۲۶ آپریل چهلمین سالگرد فاجعه اتمی چرنوبیل است؛ واقعه‌ای که در سال ۱۹۸۶ در نزدیکی شهر پریپیات اوکراین رخ داد و به عنوان یکی از هولناک‌ترین سوانح هسته‌ای تاریخ ثبت شد.
اکنون با گذشت چهار دهه، در حالی که آثار این فاجعه هنوز در زندگی بازماندگان نمایان است، تداوم جنگ روسیه و اوکراین به نگرانی‌ها درباره احتمال وقوع یک بحران هسته‌ای دیگر دامن زده است.
اوکراین در آن زمان (فاجعه اتمی چرنوبیل) بخشی از اتحاد جماهیر شوروی بود.
با وجود تلاش مقام‌های شوروی برای پنهان کردن ابعاد حادثه چرنوبیل، پیامد آن انتشار مواد رادیواکتیو در اروپا بود؛ رخدادی که اکنون در پرتو کارزار جنگی روسیه علیه اوکراین، اهمیت و معنایی تازه یافته است.
چرنوبیل که در شهر کی‌یف و در نزدیکی مرز بلاروس قرار دارد، اکنون بخشی از خاک اوکراین به شمار می‌رود.
به گزارش خبرگزاری رویترز، وزارت امور خارجه اوکراین به‌تازگی در بیانیه‌ای اعلام کرد فاجعه چرنوبیل «نتیجه یک آزمایش راکتور بود که به دستور مسکو و با نقض پروتکل‌های ایمنی انجام شد و پس از آن با دروغ‌گویی و پنهان‌کاری همراه بود».
در ادامه این بیانیه آمده است: «تا به امروز، جهان همچنان با پیامدهایی روبه‌رو است که یک نظام تمامیت‌خواه با مقدم دانستن ایدئولوژی و قدرت سیاسی بر حقیقت و علم به بار آورده است.»
چهار دهه پس از فاجعه هسته‌ای چرنوبیل، آثار آن همچنان در زندگی بازماندگان دیده می‌شود.
در کنار روایت‌های رسمی، داستان‌های شخصی بسیاری وجود دارد که ابعاد انسانی این فاجعه را روشن‌تر نشان می‌دهد.
پیامدهای بلندمدت فاجعه چرنوبیل
پس از انفجار و ذوب شدن هسته در راکتور شماره چهار نیروگاه شوروی در چرنوبیل در بامداد ۲۶ آپریل ۱۹۸۶، میلیون‌ها نفر در معرض پرتوهای رادیواکتیو قرار گرفتند، صدها هزار نفر به‌ناچار محل زندگی خود را ترک کردند و بخش وسیعی از زمین‌های منطقه آلوده شد.
در سال‌های بعد، هزاران نفر بر اثر بیماری‌های ناشی از تشعشعات، مانند سرطان، جان خود را از دست دادند، هرچند بر سر شمار دقیق قربانیان و پیامدهای بلندمدت این فاجعه همچنان اختلاف نظر جدی وجود دارد.
در چارچوب یک تلاش بین‌المللی گسترده، در سال ۲۰۱۶ سازه‌ای عظیم از فولاد و سمنت در محل نیروگاه چرنوبیل نصب شد تا پوشش اولیه‌ای را که در سال ۱۹۸۶ به‌صورت شتاب‌زده برای مهار حجم عظیمی از مواد رادیواکتیو ساخته شده بود، ایمن‌تر کند.
با این حال، مقام‌های اوکراینی اعلام کردند حمله پهپادی روسیه در فبروری ۲۰۲۵ به این سازه آسیب زد و به ایجاد حفره در پوشش آب‌بندی‌شده آن انجامید.
این حمله به نشتی در تاسیسات منجر نشد، اما طبق اعلام بانک اروپایی بازسازی و توسعه، برای پیشگیری از بروز آسیب‌های دائمی، این سازه به حداقل ۵۰۰ میلیون یورو هزینه تعمیرات نیاز دارد.
پیش‌تر، دادستان ارشد دولتی کی‌یف اعلام کرد بر اساس داده‌های راداری اوکراین، از ماه جون ۲۰۲۴ تاکنون دست‌کم ۹۲ پهپاد روسی در شعاع پنج کیلومتری این سازه به پرواز درآمده‌اند.
هنوز مشخص نیست اوکراین برای چهلمین سالگرد فاجعه چرنوبیل چه برنامه‌ای تدارک دیده است، زیرا به‌دلیل شرایط جنگی، جزییات مراسم رسمی از پیش اعلام نمی‌شود.
سکوت وهم‌انگیز چرنوبیل
رویترز در ادامه نوشت در فاصله حدود ۱۰۰ کیلومتری شمال کی‌یف و در میان منطقه‌ای ممنوعه به وسعت ۲۶۰۰ کیلومتر مربع، نیروگاه چرنوبیل در سکوتی وهم‌انگیز فرو رفته و جنگل‌های گسترده اطرافش را در بر گرفته است.
نیروگاه‌های گارد ملی در این مجموعه نگهبانی می‌دهند؛ حدود ۲۲۵۰ کارمند در شیفت‌های چندروزه فعالیت می‌کنند و روند تدریجی برچیدن تاسیسات را زیر نظر دارند.
آخرین راکتور این نیروگاه در سال ۲۰۰۰ خاموش شد. اتاق کنترول راکتور شماره چهار اکنون فضایی تاریک و متروک است که بقایای فرسوده و درهم‌ریخته تجهیزات دوران شوروی در آن به‌جا مانده است.
در اطراف نیروگاه و شهر رهاشده پریپیات، گوزن‌های شمالی و اسب‌های وحشی آزادانه رفت‌وآمد می‌کنند؛ نشانه‌ای از اینکه در نبود انسان، طبیعت بار دیگر این منطقه را به تصرف خود درآورده است.
کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، روز سه‌شنبه، ۷ دلو برای نخستین سفر رسمی راهی چین می‌شود. این نخستین سفر یک رهبر بریتانیا از سال ۲۰۱۸ به چین به شمار می‌رود.
آقای استارمر قرار است در جریان این سفر با شی جی پینگ، رئیس‌جمهور چین و لی چیانگ، نخست‌وزیر این کشور دیدار کند.
محور اصلی گفت‌وگوها توسعه همکاری‌های اقتصادی، جذب سرمایه‌گذاری و گسترش دسترسی شرکت‌های بریتانیایی به بازار چین اعلام شده است.
انتظار می‌رود پیتر کایل، وزیر تجارت بریتانیا و ده‌ها مدیر ارشد شرکت‌های بزرگ نیز او را همراهی کنند.
بریتانیا در پی جذب فناوری و سرمایه‌گذاری چین و همچنین دسترسی بیشتر به دومین اقتصاد بزرگ جهان برای خدمات مالی، صنعت موتر سازی و صادرات ویسکی اسکاتلندی است.
دولت بریتانیا این سفر را مبتنی بر «عمل‌گرایی واقع‌بینانه» توصیف کرده و تأکید دارد که در کنار حفظ گفت‌وگوی دیپلوماتیک با چین، همچنان نسبت به مسائل امنیتی و مداخلات خارجی حساس خواهد بود.
سفر استارمر در حالی انجام می‌شود که روابط لندن و واشنگتن در پی سیاست‌های تجاری و مواضع جنجالی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، با تنش‌هایی همراه شده و برخی متحدان سنتی امریکا در حال بازنگری در رویکرد خود نسبت به چین هستند.
سفر استارمر به چین در حالی انجام می‌شود که نشانه‌هایی از ترک برداشتن تلاش او برای حفظ رابطه‌ای گرم با دونالد ترامپ دیده می‌شود. این تلاش پیش‌تر با توافقی تجاری همراه شد و تعرفه‌های امریکا بر صنایع کلیدی موترسازی و هوافضای بریتانیا را کاهش داد.
بریتانیا امیدوار است این سفر به تقویت اقتصاد این کشور کمک کند، اما در عین حال با خطر خشم منتقدان سرسخت چین در داخل کشور و همچنین دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا روبه‌روست.
اقتصاد بریتانیا به عنوان ششمین اقتصاد بزرگ جهان و همچنین محبوبیت آقای استارمر، هر دو به تقویت نیاز دارند.
دولت او در تحقق وعده‌های رشد اقتصادی و کاهش بحران هزینه‌های زندگی برای میلیون‌ها خانوار با مشکل مواجه بوده است.
حزب کارگر در نظرسنجی‌ها از حزب راست افراطی «ریفورم یوکی» عقب افتاده و برخی نمایندگان نگران حزب به‌طور علنی درباره جایگزینی استارمر با چهره‌ای کاریزماتیک‌تر، مانند اندی برنام، شهردار منچستر را مطرح کرده‌اند.
تحلیلگران این سفر را نشانه تلاش بریتانیا برای ایجاد توازن میان روابط با امریکا و چین و دستیابی به فضای مانور مستقل‌تر در سیاست خارجی ارزیابی می‌کنند.
ناظران بر این باورند که این سفر در کنار سفر نخست‌وزیر کانادا و صدراعظم آلمان، نشان می‌دهد اروپا و متحدان امریکا دارند رویکرد همکاری کنترول‌شده با چین را در پیش بگیرند.
