شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، به همتای امریکایی خود در بیجینگ گفت که مذاکرات تجاری میان دو کشور در حال پیشرفت است، اما هشدار داد که اختلاف بر سر تایوان می‌تواند روابط چین و امریکا را وارد «مسیری خطرناک» کند که حتی به درگیری منجر شود.
خبرگزاری رویترز روز پنجشنبه، ۲۴ ثور نوشت که این اظهارات رئیس‌جمهور چین درباره تایوان در دیدار پشت درهای بسته رهبران دو اقتصاد بزرگ جهان مطرح شده است. این نشست به گفته وزارت خارجه چین، بیش از دو ساعت طول کشیده است.
رویترز گزارش داد که این هشدار هر‌چند بی‌سابقه نبود، اما در فضایی مطرح شد که در ظاهر دوستانه و آرام به‌نظر می‌رسید.
در بیانیه امریکا درباره این نشست اشاره‌ای به موضوع تایوان نشده است. روایت امریکا از گفت‌وگوها بر تمایل مشترک دو کشور برای بازگشایی تنگه هرمز که در پی جنگ ایران عملا بسته شده و همچنین ابراز علاقه چین به خرید نفت امریکا برای کاهش وابستگی به انرژی خاورمیانه تمرکز داشت.
ترامپ در جست‌وجوی دستاورد اقتصادی
رویترز نوشت در شرایطی که محبوبیت دونالد ترامپ به‌دلیل ادامه جنگ با ایران آسیب دیده، سفر یک رئیس‌جمهور امریکا به چین در نزدیک به یک دهه گذشته، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
آقای ترامپ که به‌دنبال دستاوردهای اقتصادی در این سفر برای نمایش موفقیت خود برای رای‌دهندگان در آستانه انتخابات میان دوره‌ای کانگرس در ماه نوامبر است، در اظهارات کوتاه آغازین نشست به رئیس‌جمهور چین گفت: «بعضی‌ها می‌گویند این شاید بزرگ‌ترین نشست تاریخ باشد.»
این دیدار پس از مراسمی رسمی در تالار بزرگ خلق در بیجینگ برگزار شد. وزارت خارجه چین در گزارش خلاصه‌ای از این دیدار اعلام کرد رئیس‌جمهور این کشور به دونالد ترامپ گفته است مذاکرات ۲۳ ثور میان تیم‌های اقتصادی و تجاری دو کشور در کوریای جنوبی به «نتایجی کلی، متوازن و مثبت» منجر شده است.
به گفته مقام‌های آگاه، هدف این مذاکرات حفظ آتش‌بس شکننده تجاری میان امریکا و چین به دنبال وضع تعرفه‌های سنگین ترامپ برکالاهای چینی بود که در عقرب ۱۴۰۴ حاصل شد و همچنین ایجاد سازوکارهایی برای حمایت از تجارت و سرمایه‌گذاری آینده میان دو کشور.
تایوان، مهم‌ترین اختلاف
دونالد ترامپ این هفته گفته بود که انتظار دارد رئیس‌جمهور چین در دیدار با وی موضوع فروش تسلیحات امریکا به تایوان را مطرح کند.
در حالی که وضعیت فروش بسته تسلیحاتی ۱۴ میلیارد دالری امریکا برای تایوان همچنان نامشخص است و به تایید ترامپ نیاز دارد، چین ۲۳ ثور بار دیگر مخالفت شدید خود را با این معامله نظامی اعلام کرد.
امریکا به دلیل سیاست «چین واحد» روابط رسمی با تایوان ندارد، اما طبق قانون موظف است به دفاع تایوان از خود کمک کند. چین، تایوان را بخشی از قلمرو خود می‌داند و از روابط مستقل برخی کشورها با این جزیره بارها ابراز نارضایتی کرده است.
بر اساس روایت بیجینگ از نشست روسای‌جمهور امریکا و چین، شی جین‌پینگ به دونالد ترامپ گفت تایوان مهم‌ترین مسئله میان دو کشور است و اگر به‌درستی مدیریت نشود، می‌تواند کل روابط دو کشور را وارد وضعیتی «بسیار خطرناک» کند و حتی به برخورد یا درگیری منجر شود.
جو مزور، تحلیلگر موسسه «تریویوم چین» گفت این اظهارات قابل توجه است اما باید به یاد داشت که بیجینگ پیشتر نیز هشدارهای شدیدی درباره تایوان داده بود. او افزود: «شی بدون هیچ ابهامی به طرف امریکایی هشدار داد که با این موضوع بازی نکند.»
دونالد ترامپ بعدتر هنگام گرفتن عکس یادگاری با شی جین‌پینگ در «معبد بهشت» در بیجینگ به پرسش خبرنگاران درباره اینکه آیا دو طرف درباره تایوان گفت‌وگو کرده‌اند یا نه، پاسخی نداد.
دو رهبر سپس در مراسم شام رسمی حضور یافتند و جمعه ۲۵ ثور نیز در کنار هم چای و ناهار صرف خواهند کرد.
تجارت، ایران و هوش مصنوعی
بر اساس گزارش منتشرشده از سوی چین، دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ توافق کردند همکاری در حوزه تجارت و کشاورزی را گسترش دهند. آنان درباره وضعیت خاورمیانه و اوکراین نیز تبادل نظر کردند.
کاخ سفید اعلام کرد که دو طرف درباره افزایش دسترسی شرکت‌های امریکایی به بازار چین و همچنین افزایش سرمایه‌گذاری چین در صنایع امریکا گفت‌وگو کرده‌اند.
گروهی از مدیران ارشد شرکت‌های امریکایی، از جمله ایلان ماسک و جنسن هوانگ، مدیرعامل شرکت انویدیا، آقای ترامپ را در این سفر همراهی می‌کنند.
رویترز پیشتر گزارش داده بود که امریکا مجوز فروش تراشه پیشرفته هوش مصنوعی «اچ۲۰۰» شرکت انویدیا را برای حدود ۱۰ شرکت چینی صادر کرده، اما هنوز هیچ محموله‌ای تحویل داده نشده است.
موقعیت ضعیف‌تر ترامپ؟
الی واین، از موسسه گروه بین‌المللی بحران گفت موازنه قدرت از زمان سفر قبلی دونالد ترامپ به بیجینگ در سال ۲۰۱۷ تغییر کرده است.
او گفت چین آن زمان تلاش زیادی برای جلب نظر ترامپ و خرید میلیاردها دالر کالای امریکایی انجام داد، اما اکنون دونالد ترامپ عملا جایگاه رو به رشد چین به عنوان یک قدرت بزرگ و همتای امریکا را پذیرفته است.
دونالد ترامپ در شرایطی ضعیف‌تر وارد مذاکرات شده است: دادگاه‌های امریکا اختیارات او را برای اعمال آزادانه تعرفه بر کالاهای چینی و دیگر کشورها محدود کرده‌اند. این سلاحی بود که ترامپ برای امتیازگرفتن از چین و کشورهای دیگر استفاده می‌کرد.
جنگ ایران نیز باعث افزایش تورم در امریکا شده و خطر از دست رفتن کنترول یک یا هر دو مجلس کانگرس از دست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای ماه نوامبر، افزایش یافته است. هر‌چند اقتصاد چین نیز با مشکلاتی روبه‌رو است، اما شی با فشار اقتصادی و سیاسی مشابهی مواجه نیست تا در برابر فشارهای امریکا کوتاه بیاید.
تنگه هرمز و نقش چین در پرونده ایران
مقام‌های امریکایی گفتند واشنگتن امیدوار است که فروش هواپیماهای بوئینگ، محصولات کشاورزی و انرژی به چین، کسری تجاری میان دو کشور را که ترامپ بارها از آن انتقاد کرده، کاهش دهد. در مقابل، بیجینگ خواهان کاهش محدودیت‌های امریکا بر صادرات تجهیزات تولید تراشه و نیمه‌رساناهای پیشرفته است.
آقای ترامپ همچنین انتظار دارد چین حکومت ایران را به توافق با واشنگتن ترغیب کند.
جنگ امریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی باعث شده است عبور نفت و گاز از تنگه هرمز با اختلال جدی مواجه شود که این وضعیت به نفع اقتصاد چین نیست، اما تحلیلگران بعید می‌دانند که شی حاضر باشد فشار جدی بر تهران وارد کند یا حمایت از جمهوری اسلامی را کاهش دهد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا، در گفت‌وگو با شبکه فاکس‌نیوز گفت که کمک چین به حل بحران به نفع بیجینگ است، زیرا بسیاری از کشتی‌های چینی در خلیج فارس متوقف شده‌اند و کند شدن اقتصاد جهانی به صادرکنندگان چینی آسیب خواهد زد.
قرار است شی نیز اواخر امسال سفری به امریکا داشته باشد.
کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، روز سه‌شنبه، ۷ دلو برای نخستین سفر رسمی راهی چین می‌شود. این نخستین سفر یک رهبر بریتانیا از سال ۲۰۱۸ به چین به شمار می‌رود.
آقای استارمر قرار است در جریان این سفر با شی جی پینگ، رئیس‌جمهور چین و لی چیانگ، نخست‌وزیر این کشور دیدار کند.
محور اصلی گفت‌وگوها توسعه همکاری‌های اقتصادی، جذب سرمایه‌گذاری و گسترش دسترسی شرکت‌های بریتانیایی به بازار چین اعلام شده است.
انتظار می‌رود پیتر کایل، وزیر تجارت بریتانیا و ده‌ها مدیر ارشد شرکت‌های بزرگ نیز او را همراهی کنند.
بریتانیا در پی جذب فناوری و سرمایه‌گذاری چین و همچنین دسترسی بیشتر به دومین اقتصاد بزرگ جهان برای خدمات مالی، صنعت موتر سازی و صادرات ویسکی اسکاتلندی است.
دولت بریتانیا این سفر را مبتنی بر «عمل‌گرایی واقع‌بینانه» توصیف کرده و تأکید دارد که در کنار حفظ گفت‌وگوی دیپلوماتیک با چین، همچنان نسبت به مسائل امنیتی و مداخلات خارجی حساس خواهد بود.
سفر استارمر در حالی انجام می‌شود که روابط لندن و واشنگتن در پی سیاست‌های تجاری و مواضع جنجالی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، با تنش‌هایی همراه شده و برخی متحدان سنتی امریکا در حال بازنگری در رویکرد خود نسبت به چین هستند.
سفر استارمر به چین در حالی انجام می‌شود که نشانه‌هایی از ترک برداشتن تلاش او برای حفظ رابطه‌ای گرم با دونالد ترامپ دیده می‌شود. این تلاش پیشتر با توافقی تجاری همراه شد و تعرفه‌های امریکا بر صنایع کلیدی موترسازی و هوافضای بریتانیا را کاهش داد.
بریتانیا امیدوار است این سفر به تقویت اقتصاد این کشور کمک کند، اما در عین حال با خطر خشم منتقدان سرسخت چین در داخل کشور و همچنین دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا روبه‌روست.
اقتصاد بریتانیا به عنوان ششمین اقتصاد بزرگ جهان و همچنین محبوبیت آقای استارمر، هر دو به تقویت نیاز دارند.
دولت او در تحقق وعده‌های رشد اقتصادی و کاهش بحران هزینه‌های زندگی برای میلیون‌ها خانوار با مشکل مواجه بوده است.
حزب کارگر در نظرسنجی‌ها از حزب راست افراطی «ریفورم یوکی» عقب افتاده و برخی نمایندگان نگران حزب به‌طور علنی درباره جایگزینی استارمر با چهره‌ای کاریزماتیک‌تر، مانند اندی برنام، شهردار منچستر را مطرح کرده‌اند.
تحلیلگران این سفر را نشانه تلاش بریتانیا برای ایجاد توازن میان روابط با امریکا و چین و دستیابی به فضای مانور مستقل‌تر در سیاست خارجی ارزیابی می‌کنند.
ناظران بر این باورند که این سفر در کنار سفر نخست‌وزیر کانادا و صدراعظم آلمان، نشان می‌دهد اروپا و متحدان امریکا دارند رویکرد همکاری کنترول‌شده با چین را در پیش بگیرند.
