وزیر داخله بریتانیا احتمال بازگرداندن پناهجویان افغان که درخواست پناهندگیشان رد شده است را به افغانستان تحت کنترول طالبان رد نکرد. شبانه محمود گفت که لندن این موضوع را بررسی و گفتوگوهای طالبان و اتحادیه اروپا در مورد بازگرداندن پناهجویان را دنبال میکند.
به گفته او، در داخل نهادهای دولتی بریتانیا نیز «گفتوگوهای بیشتری» درباره بازگرداندن افغانها جریان دارد.
در صورت اجرای چنین برنامهای، این اقدام تغییر قابل توجهی در سیاست فعلی بریتانیا خواهد بود و میتواند با واکنش شدید نهادهای مدافع حقوق بشر مواجه شود.
بر اساس گزارشها، سازمان ملل متحد ماه گذشته افغانستان را «گورستان حقوق بشر» توصیف کرده و از «آپارتاید جنسیتی» در این کشور ابراز نگرانی کرده است.
در حال حاضر، بریتانیا بهدلیل بهرسمیت نشناختن اداره طالبان، قادر به بازگرداندن پناهجویان ردشده به افغانستان نیست.
اظهارات وزیر داخله بریتانیا در حالی مطرح میشود که دولت سویدن تایید کرده است گفتوگوهایی میان کابل و بروکسل درباره توافق احتمالی بازگشت پناهجویان در جریان است.
شبانه محمود در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره احتمال مذاکره مستقیم با طالبان گفت: «ما تحولات مربوط به سایر کشورها، از جمله شرکای اروپایی و گفتوگوهای آنها با افغانستان را به دقت دنبال میکنیم.»
او افزود: «نه این گزینه را تایید میکنم و نه رد. در مورد گفتوگوهای داخلی دولت نیز در حال حاضر جزئیات بیشتری ارائه نمیکنم.»
بر اساس آمارها، افغانها در سال منتهی به جون ۲۰۲۵، بزرگترین گروه از مهاجرانی بودند که از طریق قایقهای کوچک وارد بریتانیا شدند. در این مدت، حدود ۶۳۶۰ شهروند افغان وارد این کشور شدند که نسبت به سال قبل ۱۸ درصد افزایش را نشان میدهد.
همچنین بین سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴، نزدیک به ۲۹۶۰۰ شهروند افغان در بریتانیا درخواست پناهندگی دادهاند.
نرخ پذیرش درخواستهای پناهندگی افغانها نیز بهطور چشمگیری کاهش یافته است؛ بهگونهای که این نرخ از ۹۹ درصد در سال ۲۰۲۳ به ۳۸ درصد در نیمه نخست سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است.
در همین حال، برخی کشورهای اروپایی نیز بررسی بازگرداندن پناهجویان افغان را آغاز کردهاند. گفته میشود بیش از ۲۰ کشور اتحادیه اروپا به آغاز چنین روندی علاقهمند هستند و آلمان از سال ۲۰۲۴ تاکنون بیش از ۱۰۰ «مجرم افغان» را به کشورشان بازگردانده است.
گزارشهای اخیر نشان میدهد که وضعیت حقوق بشر در افغانستان، بهویژه برای زنان و دختران، بهطور قابل توجهی وخیمتر شده است.
بازداشت، شکنجه و قتل خبرنگاران، اخراج زنان از ادارات دولتی و محدودیتهای گسترده اجتماعی از جمله مواردی است که در این گزارشها برجسته شده است.
منتقدان هشدار میدهند که بازگرداندن پناهجویان به چنین شرایطی میتواند جان آنها را به خطر بیندازد.
آقای متقی مذاکرات اورومچی میان نمایندگان طالبان و پاکستان را مثبت ارزیابی کرد، اما افزود که «روابط بین دو همسایه بسیار حساس است و نباید با آن برخورد غیرمسئولانه صورت گیرد. باید مطابق اصول اخلاقی و شریعت عمل کنیم.»
او همچنین با اشاره به فعالان رسانهای طالبان گفت که برخی جوانان در شبکههای اجتماعی مطالبی منتشر میکنند که بهجای سود، زیان دارد.
وزیر خارجه طالبان در بخشی از سخنانش در انستیتوت دیپلوماسی این وزارت تاکید کرد: «در مصالح کلان ملی، عقدههای شخصی نباید دخیل شود. افکار «ناچل» نباید ترویج یابد و از جوانان بیتجربه نباید استفاده شود.»
او گفت که روابط با همسایهها «نیازمند تدبیر، دقت و اطاعت از امیر (رهبر طالبان) است.»
با وجود کاهش نسبی تنشها در پی مذاکرات اورومچی، برخی مقامهای طالبان همچنان به بیان اظهارات تند علیه پاکستان ادامه میدهند.
در این میان، نورالله نوری، وزیر سرحدات، اقوام و قبایل طالبان، از جمله چهرههایی است که مواضع تندی اتخاذ کرده است.
او پیشتر پاکستان را تهدید کرده و گفته بود که شهرهای اسلامآباد و لاهور را با پهپاد هدف قرار خواهند داد. نوری همچنین بر برداشتن سیمخاردار در مرز افغانستان و پاکستان تاکید کرده و گفته است که خط دیورند را به رسمیت نمیشناسند.
به نظر میرسد متقی از این اظهارات ناراضی است. او در نشست وزارت خارجه در کابل هشدار داد که بیان اظهارات خودسرانه میتواند به «آنارشی» منجر شود و جامعه را با خطر فروپاشی مواجه کند. او باردیگر بر اطاعت از طالبان تاکید کرد.
وزیر خارجه طالبان همچنین گفت که در ماههای اخیر به چندین ولایت افغانستان سفر کرده و به گفته او، در حال حاضر هیچ نیروی مخالفی در کشور حضور ندارد.
جبهه مقاومت ملی و جبهه آزادی دو جریان نظامی و سیاسی است که هرازگاهی از حمله علیه طالبان خبر میدهد. سازمان ملل شماری از حملات این دو جبهه را تایید کرده است.
وزارت خارجه طالبان شنبه، پنجم ثور در بیانیهای نوشت که طبق گزارشهای رسانهها، افغانهایی که در قطر برای دریافت ویزای ایالات متحده امریکا منتظر بودند، گفته شده است که بین برگشت به کشور خویش یا اقامت در کشوری سوم، یکی را انتخاب کنند.
وزارت خارجۀ طالبان گفت «افغانستان خانه مشترک همه افغانها است و از این هموطنان و سایر کسانی که با سرنوشت مشابه مواجه اند، دعوت میکند که آغوش کشورشان به رویشان باز است و میتوانند با اطمینان خاطر برگردند.»
طالبان گفته است اگر کسی اراده رفتن به کشور دیگری را دارد، میتواند در زمان مناسب «از راههای قانونی با عزت» سفر کند.
این وزارت گفته است در چارچوب روابط قنسولی دوجانبه و مکانیزم منظم، برای حفاظت از حقوق هموطنان خویش، آماده هر نوع همکاری با همه کشورها است.
طالبان تاکید کرده است «اکنون برای هیچکسی تهدید امنیتی در افغانستان وجود ندارد و هیچکس مجبور نیست وطن را به دلیل تهدید امنیتی ترک کند.»
احتمال انتقال پنهاجویان افغان به کنگو
حکومت ترامپ پس از توقف برنامه اسکان مجدد افغانها در امریکا، گزینه انتقال این افراد به کشورهای ثالث از جمله کنگو را بررسی میکند.
طبق گزارشها، حکومت ترامپ پذیرش پناهجویان از کشورهایی مانند افغانستان را منع کرده است و شهروندان افغان حق سفر به ایالات متحده را ندارند.
پناهجویان افغان مستقر در کمپ نظامی السلیه در قطر قربانی این سیاست مهاجرتی امریکا شدهاند.
این طرح با مخالفت شدید شماری از سیاستمداران امریکایی مواجه شده است. شماری از چهرههای برجسته سیاسی، نظامی و رسانهای در امریکا به طرح حکومت دونالد ترامپ برای انتقال افغانهای همکار نیروهای امریکایی از قطر به جمهوری دموکراتیک کنگو واکنش نشان دادهاند.
گفته شده در حال حاضر حدود هزار و ۱۰۰ پناهجوی افغان در اردوگاه سیلیه قطر در انتظار صدور ویزای بشردوستانه ایالات متحده به سر میبرند.
مقامات امریکایی گفتند که دولت این کشور در نظر دارد تا پایان ماه مارچ این اردوگاه را تخلیه کند.
خبرگزاری رویترز در ۲۳ دلو گزارش داد که امریکا به پنهاهجویان افغان در این اردوگاه برای بازگشت به افغانستان پول پیشنهاد کرده است.
پناهجویان افغان در قطر شامل مترجمان، نیروهای ویژه پیشین افغان و خانوادههای همکاران سابق نیروهای امریکاییاند که سالها در پایگاه نظامی امریکا در قطر در انتظار دریافت ویزای ویژه مهاجرتی به سر بردهاند.
معاون وزیر خارجه امریکا در اواخر دلو گفت: «ما تلاش داریم آنها را جابهجا کنیم. با کشورهای ثالث برای انجام این کار در حال مذاکره هستیم.» او تاکید کرد که نگهداشتن پناهجویان برای مدت نامحدود در اردوگاه قطر «کار منطقی نیست.»
با این حال، دولت ایالات متحده تاکنون طرح انتقال این پناهجویان از قطر به جمهوری دموکراتیک کنگور را بهطور رسمی تایید نکرده است.
نگرانیها از احتمال انتقام طالبان
این در حالی است که سازمانهای بینالمللی بارها تاکید کردهاند که بازگشت پناهجویان افغان به افغانستان تحت کنترول طالبان امن نیست.
سازمان ملل گفته بازگشت برخی از پناهجویان از جمله، زنان، فعالان حقوق بشر، خبرنگاران، نظامیان حکومت پیشین، همکاران نیروهای بینالمللی و مقامات حکومت سابق به افغانستان تحت کنترول طالبان امن نیست.
یک گزارش تحقیقی افغانستان اینترنشنال نشان میدهد که دهها نظامی و کارمندان حکومت پیشین پس از اخراج از ایران در افغانستان کشته شدهاند.
در نزدیک به پنج سال گذشته مهاجرانی که از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشتند توسط طالبان بازداشت و زندانی شدند. گزارشهای متعددی نیز از قتل نظامیان پیشین توسط طالبان منتشر شده است.
