طالبان ده‌ها نفر را در پیوند به انفجاری در پنجشیر بازداشت کرده است

رولا غنی، همسر اشرف غنی، شهروند لبنان است. اشرف غنی خود نیز مدتی در این کشور درس خوانده است.

با اینکه او به حکومت امارات متحده که روابط حسنه با طالبان دارد، به عنوان عامل سانسور خود اشاره نکرد، اما پیش از این گزارش‌ها حاکی از آن بود که این کشور فعالیت و اظهارات غنی و دیگر رهبران سیاسی افغان در این کشور را محدود کرده است.

غنی در این مورد گفت: «نزدیک به شش ماه پیش در گفت‌وگو با شما گفتم که ملت ما میان زندگی و نابودی بر سر یک دوراهی ایستاده است، اما از آن زمان تاکنون، جلو صحبت من با شما گرفته شده و صدایم خاموش گشته بود.»

اشاره غنی به پادکستش به نام «راه زندگی» است که به صورت مصاحبه نشر می‌شود. در شش ماه گذشته هیچ نسخه‌ای از این برنامه در حساب‌های وی در شبکه‌های اجتماعی منتشر نشده است.

مشخص نیست که اشرف غنی در لبنان فعالیت‌های سیاسی علنی علیه طالبان در پیش می‌گیرد یا خیر. او در پیام عیدی خود اشاره‌ای به برنامه‌های آینده خود نکرده بود.

غنی در حالی به لبنان سفر کرده است که این کشور درگیر حملات خونبار اسرائیل به جنوب لبنان است و همواره دستخوش تنش و آشوب بوده است.

درگیری‌های حزب‌الله با اسرائیل و سپس تنش‌های مستقیم امریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، لبنان را نیز به دور جدید درگیری‌ها کشانده است. با این که ایران تلاش دارد حملات اسرائیل را در چارچوب آتش‌بس با امریکا متوقف کند، اما حکومت اسرائیل نشان داده است که در بحث لبنان تابع توافقات واشنگتن و تهران نیست.

آقای غنی در این پیام اظهار داشت: «جهان نزدیک به پنج سال منتظر ماند تا ببیند در افغانستان چه تغییری به‌میان می‌آید، اما این انتظار آمیخته با ناامیدی در حال پایان یافتن است.»

او با بیان اینکه افغانستان به‌گونه‌ای بی‌سابقه منزوی شده و تقریباً همه طرف‌ها به این کشور نه به چشم یک همسایه، بلکه به عنوان یک تهدید امنیتی می‌نگرند، تاکید کرد: «حتی آن‌هایی که حاضر بودند به گروه حاکم فرصت بدهند، اکنون آشکارا می‌گویند که از خاک افغانستان با خطر تروریسم روبه‌رو هستند.»

رئیس‌جمهور پیشین افغانستان با اشاره به اینکه جهان هنوز اداره طالبان را به رسمیت نشناخته است، این وضعیت را پیامد «بحران مشروعیت» دانست و گفت: «مشروعیت با زور تحمیل و ادعا به‌دست نمی‌آید. مشروعیت را ملت به کسی می‌دهد که آزادانه و با اراده خود انتخابش کرده باشند.»

او با انتقاد از عملکرد طالبان افزود که گروه حاکم چشمان خود را بر تحول عمیقی که در ذهن و روان مردم افغانستان شکل گرفته، بسته است.

آقای غنی با اشاره به غیبت خود در فضای رسانه‌ای، بدون اشاره به کشور یا گروهی خاص گفت که جلو نشر اظهاراتش گرفته شده بود. او گفت: «نزدیک به شش ماه پیش در گفت‌وگو با شما گفتم که ملت ما میان زندگی و نابودی بر سر یک دوراهی ایستاده و با یک انتخاب سخت اما ضروری روبه‌رو است.»

غنی افزود: «از آن زمان تاکنون، جلو صحبت من با شما گرفته شده و صدایم خاموش گشته بود. در این مدت، هرچند صدایم به شما نمی‌رسید، اما دلم حتی یک لحظه هم از شما دور و بی‌خبر نبوده است.»

آقای غنی در امارات متحده عربی در تبعید زندگی می‌کند. پیش از این، برخی رسانه‌ها گزارش داده بودند که حکومت امارات متحده که روابط حسنه با اداره طالبان دارد، فعالیت‌های سیاسی اشرف غنی و دیگر رهبران سیاسی افغان در این کشور را محدود کرده است.

آقای غنی فعالیت سیاسی ندارد اما یک پادکست به نام «راه زندگی» منتشر می‌کند که در آن دیدگاه‌های خود را درباره وضعیت کنونی و آینده افغانستان مطرح می‌کند. او در این پادکست که به شکل مصاحبه ارائه می‌شود، از وضعیت حکومتداری طالبان انتقاد کرده است.

آخرین نسخه این پادکست شش ماه پیش با عنوان «جنگ اول افغان و انگلیس» منتشر شده بود.

او افزود: «امروز در این روز رحمت، دوباره به سوی شما بازمی‌گردم و آن بحث نیمه‌تمام را از همان‌جا آغاز می‌کنم؛ چرا که در این چند ماه، نه تنها گزینه‌ها سر جای خود باقی مانده‌اند، بلکه وضعیت به مراتب اضطراری‌تر شده و این دوراهی به لبه پرتگاه رسیده است.»

او در بخش دیگری از پیام خود، مرز افغانستان و پاکستان، موسوم به خط دیورند را یک خط استعماری خواند و گفت: «این تصور نیز باید از سر بیرون شود که خطوط استعماری دردهای ما را از هم جدا کرده است.»

آقای غنی با اشاره به تحولات اخیر منطقه‌ای هشدار داد که در چنین وضعیتی، بی‌تفاوت ماندن به معنای آن است که دیگران به جای مردم افغانستان تصمیم بگیرند. وی با تاکید بر لزوم حفظ وحدت ملی و نفی انحصارگرایی گفت: «منافع یک شبکه یا سود یک حلقه بسته، در تناقض مستقیم با منافع ملت قرار دارد. این تناقض باید از بین برود، نه اینکه مدیریت شود.»

رئیس‌جمهور پیشین افغانستان در پایان پیام خود، خواستار آغاز یک گفت‌و گوی واقعی ملی شد و اظهار داشت: «زمان صحبت در مورد انتخاب دیگر گذشته است؛ حالا وقت انتخاب است و ملت باید راه آینده‌اش را برگزیند. من سوالاتی را با شما شریک می‌سازم که امروز تقریباً در هر خانواده افغان مطرح است: در نزدیک به پنج سال گذشته چه چیزی به دست آوردیم؟ چه قیمتی برای آن پرداختیم؟ و اگر این وضعیت پنج سال دیگر هم دوام کند، پیامد آن چه خواهد بود؟»

بانک جهانی روز سه‌شنبه، پنجم جوزا با انتشار گزارشی اعلام کرد که اقتصاد افغانستان با وجود تنش‌های منطقه‌ای و بسته شدن مرزها، همچنان به‌طور محدود در حال رشد است؛ به‌گونه‌ای که تولید ناخالص داخلی واقعی آن حدود ۴.۸ درصد برآورد می‌شود.

بر بنیاد گزارش، این رشد اقتصادی عمدتاً ناشی از افزایش تقاضای داخلی و بازگشت میلیون‌ها مهاجر افغان بوده است؛ عواملی که مصرف خانوارها و فعالیت بازارهای داخلی را افزایش داده‌ است.

با این حال، بانک جهانی هشدار داده است که بازگشت حدود ۳.۷ میلیون افغان از رشد اقتصادی پیشی گرفته و باعث شده تولید ناخالص داخلی سرانه ۵.۶ درصد کاهش یابد. به گفته این نهاد، رشد جمعیت و افزایش قیمت‌ها فشار بیشتری بر معیشت خانواده‌ها وارد کرده است.

در این گزارش آمده است که نرخ تورم در سال مالی ۲۰۲۵ به‌طور متوسط ۳.۶ درصد بوده و در مارچ ۲۰۲۶ به ۷.۶ درصد رسیده است. بانک جهانی کاهش تولیدات زراعتی، افزایش تقاضا و اختلالات تجاری را از عوامل اصلی این افزایش دانسته و تأکید کرده است گرچه ثبات نرخ ارز و کاهش قیمت‌های جهانی تا حدی به مهار تورم کمک کرده، اما افزایش قیمت‌ها قدرت خرید خانواده‌ها، به‌ویژه اقشار فقیر، را کاهش داده است.

بانک جهانی می‌گوید این وضعیت به تشدید فقر و ناامنی غذایی انجامیده است. برآوردها نشان می‌دهد که در اواخر سال ۲۰۲۵ حدود ۱۴ میلیون نفر با ناامنی غذایی حاد روبه‌رو بوده‌اند و این رقم ممکن است در زمستان آینده به ۱۷.۴ میلیون نفر، معادل نزدیک به ۴۰ درصد جمعیت افغانستان، برسد.

در بخش دیگری از گزارش آمده است که درآمدهای داخلی طالبان در سال ۲۰۲۵ به ۱۹.۸ درصد تولید ناخالص داخلی افزایش یافته که عمدتاً ناشی از بهبود جمع‌آوری مالیات بوده است. با این حال، کاهش کمک‌های خارجی توانایی سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها و مقابله با بحران‌های اقتصادی را محدود کرده است.

بانک جهانی همچنین وضعیت اقتصاد خارجی افغانستان را شکننده توصیف کرده و گفته است افزایش واردات و ضعف صادرات، کسری تجاری را بیشتر کرده است. برآورد می‌شود کسری حساب جاری در سال ۲۰۲۵ به ۳۶.۱ درصد تولید ناخالص داخلی رسیده باشد؛ رقمی که وابستگی شدید اقتصاد افغانستان به واردات را نشان می‌دهد.

این نهاد افزوده است که بخش خصوصی از سال ۲۰۲۲ به این‌سو نشانه‌هایی از بهبود در فروش، اشتغال و سرمایه‌گذاری نشان داده، اما مشکلاتی مانند کمبود برق، دسترسی محدود به منابع مالی و گستردگی اقتصاد غیررسمی همچنان مانع رشد پایدار و ایجاد فرصت‌های شغلی است.

فرِیس حداد-زِروس، مدیر بانک جهانی برای افغانستان، گفته است: «اقتصاد افغانستان در برابر چالش‌های بزرگ تا حدی تاب‌آوری نشان داده، اما رشد اقتصادی به‌تنهایی کافی نیست. رشد سریع جمعیت از دستاوردهای اقتصادی پیشی گرفته و باعث کاهش درآمدها و تشدید فقر شده است.»

بانک جهانی پیش‌بینی کرده است که رشد اقتصادی افغانستان در سال ۲۰۲۶ به حدود ۴ درصد کاهش یابد و هشدار داده است که ادامه بی‌ثباتی منطقه‌ای، کاهش کمک‌های خارجی و فشارهای جمعیتی، چشم‌انداز اقتصادی کشور را آسیب‌پذیرتر خواهد کرد.

طبق این داده‌ها ولایت‌های بدخشان، نورستان، پنجشیر، تخار و بغلان به دلیل کسری شدید بارندگی، اتمام زودهنگام ذخایر برف و استرس شدید حرارتی، در صدر ولایت‌های آسیب‌پذیر و شدیدا متاثر از خشکسالی در افغانستان قرار گرفته‌اند.

براساس این گزارش، شاخص سلامت پوشش گیاهی در ۱۰ ولایت به سطح هشدار رسیده و ولایت‌های بادغیس، فاریاب و هرات بیشترین فشار را تجربه می‌کنند.

گزارش چشمه‌سار نشان می‌دهد که تداوم خشکسالی در شمال‌غرب کشور می‌تواند باعث کاهش محسوس حاصلات گندم و تشدید ناامنی غذایی در ماه‌های آینده شود.

داده‌های این گزارش نشان می‌دهد که کسری بارندگی در ۸ ولایت از مرز هشدار عبور کرده است. بدخشان با ۹۴ میلی‌متر، پروان با ۸۱ میلی‌متر، کنر با ۷۹ میلی‌متر، پنجشیر با ۷۸ میلی‌متر و تخار با ۷۰ میلی‌متر کاهش بارندگی، در میان خشک‌ترین مناطق کشور قرار دارند.

براساس ارزیابی ماهواره‌ای، ذخایر برف در ۲۶ ولایت تقریبا به‌طور کامل پایان یافته و تنها بخش‌هایی از تخار، بغلان، پروان و سمنگان هنوز مقدار اندکی برفاب دارند.

پلتفرم چشمه‌سار همچنین هشدار داده است که پیش‌بینی بارندگی ۱۵ روز آینده نیز در ۳۲ ولایت کمتر از ۲۵ میلی‌متر خواهد بود.

در بخش دیگری از این گزارش آمده است که آغاز فصل طوفان‌های موسمی گرد و غبار در ولایت‌های هلمند، نیمروز، قندهار و فراه ثبت شده است.

به گفته این پلتفرم، افزایش گرد و غبار همراه با دمای بالاتر از ۳۵ درجه سانتی‌گراد می‌تواند خطر بیماری‌های تنفسی و خسارات زراعتی را در جنوب و جنوب‌غرب افغانستان تشدید کند.

اوچا روز سه‌شنبه، پنجم جوزا در یادداشتی در شبکه اجتماعی اکس از کمک مالی ایرلند قدردانی کرد و گفت این کمک از تقویت واکنش‌های بشردوستانه در افغانستان حمایت می‌کند.

سطح نیازهای بشردوستانه در افغانستان همچنان از بالاترین موارد در جهان در شرایط غیرجنگی است. بر اساس گزارش اخیر دفتر حقوق بشر سازمان ملل، حدود ۲۲ میلیون نفر، نزدیک به نیمی از جمعیت افغانستان به کمک‌های بشردوستانه نیاز دارند.

نزدیک به ۲۸ میلیون نفر در سال ۲۰۲۵ نیز نتوانسته‌اند نیازهای ابتدایی زندگی خود را تامین کنند.