منابع پاکستانی بامداد چهارشنبه به افغانستان اینترنشنال گفتند که این کشور حملات هوایی را علیه آنچه «اردوگاهها و زیرساختهای تروریستی» خوانده است، در ولایتهای خوست، پکتیکا و کنر انجام داده است.
منابع محلی بامداد چهارشنبه از وقوع چندین انفجار نیرومند در ولایتهای کنر، خوست و پکتیا در شرق و جنوبشرق افغانستان خبر میدهند.
تاکنون درباره اهداف مورد نظر و تلفات یا خسارات احتمالی ناشی از آنها جزییاتی دقیقی ارایه نشده است. مقامات محلی طالبان نیز تا این لحظه در رابطه با وقوع این رویدادها سکوت کرده و ابراز نظری نکردهاند.
شماری از تاجران و صرافان در ننگرهار به افغانستان اینترنشنال گفتند که مولوی عبدالله حماد، معاون استخبارات طالبان در این ولایت، تحت عناوین مختلف از آنان پول نقد مطالبه میکند. به گفته منابع، با وجود شکایتهای مکرر، اداره طالبان هیچ اقدامی علیه این مقام استخباراتی انجام ندادهاست.
افغانستان اینترنشنال با چندین تاجر و صراف گفتوگو کرده، اما به دلیل نگرانیهای امنیتی، هویت آنان محفوظ نگه داشته شده است.
یکی از صرافان گفت که افراد وابسته به حماد به بهانه کمک به مسجد و مدرسه، از او پول نقد خواستهاند. به گفته او، کسانی که از پرداخت این پول خودداری کنند، تهدید میشوند. این صراف نگران است که در صورت نپرداختن باج، مأموران طالبان به بهانه فرستادن حواله برای مخالفان، به صرافیهای آنان یورش ببرند.
یک تاجر دیگر گفت: «افراد مربوط به این مقام استخبارات با دو موتر رفتوآمد میکنند، اشخاص را با خود میبرند، به دفترشان منتقل و در آنجا بازداشت میکنند. به نظر میرسد این اقدامات بهصورت خودسرانه و مخفیانه انجام میشود.»
مسئول یک شرکت نیز گفته است که این افراد بدون ارائه دلیل مشخص، از او ۳۰۰ هزار افغانی مطالبه کردهاند.
شماری از این تاجران و صرافان میگویند که چندین بار موضوع را با والی طالبان در ننگرهار در میان گذاشتهاند، اما او ظاهراً توان برخورد با این مقام را ندارد. گفته میشود که عبدالله حماد از حمایت عبدالحق وثیق، رئیس عمومی استخبارات طالبان، برخوردار است.
تاجران و صرافان از مقامهای طالبان خواستهاند برای جلوگیری از آنچه «خودسریهای مولوی عبدالله حماد» میخوانند، اقدام کنند.
افغانستان اینترنشنال تلاش کرده است دیدگاه مقامهای محلی طالبان را نیز در این زمینه جویا شود، اما موفق به دریافت پاسخ نشده است.
پیش از این نیز افغانستان اینترنشنال، گزارشهایی درباره موارد مشابه، از جمله غصب و باجگیری منتسب به عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه طالبان، منتشر کرده بود.
در آن گزارشها آمده بود که او یک مارکیت تجارتی را در ولایت خوست تصرف کرده و شماری از تاجران نیز از او به اتهام باجگیری شکایت کردهاند.
جف بارتوس، نماینده ایالات متحده در شورای امنیت سازمان ملل متحد، گفته است که هرگونه پیشرفت در روند دیپلوماتیک و عادیسازی روابط با طالبان، وابسته به تغییر رفتار این گروه و احترام به حقوق مردم افغانستان است.
او روز دوشنبه، ۱۸ جوزا، در نشست شورای امنیت گفت روند جامع تحت رهبری سازمان ملل میتواند راهی برای حل بحران افغانستان باشد، اما این امر تنها زمانی ممکن است که طالبان با جدیت در این روند مشارکت کنند و در عمل به خواستههای مطرحشده پاسخ مثبت بدهند.
بارتوس گفت هرگونه پیشرفت در مسیر عادیسازی روابط با طالبان به عملکرد این گروه بستگی دارد. به گفته او، پیشبرد روند دوحه «یک ضرورت فوری» است، نه موضوعی که بتوان آن را به آینده موکول کرد.
امریکا بارها از بینتیجه بودن تعامل سازمان ملل و جامعه جهانی با طالبان انتقاد کرده و گفته است که این گروه نه در زمینه حقوق زنان تغییری در رفتار خود ایجاد کرده و نه روابطش با سازمانهای تروریستی را قطع کرده است.
در مقابل، طالبان از سازمان ملل خواسته است تا در زمینه مبارزه با مواد مخدر و توسعه تجارت با افغانستان همکاری کند. این گروه همچنین تلاش کرده است موضوعاتی چون حقوق بشر و قطع رابطه با گروههای شبهنظامی خارجی از دستور کار نشستهای بینالمللی با حضور طالبان کنار گذاشته شود.
نماینده امریکا هشدار داد که جامعه جهانی نمیتواند برای مدت نامحدود به شکل کنونی به تعامل با طالبان ادامه دهد، در حالی که این گروه همچنان شهروندان امریکایی را در بازداشت نگه میدارد، حقوق مردم افغانستان را نادیده میگیرد، حقوق زنان را نقض میکند و به تعهدات خود در مبارزه با تروریسم پایبند نیست.
نماینده امریکا همچنین از اعضای شورای امنیت خواست بهصورت یکصدا پناهدادن طالبان به گروههای تروریستی را محکوم کنند. او گفت سیاستهای سختگیرانه طالبان رنج مردم افغانستان را بیشتر کرده و بحران انسانی و اقتصادی کشور را عمیقتر ساخته است.
به گفته بارتوس، طالبان با محدود کردن دسترسی مردم به خدمات اساسی، اخلال در روند کمکرسانی بشردوستانه و نقض گسترده حقوق بشر، بهویژه از طریق اعمال محدودیتهای سازمانیافته علیه زنان و دختران، وضعیت افغانستان را وخیمتر کردهاند.
او تأکید کرد که این رفتار نشاندهنده «بیتوجهی آشکار» طالبان به رفاه مردم افغانستان است و این گروه همچنان به برخورد «هولناک و غیرقابل قبول» با زنان و دختران ادامه میدهد. به گفته او، این اقدامات فعالیت هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) را نیز با مشکل مواجه کرده است.
بارتوس در پایان گفت: «سرسختی طالبان ما را وادار میکند پرسشهای دشواری درباره ارزش ادامه تعامل بینالمللی و تخصیص منابع مالی مطرح کنیم. یوناما همچنان پرهزینهترین مأموریت سیاسی ویژه در نظام ملل متحد است و نیازمند نظارت دقیق و مستمر است.»
قرار است هفته آینده نشستی درباره تمدید ماموریت یوناما در افغانستان در شورای امنیت برگزار شود.
منابع آگاه به افغانستان اینترنشنال روز سهشنبه خبر دادند که نشست نمایندگان نزدیک به طالبان و پاکستان در استانبول آغاز شده است. مهار تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) در افغانستان و مهار داعش خراسان در پاکستان از موضوعات این نشست است.
بر بنیاد معلومات، یک هیئت نزدیک به اداره طالبان، به رهبری جعفر مهدوی به این نشست دو روزه رفته است. منابع میگویند رهبری هیئت پاکستانی را مشاهد حسین بر عهده دارد.
منابع میگویند نمایندگان پاکستان حاضر نشدهاند برای گفتوگو با طالبان به کابل سفر کنند و این مذاکرات با میانجیگری ترکیه در استانبول برگزار شده است.
یک ماه پیش نیز مذاکرات غیررسمی نمایندگان طالبان و پاکستان در ترکیه بدون دستیابی به توافق پایان یافته بود.
پیش از این، طالبان خواستهای مشابه پاکستان درباره تیتیپی را در مذاکرات رسمی و در سطح مقامهای ارشد که چند دور در ترکیه، عربستان سعودی و قطر برگزار شد، نپذیرفت.
افزون بر این، در تازهترین تعاملات، نمایندگان طالبان و پاکستان در شهر اورومچی چین با یکدیگر ملاقات و گفتوگو کردند.
یوسف حماد، سخنگوی اداره آمادگی مبارزه با حوادث طالبان روز سهشنبه ۱۹ جوزا، اعلام کرد که از ماه حمل امسال تاکنون، ۳۰۱ نفر در سراسر افغانستان در اثر بارندگیها، سیلاب و رویدادهای طبیعی دیگر جان باخته و نزدیک به ۴۰۰ تن زخمی شدهاند.
او در یک پیام تصویری گفت که در این رویدادها ۱۸ هزار و ۸۱۲ خانواده در سراسر کشور آسیب دیدهاند. آقای حماد گفت که ۸ هزار و ۹۸۹ خانه تخریب یا آسیب دیده و شده و نزدیک به ۶۰۰ کیلومتر جاده نیز آسیب دیده است. به گفته او ۴۳ مسجد و ۵۲ پلچک ۳۸۲ چاه آب و محصولات نزدیک به ۲۶ هزار جریب زمین کشاورزی و بیش از ۴ هزار جریب باغ هم از بین رفته است.
در سالهای اخیر، افغانستان شاهد افزایش چشمگیر حوادث طبیعی بهویژه سیلابهای ناگهانی بوده است.
تغییرات اقلیمی، ذوب سریع برفهای کوهستانی، تخریب جنگلها و عدم وجود زیرساختهای مناسب مدیریت آب، باعث شده حتی بارشهای معمولی به سیلابهای ویرانگر تبدیل شود.
ولایتهای بدخشان، نورستان، کنر و پنجشیر به دلیل توپوگرافی کوهستانی و رودخانههای فصلی، همیشه در معرض خطر بالاتری قرار دارند.
این هشدار در حالی صادر شده که هنوز برخی مناطق افغانستان از سیلابهای اخیر به طور کامل بهبود نیافتهاند.
سیلابهای بهاری سال جاری در چندین ولایت شمالی و شرقی خسارات زیادی به جادهها، خانهها و زمینهای کشاورزی وارد کرد و جان تعدادی از شهروندان را گرفت.
برنامه جهانی غذا اعلام کرد که بهدلیل بستهشدن گذرگاههای افغانستان و پاکستان و همچنین تنگه هرمز، کاروان موترهای حامل ۳۹۷ تُن بیسکویت غنیشده، پس از سفر ۱۵ هزار کیلومتری و عبور از ۹ کشور پس از هفتهها به افغانستان رسیده است.
برنامه جهانی غذا (دبلیو اف پی) اعلام کرد که این محموله پس از دو بار تغییر مسیر و پشت سر گذاشتن موانع متعدد، سرانجام از راه زمینی و با عبور از ۹ کشور به افغانستان رسید.
عبدالاحد منیب، یکی از مسئولان این سازمان، روز سهشنبه ۱۹ جوزا گفت: «وقتی کامیونها رسیدند، احساس آسودگی داشتیم. ما در تمام مراحل این سفر، از تأخیرها و عبور از مرزها گرفته تا تغییر مسیرها، وضعیت محموله را از نزدیک دنبال میکردیم.»
او افزود: «در چندین مرحله، تیمهای زنجیره تأمین ناچار شدند مسیر انتقال را بهطور کامل بازنگری کنند، اما هدف اصلی ما همواره این بود که بیسکویتها هرچه سریعتر به دانشآموزان افغانستان برسد.»
سفر ۱۵ هزار کیلومتری برای حمایت از آموزش کودکان
برنامه جهانی غذا میگوید این سفر طولانی که از بیابانها، کوهستانها و مسیرهای دریایی عبور کرده، نمونهای از چالشهایی است که این نهاد برای رساندن مواد غذایی به افراد نیازمند با آن روبهرو است. به گفته این سازمان، تیمهای عملیاتی تلاش کردهاند با وجود شرایط متغیر، کمکها را در کوتاهترین زمان و با کمترین هزینه ممکن به مقصد برسانند.
کورین فلیشر، رئیس بخش زنجیره تأمین و تحویل برنامه جهانی غذا، گفت: «برنامه جهانی غذا هر سال میلیونها تُن مواد غذایی را به برخی از دشوارترین و دورافتادهترین مناطق جهان منتقل میکند. هرگاه مسیری بسته شود یا مانعی ایجاد شود، ما راههای جایگزین پیدا میکنیم و هماهنگیهای لازم را انجام میدهیم. گرسنگی منتظر باز شدن مسیرها نمیماند.»
به گفته او، این محموله پس از عبور از عربستان سعودی، اردن، سوریه، ترکیه، گرجستان، جمهوری آذربایجان و ترکمنستان، از طریق بندر تورغندی وارد افغانستان شده است.
خانم فلیشر، افزود که این بیسکویتهای غنیشده میان حدود ۱۷۲ هزار دانشآموز در مکاتب افغانستان توزیع خواهد شد.
این محموله ابتدا از بندر سورابایای اندونزیا به بندر کراچی پاکستان منتقل شد. بیسکویتها بخشی از کمک ۳.۵ میلیون دالری دولت اندونزیا برای حمایت از برنامه تغذیه دانشآموزان در افغانستان است و غذای مورد نیاز ۱۷۲ هزار دانشآموز را تأمین میکند.
در ابتدا قرار بود محموله پس از رسیدن به کراچی، از طریق جاده و با طی حدود هفت هزار کیلومتر در پاکستان وارد افغانستان شود، اما با تشدید تنشها میان افغانستان و پاکستان و بسته شدن مرزها، این برنامه عملی نشد.
به گفته برنامه جهانی غذا، هر روز تأخیر در انتقال این محموله میتوانست دسترسی هزاران کودک به غذای مورد نیازشان را به خطر بیندازد؛ کودکانی که برای حفظ سلامت، تمرکز در درس و ادامه آموزش به برنامههای تغذیه مکتب وابستهاند.
تغییر مسیرهای پیاپی
پس از بسته شدن مرز، برنامه جهانی غذا مسیر انتقال را به بندر جبلعلی در دبی تغییر داد. قرار بود محموله از آنجا از طریق خلیج فارس به ایران منتقل و سپس به افغانستان ارسال شود.
اما با افزایش تنشها در خاورمیانه و اختلال در عبور و مرور از تنگه هرمز، این طرح نیز با مشکل روبهرو شد. در نتیجه، کارشناسان لوجستیک این سازمان مسیر تازهای را طراحی کردند؛ مسیری زمینی که از منطقه قفقاز عبور میکرد و افغانستان را به دبی وصل میساخت.
هرچند این مسیر طولانیتر، پرهزینهتر و پیچیدهتر بود، اما به گفته مسئولان برنامه جهانی غذا، تنها گزینه عملی برای رساندن محموله به افغانستان به شمار میرفت.
بیسکویتها ابتدا در مرکز لوجستیکی سازمان ملل در دبی، که تحت مدیریت برنامه جهانی غذا فعالیت میکند، تخلیه و ذخیره شد. این اقدام از هزینههای اضافی جلوگیری کرد و فرصت لازم را برای آمادهسازی ادامه مسیر فراهم ساخت.
عبور از ۹ کشور تا رسیدن به افغانستان
سرانجام کاروانی متشکل از ۲۱ کامیون از دبی حرکت کرد و پس از عبور از امارات متحده عربی، عربستان سعودی، اردن، سوریه، ترکیه و گرجستان به باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان، رسید.
کامیونها سپس با کشتی از دریای خزر عبور کردند و وارد ترکمنستان شدند. چند روز بعد، این کاروان از گذرگاه مرزی تورغندی وارد افغانستان شد و مسیر خود را تا کابل ادامه داد.
رانندگان در طول مسیر ساعتهای زیادی را در گذرگاههای مرزی سپری کردند و با تأخیرهای متعددی مواجه شدند.
حسین سراج اولوس، راننده ترک یکی از کامیونها، گفت: «در بندر آلات در نزدیکی باکو، صدها کامیون در انتظار عبور بودند و طول صف به حدود ۳۰ کیلومتر میرسید.»
افزایش فقر و نیاز به کمکهای بشردوستانه
همزمان با نزدیک شدن به پنجمین سال حاکمیت طالبان، برنامه توسعه سازمان ملل متحد گزارش داده است که در سال ۲۰۲۵ حدود ۱.۴ میلیون نفر دیگر در افغانستان به جمع افرادی پیوستهاند که با ناامنی معیشتی روبهرو هستند.
بر اساس این گزارش، شمار افرادی که در تأمین نیازهای اولیه زندگی با مشکل مواجهاند، از ۲۶.۶ میلیون نفر در سال ۲۰۲۴ به نزدیک ۲۸ میلیون نفر در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است. طبق این آمار، از هر چهار نفر در افغانستان، سه نفر به غذای کافی دسترسی ندارند.
افغانستان همچنان با بحران عمیق اقتصادی و انسانی روبهرو است. نهادهای بینالمللی میگویند کاهش کمکهای خارجی، بازگشت مهاجران، بیکاری گسترده و رکود اقتصادی، وضعیت معیشتی میلیونها نفر را دشوارتر کرده است.
سازمان ملل همچنین هشدار داده است که محدودیتهای گسترده طالبان علیه زنان و دختران، بهویژه در زمینه آموزش و اشتغال، تأثیر مستقیمی بر اقتصاد خانوادهها و افزایش فقر در کشور داشته است.
