ضدتروریسم پاکستان بر یک فرض نادرست استوار است: طالبان افغان به طور کامل کنترول شبه نظامیان پاکستانی را به دست دارد. در حالی که طالبان ساختاری یکپارچه ندارد و از جناح‌های مختلف با دیدگاه‌های متفاوت تشکیل شده است.
برای مثال، رهبری طالبان در قندهار جهاد علیه پاکستان را «غیراسلامی» دانسته و با آن مخالفت کرده است. در مقابل، شبکه حقانی که در مناطق مرزی افغانستان و پاکستان ریشه دارد، روابط نزدیکی با تی‌تی‌پی داشته است. در جریان عملیات نظامی پاکستان در سال ۲۰۱۴، عناصر مرتبط با این شبکه به نیروهای تی‌تی‌پی پناه دادند. برای این جناح‌ها، تی‌تی‌پی موضوعی حساس است که با پیوندهای قبیله‌ای و تجربه مشترک جنگ علیه امریکا گره خورده است.
نویسنده می‌افزاید که تی‌تی‌پی تا حد زیادی به‌صورت مستقل عمل می‌کند و ساختار فرماندهی و اهداف خاص خود را دارد. از این‌رو، این تصور که اداره طالبان می‌تواند به‌طور کامل این گروه را مهار کند، ناشی از درک نادرست واقعیت‌های موجود است.
این خطای محاسباتی با اتکای پاکستان به عملیات نظامی بدون اطلاعات دقیق نیز تشدید شده است.
چالش اصلی پاکستان این است که تی‌تی‌پی بر شبکه‌ای از پایگاه‌های پراکنده و پنهان در مناطق دورافتاده افغانستان متکی است. این پایگاه‌های موقت به‌سرعت جابه‌جا می‌شوند و اغلب در نزدیکی مناطق غیرنظامی قرار دارند. این امر شناسایی و هدف‌گیری آنها را بسیار دشوار می‌سازد. افزون بر آن، این پایگاه‌ها گاه تحت حمایت غیررسمی فرماندهان محلی طالبان قرار دارند و آنها کنترول زیادی بر فعالیت‌های شبه نظامیان پاکستانی ندارند.
راه‌حل داخلی
بر اساس این مقاله، تلاش پاکستان برای وادار کردن طالبان از طریق فشار نظامی و اقتصادی، در بلندمدت بعید است به نتیجه برسد. در عین حال، پاکستان با چالش‌های امنیتی چندجبهه‌ای روبه‌رو است؛ از جمله شورش‌ها در خیبر پختونخوا و بلوچستان و تنش‌های دوره‌ای با هند. این وضعیت فشار مضاعفی بر توان نظامی این کشور وارد کرده و احتمال تشدید آن در آینده وجود دارد.
نویسنده تاکید می‌کند که فراتر از میانجی‌گری چین، پاکستان باید به مطالبات قبایل سرحدی نیز توجه کند. این قبایل خواستار مذاکره، مشارکت در سیاست‌گذاری و بازگشایی مسیرهای تجاری هستند.
ظاهراً، بدون رسیدگی به عوامل ساختاری نارضایتی مردم قبایلی، اتکای محض به عملیات نظامی موثر نخواهد بود. از این رو، بر بنیاد این تحلیل، پاکستان به‌جای تمرکز بر قطع روابط طالبان با تی‌تی‌پی، اولویت خود را باید مختل کردن شبکه‌های جذب نیرو، از بین بردن شبکه‌های پشتیبانی و تقویت حکومت‌داری از طریق تعامل با رهبران قبایل و مردم محلی بداند.
نویسنده در پایان تاکید می‌کند که تا زمانی که اسلام‌آباد به ریشه‌های داخلی بحران نپردازد، عملیات خارجی و مداخلات بین‌المللی همچنان پرهزینه، ناکارآمد و در نهایت به زیان خود این کشور خواهد بود.
