مولانا فضلالرحمن، رهبر جماعت علمای اسلام پاکستان، روز سهشنبه در کراچی به شدت از سیاست حکومت این کشور در قبال اداره طالبان در افغانستان انتقاد کرد. او گفت که اسلامآباد با سیاستهای خود طالبان را که «حامی پاکستان» بودند، به دشمن این کشور تبدیل کرده است.
او در سخنانی با رسانهها تاکید کرد که روابط پاکستان و افغانستان در نتیجه مجموعهای از تصمیمات نادرست سیاسی و امنیتی دچار تنشهای جدی شده است. به گفته او، پیوندهای قومی و جغرافیایی در دو سوی مرز باعث شده است که هرگونه تنش میان دو کشور پیامدهای مستقیم اجتماعی و اقتصادی داشته باشد.
وی افزود که در دورههای مختلف، اسلامآباد تلاش کرده در افغانستان حکومتی همسو با خود داشته باشد، اما این رویکرد نهتنها موفق نبوده بلکه به پیچیدهتر شدن بحرانها و افزایش بیاعتمادی انجامیده است.
او گفت: «ما همیشه به دنبال این بودیم که در افغانستان حکومتی روی کار بیاید که طرفدار پاکستان باشد. از برهانالدین ربانی انتقاد میکردیم، سپس طالبان را طرفدار خود میدانستیم. وقتی آنها به قدرت رسیدند، هم به رسمیت شناختیم و هم برای شان جایگاه دیپلوماتیک قایل شدیم.»
این سیاستمدار مذهبی و سرشناس حامی طالبان افزود: «پس از ۱۱ سپتامبر، ما در کنار امریکا قرار گرفتیم، به آنها پایگاه دادیم، حریم هوایی خود را در اختیارشان گذاشتیم و افغانستان بارها هدف حملات قرار گرفت. همزمان با این، به برخی عناصر طالبان نیز در پاکستان پناه داده شد.»
فضلالرحمن با انتقاد از رویکرد امنیتمحور گفت که اتکای بیش از حد به گزینههای نظامی، نهتنها مشکلات مرزی را حل نکرده بلکه به افزایش ناامنی در مناطق مرزی پاکستان انجامیده است. او وضعیت مناطقی چون وزیرستان، بنو، لکی مروت، تانک و دیره اسماعیل خان را نمونهای از پیامدهای گزینه نظامی محض دانست.
او همچنین پرسید که چگونه پاکستان قادر به شناسایی مراکز گروههای مسلح در افغانستان است، اما در داخل کشور از شناسایی آنها ناتوان است.
فضلالرحمن در ادامه گفت که سیاست خارجی کشور ناکارآمد شده و پرسید چرا تلاشهای دیپلوماتیک در قبال افغانستان شکست خورده است.
این سیاستمدار پاکستانی خواستار برگزاری جلسه غیرعلنی پارلمان برای بررسی سیاست خارجی کشور شد و گفت نمایندگان باید در جریان وضعیت منطقه قرار گیرند.
فضلالرحمن، حامی سرسخت طالبان است. او سالها از جنگ طالبان برضد حکومت پیشین و نیروهای خارجی در افغانستان حمایت کرده است. فضلالرحمن به «پدر معنوی» طالبان مشهور است.
خانم غفوری گفت که اروپا به علت فشارهای داخلی در مسئله مهاجرت حاضر شده است بر ارزشهای خود پا بگذارد و از طالبان به بروکسل دعوت کند.
غفوری نوشت: «در بهترین حالت، بروکسل در برابر فشارهای سیاسی کوتاهمدت عقبنشینی کرده و در بدترین حالت، با عادیسازی یک حکومت مبتنی بر تبعیض جنسیتی و تروریسم، ارزشهای بنیادین خود را قربانی یک راهحل موقت برای مسئله مهاجرت کرده است.»
وی با اشاره به حکم بازداشت صادرشده از سوی دادگاه کیفری بینالمللی در ۱۷ سرطان ۱۴۰۴ برای رهبر طالبان به اتهام «جنایت علیه بشریت» به دلیل آزار جنسیتی، تاکید کرد که کمتر از یک سال بعد، اتحادیه اروپا به مقامهای همان حکومت ویزا صادر میکند.
پژوهشگر مرکز پژوهشهای سیاست اروپا با استناد به گزارشهای سازمان ملل متحد، سازمان عفو بینالملل، دیدهبان حقوق بشر و پارلمان اروپا، وضعیت افغانستان زیر حاکمیت طالبان را «جدیترین بحران حقوق زنان در جهان» توصیف کرد و آن را «تبعیض نهادینهشده جنسیتی» خواند.
غفوری هشدار داد: «هیچ تعریف یا طبقهبندیای برای بازگشت امن شهروندان افغان وجود ندارد. بازگرداندن افراد به افغانستان تحت کنترول طالبان، بهمعنای بازگشت به زندانهای شکنجه یا گورهای جمعی است.»
او با اشاره به اصل «منع بازگرداندن اجباری»، اصلی که بر اساس آن افراد نباید به مکانهایی بازگردانده شوند که در معرض خطر شکنجه قرار دارند، تاکید کرد همکاری با طالبان برای اخراج مهاجران، نقض صریح تعهدات حقوق بشری بروکسل است.
غفوری همچنین به پیامدهای راهبردی این سیاست اشاره کرد و گفت: «طالبان با شبکه القاعده و دیگر گروههای تروریستی ارتباط نزدیک دارند. دیدار با نمایندگان آنها نهتنها تلاشهای اروپا در مبارزه با تروریسم را تضعیف میکند، بلکه به طالبان اعتبار و وجهه بینالمللی میبخشد.»
پیشتر، برخی نمایندگان سبزها و جریانهای چپ در پارلمان اروپا نیز نسبت به عبور از «خط قرمز» دعوت طالبان به بروکسل هشدار دادهاند.
کمیسیون اروپا پس از دعوت از مقامهای طالبان به بروکسل برای گفتوگو درباره بازگرداندن مهاجران افغان، تاکید کرد که این اقدام به معنای بهرسمیت شناختن حکومت طالبان نیست.
سخنگوی کمیسیون اروپا روز سهشنبه ۲۲ ثور گفت که بروکسل برای تعیین زمان نشست، نامهای به کابل فرستاده است، اما این تماسها صرفاً در «سطح فنی» انجام میشود و رهبران ارشد طالبان در آن حضور ندارند.
این نشست با هماهنگی سویدن برگزار میشود و ادامه گفتوگوهای پیشین مقامهای اروپایی با طالبان درباره روند بازگرداندن مهاجران افغان است.
دعوت از نمایندگان طالبان به بروکسل با انتقادهایی در اروپا روبهرو شده است. ملیسا کامارا، نماینده حزب سبزها، این اقدام را «عقبنشینی عمیق از ارزشها و حقوق بنیادین اتحادیه اروپا» توصیف کرد و از کمیسیون اروپا خواست از عبور از «خط سرخ» مشروعیتبخشی به طالبان خودداری کند.
در ماههای اخیر، حدود ۲۰ کشور عضو اتحادیه اروپا که خواهان سختگیری بیشتر در سیاستهای مهاجرتیاند، از بروکسل خواستهاند راههایی برای بازگرداندن مهاجران افغان، بهویژه افرادی که تهدید امنیتی تلقی میشوند، پیدا کند.
رحیمزی اذعان کرد که افراد مسلح غیرمسئول در ولسوالیهای مختلف بدخشان معادن را «غصب» کردهاند و از این پس چنین اقداماتی قابل تحمل نخواهد بود. او تاکید کرد کسانی که در استخراج غیرقانونی معادن دخیل باشند، با پیامدهای جدی روبهرو خواهند شد.
این مقام طالبان روز سهشنبه در ولسوالی شکی بدخشان و در یک مسجد، در حضور باشندگان محل گفت که بر اساس تقسیم وظایف میان نهادهای حکومتی، هیچ نهادی حق دخالت در امور معادن را ندارد.
پس از افزایش تنشها میان باشندگان محل و نیروهای طالبان بر سر استخراج معادن در بدخشان، اداره طالبان رئیس پیشین معادن این ولایت را برکنار کرده و عبدالمتین رحیمزی را از کابل به این سمت گماشت.
رحیمزی در سخنان خود گفت: «اگر کسی از وظیفه، مقام و مسئولیت خود سوءاستفاده کند، با جزای سنگین روبهرو خواهد شد.»
وی افزود: «کسانی که خون مردم را میمکند، یک دقیقه هم وقت ندارند و به سزای اعمال خود خواهند رسید. از این پس به هیچکس اجازه داده نمیشود که بیتالمال را حیف و میل کند.»
منابع محلی میگویند که پیشتر، رئیس پیشین معادن بدخشان از سمت خود برکنار و رحیمزی به جای او تعیین شده است.
گزارشها حاکی است شفیقالله حفیظی، رئیس برکنار شده معادن بدخشان، از نزدیکان فصیحالدین فطرت، رئیس ستاد ارتش طالبان و باشنده ولسوالی یفتل این ولایت بوده است.
منابع محلی همچنین میگویند رحیمزی اهل ولایت لوگر و از چهرههای پشتونتبار در ساختار طالبان است.
پس از تسلط طالبان بر افغانستان، استخراج معادن در بدخشان بهگونه بیسابقهای افزایش یافته است. هزاران نفر در استخراج خودسرانه معادن مشغول کار هستند و به گفته منابع محلی، بخش قابل توجهی از این فعالیتها تحت کنترول افراد وابسته به طالبان انجام میشود.
در برخی موارد نیز گزارشهاییاز درگیری میان گروههای مختلف طالبان بر سر کنترول معادن منتشر شده است.
