نجیب‌الله علی‌خیل، سفیر سابق افغانستان در پاکستان، می‌گوید اسلام‌آباد از یک سو خواهان سقوط نظام جمهوری بود، اما از سوی دیگر تمایلی به حاکمیت مطلق طالبان نداشت. او افزود پاکستان با دنبال کردن سیاست‌های بلندمدت خود، احتمالا در حال زمینه‌سازی برای سناریوهای جدید در افغانستان است.
او در صفحه اکس خود نوشته است که پس از خروج نیروهای امریکا و متحدانش از افغانستان در سال ۲۰۲۱، توازن سیاسی و امنیتی منطقه دستخوش تغییرات چشمگیری شد.
به گفته او، برخلاف سال ۲۰۰۱ که کشورهای منطقه از جمله روسیه، چین، ایران و پاکستان به دلایل مختلف از حمله امریکا به افغانستان حمایت کردند یا دست‌کم مخالفت علنی با آن نشان ندادند، این کشورها به مرور حضور امریکا را تهدیدی برای منافع و امنیت ملی خود دانستند و احساس کردند در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با افغانستان به حاشیه رانده شده‌اند.
آقای علی‌خیل می‌گوید پس از خروج نیروهای امریکایی، واقعیت‌های منطقه تغییر کرده و کشورهای غربی اکنون بیش از گذشته درگیر بحران‌ها و چالش‌های دیگر جهان هستند؛ به‌گونه‌ای که افغانستان دیگر در صدر اولویت‌های سیاست خارجی آنان قرار ندارد.
به گفته او، در پنج سال گذشته روسیه، چین، ایران، هند و کشورهای آسیای مرکزی برای حفظ نفوذ و جایگاه خود در افغانستان، سیاست تعامل با طالبان را دنبال کرده‌اند. یکی از وجوه مشترک این کشورها نیز نگرانی از هرگونه بازگشت یا حضور احتمالی امریکا در منطقه بوده است.
این دیپلومات پیشین افغان می‌گوید که روسیه، چین و ایران برای حفظ موقعیت راهبردی خود به برقراری روابط با طالبان روی آوردند، اما پاکستان رویکرد متفاوتی در پیش گرفت. به گفته او، اسلام‌آباد از یک سو با فروپاشی نظام جمهوری موافق بود، اما از سوی دیگر خواهان تسلط کامل و انحصاری طالبان بر قدرت نبود.
علی‌خیل معتقد است پاکستان در میان همسایگان افغانستان تنها کشوری است که با دنبال کردن اهداف و سیاست‌های بلندمدت خود، احتمالاً در حال فراهم کردن زمینه برای سناریوهای جدید در افغانستان است.
او در پایان تأکید کرده است که حفظ روابط نزدیک با کشورهای همسایه و منطقه، اتخاذ سیاستی اقتصادمحور و پرهیز از گرفتار شدن در رقابت‌های ژئوپلیتیکی، از مهم‌ترین پیش‌شرط‌های توسعه اقتصادی و دستیابی به ثبات پایدار در افغانستان به شمار می‌رود؛ درسی که به باور او از تجربه چند دهه گذشته به دست آمده است.
