مایک پمپئو، وزیر خارجه پیشین امریکا، در نشستی در دانشگاه دارتموث از گفتوگوهای دونالد ترامپ با طالبان در دور اول ریاستجمهوریاش دفاع کرد. با این حال، آقای پمپئو اشرف غنی، رئیسجمهور پیشین افغانستان را «یکی از فاسدترین رهبرانی» خواند که با او روبهرو شده است.
او که با جان کری، دیگر وزیر خارجه پیشین ایالات متحده روز ۲۴ حمل در این برنامه شرکت کرده بود، در پاسخ به پرسشی درباره تعیین زلمی خلیلزاد و ساختار گفتوگوهای دوحه، این دیدگاه را رد کرد که گویا امریکا دولت افغانستان را کنار گذاشته بود.
پمپئو گفت امریکا در طول پانزده سال از دولت افغانستان حمایت کرد، اما این دولت نتوانست نیازهای اساسی مردم افغانستان را برآورده کند و طالبان همچنان در حال پیشروی بود.
او گفت چند مقام پیشین، خلیلزاد را برای این نقش پیشنهاد کرده بودند و پس از گفتوگو با نامزدها، او بهترین گزینه عنوان شد.
پمپئو گفت راهبرد دولت ترامپ این بود که همه طرفهای افغان، از جمله طالبان، وارد گفتوگو شوند. به گفته او، دولت ترامپ نخستین دولتی بود که توانست همه طرفها را در یک اتاق گردهم آورد.
او گفت که اشرف غنی قصدی برای حل مشکل افغانستان نداشت و از وضع موجود راضی بود؛ وضعی که به گفته پمپئو امریکاییها را برای حمایت از او و نظامش در خطر قرار میداد.
پمپئو همچنین گفت هم ترامپ و هم جو بایدن با شعار پایان دادن به حضور امریکا در افغانستان وارد کارزار انتخاباتی شدند. به گفته او، هدف دولت ترامپ رسیدن به یک راهحل با مذاکره بود؛ روندی که ممکن بود شبیه روند صلح کلمبیا یا افریقای جنوبی حتا ده سال زمان ببرد.
او گفت دولت بایدن در نهایت راه خروج سریع را انتخاب کرد و افزود که این طرح هرگز فرصت آزموده شدن پیدا نکرد.
خودداری از افشای ضمیمههای پنهان توافقنامه دوحه
پمپئو در این نشست از افشای هرگونه ضمیمه محرمانه توافق دوحه خودداری کرد و دلیل آن را ملاحظات امنیت ملی عنوان کرد.
گفتوگوهای صلح افغانستان در دور نخست ریاستجمهوری دونالد ترامپ آغاز شد. در آن زمان، امریکا برای پایان دادن به جنگ و بیرون کردن نیروهایش، گفتوگوهای مستقیم با طالبان را شروع کرد و زلمی خلیلزاد را بهعنوان نماینده ویژه تعیین کرد.
در پایان این گفتوگوها، امریکا و طالبان در ۱۰ حوت ۱۳۹۸ توافقنامه دوحه را امضاء کردند. بر اساس این توافق، امریکا پذیرفت نیروهایش را از افغانستان خارج کند و طالبان تعهد کرد که از خاک افغانستان علیه امریکا و متحدانش استفاده نشود. این توافق همچنان زمینه گفتوگوهای بینالافغانی را فراهم کرد.
پیشتر زلمی خلیلزاد در نشست کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان امریکا در سال ۲۰۲۴ گفته بود که «توافقات جانبی» صلح با طالبان طبقهبندیشده اند. او گفته بود به گونه مثال، پناه دادن به ایمن الظواهری «نقض جدی» این توافق بوده است.
سیگار میگوید که بسیاری از مواد توافق امریکا با طالبان علنی نبود. سیگار همچنین نوشت طالبان تعهدهای شفاهی ثبتشدهای هم داده بود، از جمله اینکه به شهرهای بزرگ و اماکن دیپلوماتیک حمله نکند. اما سیگار تصریح کرد که خودش هم نتوانست نسخه این ضمایم را از وزارت دفاع و وزارت خارجه امریکا به دست آورد.
سیگار همچنان نوشت که مقامهای حکومت پیشین افغانستان نیز از جزئیات این تغییرات آگاهی روشن نداشتند. در این گزارش که دو سال پس از توافقنامه امریکا و طالبان توسط اداره بازرس ایالات متحده منتشر شد، آمده بود که در عمل، محدود شدن حمایت امریکا در میدان جنگ به سود طالبان تمام شد؛ از جمله روایتی که میگوید هواپیماهای امریکایی نمیتوانستند گروههای طالبان را که بیش از ۵۰۰ متر دورتر منتظر مانده بودند هدف بگیرند.
سیگار میگوید طالبان از همین ابهام برای تبلیغات و جنگ روانی هم استفاده کرد.
پیش از این سخنگوی طالبان گفته بود که ضمایم توافقنامه دوحه درباره نحوه و مسیر خروج نیروهای امریکایی و تعهد طالبان برای حمله نکردن به این نیروها است و چیز دیگر ندارد.
با ادامه خروج نیروهای خارجی و پیشروی طالبان، حکومت افغانستان به رهبری اشرف غنی در ۲۴ اسد ۱۴۰۰ سقوط کرد و طالبان وارد کابل و دوباره بر افغانستان مسلط شد.
