هزاران دالر سرمایهگذاران «گولد بیاس» در افغانستان مسدود شده است
افغانستان اینترنشنال با شماری از سرمایهگذاران «گولد بیاس» گفتوگو کرده که میگویند هزاران دالر از سرمایههای شان در این پلتفرم مسدود شده و قابل برداشت نیست.
افغانستان اینترنشنال با شماری از سرمایهگذاران «گولد بیاس» گفتوگو کرده که میگویند هزاران دالر از سرمایههای شان در این پلتفرم مسدود شده و قابل برداشت نیست.
گولد بیاس، شرکت سرمایهگذاری اهرمی که در افغانستان با نام «توماس» شناخته میشود، با وعده سودهای کلان، مردم را به سرمایهگذاری و جذب اعضای جدید تشویق میکرد.
همزمان، شمار زیادی از کاربران که از چند صد تا چند هزار دالر سود روی کاغذ به دست آورده بودند، نتوانستند این مبالغ را برداشت کنند. گولد بیاس فعالیت خود را از اکتوبر ۲۰۲۴ آغاز کرده بود و در ماههای نخست، حساب برخی کاربران افزایش چشمگیری نشان میداد، بهگونهای که بعضی از آنان در ظاهر هزاران دالر سود کرده بودند.
هرچند آمار دقیقی از شمار کاربران آن منتشر نشده، اما افغانستان اینترنشنال در گفتوگو با شهروندان در نقاط مختلف کشور دریافته است که دهها هزار نفر در این شبکه سرمایهگذاری کردهاند و میلیونها دالر سرمایه وارد آن شده است.
علیرضا بینش، یکی از کاربران این پلتفرم، به افغانستان اینترنشنال گفت که خودش ۵۰۰ هزار افغانی در گولد بیاس سرمایهگذاری کرده است.
او افزود افرادی را میشناسد که برای سرمایهگذاری در این پلتفرم، خانه، زمین، دکان یا حتی وسایل ضروری زندگی خود را فروختهاند.
افغانستان اینترنشنال همچنین با فردی گفتوگو کرده است که ۲۱ هزار دالر از سرمایهاش در این پلتفرم مسدود شده و تاکنون نتوانسته آن را برداشت کند.
این پلتفرم چگونه کار میکرد؟
گولد بیاس با ساختاری شبیه شبکههای هرمی، کاربران را با وعده سودهای سریع و چشمگیر به سرمایهگذاری تشویق میکرد. در چنین شبکههایی، سود اعضای قدیمی معمولاً از سرمایهای پرداخت میشود که اعضای جدید وارد سیستم میکنند.
کاربران میگویند در گولد بیاس، هر عضو تشویق میشد افراد بیشتری را جذب کند. هرچه تعداد زیرمجموعههای یک کاربر بیشتر میشد، انتظار او برای کسب سود بالاتر نیز افزایش مییافت.
به گفته آنان، در مراحل ابتدایی فعالیت این پلتفرم، شماری از کاربران سودهای قابل توجهی دریافت کردند. همین موضوع اعتماد افراد بیشتری را جلب کرد و باعث ورود سرمایههای تازه به این شبکه شد.
کمیسیون اوراق بهادار بریتیش کلمبیا در کانادا، چهارم حمل سال جاری، درباره فعالیتهای مشکوک گولد بیاس که در این ولایت ثبت شده، هشدار داد. این نهاد اعلام کرد که این شرکت نزد کمیسیون ثبت نشده است و افرادی که از سوی آن برای سرمایهگذاری دعوت میشوند، باید با احتیاط کامل عمل کنند.
نهادهای ناظر اوراق بهادار کانادا نیز نام گولد بیاس را در فهرست هشدارهای سرمایهگذاری خود قرار دادهاند. همچنین سازمان بینالمللی کمیسیونهای اوراق بهادار، این شرکت را در شبکه هشدارهای بینالمللی خود ثبت کرده است.
شبکههایی با ساختار مشابه پیش از این نیز در افغانستان فعال بودهاند و خسارتهای مالی سنگینی به شهروندان وارد کردهاند. یکی از شناختهشدهترین نمونهها «گولدکوئیست» بود که حدود دو دهه پیش در افغانستان و شماری از کشورهای منطقه فعالیت داشت و افراد زیادی را با وعده سودهای بالا و مدل عضوگیری شبکهای جذب کرد.
روایتهای تلخ از زیانهای سنگین
گولد بیاس از ولایتهای مختلف افغانستان کاربر جذب کرده بود. با این حال، برخی کاربران میگویند به دلیل حضور گسترده سرمایهگذاران اولیه از مناطق هزارهنشین، این شبکه توانست هزاران عضو را از کابل و مناطق مرکزی کشور جذب کند.
به گفته کاربران، زیاندیدگان این پلتفرم تنها در داخل افغانستان نیستند و شماری از آنان در خارج از کشور نیز زندگی میکنند.
کاربران میگویند مهمترین عامل اعتماد مردم به این پلتفرم، سودهای قابل توجهی بود که برخی سرمایهگذاران در ماههای نخست دریافت کردند. به گفته آنان، بسیاری از مردم این پرداختها را از نزدیک مشاهده کردند و به همین دلیل به سرمایهگذاری در این شبکه ترغیب شدند.
یکی از کاربران این شبکه که نخواست نامش فاش شود، به افغانستان اینترنشنال گفت ۲۱ هزار دالر امریکایی در گولد بیاس سرمایهگذاری کرده است. او افزود حداقل سرمایهگذاری در این پلتفرم ۵۰۰ افغانی بود، اما برخی کاربران برای کسب سود بیشتر، حسابهایی با ارزش دو هزار دالر یا بیشتر ایجاد میکردند.
به گفته او، افزون بر حساب اصلی دو هزار دالری خود، چندین حساب زیرمجموعه نیز ایجاد کرده بود تا اعضای جدید از طریق آن حسابها جذب شوند و سود بیشتری نصیبش شود.
این کاربر گفت شماری از سرمایهگذاران با همین روش مبالغ هنگفتی وارد سیستم کردند و سرمایه برخی از آنان به دهها هزار دالر رسید. او افزود افراد زیادی را میشناسد که به امید کسب سودهای کلان، بخش بزرگی از داراییهای خود را در این پلتفرم سرمایهگذاری کردهاند.
نذیر احمدی، یکی دیگر از کاربران گولد بیاس، گفت ۵۰۰ دالر در این پلتفرم از دست داده است.
او افزود پیش از این نیز پلتفرمی با ساختار مشابه فعال شده بود که با سرمایه اولیه کمتر، سود بیشتری به کاربران پرداخت میکرد، اما پس از جذب حدود هزار و ۵۰۰ عضو، فعالیت آن متوقف شد و بسیاری از سرمایهگذاران متضرر شدند.
احمدی گفت گمان میکند آن پلتفرم نیز توسط همان افرادی راهاندازی شده بود که پشت گولد بیاس قرار دارند تا زمینه جلب اعتماد بیشتر و جذب اعضای جدید را فراهم کنند.
به گفته او، گولد بیاس بهطور کامل از دسترس خارج نشده، اما امکان برداشت پول از آن وجود ندارد و دسترسی کاربران به سرمایههای شان مسدود شده است.
مسئولان پلتفرم چه میگویند؟
کاربران گولد بیاس میگویند گردانندگان این پلتفرم به آنان گفتهاند که به دلیل گزارشهای منفی علیه شرکت، فعالیت آن و داراییهای کاربران از سوی نهادهای مالی امریکا مسدود شده است.
مشتاق، یکی از کاربران این پلتفرم، به افغانستان اینترنشنال گفت پول از حسابها قابل برداشت نیست و تنها موجودی ظاهری در حساب کاربران نمایش داده میشود.
او افزود در پیامی به کاربران گفته شده که حسابها از سوی یک نهاد امریکایی تحت بررسی قرار گرفته و به حالت تعلیق درآمده است.
مشتاق این ادعا را رد کرد و گفت در موارد مشابه گذشته نیز چنین وعدههایی داده شده بود، اما سرمایه مردم هرگز بازگردانده نشد.
او افزود مبالغ هنگفتی در این پلتفرم متوقف شده و به نظر میرسد دسترسی به آنها دیگر ممکن نباشد.
مجید، یکی دیگر از کاربران گولد بیاس، گفت مسئولان این پلتفرم به او گفتهاند که کاربران باید معادل ۲۰ درصد موجودی خود را در یک پلتفرم جدید سرمایهگذاری کنند تا شرکت از بحران کنونی خارج شود و فعالیت خود را از سر بگیرد.
به گفته او، گردانندگان گولد بیاس وعده دادهاند که در صورت پرداخت این مبلغ، اصل سرمایه و سودهای انباشته کاربران در پلتفرم جدید به حساب آنان منتقل خواهد شد.
یکی دیگر از کاربران، پیامی را که به گفته او از سوی گردانندگان گولد بیاس ارسال شده، در اختیار افغانستان اینترنشنال قرار داده است.
در این پیام از کاربران خواسته شده ۲۰ درصد موجودی حساب خود را در صرافی «سیاچزیبیت» واریز کنند تا به گروه جدید منتقل شوند.
در پیام همچنین آمده است که این مبلغ برای فعالسازی حساب، جریمه یا کسر از موجودی نیست، بلکه بخشی از روند احراز هویت امنیتی محسوب میشود.
گردانندگان پلتفرم مدعی شدهاند که پس از پایان بررسیها، این مبلغ همراه با موجودی قبلی کاربران در حساب آنان باقی خواهد ماند و امکان استفاده یا برداشت آن فراهم خواهد شد.
در پایان این پیام آمده است که شرکت در حال همکاری با روند بررسی است و کاربرانی که مراحل احراز هویت را تکمیل کنند، در اولویت بازگشت به فعالیت عادی و دسترسی مجدد به حسابهای خود قرار خواهند گرفت.
اما سرمایهگذاران این پلتفرم میگویند که این روش دیگری برای کلاهبرداری از افرادی است که قبلا سرمایهگذاری کردهاند.
یکی از استادان دانشگاه با بیش از ۲۰ سال تجربه تدریس در این باره میگوید: «زندگی زیر سایه قدرت طالبان به عنوان یک زن، مرگ تدریجی است. احساس میکنم هر روز میمیرم. همه چیزم را از دست دادهام، دیگر نه دانش من ارزشی دارد و نه تحصیلاتم.»
زن دیگری نیز که سه دهه پیشینه تدریس دارد، با اشاره به اینکه شادترین لحظات زندگیاش در صنف درسی سپری شده است، به وبسایت «کانورسیشن» گفت: «من دوست دارم از خانه بیرون بروم، تدریس کنم و دانشجویانم را ببینم. این وضعیت برای من مانند یک مرگ تدریجی است.»
طالبان با آنکه در ابتدا ممنوعیت تدریس و آموزش زنان را اقدامی موقتی اعلام کرده بود، اما اکنون و پس از حدود پنج سال حاکمیت، این ممنوعیت به سیاست رسمی این گروه بدل شده است؛ سیاستی که به رغم تمام فشارهای بینالمللی هیچ تجدیدنظری در آن نشده و بار سنگین و فرساینده روانی را بر روان زنان افغانستان تحمیل کرده است.
یکی از این زنان گفته است که با از دست دادن وظیفهاش، حس هویت اجتماعی خود را نیز از دست داده است. او میگوید: «من کار، جایگاه، عزت، اعتبار و شخصیت اجتماعی خود را از دست دادم.»
طالبان در دوره نخست حاکمیت خود از سال ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۰ خورشیدی، زنان را از تعلیم، تحصیلات عالی و بیشتر مشاغل محروم کرده بود. اما پس از حمله امریکا در سال ۱۳۸۰، حضور زنان در عرصه تحصیلات عالی افغانستان به آرامی رو به افزایش گذاشت.
شمار زنان در دانشگاههای افغانستان از ۵ هزار نفر در سال ۱۳۸۰ به بیش از ۱۰۰ هزار نفر در سال ۱۴۰۰ خورشیدی رسید. در سال ۱۴۰۰، زنان ۲۸ فیصد دانشجویان دانشگاهها و ۱۴ فیصد کادر علمی را تشکیل میدادند.
پس از بازگشت طالبان به قدرت، این روند تقریباً به طور کامل معکوس شد. تا قوس ۱۴۰۱، دروازه تمامی دانشگاهها به روی زنان بسته شد و آموزش دختران پس از سن ۱۲ سالگی ممنوع گردید. زنان همچنین از بیشتر مشاغل محروم شدند، برای سفر به همراهی محرم مرد نیاز پیدا کردند و مجبور شدند در اماکن عمومی حجاب سیاه بپوشند.
گزارشها نشان میدهد که افغانستان اکنون در شاخص توسعه انسانی، در جایگاه ۱۸۱ از میان ۱۹۳ کشور قرار گرفته است.
در همین حال، طالبان آموزش آنلاین را نیز ممنوع کرده است. این گروه به دانشگاههای خصوصی که صنفهای از راه دور برگزار میکردند، دستور داده تا این برنامهها را متوقف کنند. با این تصمیم، آخرین دریچه تدریس نیز به روی استادان زن بسته شد.
یکی از زنان دانشگاهی دیگر نیز به این وبسایت گفت با وضع این قیودات، حضور زنان در جامعه به شدت کاهش یافته و ارتباطات اجتماعی آنان تقریباً از بین رفته است.
با وجود این حجم از محدودیتها، زنان دانشگاهی تاکید کردهاند که تسلیم نشدهاند. برخی از آنان به گونه پنهانی به تدریس ادامه میدهند، برخی از رسانههای اجتماعی برای حفظ ارتباط استفاده میکنند و شماری نیز امیدوارند که فشارهای بینالمللی سرانجام طالبان را وادار به تغییر موضع کند.
یکی از این زنان وضعیت کنونی را اینگونه توصیف میکند: «مثل این است که بر سر یک چهارراه ایستادهایم و تمام راهها تاریک هستند. یک راه سمنتی است، راه دیگر گِلی است و یکی هم پر از چاله. ما نمیتوانیم راهها را تشخیص دهیم. همه آنها تاریک و نامشخص هستند. از همین رو نمیتوانم برنامه مشخصی طرح کنم، چون آینده غیرقابل پیشبینی است.»
وزارت دفاع بلاروس روز چهارشنبه، ۱۳ جوزا اعلام کرد که نشست شورای وزیران دفاع سازمان پیمان امنیت جمعی در مسکو برگزار شده و در آن درباره چالشهای امنیتی گفتوگو و بر تقویت هماهنگی دفاعی میان کشورهای عضو تاکید شده است.
در این نشست، ویکتور خرنین، وزیر دفاع بلاروس با همتای روس خود آندری بلوسوف درباره تهدیدهای امنیتی در منطقه تحت مسئولیت این سازمان گفتوگو کرده است.
آقای خرنین گفت از زمان نشست سال گذشته تاکنون وضعیت امنیتی منطقه بهبود نیافته و تهدیدهای جدیدی در آسیای مرکزی بهدلیل تحولات در ایران بهوجود آمده است.
او همچنین نسبت به احتمال وقوع بحران انسانی و موجهای مهاجرتی ناشی از درگیری مرزی میان طالبان و پاکستان ابراز نگرانی کرد. به گفته او، این وضعیت میتواند زمینه ورود ایدئولوژیهای افراطی و گروههای تروریستی به کشورهای عضو سازمان پیمان امنیت جمعی را فراهم کند.
کشورهای ارمنستان، قزاقستان، قرغیزستان، تاجیکستان، بلاروس و روسیه اعضای این سازمان هستند و پیشتر نیز درباره پیامدهای امنیتی ناشی از تحولات منطقهای، از جمله وضعیت افغانستان، ابراز نگرانی کردهاند.
اگرچه افغانستان عضو این سازمان نیست اما به دلیل پیامدهای امنیتی و ژئوپولیتیکیاش برای منطقه، همچنان در کانون توجه سازمان پیمان امنیت جمعی قرار دارد.
کشورهای عضو بهویژه همسایگان افغانستان، بارها نسبت به گسترش افراطگرایی و تهدیدهای تروریستی در این کشور هشدار دادهاند.
