دو منبع ارشد ایرانی روز پنجشنبه به رویترز گفتهاند که مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، دستور داده است که اورانیوم غنیشده این کشور نباید به خارج منتقل شود. به گفته این منابع، این دستور میتواند باعث نارضایتی بیشتر ترامپ شده و مذاکرات برای پایان جنگ را پیچیدهتر کند.
یک منبع دیگر ایرانی به شرط حفظ هویت به رویترز گفت: «دستور رهبر جمهوری اسلامی و اجماع در ساختار حاکمیت این است که ذخایر اورانیوم غنیشده نباید از کشور خارج شود.»
به گفته این منبع، مقامهای بلندپایه ایران باور دارند که انتقال این مواد به خارج، کشور را در برابر حملات احتمالی آینده امریکا و اسرائیل آسیبپذیرتر میسازد
اولیویا والز، سخنگوی کاخ سفید، به رویترز گفت: «رئیسجمهور ترامپ بهروشنی خطوط قرمز ایالات متحده را مشخص کرده و تنها توافقی را خواهد پذیرفت که منافع مردم امریکا را تأمین کند.»
مقامهای اسرائیلی به رویترز گفتهاند که ترامپ به اسرائیل اطمینان داده است ذخایر اورانیوم غنیشده ایران از خاک ایران خارج خواهد شد و هر توافق صلح باید شامل بندی در این مورد باشد.
اسرائیل، ایالات متحده و دیگر کشورهای غربی سالهاست ایران را متهم میکنند که در پی دستیابی به سلاح هستهای است.
آنان به غنیسازی ۶۰ درصدی اورانیوم توسط ایران اشاره میکنند که بسیار بالاتر از سطح مورد نیاز برای استفادههای غیرنظامی و نزدیک به سطح ۹۰ درصد لازم برای ساخت سلاح هستهای است.
ایران اما این اتهام را رد میکند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفته است تا زمانی که اورانیوم غنیشده از ایران خارج نشود، تهران حمایت از گروههای نیابتی را متوقف نکند و توانایی موشکهای بالستیک آن از بین نرود، جنگ پایانیافته تلقی نخواهد شد.
تلاشها برای برقراری صلح و آتشبس میان امریکا و ایران تاکنون به پیشرفت چشمگیری نرسیده است.
محاصره بنادر ایران از سوی امریکا و تسلط تهران بر تنگه هرمز، یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت جهان، مذاکراتی را که با میانجیگری پاکستان انجام میشود، پیچیده کرده است.
دو منبع ایرانی گفتهاند که در داخل ایران سوءظن عمیقی وجود دارد که توقف درگیریها صرفا یک فریب تاکتیکی از سوی واشنگتن برای آغاز دوباره حملات هوایی است.
محمدباقر قالیباف، مذاکرهکننده ارشد صلح ایران، روز چهارشنبه گفت که «تحرکات آشکار و پنهان دشمن» نشان میدهد امریکا در حال آمادهسازی حملات تازه است.
ترامپ نیز روز چهارشنبه گفت که اگر ایران با توافق صلح موافقت نکند، امریکا آماده انجام حملات بیشتر علیه تهران است.
به گفته منابع، دو طرف توانستهاند برخی اختلافات را کاهش دهند، اما شکافهای اساسی همچنان بر سر برنامه هستهای ایران پابرجاست؛ از جمله سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده و درخواست تهران برای بهرسمیت شناخته شدن حق غنیسازی.
مقامهای ایرانی بارها گفتهاند که اولویت تهران، پایان دائمی جنگ و دریافت تضمینهای معتبر از امریکا و اسرائیل برای جلوگیری از حملات آینده است.
به گفته آنان، تنها پس از دریافت چنین تضمینهایی، ایران حاضر خواهد شد وارد مذاکرات تفصیلی درباره برنامه هستهای خود شود.
پیش از آغاز جنگ، ایران آمادگی خود را برای انتقال نیمی از ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدیاش اعلام کرده بود؛ سطحی که بسیار بالاتر از نیازهای غیرنظامی است.
اما منابع گفتهاند که این موضع پس از تهدیدهای مکرر ترامپ به حمله به ایران تغییر کرد.
مقامهای اسرائیلی به رویترز گفتهاند که هنوز مشخص نیست ترامپ تصمیم به حمله خواهد گرفت یا نه و آیا به اسرائیل اجازه ازسرگیری عملیات نظامی را خواهد داد یا خیر.
تهران هشدار داده است که در صورت حمله، پاسخ «ویرانگر» خواهد داد.
با این حال، یکی از منابع ایرانی گفته است که «راهحلهای عملی» برای حل این مسئله وجود دارد.
او گفت: «راهکارهایی مانند رقیقسازی ذخایر اورانیوم تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی وجود دارد.»
برآورد آژانس بینالمللی انرژی اتمی نشان میدهد که ایران هنگام حملات اسرائیل و امریکا به تاسیسات هستهایاش در جون ۲۰۲۵، حدود ۴۴۰.۹ کیلوگرام اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد در اختیار داشت؛ اما مشخص نیست چه مقدار از آن باقی مانده است.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، در ماه مارچ گفته بود که بخش عمده باقیمانده این ذخایر در مجتمع تونلی تاسیسات هستهای اصفهان نگهداری میشود و به باور آژانس، کمی بیش از ۲۰۰ کیلوگرام آن در آنجا قرار دارد.
آژانس همچنین باور دارد که بخشی دیگر در مجتمع هستهای نطنز ذخیره شده است.
ایران میگوید بخشی از اورانیوم با غنای بلند برای اهداف طبی و نیز راکتور تحقیقاتی تهران لازم است؛ راکتوری که با مقادیر نسبتا کم اورانیوم با غنای حدود ۲۰ درصد فعالیت میکند.
