اشرفغنی درگذشت آیتالله فیاض را تسلیت گفت
اشرفغنی، رئیسجمهور پیشین افغانستان در پیامی، درگذشت آیتالله محمد اسحاق فیاض، از مراجع برجسته تقلید شیعیان را تسلیت گفت. آیتالله فیاض روز پنجشنبه در ۹۶ سالگی در عراق درگذشت.
اشرفغنی، رئیسجمهور پیشین افغانستان در پیامی، درگذشت آیتالله محمد اسحاق فیاض، از مراجع برجسته تقلید شیعیان را تسلیت گفت. آیتالله فیاض روز پنجشنبه در ۹۶ سالگی در عراق درگذشت.
اشرفغنی که به تازگی از امارات متحده عربی خارج شده و پس از ترک این کشور فعالیتهای خود را بیشتر کرده است، در این پیام نوشت: «با درگذشت این عالم برجسته جهان اسلام، تأثرات قلبی خود را به خانواده آن مرحوم و رهروان ایشان تقدیم میکنم.»
آقای غنی نوشت که «او که اصالتاً به کشور عزیز ما تعلق داشت، سالهای متمادی را در عراق به تحقیق و تدریس علوم دینی سپری کرد و به یکی از مراجع بزرگ تقلید شیعیان تبدیل شد.»
مرگ این روحانی برجسته واکنشهای گستردهای در افغانستان برانگیخته است. سیاستمداران افغانستان از جمله حامد کرزی، رئیسجمهور پیشین، حنیف اتمر، وزیر خارجه سابق، محمد محقق و کریم خلیلی از رهبران جهادی نیز با انتشار بیانیههای جداگانه، درگذشت وی را تسلیت گفتند.
طالبان تا هنوز بیانیهای درباره درگذشت فیاض نشر نکرده است.
آیتالله فیاض زاده ولسوالی جاغوری ولایت غزنی بود. او در نوجوانی برای دستیابی به مدارج عالی علمی عازم حوزه علمیه نجف در کشور عراق شد و به عالیترین سطح علمی در علوم دینی و مقام مرجعیت در این حوزه دست یافت.
منابع معتبر روز پنجشنبه به افغانستان اینترنشنال گفتند که نمایندگان طالبان و پاکستان در یک نشست غیررسمی در شهر مرزی ترمذ اوزبیکستان دیدار کردند. این نشست به درخواست و با میانجیگری حکومت اوزبیکستان برگزار شده است.
این دیدار در حالی انجام میشود که پاکستان از آنچه ناتوانی طالبان در مهار شبهنظامیان پاکستانی مستقر در افغانستان میخواند، به شدت انتقاد کرده و از پایان صبر خود در برابر این حملات سخن گفته است.
بنا به اطلاعات رسیده، داکتر آمنه خان، عضو ارشد مرکز مطالعات استراتژیک اسلامآباد و منصور خان، سفیر پیشین پاکستان در کابل نمایندگی پاکستان را بر عهده داشتند. ذاکر جلالی و غنچهگل ارمان نیز به نمایندگی از طالبان در این نشست حضور یافتهاند.
منابع مطلع میگویند این گفتوگوها با اصرار مقامهای اوزبیکستان و پس از موافقت هر دو طرف تدارک دیده شده است.
این دیدار در حاشیه «گفتوگوهای ترمذ» برگزار شد. این نشست با حضور بیش از ۱۵۰ هیئت از کشورهای منطقه، سایر کشورها و سازمانهای بینالمللی در حال برگزاری است.
طالبان و حکومت پاکستان تاکنون درباره این نشست اظهارنظر نکردهاند و جزئیاتی از موضوعات مطرحشده نیز منتشر نشده است.
پاکستان به دنبال چند نشست با طالبان، دلسردی خود را از ادامه دیدارها ابراز کرده است. سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان روز پنجشنبه اعلام کرد که کشورش هرچند خواهان ادامه گفتگو و دیپلوماسی با طالبان است، اما نمیتواند در برابر موج حملات شبهنظامیان مورد حمایت این گروه و کشتار غیرنظامیان بیتفاوت بماند.
اوزبیکستان در سالهای اخیر تلاش کرده است نقش فعالتری در تعاملات منطقهای مرتبط با افغانستان ایفا کند و ثبات این کشور را برای توسعه همکاریهای اقتصادی و ترانزیتی منطقه مهم میداند.
پیش از این تلاشهای میانجیگرانه ترکیه، قطر و چین برای حل اختلافات طالبان و پاکستان به نتیجهای نرسیده بود. با این که حملات شبهنظامیان در جریان مذاکرات دو طرف کاهش یافت اما هرگز قطع نشده است. پاکستان گفته است که این موضوع موجب دلسردیاش از مذاکره با طالبان افغان شده است.
این نشست در شرایطی برگزار شده که روابط طالبان و پاکستان در ماههای اخیر با تنشهای کمسابقهای روبرو بوده و همزمان، گذرگاههای مرزی میان دو کشور بارها بسته شده است. در همین حال، مقامهای پاکستانی از احتمال اقدامات بیشتر در واکنش به حملات شبهنظامیان سخن گفتهاند.
از سوی دیگر، طالبان ادعای پاکستان را رد کرده و معتقد است که این کشور میخواهد طالبان معضل ناامنی و حملات شبهنظامیان را برای اسلامآباد حل کند. این گروه همچنین حضور شبهنظامیان پاکستانی و بلوچ در خاک افغانستان را رد میکند.
شماری از فعالان و شهروندان افغان و اسپانیایی روز پنجشنبه در برابر دفتر پارلمان اروپا در مادرید، پایتخت اسپانیا تجمع کردند. آنها مخالفت خود را با هرگونه دعوت، میزبانی یا تعامل رسمی نهادهای اروپایی با طالبان اعلام کردند.
معترضان با حمل بنرها و سر دادن شعارهایی در حمایت از زنان افغانستان، گفتند هرگونه گفتوگوی رسمی با طالبان به معنای مشروعیتبخشی به گروهی است که به گفته آنان مسئول نقض گسترده حقوق بشر و سرکوب سیستماتیک زنان در افغانستان است.
شرکتکنندگان در این تجمع با قرائت قطعنامهای اعلام کردند که طالبان در نزدیک به چهار سال گذشته افغانستان را به «زندان بزرگی برای زنان و دختران» تبدیل کرده و میلیونها زن را از حق آموزش، کار، آزادی رفتوآمد و مشارکت در زندگی اجتماعی و سیاسی محروم کرده است.
در این قطعنامه همچنین نسبت به ازدواج اجباری و ازدواج کودکان در افغانستان ابراز نگرانی شده و آمده است که این سیاستها کرامت، امنیت و آینده دختران را بیش از پیش تهدید میکند.
معترضان تاکید کردند که دعوت از طالبان به نهادهای اروپایی، توهین به قربانیان این گروه و نادیده گرفتن رنج میلیونها زن افغانستان است. به گفته آنان، هرگونه مذاکره با طالبان بدون پاسخگویی و عدالت، به عادیسازی سرکوب و مشروعیتبخشی به آپارتاید جنسیتی منجر میشود.
در بخشی از قطعنامه آمده است: «طالبان شریک صلح نیستند، آنان عاملان آپارتاید جنسیتی، سرکوب سازمانیافته زنان و نقض گسترده حقوق بشر هستند. جای طالبان در پارلمان اروپا نیست، جای آنان در دادگاههای بینالمللی و در برابر عدالت است.»
شرکتکنندگان همچنین از جامعه جهانی خواستند به جای تعامل با طالبان، از قربانیان حمایت کند، برای پاسخگو ساختن این گروه اقدام کند و برای پایان دادن به آپارتاید جنسیتی در افغانستان تلاشهای بیشتری انجام دهد.
دادگاه عالی اتحادیه اروپا پس از رسیدگی به شکایت یک پناهجوی افغان تایید کرد که آلمان نمیتواند کمکهای اساسی پناهجویان را در برخی پروندههای دوبلین کاهش دهد. این پناهجوی افغان پنج سال پیش در آلمان و پیش از آن در رومانیا درخواست پناهندگی داده بود.
بر اساس مقررات دوبلین، مسئولیت بررسی درخواست پناهندگی این فرد بر عهده رومانیا بود و او باید برای رسیدگی به پروندهاش به آن کشور بازگردانده میشد.
این پناهجو در شهر شواینفورت آلمان اسکان داده شده بود، اما اداره محلی بخشی از کمکهای مالی او را کاهش داد. او اگر چه از محل اقامت، غذا و لوازم بهداشتی برخوردار بود، اما کمکهزینه خرید لباس، رفتوآمد و تلفن را دریافت نمیکرد.
اداره محلی اعلام کرده بود که این تصمیم بر اساس قانون کمک به پناهجویان آلمان اتخاذ شده است.
پرونده سرانجام به دادگاه اجتماعی فدرال آلمان رسید. این دادگاه با ابراز تردید درباره سازگاری قانون آلمان با مقررات اتحادیه اروپا، موضوع را برای تصمیمگیری به دادگاه عالی اتحادیه اروپا ارجاع داد.
دادگاه عالی اتحادیه اروپا اکنون حکم داده است که چنین کاهشهایی با قوانین اتحادیه اروپا سازگار نیست. این دادگاه تاکید کرد کشورهای عضو موظفاند برای پناهجویان «سطح زندگی مناسب» را تضمین کنند.
به گفته قضات، لباس از نیازهای اساسی انسان است و کمکهزینههای مربوط به رفتوآمد و مخابرات نیز برای تامین حداقل مشارکت اجتماعی و فرهنگی ضروری به شمار میرود.
دادگاه همچنین تصریح کرد که این حداقل حمایتها حتی در مواردی که قرار است پناهجو برای بررسی پروندهاش به کشور دیگری در اتحادیه اروپا منتقل شود، نباید کاهش یابد.
این رای عملاً بخشی از رویهای را که پیشتر در آلمان برای کاهش کمکها در پروندههای دوبلین اجرا میشد، غیرقانونی اعلام میکند. بر اساس مقررات پیشین، در برخی از این پروندهها حتی امکان قطع کامل کمکها نیز وجود داشت.
مقررات جدید پناهندگی اتحادیه اروپا قرار است از ۱۲ جون اجرایی شود. هرچند این مقررات نیز در برخی موارد کاهش کمکها را مجاز میداند، اما تاکید میکند که سطح زندگی پناهجویان باید با قوانین اتحادیه اروپا و منشور حقوق اساسی اروپا مطابقت داشته باشد.
طالبان یک پرواز برنامهریزیشده برای انتقال افغانهای اخراجشده از آلمان به کابل را لغو کرده است. خبرگزاری اندیآر آلمان به نقل از منابع رسمی گزارش داد که این اقدام بخشی از تلاش طالبان برای افزایش شمار دیپلوماتهای این گروه در آلمان است.
بر اساس این گزارش، قرار بود هفته گذشته یک پرواز حامل مهاجران افغان اخراجی از آلمان به کابل انجام شود، اما طالبان اندکی پیش از اجرای آن، مجوز پرواز را لغو کرد. منابع دیپلوماتیک به اندیآر گفتند که وزارت خارجه طالبان دلیل این تصمیم را کمبود دیپلوماتهای این گروه در آلمان عنوان کرده است.
طالبان استدلال کرده که برای همکاری در روند اخراج منظم شهروندان افغان از آلمان، به کارمندان و نمایندگان بیشتری در این کشور نیاز دارد. در حال حاضر تنها دو نماینده طالبان در آلمان دارای اعتبارنامه رسمی هستند.
شماری از دیپلوماتهای پیشین افغانستان به اندیآر گفتند که حکومت آلمان در این موضوع با فشار طالبان روبهرو شده است. وزارت خارجه و وزارت داخله آلمان تاکنون به پرسشهای این رسانه پاسخ ندادهاند، اما گزارش را نیز رد نکردهاند.
اندیآر همچنین از اختلاف نظر میان وزارت خارجه و وزارت داخله آلمان در نحوه تعامل با طالبان خبر داده است. بر اساس این گزارش، وزارت خارجه خواهان رویکردی سختگیرانهتر در قبال طالبان است، در حالی که الکساندر دوبرینت، وزیر داخله آلمان، نگران است که افزایش فشار بر طالبان روند اخراج مهاجران افغان را با مشکل مواجه کند.
سخنگوی وزارت داخله آلمان به اندیآر گفته است که حکومت برای فراهم کردن زمینه اخراجهای منظم به افغانستان، همکاری نزدیک و قابل اعتمادی میان نهادهای مسئول دارد. او در عین حال از اظهار نظر درباره اختلافات داخلی حکومت خودداری کرده است.
طالبان از سال ۲۰۲۴ روند کنار زدن دیپلوماتهای منصوب دولت پیشین افغانستان در آلمان را آغاز کرده و تلاش کرده کنترول نمایندگیهای دیپلوماتیک افغانستان را در دست بگیرد. سفارت افغانستان در برلین و قنسولگری افغانستان در بن اکنون توسط نمایندگان طالبان اداره میشوند.
این گزارش میافزاید که طالبان با استفاده از موضوع اخراج مهاجران افغان، در پی تقویت جایگاه دیپلوماتیک خود در آلمان و گسترش نفوذش بر نمایندگیهای افغانستان در این کشور است.
سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان اعلام کرد که کشورش هرچند خواهان ادامه گفتوگو و دیپلوماسی با طالبان افغان است، اما نمیتواند در برابر موج حملات شبهنظامیان مورد حمایت این گروه و کشتار غیرنظامیان بیتفاوت بماند.
طاهر اندرابی روز پنجشنبه در یک نشست خبری در اسلامآباد گفت حملات شبهنظامیان فعال در خاک افغانستان، صبر اسلامآباد را به پایان رسانده است.
او با اشاره به کشته شدن هزاران غیرنظامی و وارد شدن خسارات سنگین به نیروهای امنیتی پاکستان در نتیجه آنچه «حملات تروریستی سازماندهیشده از خاک افغانستان» خواند، گفت هیچ دولت مسئولی نمیتواند در برابر هدف قرار گرفتن مکرر شهروندان و نیروهای خود منفعل بماند.
اندرابی افزود پاکستان بر اساس اصل ضرورت و بهعنوان آخرین گزینه، حق دارد برای حفاظت از جان و مال شهروندانش تمامی اقدامات لازم را انجام دهد. او گفت اسلامآباد در اقدامات خود اصول تفکیک و تناسب را رعایت کرده و هرگونه عملیات علیه «اهداف مشروع»، از جمله پناهگاهها و پایگاههای شبهنظامیان در افغانستان، در چارچوب حقوق بینالملل صورت میگیرد.
سخنگوی وزارت خارجه پاکستان با اشاره به پیوندهای دینی، تاریخی، قومی و زبانی میان مردم دو کشور گفت اسلامآباد تا همین اواخر مسیر دیپلوماسی را دنبال میکرد، اما ادامه حملات از خاک افغانستان که به گفته او با چشمپوشی یا همکاری مقامهای حاکم در کابل همراه است، از حد تحمل پاکستان فراتر رفته است. او افزود این وضعیت به بسته شدن گذرگاهها و برخی اقدامات مرزی اخیر انجامیده است.
اندرابی بار دیگر از طالبان خواست بهطور قاطع و بدون ابهام مانع استفاده از خاک افغانستان علیه پاکستان شود و گفت این پیام به تمامی شرکای بینالمللی، از جمله اتحادیه اروپا و چین، منتقل شده است.
هماهنگیهای امنیتی پاکستان و چین
اندرابی در بخش دیگری از سخنانش به سفر یو شیائویونگ، نماینده ویژه چین، به اسلامآباد اشاره کرد و گفت که گفتوگوهای دو طرف درباره مسائل امنیتی منطقه سازنده بوده است.
به گفته او، مقامهای پاکستانی و چینی علاوه بر تهدیدهای ناشی از تحریک طالبان پاکستان، درباره خطرات جنبش اسلامی ترکستان شرقی نیز تبادل نظر کردند. او افزود دو کشور توافق کردهاند هماهنگیهای امنیتی و همکاریهای ضدتروریستی خود را برای حفظ ثبات منطقه تقویت کنند.
واکنش به توافق نظامی روسیه و طالبان
سخنگوی وزارت خارجه پاکستان در پاسخ به پرسشی درباره توافق نظامی اخیر میان روسیه و طالبان، از اظهار نظر قطعی خودداری کرد و گفت اسلامآباد از گزارشهای منتشرشده در این زمینه آگاه است.
او افزود این توافق که در ۲۷ می امضا شده، هنوز در حال بررسی است و برای اظهارنظر درباره پیامدهای آن زود است.
ملا یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، پس از بازگشت از مسکو در میدان هوایی کابل اعلام کرده بود طالبان و روسیه توافقنامه همکاریهای نظامی و فنی امضا کردهاند. به گفته مقامهای طالبان، این توافق بر بازسازی و تعمیر جنگافزارهای ساخت روسیه در افغانستان متمرکز است.
دو مقام امنیتی پاکستان به روزنامه مالی نیکی آسیا گفتهاند که توافق روسیه و طالبان تاثیری بر توانایی پاکستان برای انجام حملات احتمالی علیه مواضع شبهنظامیان در افغانستان نخواهد داشت.
این مقامها ارزیابی کردهاند که توافق مسکو و طالبان فعلاً بیشتر بر تعمیر، نگهداری و بازسازی تجهیزات قدیمی ساخت شوروی و روسیه متمرکز است و تغییر فوری در موازنه نظامی منطقه ایجاد نمیکند.