سازمان بهداشت جهانی به مناسبت روز جهانی قابله، از بهبود مراقبت‌های بهداشتی در سال‌های اخیر در افغانستان خبر داد. طبق آمار این سازمان، از سال ۲۰۰۷ تاکنون مراقبت‌های پیش از زایمان از ۳۱ درصد به ۷۶ درصد و حضور کارکنان ماهر در زمان زایمان از ۲۴ درصد به ۶۷ درصد افزایش یافته است.
با وجود بهبود نسبی، سازمان ملل گفت که بسیاری از زنان هنوز در دوران بارداری و زایمان با خطرات جانی روبه‌رو هستند.
طبق این گزارش که روز سه‌شنبه، ۱۵ ثور منتشر شد، قابله‌ها در بسیاری از مناطق، به‌ویژه در نواحی دورافتاده نخستین و گاهی تنها دسترسی زنان به خدمات صحی را فراهم می‌کنند. بر همین اساس، تضعیف این بخش می‌تواند دستاوردهای کاهش مرگ‌ومیر مادران را با خطر جدی مواجه سازد.
در هر ساعت، یک مادر در افغانستان می‌میرد
این پژوهش نشان می‌دهد که مرگ‌ومیر کودکان از ۱۲۹ مورد در هر ۱۰۰۰ تولد زنده در سال ۲۰۰۰ به ۵۶ مورد در سال ۲۰۲۳ کاهش یافته است. با این حال، مرگ‌ومیر مادران همچنان بالا باقی مانده و به ۵۲۱ مورد در هر ۱۰۰ هزار تولد زنده می‌رسد.
در این گزارش آمده است که در افغانستان، در هر ساعت یک مادر بر اثر عوارض قابل پیشگیری مانند خونریزی، فشار خون بالا، عفونت و زایمان دشوار جان خود را از دست می‌دهد.
برای بسیاری از زنانی که زنده می‌مانند نیز این عوارض می‌تواند پیامدهای مادام‌العمر داشته باشد.
دکتر میثم نجفی‌زاده، استاد دانشگاه سنت جانز کانادا درباره این گزارش گفت که این آمارها شکاف قابل توجه میان مناطق شهری و روستایی را برجسته می‌سازد.
بر اساس آمار سازمان بهداشت جهانی، حضور کارکنان صحی ماهر هنگام زایمان در مناطق شهری ۸۸.۸ درصد گزارش شده است، در حالی که این رقم در مناطق روستایی به ۶۱.۱ درصد کاهش می‌یابد.
به همین ترتیب، زایمان در مراکز صحی در شهرها ۸۸.۶ درصد است، اما در روستاها تنها ۵۹.۶ درصد ثبت شده است.
معاینه مادران در دو روز پس از زایمان نیز تفاوت مشابهی را نشان می‌دهد؛ به گونه‌ای که این میزان در شهرها ۵۳.۴ درصد و در مناطق روستایی ۳۱.۴ درصد گزارش شده است.
این نابرابری‌ها در سطح ولایت‌ها نیز چشمگیر است. براساس تحلیل آماری که میثم نجفی‌زاده انجام داده است، پوشش زایمان با حضور کارکنان صحی ماهر در کابل بیش از ۹۴ درصد است، در حالی که این رقم در نورستان به حدود ۹.۵ درصد سقوط می‌کند.
ولایت‌های بدخشان با ۴۸.۲ درصد، بادغیس با ۲۴.۱ درصد و غور با ۲۱ درصد نیز پایین‌تر از میانگین ملی قرار دارند.
در بخش توزیع نیروی قابله‌ها نیز تمرکز بیشتر در مراکز خدمات صحی اولیه دیده می‌شود؛ جایی که حدود ۴۶۳۸ قابله فعالیت دارند. در مقابل، ۲۱۰۸ قابله در مراکز خدمات شفاخانه‌ای و ۱۳۳۷ تن دیگر در شفاخانه‌ها و کلینیک‌های خصوصی مشغول کار هستند.
دکتر ادوین سنیزا سالوادور، نماینده سازمان جهانی بهداشت در افغانستان، گفت: «هیچ زنی نباید در دوران بارداری و زایمان بدون مراقبت رها شود، و هر نوزادی شایسته بهترین شروع ممکن در زندگی است».
او گفت با حمایت بانک توسعه اسلامی، سازمان جهانی بهداشت در حال گسترش دسترسی به خدمات اساسی است و در عین حال اطمینان حاصل می‌کند که زنانی که با عوارض زایمان مواجه می‌شوند، مراقبت، کرامت و حمایتی را که شایسته آن هستند دریافت کنند.
رهبر طالبان در ماه قوس ۱۴۰۳ با صدور فرمانی تمام موسسات تحصیلات عالی و نیمه‌عالی طبی را به روی دختران بست. این اقدام با محکومیت گسترده داخلی و خارجی روبه‌رو شد و نگرانی‌ها نسبت به ارائه خدامت بهداشتی در افغانستان را افزایش داد.
صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل اخیرا هشدار داد که با ادامه محدودیت‌های طالبان، افغانستان تا سال ۲۰۳۰ با کمبود ۲۵ هزار آموزگار و کادر درمانی زن روبه‌رو خواهد شد.
یونیسف گفت که بحران کنونی در حال حاضر کودکان را از آموزش و خدمات درمانی محروم ساخته و اقتصاد افغانستان و خدمات اساسی وابسته به زنان متخصص را تضعیف کرده است.
افغانستان از کشورهایی است که بالاترین آمار مرگ و میر مادران و نوزادان را دارد. طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی، روزانه ۲۴ مادر و ۱۶۷ کودک در افغانستان به‌دلیل بیماری‌های قابل پیشگیری مرتبط با بارداری و زایمان جان خود را از دست می‌دهند.
