شی جینپینگ، رهبر چین، کمتر از یک هفته پس از سفر دونالد ترامپ به بیجینگ، قرار است میزبان ولادیمیر پوتین باشد. مسکو در شرایط فعلی بیش از هر زمان دیگری برای حمایت از اقتصاد خود و جلوگیری از انزوای تقریبا کامل در صحنه بینالمللی پس از تهاجم به اوکراین، به این رابطه نیاز دارد.
خبرگزاری فرانسه در تحلیلی نوشت هر چند به طور رسمی هدف این سفر تقویت همکاریهای راهبری میان دو رهبر عنوان شده است اما رابطه میان بیجینگ و مسکو بنا بر چند دلیل دچار عدم توازن دیپلوماتیک است.
چین به مثابه شریک اقتصادی حیاتی روسیه
از زمان آغاز جنگ اوکراین، چین به مهمترین شریک اقتصادی روسیه تبدیل شده است و بیجینگ اکنون بخش بزرگی از صادرات روسیه، بهویژه در حوزه انرژی، را جذب میکند.
شرکت پژوهشی اینردیتا در ماه سپتامبر از امضای توافقی درباره پروژه خط لوله «قدرت سیبری ۲» خبر داده بود.
در جریان آخرین سفر پوتین به چین در ثور ۱۴۰۴، مسکو و بیجینگ برای ساخت خط لوله گاز «قدرت سیبری ۲» توافق کردند، اما هنوز درباره قیمت به جمعبندی نرسیدهاند.
این خط لوله قرار است از طریق مغولستان، روسیه را به چین متصل کند.
این خط لوله میتواند سالانه تا ۵۰ میلیارد متر مکعب گاز را به مدت ۳۰ سال منتقل کند و همزمان حجم صادرات فعلی از طریق زیرساختهای موجود را افزایش دهد.
خرید نفت و گاز روسیه توسط چین به مسکو کمک میکند تا با وجود تحریمهای غرب، همچنان اقتصاد و تلاشهای جنگی خود را تأمین مالی کند.
بر اساس دادههای مرکز پژوهش انرژی و هوای پاک، چین از آغاز جنگ با اوکراین در فبروری ۲۰۲۲ تا ۱۵ می ۲۰۲۶، حدود ۳۱۹ میلیارد دالر سوختهای فسیلی از روسیه خریداری کرده است.
چین در حال حاضر بزرگترین خریدار این منابع از روسیه است و از اتحادیه اروپا و هند پیشی گرفته است.
با وجود تحریمهای غرب علیه صادرات نفت روسیه، پالایشگاههای مستقل چینی هنوز هم مشتری دائمی نفت روسیه هستند و بخش عمده معاملات با یوان انجام میشود.
در همین حال، برخی تحلیلگران معتقدند بیجینگ ممکن است برای تأمین بیشتر انرژی خود از روسیه، بهویژه در صورت بروز بحران احتمالی بر سر تایوان، تلاش بیشتری کند.
پوتین میخواهد نشان دهد منزوی نیست
این سفر در شرایطی انجام میشود که کرملین با وضعیت دیپلوماتیک حساسی مواجه است.
مذاکرات صلح درباره جنگ اوکراین که با میانجیگری امریکا از پاییز ۲۰۲۵ آغاز شده بود، به بنبست رسیده است، در حالی که بحرانهای دیگر مانند درگیریهای خاورمیانه توجه جهانی را به خود جلب کردهاند.
در چنین شرایطی، حضور پوتین در کنار شی جینپینگ به او این امکان را میدهد که نشان دهد با وجود انتقادهای غرب از روسیه، همچنان از حمایت یک قدرت بزرگ برخوردار است.
کرملین نیز بر اهمیت راهبردی این رابطه تأکید دارد. سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، نیز روز جمعه اعلام کرد روابط مسکو و بیجینگ «عمیقتر و مستحکمتر از اتحادهای سنتی سیاسی و نظامی» است و آن را «نوعی جدید از روابط» دانست که بیش از هر عامل دیگری به ثبات سیاست و اقتصاد جهانی کمک میکند.
دست باز چین برای تعامل با دیگر قدرتهای بزرگ
برای چین، این دیدار مهم است اما حیاتی نیست. تنها چند روز پیش از سفر پوتین، شی جی پینگ میزبان دونالد ترامپ بود؛ نشستی که به موضوعاتی مانند تجارت، تایوان و تنشهای خاورمیانه اختصاص داشت.
توالی این دیدارها نشان میدهد که چین در موقعیتی قرار دارد که میتواند همزمان با امریکا و روسیه گفتوگو کند.
برخلاف روسیه، چین از آزادی عمل بیشتری در حوزههای دیپلوماتیک، تجاری و راهبردی در سطح جهانی برخوردار است.
مؤسسه مطالعات امنیتی اتحادیه اروپا در تحلیلی که در اکتبر ۲۰۲۵ منتشر شد، تأکید کرده است که رابطه اقتصادی میان مسکو و بیجینگ «بهشدت نامتقارن» است و روسیه «بهطور فزایندهای به چین وابسته میشود».
در مقابل، چین از این عدم توازن بهره برده و از روسیه بهعنوان بازاری برای جذب صادرات خود استفاده کرده است.
