این روایت، قصه زنانی است که در روزهای اخیر در هرات بازداشت شدهاند. یکی تازه از خارج برگشته بود، دیگری برای خرید چادر از خانه بیرون شده بود، زنی از ولایت دیگری به هرات آمده بود و زنی دیگر در آستانه مراسم عروسیاش قرار داشت.
ادارههای امر به معروف و استخبارات طالبان در هرات، از روز شنبه، ۱۶ جوزا بازداشت زنانی را آغاز کردند که حجاب مورد نظر طالبان را رعایت نکرده بودند.
طالبان میگوید زنانی که از خانه خارج میشوند باید چادری یا چادر نماز همراه با ماسک داشته باشند.
بر اساس یافتههای افغانستان اینترنشنال، در نخستین روز این عملیات، شماری از زنانی بازداشت شدند که عملاً فرصتی برای تهیه چادر مطابق دستور طالبان نداشتند.
در میان بازداشتشدگان، دختری حضور داشت که سه روز پیش از آلمان به هرات بازگشته بود؛ زنی دیگر پس از هشدار طالبان برای خرید چادر از خانه بیرون شده بود؛ زنی نیز از ولایت دیگری به هرات آمده بود؛ و دختری که برای مراسم حنابندان خود در حال کرایه کردن لباس افغانی بود و قرار بود شب بعد مراسم عروسیاش برگزار شود.
شاهدان میگویند ماموران امر به معروف در نخستین روز این بازداشتها با زنان برخورد خشونتآمیز داشتند. به گفته آنان، مأموران به زنان فرصت توضیح یا دفاع از خود را نمیدادند.
یکی از زنان بازداشتشده روز شنبه برای خرید چادر نماز از خانه بیرون شده بود. او در بازار معروف به «لیلامیفروشی» در شهر هرات، چادر نماز خرید و درست زمانی که پول آن را به فروشنده میپرداخت، از سوی طالبان بازداشت شد.
منابع آگاه روز چهارشنبه به افغانستان اینترنشنال روایت کردند که این زن به مأموران گفت که چادرنماز را همین لحظه برای پوشیدن خریده و تازه بهای آن را پرداخته است، اما توضیحات و التماسهای او نادیده گرفته شد و مأموران امر به معروف با خشونت او را به داخل یک موتر کاستر منتقل کردند.
منابع افغانستان اینترنشنال میگویند این زن باردار بوده است.
بر اساس یافتههای افغانستان اینترنشنال، دستکم پنج زن وابسته به اداره امر به معروف طالبان نیز در این عملیات حضور داشتند و همراه با مأموران مرد این گروه عمل میکردند. شاهدان میگویند این زنان نیز با بازداشتشدگان برخورد خشونتآمیز داشتند.
زنی که با خشونت به کاستر انداخته شد
در همین جاده، طالبان دختر جوان دیگری را بازداشت کردند. شاهدان عینی میگویند مأموران هنگام انتقال او به موتر، موهایش را کشیدند. به گفته آنان، این دختر از سوار شدن به موتر خودداری میکرد و در برابر بازداشت مقاومت نشان میداد.
افغانستان اینترنشنال بر اساس شواهدی که به دست آورده است، دریافته که در نخستین روز اجرای این عملیات علیه زنانی که حجاب مورد نظر طالبان را نداشتند، دستکم ۴۰ زن بازداشت شدند.
بازداشتشدگان پس از آن به زندان زنان هرات منتقل شدند.
به گفته منابع، پس از ورود به زندان، تلفنهای همراه آنان ضبط شد و در ساعات اولیه، دستهای شان را با دستبند بستند. شماری از زنان در همان لحظات نخست تلاش کردند خانوادههای خود را از وضعیتشان باخبر کنند، اما به آنان اجازه تماس داده نشد. یکی از دختران جوان با گریه از مأموران طالبان میخواست که اجازه دهند با خانوادهاش تماس بگیرد.
در میان بازداشتشدگان روز نخست، دستکم سه زن باردار نیز حضور داشتند.
تلاش زندانیان برای آزادی یک زن باردار و یک تازهعروس
افغانستان اینترنشنال دریافته است که شماری از زنان زندانی بارها از مسئولان طالبان خواستند یک زن باردار را که دچار «پارگی پردههای جنینی» شده بود، آزاد کنند تا به خدمات درمانی دسترسی پیدا کند.
پارگی پردههای جنینی معمولاً در هفتههای پایانی بارداری و نزدیک به زمان زایمان رخ میدهد؛ زمانی که کیسه آب پاره میشود و مایع آمنیوتیک از بدن مادر خارج میشود.
بنا به اطلاعات رسیده از منابع معتبر، این زن باردار در شرایط نامناسب بهداشتی و در آستانه تولد فرزندش در زندان نگهداری میشد. زنان زندانی بارها به مسئولان طالبان هشدار دادند که ممکن است او هر لحظه زایمان کند. با این حال، زندانبانان در پاسخ گفتند که در زندان داکتر حضور دارد و آنان «از پس ولادت او برمیآیند.»
داستان تازهعروسی که آزاد نشد
پیش از این، افغانستان اینترنشنال به نقل از منابع خود از بازداشت دختر جوانی خبر داده بود که تنها یک شب تا مراسم عروسیاش فاصله داشت. اکنون جزئیات بیشتری از چگونگی بازداشت و وضعیت او به دست آمده است.
بر اساس این یافتهها، این دختر همراه خواهرش برای کرایه کردن یک پیراهن سنتی افغانی به بازار رفته بود. در هرات رسم است که یک شب پیش از مراسم عروسی، مراسم حنابندان یا خینه برگزار میشود.
وقتی این دختر به زندان منتقل شد، شماری از زنان زندانی بارها از مسئولان طالبان خواستند او را آزاد کنند تا بتواند در مراسم عروسی خود شرکت کند.
در روز دوم، طالبان فهرستی شامل نام ۹ زن را که اجازه آزادی داشتند، به زندان آورد. در حالی که تنها چند ساعت به مراسم عروسی این دختر باقی مانده بود، نام خواهر او در این فهرست دیده میشد، اما نام خود عروس در میان آنان نبود.
خواهر این دختر با زندانبانان گفتوگو کرد و گفت حاضر است خودش در زندان بماند، اما خواهرش برای شرکت در مراسم عروسی آزاد شود. او بارها گریه کرد و درخواستش را تکرار کرد، اما زندانبانان در پاسخ گفتند که این فهرست از اداره امر به معروف رسیده و آنان اجازه هیچگونه تغییری در آن را ندارند.
نام زن بارداری که در آستانه زایمان بود و نیز دختری که قرار بود تا چند ساعت بعد مراسم عروسیاش برگزار شود، در این فهرست دیده نمیشد و در نهایت هر دو در روز دوم نیز در زندان باقی ماندند.
افغانستان اینترنشنال نتوانسته است سرنوشت این زنان را در روز سوم پیگیری کند و مشخص نیست که آیا آنان همچنان در بازداشت ماندهاند یا در نهایت آزاد شدهاند.
در میان زنان بازداشتشده، دختری نیز حضور داشت که تنها سه روز پیش از آلمان به هرات بازگشته بود. او هنوز چادر نماز تهیه نکرده بود و با پوشیدن یک مانتوی عربی از خانه بیرون شده بود.
این دختر پس از بازداشت بارها به مأموران طالبان توضیح داده بود که تازه به هرات آمده و قصد خرید چادر را داشته است، اما این توضیحات نیز مانع ادامه بازداشت او نشد.
به گفته منابع، شرایط زندان برای این دختر که پس از سالها برای نخستین بار به افغانستان سفر کرده بود، بهمراتب دشوارتر و هراسانگیزتر بود. او دچار اضطراب شدید، ترس و نگرانی عمیق شده بود.
بازداشت دختر دوازده سالهای که قاری قرآن بود
در دومین روز از آغاز بازداشتها، مأموران اداره امر به معروف طالبان مادر و دختری را به زندان منتقل کردند که از ولایت دیگری به هرات آمده بودند. مادر چادری بر تن داشت، اما دخترش به دلیل سن کم با مانتو در شهر رفتوآمد کرده بود.
به گفته منابع، این دختر قاری و حافظ کل قرآن بود.
زنان زندانی بارها با شگفتی به مأموران طالبان گفتند که این دختر هنوز زیر سن است و نباید در زندان نگهداری شود. اما زندانبانان در پاسخ تأکید میکردند که تصمیمگیری درباره آزادی یا ادامه بازداشت افراد در صلاحیت آنان نیست و زندانیان نباید در این مورد دخالت کنند.
خشونت هنگام بازداشت؛ آرامش نسبی در زندان
زنان بازداشتشده نمیدانستند چه مدت در زندان خواهند ماند. برخی از احتمال سه شب بازداشت سخن میگفتند، برخی نگران بودند که یک ماه زندانی شوند و شماری دیگر از احتمال سه ماه حبس صحبت میکردند. این بلاتکلیفی، همراه با ترس از شبماندن در زندان طالبان، فضای سنگینی از اضطراب و نگرانی در میان زندانیان ایجاد کرده بود.
افغانستان اینترنشنال دریافته است که بخش عمده خشونتها هنگام بازداشت و پیش از انتقال زنان به زندان رخ داده است.
به گفته زنانی که بازداشت شده بودند، مأموران امر به معروف طالبان هنگام بازداشت زنان را هل میدادند، دستهای آنان را میکشیدند، شماری را با خشونت به داخل موتر میانداختند و در مواردی موهای دخترانی را میکشیدند که از سوار شدن به موتر خودداری میکردند.
بر اساس این یافتهها، مأموران امر به معروف به توضیحات زنان توجهی نمیکردند و حتی نسبت به وضعیت زنان باردار نیز بیاعتنا بودند.
افغانستان اینترنشنال همچنین دریافته است که مأموران امر به معروف زنان را تا دروازه زندان همراهی میکردند، آنان را به زندانبانان تحویل میدادند و سپس محل را ترک میکردند.
شماری از زنان بازداشتشده پیش از انتقال به زندان، شایعاتی درباره احتمال تجاوز در زندان شنیده بودند. همین نگرانی سبب شد که هیچیک از آنان در شب نخست نتوانند بخوابند و شب را با ترس و اضطراب سپری کنند.
با این حال، زنان بازداشتشده گفتهاند که رفتار زندانبانان زن با آنان مناسب بوده است. به گفته آنان، در زندان زنان هیچ مردی حضور نداشت، همه کارکنان زن بودند و زندانبانان در مواردی حتی تلاش میکردند زنان بازداشتشده را دلداری دهند.
افغانستان اینترنشنال همچنین دریافته است که برای آزادی زنان بازداشتشده در روزهای نخست، هیچ پولی دریافت نشده، اما از آنان و خانوادههای شان تعهد و ضمانت گرفته شده است.
بر اساس یافتههای افغانستان اینترنشنال، شمار زنانی که در روزهای شنبه و یکشنبه(۱۶ و ۱۷ جوزا) به زندان مرکزی هرات منتقل شدند، به ۶۱ نفر رسیده بود. از این میان، ۹ نفر در روز دوم آزاد شدند.
گزارشهای رسیده به افغانستان اینترنشنال نشان میدهد که دستکم ۱۷ زن دیگر نیز در روز سوم بازداشت شدند. این آمار بر اساس روایت شاهدان عینی تهیه شده و ممکن است شمار واقعی بازداشتشدگان در روز سوم بیشتر از این باشد.
افغانستان اینترنشنال با وجود تلاش فراوان، نتوانسته است شمار زنانی که احتمالا در سومین روز عملیات طالبان آزاد شدند را پیدا کند.
تحقیر مردان خانواده
یافتهها نشان میدهد که توهین و تحقیر تنها به زنان بازداشتشده محدود نبوده و مردان خانوادههای آنان نیز هنگام پیگیری سرنوشت بستگانشان با برخوردهای تحقیرآمیز طالبان مواجه شدهاند.
بر اساس این یافتهها، هنگامی که مردان خانوادهها برای پیگیری آزادی زنان بازداشتشده به اداره امر به معروف طالبان در هرات مراجعه کردند، از سوی مأموران این اداره مورد توهین و تحقیر قرار گرفتند. به گفته منابع، برخورد تحقیرآمیز با برخی از مردان خانواده حتی شدیدتر از رفتار با زنان بازداشتشده بوده است.
طالبان به مردان خانوادههای زنان بازداشتشده با الفاظ توهین آمیز گفتهاند که آنان «بیغیرت» و «بیحیثیت» هستند و نمیتوانند از زنان خانواده خود در «جامعه اسلامی» مراقبت کنند.
به گفته منابع، از تمامی مردان خانوادههای زنان بازداشتشده تعهد گرفته شده و به آنان هشدار داده شده است که اگر چنین مواردی دوباره تکرار شود، علاوه بر زنان، مردان خانواده نیز بازداشت خواهند شد.
