بابر فرهمند، معاون پیشین شورای عالی مصالحه ملی افغانستان، میگوید جریانهای تورکستانخواه در افغانستان خواهان حقوق شهروندی در چارچوب مرزهای رسمی کشور هستند و هدفی برای تجزیه افغانستان ندارند. به گفته او، کشورهای ترکیزبان نیز «هیچگونه» تمایلی به تجزیه افغانستان ندارند.
بابر فرهمند روز شنبه، ۲۶ ثور، در شبکه اجتماعی اکس نوشت که داعیه تورکستانخواهی برگرفته از واقعیتهای اجتماعی افغانستان است و هدف داعیهداران آن «حفظ هویت بومی و جلوگیری از تغییر بافت جمعیتی» است.
او تأکید کرد که تورکستانخواهی «منشأ خارجی» ندارد و کشورهای ترکیزبان خواهان تجزیه افغانستان نیستند، زیرا «یک افغانستان تکه و پارچه به درد هیچکسی نمیخورد.»
آقای فرهمند هشدار داد که نادیده گرفتن این مطالبات و برخورد خصمانه با آنها میتواند افغانستان را با بحرانهای عمیقتر روبهرو کند. او از جریانهای سیاسی خواست بهجای «تحریف و تحریک»، برای حل ریشهای اختلافات تاریخی و قومی، راهحل سیاسی جستوجو کنند.
این اظهارات بابر فرهمند پس از آن مطرح شد که نقیبالله فایق، والی سابق فاریاب، پیشتر گفته بود مناطق شمالی افغانستان، از میمنه تا بدخشان، «تورکستان جنوبی» نامیده میشود و میلیونها تورکتبار در افغانستان خواهان ایجاد یک «دولت مستقل» هستند.
او تأکید کرده بود که این تنها دیدگاه شخصیاش نیست، بلکه بازتاب اراده بخشی از مردم تورکتبار افغانستان است.
آقای فایق روز شنبه با بازنشر گزارش افغانستان اینترنشنال در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «ازدواج اجباری زن نکاحشده در دایکندی، زندانیکردن خبرنگاران طلوع و بازداشت زنان در هرات، نمونههای دیگری از ظلم، سرکوب و استبداد حاکم است.»
پیشتر یک زن از دایکندی در فایل صوتی ارسالی به افغانستان اینترنشنال گفت مقامهای طالبان و افراد زورمند مورد حمایت این گروه، از زنان مجرد و متأهل درخواست رابطه جنسی میکنند.
او گفت که در برخی ادارات دولتی و مراکز درمانی، زنان با درخواستهای جنسی و فشار روبهرو میشوند و زنانی که مخالفت میکنند، تهدید و آزار میبینند. به گفته این زن، قربانیان خشونت جنسی به دلیل ترس از طالبان نمیتوانند شکایت یا صدای خود را علنی کنند.
نماینده افغانستان در سازمان ملل با اشاره به این رویدادها تأکید کرد که زنان در افغانستان نه تنها از حقوق اساسی مانند آموزش و کار محروم شدهاند، بلکه با تهدید، خشونت و سوءاستفاده نیز مواجهاند.
آقای فایق خواستار مستندسازی این موارد و توجه جدی جامعه جهانی و نهادهای حقوق بشری به وضعیت زنان افغانستان شد. او افزود سوءاستفاده از قدرت و مصونیت برای تحقیر و آزار زنان، نقض آشکار حقوق انسانی، اساسی و اسلامی آنان است.
به گفته او، سکوت قربانیان از ترس، نشاندهنده فضای سرکوب، بیعدالتی و نبود حاکمیت قانون در افغانستان امروز است.
افغانستان اینترنشنال پیشتر نیز روایت «طاووس»، زن ۲۶ ساله اهل دایکندی را منتشر کرده بود؛ زنی که میگوید فردی مورد حمایت طالبان او را برای پذیرش ازدواج دوم تحت فشار قرار داده است. طاووس اکنون به دلیل ترس از این فرد، مخفیانه زندگی میکند.
زنی که روز شنبه پیام صوتی خود را از دایکندی برای افغانستان اینترنشنال فرستاد و نامش به دلایل امنیتی فاش نشده، میگوید زنان زیادی در این ولایت با آزار و تهدید مشابه طاووس روبهرو هستند.
منابع مطلع به افغانستان اینترنشنال گفتند که شورای علمای هلمند شنبه، ۲۶ ثور طی مکتوب رسمی به والی و فرماندهی پولیس طالبان در این ولایت، خواستار جلوگیری از غصب ساحه سبز در نزدیکی زمین ریاست زراعت در حوزه سوم شهر لشکرگاه شده است.
این شورا تأکید کرده که باید از ساختوساز خلاف پلان شهرداری در این منقطه جلوگیری شود.
یکی از باشندگان محل به افغانستان اینترنشنال گفت: «افراد عبدالاحد فضلی، وزیر مخابرات طالبان روز شنبه نیز، مشغول کار دیوارکشی این ساحه بودند که اعضای شورای علما به منطقه رسیدند و مانع ادامه کار ساختمانی شدند.»
به گفته این باشنده محل، هرچند کارهای ساختمانی و دیوارکشی در این ساحه متوقف شده، اما دیوارهای نیمهکاره و وسایل ساختمانی هنوز در این محل باقی ماندهاند.
منابع مطلع در شهر لشکرگاه روز جمعه به افغانستان اینترنشنال گفتند عبدالاحد فضلی، وزیر مخابرات طالبان ساحه سبز مربوط ریاست زراعت را در نزدیکی فرماندهی پولیس هلمند غصب کرده است.
به گفته آنها، وزیر مخابرات طالبان قصد دارد در این زمینها ساختمانهای رهایشی بسازد. باشندگان محل ارزش یک نمره زمین ۴ بسوهای در این منطقه را تا ۶۰ هزار دالر تخمین زدهاند.
در ویدیوی تازهای که به افغانستان اینترنشنال رسیده، دیده میشود که کارهای ساختمانی متوقف شده و کسی در محل دیده نمیشود.
بر بنیاد معلومات باشندگان محل، زمین غصبشده حدود ۷ جریب مساحت دارد.
طالبان تاکنون بهطور رسمی درباره غصب زمین و توقف کار ساختمان در این منطقه ابرازنظر نکرده اند.
باشندگان محل میگویند که پیش از این نیز، کارهای ساختمانی در این زمین متوقف شده بود، اما دوباره از سر گرفته شد.
این در حالی است که طالبان برای جلوگیری از غصب زمینهای دولتی کمیسیون ویژه ایجاد کرده است، اما عملکرد این کمیسیون همواره با انتقادهای مردم روبهرو بوده است.
ماموران امر به معروف حسینداد شریفی را روز چهارشنبه، ۱۶ ثور، به دلیل بستن نکاح یک زوج به حوزه ۱۸ امنیتی کابل منتقل و مورد ضربوشتم قرار دادند.
این روحانی گفت که نیروهای امر به معروف وی را احضار کردند، تهدیدش کردند و با خشونت رفتار کردند. او افزود «یک مشت به من زدند و عمامهام از سرم پرید.»
این روحانی شیعه در سخنرانی در یک مسجد در کابل گفت: «طالبان مذهب شیعه را از رسمیت خارج کردهاند، اما حالا حتی در امور شخصی و خصوصی نیز به ما اجازه نمیدهند طبق اعتقادات مذهبیمان عمل کنیم.»
او درباره بازداشت روحانیون شیعه گفت که طالبان آنها را به عنوان «مجرم» بازداشت و از آنها تعهد کتبی گرفته و تهدید به زندان کردهاند.
او گفت نه تنها علما بلکه مردم شیعه نیز تحقیر و توهین میشوند.
او با انتقاد از سیاستهای طالبان گفت: «اگر اجازه نداریم مطابق مذهب خود عمل کنیم، بهتر است بیانیه رسمی بدهند که مذهب شیعه ممنوع است تا دیگر ما هم تابع آن نباشیم.»
شریفی همچنین به ماجرای بازرسی از زوجهای جوان در بازار اشاره کرد و پرسید: «در کدام نقطه از دنیا و کره زمین از مردم در وسط بازار عقدنامه میپرسند؟ این انصاف نیست، این توهین به مردم است.»
ماموران امر به معروف طالبان پیشتر یک دختر و پسر را هنگام خرید عروسی به اتهام رابطه خارج از ازدواج در بازار دشتبرچی بازداشت و حسینداد شریفی را به خاطر بستن نکاح آنها لتوکوب کردند.
آقای شریفی این اقدامات را «توهین به مذهب تشیع و مردم شیعه» خواند و افزود: «آیا چنین برخوردهایی به معنای تلاش برای تغییر اجباری مذهب مردم نیست؟»
این روحانی شیعه از مقامهای طالبان خواست در سیاستهای خود نسبت به مذهب شیعه تجدیدنظر کنند و از توهین به روحانیون، مذهب و مردم شیعه جلوگیری شود.
او تأکید کرد: «اگر در سطح کلان چنین سیاستی وجود دارد، باید آن را بازنگری کنند؛ چون این اقدامات باعث ایجاد شکاف و جریحهدار شدن احساسات مذهبی مردم میشود و به مصلحت ملی افغانستان آسیب میزند.»
پیشتر، کمیسیون شیعیان افغانستان اعلام کرد که در دیدار با رئیس تفتیش وزارت امر به معروف طالبان، درباره «برخورد توهینآمیز» با حسینداد شریفی گفتوگو کرده و خواستار جلوگیری از تکرار چنین رویدادهایی شده است.
