دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، روز چهارشنبه وارد بیجینگ شد تا در هفتمین دیدار خود با شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، شرکت کند. این نشست در شرایطی برگزار می‌شود که تنش‌های ژئوپولیتیک و اقتصادی میان دو قدرت بزرگ جهان به شدت افزایش یافته است.
به گفته منابع آگاه، رهبران چین و امریکا طی سال‌های گذشته علاوه بر دیدارهای حضوری، از طریق نامه‌نگاری نیز با یکدیگر در ارتباط بوده‌اند؛ تلاشی برای حفظ نوعی رابطه شخصی در کنار رقابت شدید میان واشنگتن و بیجنگ.
این نشست دو روزه در شرایطی برگزار می‌شود که موضوعات مهم و حساس از جمله تجارت، جنگ ایران و وضعیت تایوان در دستور کار قرار دارد. انتظار می‌رود دو طرف در سطح عمومی تلاش کنند اختلافات خود را کم‌رنگ نشان دهند و بر همکاری تاکید کنند.
در برنامه‌های رسمی این سفر، شی جین‌پینگ قرار است از ترامپ به شکلی تشریفاتی استقبال کند؛ از جمله بازدید از معبد آسمان، برگزاری گفت‌وگوها در تالار بزرگ خلق، میزبانی ضیافت رسمی با حضور مدیران شرکت‌های بزرگ امریکایی و اعضای کابینه، و همچنین یک مراسم چای مشترک میان دو رهبر.
این دیدار نخستین سفر رئیس‌جمهور امریکا به چین در حدود ۹ سال گذشته محسوب می‌شود. اهمیت این نشست در شرایطی افزایش یافته که جنگ ایران نیز بر فضای سیاست جهانی سایه انداخته و هم‌زمان، روابط اقتصادی امریکا و چین پس از دوره‌ای از تنش‌های متقابل در تلاش برای بازسازی و ثبات است.
بر اساس گزارش‌ها، هم‌زمانی این نشست با اقدام امریکا در جلوگیری از ارسال نفت ایران به چین، وضعیت را پیچیده‌تر و حساس‌تر کرده است. تحلیلگران می‌گویند این موضوع نشان می‌دهد روابط سه‌جانبه میان امریکا، چین و ایران به شکل فزاینده‌ای به هم گره خورده است.
هر دو رهبر در این نشست به دنبال دستاوردهای ملموس هستند. ترامپ که با هیئتی شامل ایلان ماسک و چند مقام ارشد سفر کرده، می‌خواهد چین در پایان دادن به جنگ ایران نقش ایفا کند و همچنین خرید محصولات امریکایی مانند سویا و هواپیماهای بوئینگ را افزایش دهد.
در مقابل، شی جین‌پینگ که با کاهش رشد اقتصادی داخلی و رکود نسبی در بخش مصرف مواجه است، به دنبال ایجاد یک رابطه باثبات‌تر و قابل پیش‌بینی‌تر با واشنگتن است. او همچنین در تلاش است فشارهای امریکا بر تایوان را کاهش دهد و جایگاه بیجنگ را در موضوع این جزیره تقویت کند.
به گفته الیزابت اکانومی، مشاور پیشین دولت بایدن در امور چین، هر دو طرف در تلاش‌اند رابطه را تثبیت کنند و در کوتاه‌مدت از مسیر تجارت و سرمایه‌گذاری برای رسیدن به این هدف استفاده می‌کنند.
با این حال، رقابت راهبردی دو کشور همچنان ادامه دارد و هر دو طرف در تلاش‌اند وابستگی خود به دیگری را کاهش دهند، بدون آن‌که رابطه اقتصادی گسترده میان‌شان به‌طور کامل قطع شود. هم‌زمان، اتاق بازرگانی امریکا در گزارشی جدید هشدار داده است که «فرصت برای پاسخ مؤثر به مدل اقتصادی دولتی چین در حال محدود شدن است»؛ گزارشی که از سوی بزرگ‌ترین نهاد لابی تجاری امریکا منتشر شده و نشان‌دهنده افزایش نگرانی‌ها درباره رقابت صنعتی با چین است.
در فضای پشت پرده، گزارش‌ها حاکی است که ترامپ در دیدار با شی، برخلاف برخی رهبران دیگر، از لحنی محترمانه‌تر و حتی تمجیدآمیز استفاده می‌کند. مقام‌های امریکایی می‌گویند روابط شخصی دو رهبر نقش مهمی در شکل‌گیری فضای مذاکرات دارد.
اولیویا ولز، سخنگوی کاخ سفید، نیز گفته است روابط میان دو کشور و همچنین رابطه شخصی ترامپ و شی «بسیار خوب» است و هر دو طرف اهمیت حفظ این وضعیت را درک می‌کنند.
روابط ترامپ و شی به حدود یک دهه قبل بازمی‌گردد؛ زمانی که ترامپ پس از ورود به سیاست، چین را به سرقت مشاغل و مالکیت فکری امریکا متهم می‌کرد، اما هم‌زمان تلاش داشت رابطه شخصی خود را با رهبر چین حفظ کند.
این رابطه در سال ۲۰۱۷ به شکل غیرمنتظره‌ای آغاز شد؛ زمانی که ترامپ در جریان دیدار در مار-ئه-لاگو به شی خبر داد که دستور حمله موشکی به سوریه را صادر کرده است. بعدها او از شی به عنوان «مذاکره‌کننده سخت» یاد کرد اما گفت که دو طرف «دوستی خوبی» شکل داده‌اند.
در ادامه، در نومبر ۲۰۱۷، شی جین‌پینگ در اقدامی کم‌سابقه، ترامپ را نخستین رهبر خارجی از زمان تأسیس جمهوری خلق چین در سال ۱۹۴۹ دانست که در شهر ممنوعه شام رسمی دریافت کرده است.
با این حال، برخی مقامات پیشین امریکایی می‌گویند ترامپ در برخورد با شی گاهی تمایل کمتری به اتخاذ مواضع سخت نشان می‌دهد. جان بولتون در کتاب خود نوشته است که شی در یکی از نشست‌های گروه ۲۰ درباره وضعیت اویغورها در سین‌کیانگ توضیح داده بود، اما ترامپ در واکنشی بحث‌برانگیز گفته بود که ادامه ساخت چنین اردوگاه‌هایی «کار درستی است»؛ موضوعی که با انتقادهای گسترده مواجه شده است.
در مقابل، سخنگوی کاخ سفید این اظهارات بولتون را رد کرده و او را فردی «بی‌ارتباط با واقعیت‌های فعلی» توصیف کرده است.
گزارش‌ها همچنین نشان می‌دهد برخی مقامات امریکایی تلاش کرده‌اند ترامپ را به اتخاذ موضعی سخت‌تر علیه چین و دفاع علنی‌تر از مدل دموکراتیک امریکا ترغیب کنند، اما او ترجیح داده از رویکردی غیرتقابلی استفاده کند.
یکی از موضوعات بحث‌برانگیز این نشست، وضعیت جیمی لای، ناشر ۷۸ ساله هنگ‌کنگی است که به ۲۰ سال زندان محکوم شده است. با وجود درخواست‌های گسترده قانون‌گذاران امریکایی برای آزادی او، ترامپ گفته این موضوع در اولویت او نیست.
مقام‌های امریکایی و تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند که این نشست بیشتر به نمایش حسن نیت و گفتگوهای نمادین منجر شود تا توافق‌های بزرگ سیاسی یا تحول اساسی در روابط دو کشور.
به گفته ریان هس، مدیر مرکز چین در مؤسسه بروکینگز، انتظار «توافق‌های بزرگ یا تغییرات بنیادین» از این دیدار وجود ندارد.
در نهایت، هر دو رهبر در شرایط داخلی دشوار وارد این نشست شده‌اند؛ ترامپ با پیامدهای اقتصادی و سیاسی جنگ ایران و فشارهای داخلی، و شی جین‌پینگ با کاهش رشد اقتصادی، ضعف مصرف داخلی و نگرانی از رکود. با این حال، هر دو طرف می‌دانند که تشدید تنش می‌تواند وضعیت را بدتر کند و به همین دلیل به دنبال مدیریت رقابت و جلوگیری از بحران هستند.
کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، روز سه‌شنبه، ۷ دلو برای نخستین سفر رسمی راهی چین می‌شود. این نخستین سفر یک رهبر بریتانیا از سال ۲۰۱۸ به چین به شمار می‌رود.
آقای استارمر قرار است در جریان این سفر با شی جی پینگ، رئیس‌جمهور چین و لی چیانگ، نخست‌وزیر این کشور دیدار کند.
محور اصلی گفت‌وگوها توسعه همکاری‌های اقتصادی، جذب سرمایه‌گذاری و گسترش دسترسی شرکت‌های بریتانیایی به بازار چین اعلام شده است.
انتظار می‌رود پیتر کایل، وزیر تجارت بریتانیا و ده‌ها مدیر ارشد شرکت‌های بزرگ نیز او را همراهی کنند.
بریتانیا در پی جذب فناوری و سرمایه‌گذاری چین و همچنین دسترسی بیشتر به دومین اقتصاد بزرگ جهان برای خدمات مالی، صنعت موتر سازی و صادرات ویسکی اسکاتلندی است.
دولت بریتانیا این سفر را مبتنی بر «عمل‌گرایی واقع‌بینانه» توصیف کرده و تأکید دارد که در کنار حفظ گفت‌وگوی دیپلوماتیک با چین، همچنان نسبت به مسائل امنیتی و مداخلات خارجی حساس خواهد بود.
سفر استارمر در حالی انجام می‌شود که روابط لندن و واشنگتن در پی سیاست‌های تجاری و مواضع جنجالی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، با تنش‌هایی همراه شده و برخی متحدان سنتی امریکا در حال بازنگری در رویکرد خود نسبت به چین هستند.
سفر استارمر به چین در حالی انجام می‌شود که نشانه‌هایی از ترک برداشتن تلاش او برای حفظ رابطه‌ای گرم با دونالد ترامپ دیده می‌شود. این تلاش پیش‌تر با توافقی تجاری همراه شد و تعرفه‌های امریکا بر صنایع کلیدی موترسازی و هوافضای بریتانیا را کاهش داد.
بریتانیا امیدوار است این سفر به تقویت اقتصاد این کشور کمک کند، اما در عین حال با خطر خشم منتقدان سرسخت چین در داخل کشور و همچنین دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا روبه‌روست.
اقتصاد بریتانیا به عنوان ششمین اقتصاد بزرگ جهان و همچنین محبوبیت آقای استارمر، هر دو به تقویت نیاز دارند.
دولت او در تحقق وعده‌های رشد اقتصادی و کاهش بحران هزینه‌های زندگی برای میلیون‌ها خانوار با مشکل مواجه بوده است.
حزب کارگر در نظرسنجی‌ها از حزب راست افراطی «ریفورم یوکی» عقب افتاده و برخی نمایندگان نگران حزب به‌طور علنی درباره جایگزینی استارمر با چهره‌ای کاریزماتیک‌تر، مانند اندی برنام، شهردار منچستر را مطرح کرده‌اند.
تحلیلگران این سفر را نشانه تلاش بریتانیا برای ایجاد توازن میان روابط با امریکا و چین و دستیابی به فضای مانور مستقل‌تر در سیاست خارجی ارزیابی می‌کنند.
ناظران بر این باورند که این سفر در کنار سفر نخست‌وزیر کانادا و صدراعظم آلمان، نشان می‌دهد اروپا و متحدان امریکا دارند رویکرد همکاری کنترول‌شده با چین را در پیش بگیرند.
