رسانههای تاجیکستان به نقل از کمیته حالات فوقالعاده این کشور گزارش دادهاند که پیکر علیشر میرزا نبات، رئیس ولایت مختار کوهستان بدخشان تاجیکستان از رود پنج در مرز افغانستان پیدا شده است. موتر حامل میرزا نبات روز ۲۷ جوزا در منطقه درواز به رود پنج سقوط کرد.
در این موتر، همسر میرزا نبات، دختر خردسالش، دستیار و راننده او نیز حضور داشتند.
بر اساس این گزارش، پیکر میرزا نبات روز جمعه، ۵ سرطان حدود ۲۰ کیلومتر پایینتر از محل سقوط موتر او در رود پنج پیدا شده است.
رسانههای تاجیکستان پیشتر نوشتهاند که عملیات جستوجو در امتداد رود پنج با دشواری ادامه دارد و سطح بلند آب و شدت جریان رود، کار گروههای نجات را دشوار کرده است.
جستوجو برای یافتن پیکر همسر میرزا نبات، دختر خردسال او و دستیارش ادامه دارد.
وزارت داخله تاجیکستان علت این رویداد را سرعت زیاد و از دست رفتن کنترول موتر عنوان کرده است.
بر اساس گزارش رسانههای تاجیکستان، موتر پس از برخورد با تاسیسات مهندسی مرزی و سیمخاردار به رود پنج سقوط کرده است.
علیشر میرزا نبات ۴۵ ساله بود و از عقرب ۱۴۰۰ ریاست ولایت مختار کوهستان بدخشان تاجیکستان را بر عهده داشت. این ولایت در شرق تاجیکستان و در امتداد مرز افغانستان قرار دارد.
کنارهگیری کییر استارمر از مقام نخستوزیری کمتر از دو سال پس از پیروزی تاریخی حزب کارگر، بار دیگر پرسشهایی را درباره ثبات سیاسی و توانایی حکومتهای بریتانیا برای حل مشکلات مزمن این کشور مطرح کرده است.
استارمر صبح دوشنبه در برابر دفتر نخستوزیری در خیابان داونینگ ظاهر شد و با لحنی احساسی اعلام کرد که دیگر فرد مناسبی برای رهبری بریتانیا نیست. او ششمین نخستوزیری است که در ده سال گذشته قدرت را ترک میکند؛ بالاترین میزان جابهجایی رهبران سیاسی در بریتانیا طی نزدیک به دو قرن اخیر.
تحلیلگران میگویند استارمر همانند بوریس جانسون، لیز تراس و دیگر نخستوزیران پیش از او، نتوانست خشم عمومی نسبت به کاهش سطح زندگی مردم را مهار کند. درآمدها و استانداردهای زندگی در بریتانیا از زمان بحران مالی ۲۰۰۸ رشد چشمگیری نداشته و افزایش بدهی عمومی، بهویژه پس از همهگیری کرونا و سایر بحرانهای جهانی، توان حکومتها برای اجرای برنامههای اقتصادی را محدود کرده است.
مهاجرت غیرقانونی نیز به یکی از موضوعات اصلی اختلافات سیاسی و اجتماعی در این کشور تبدیل شده است.
آنتونی سلدون، مورخ و نویسنده کتابهایی درباره نخستوزیران بریتانیا به رویترز گفت که کشورش پس از سالها ناکامی رهبران سیاسی در ارائه یک چشمانداز روشن، در وضعیت بسیار دشواری قرار گرفته است.
او درباره اندی برنام، که از او به عنوان جانشین احتمالی استارمر نام برده میشود، گفت: «اگر اندی برنام هم در مقام نخستوزیر شکست بخورد، چشمانداز آینده بریتانیا بسیار تیره خواهد بود.»
از الگوی ثبات تا چرخه بیثباتی
بریتانیا زمانی به عنوان یکی از باثباتترین نظامهای سیاسی و اقتصادی جهان شناخته میشد؛ کشوری که رهبرانی مانند مارگارت تاچر و تونی بلر طی بیش از دو دهه بر آن حکومت کردند و نقش مهمی در شکلدهی بریتانیای مدرن داشتند.
اما بحران مالی جهانی ۲۰۰۸ ضربه سنگینی به اقتصاد این کشور وارد کرد. اقتصاد بریتانیا وابستگی زیادی به بخش مالی داشت و سیاستهای ریاضت اقتصادی پس از بحران نیز باعث شد حکومت برای مقابله با بحرانهای بعدی آمادگی کمتری داشته باشد.
آخرین نخستوزیری که بدون نیاز به ائتلاف با حزب دیگر در انتخابات پیروز شد و یک دوره کامل را در قدرت سپری کرد، تونی بلر بود که بین سالهای ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۵ حکومت کرد.
رویترز در تحلیلی نوشت که بریتانیاییها زمانی تغییر مداوم حکومتها در ایتالیا را به سخره میگرفتند، اما اکنون با حسرت به جورجیا ملونی نگاه میکنند که با نزدیک به چهار سال حضور در قدرت، در آستانه تبدیل شدن به طولانیترین نخستوزیر تاریخ جمهوری ایتالیا قرار دارد.
بحران از کجا آغاز شد؟
بسیاری از تحلیلگران ریشه بیثباتی سیاسی بریتانیا را در همهپرسی خروج از اتحادیه اروپا (برگزیت) در سال ۲۰۱۶ میبینند، اما جیل راتر، مقام پیشین وزارت مالیه بریتانیا، معتقد است این روند از بحران مالی ۲۰۰۸ آغاز شد.
او گفت: «احساس عمومی این است که زندگی مردم بهتر نشده و نسل بعدی نیز آینده بهتری نخواهد داشت. هر دولتی که روی کار آمده، نتوانسته این وضعیت را تغییر دهد.»
به گفته او، رأی به خروج از اتحادیه اروپا نه تنها مسیر سنتی سیاست خارجی بریتانیا را تغییر داد، بلکه بار دیگر جنبش استقلالطلبی در اسکاتلند را نیز تقویت کرد، منطقهای که اکثریت رأیدهندگان آن خواهان ماندن در اتحادیه اروپا بودند.
همزمان، هزینههای مقابله با همهگیری کرونا و پیامدهای جنگ اوکراین باعث شد بدهی عمومی بریتانیا به نزدیک ۱۰۰ درصد تولید ناخالص داخلی برسد.
هرچند کشورهایی مانند جاپان، ایتالیا، امریکا و فرانسه نسبت بدهی بالاتری دارند، اما بریتانیا به دلیل تورم پایدار و وابستگی به سرمایهگذاران خارجی برای تأمین کسری بودجه، با هزینههای استقراض بیشتری روبهرو است.
بر اساس دادههای منتشرشده در سال ۲۰۲۵ از سوی فروشگاه زنجیرهای آسدا و مرکز پژوهشهای اقتصادی و تجاری، اگرچه درآمد واقعی خانوارها در بریتانیا افزایش یافته، اما ۴۰ درصد کمدرآمدترین شهروندان نسبت به سال ۲۰۲۱ قدرت خرید کمتری دارند.
تحلیلگران معتقدند این فشار اقتصادی یکی از عوامل اصلی بیاعتمادی مردم به حکومتهای پیاپی بوده است.
چرا حکوتها موفق نمیشوند؟
سم فریدمن، مشاور پیشین حکومت بریتانیا، در کتاب جدید خود با عنوان «دولت شکستخورده؛ چرا هیچ چیز کار نمیکند و چگونه آن را اصلاح کنیم» استدلال میکند که ساختار حکمرانی بریتانیا بیش از حد متمرکز است و نهادهای کلیدی دولت توانایی لازم برای مدیریت مشکلات پیچیده کشور را ندارند.
جیل راتر و راجر گیل، از باسابقهترین نمایندگان پارلمان بریتانیا، نیز معتقدند فرهنگ سیاسی این کشور در سالهای اخیر تضعیف شده است. به گفته آنان، شبکههای خبری ۲۴ ساعته و رسانههای اجتماعی سیاستمداران را وادار میکنند تصمیمها را با عجله اتخاذ کنند.
راجر گیل به رویترز گفت: «قانونگذاری بیش از حد شده است. بسیاری از قوانین ضعیف هستند و بسیاری دیگر نیز بد تنظیم شدهاند. ما به حکمرانی پختهتر و مسئولانهتر نیاز داریم.»
چالشهای جانشین احتمالی استارمر
منتقدان میگویند استارمر بدون برنامهای روشن برای حل مشکلاتی مانند افزایش هزینه برق، جذب سرمایهگذاری، اصلاح نظام بهداشت و درمان و تأمین بودجه دفاعی وارد حکومت شد.
اکنون اندی برنام، شهردار منچستر و از چهرههای باسابقه حزب کارگر، یکی از گزینههای اصلی جانشینی او به شمار میرود. او در صورت رسیدن به قدرت باید کابینه جدید تشکیل دهد و چشماندازی روشن برای آینده کشور ارائه کند.
ریشی سونک، آخرین نخستوزیر محافظهکار بریتانیا که در انتخابات ۲۰۲۴ از استارمر شکست خورد، هشدار داده است که برنام نیز بدون برنامهای مشخص با همان مشکلاتی روبهرو خواهد شد که رهبران پیشین تجربه کردند.
سونک در روزنامه ساندی تایمز نوشت: «بدون یک برنامه روشن، او هم به نخستوزیر دیگری تبدیل خواهد شد که شبها بیدار میماند و از خود میپرسد چرا هیچ چیز درست پیش نمیرود.»
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، اعلام کرد استعفای خود از رهبری حزب حاکم و نخستوزیر بریتانیا را به اطلاع پادشاه رسانده است. آقای استارمر که با ورود اندی برنام به پارلمان، تحت فشار بیشتر قرار گرفته گفت که تا زمان انتخاب نخستوزیر جدید در خانه شماره ۱۰ خواهد ماند.
روند اعلام نامزدهای رهبری حزب کارگر از ۱۸ سرطان آغاز میشود.
کییر استارمر پیش از اعلام استعفای خود گفت حزب کارگر را در حالی تحویل گرفت که «از نظر سیاسی، مالی و اخلاقی ورشکسته» بود.
نخستوزیر مستعفی بریتانیا افزود «بارها و بارها» به او گفته شده بود که حزب کارگر «تمام شده است»، اما او ثابت کرد «آن افراد اشتباه میکردند».
آقای استارمر گفت حزب کارگر را با «ریشهکن کردن زهر یهودستیزی» تغییر داد و افزود که دولتش اعتماد به «اقتصاد، دفاع و امنیت ملی» را بازگرداند.
استارمر طی هفتههای گذشته تحت فشار فزاینده برای استعفا قرار داشت و تصمیم او پس از آن گرفته شد که اندی برنام شهردار سابق منچستر، و رقیب سیاسیاش از داخل حزب کارگر، اعلام کرد که برای بهدست گرفتن رهبری حزب و مقام نخستوزیری با او رقابت خواهد کرد.
استارمر پیشتر وعده داده بود در سمت خود باقی بماند، اما موقعیت او بهتدریج غیرقابل دوام شد، زیرا شمار بیشتری از همحزبیهایش به این نتیجه رسیدند که دوران او به پایان رسیده است. روند خروج او پس از آن سرعت گرفت که برنام از سمت شهرداری کنارهگیری کرد و سپس هفته گذشته بهعنوان نماینده پارلمان از حوزه انتخابیه خود به مجلس راه یافت. زیرا نخستوزیران بریتانیا معمولاً از میان اعضای فعلی مجلس عوام انتخاب میشوند.
انتظار میرفت که استارمر امروز جدول زمانی خروج خود از نخستوزیری را اعلام و زمینه را برای انتقال قدرت به اندی برنام، رقیبش، فراهم کند.
این اقدام راه را برای بر سر کار آمدن هفتمین نخستوزیر در بریتانیا در طول یک دهه گذشته، هموار خواهد کرد. استارمر کمتر از دو سال پس از آن که با پیروزی قاطع در انتخابات وعده پایان دادن به آشفتگی سیاسی در بریتانیا را داد، از قدرت خارج خواهد شد.
خبرگزاری رویترز اول سرطان به نقل از یک منبع نوشت نخستوزیر آخر هفته (شنبه و یکشنبه ۳۰ و ۳۱ جورا) را صرف بررسی این موضوع کرد که آیا باید کنار برود یا در رقابت رهبری حزب کارگر مبارزه کند.
تهدید علیه استارمر که ماهها در حال شکلگیری بود، ۲۹ جوزا بهطور چشمگیری شدت گرفت؛ زمانی که اندی برنام، در انتخابات پارلمانی پیروزی قاطعی به دست آورد و برای بازگشت به وستمینستر موفق شد نامزد حزب اصلاح بریتانیا (ریفرم) به رهبری نایجل فاراژ را شکست دهد. حزبی که بیش از یک سال است در نظرسنجیهای سراسری پیشتاز بوده است.
این پیروزی به نمایندگان حزب کارگر امید داد که برنام، سیاستمداری با سابقه که به مهارتهای ارتباطی خود مشهور است، بتواند وضعیت حزبی را که در دوران رهبری استارمر بخشی از حمایت عمومی خود را از دست داده، متحول کند؛ استارمری که میزان محبوبیتش به پایینترین سطح ثبتشده برای هر رهبر بریتانیایی رسیده است.
اما تغییر رهبری که بسیاری آن را محتمل میدانند، بدون خطر نیست.
برنام تاکنون فراتر از تاکید بر نیاز کشور به تغییرات بنیادین و کاهش هزینههای زندگی، دیدگاه خود را درباره سیاست خارجی، اقتصاد و دفاع بهطور روشن بیان نکرده است.
او نیز مانند استارمر ممکن است دریابد که فضای مانور چندانی ندارد؛ از یک سو با سرمایهگذاران بازار اوراق قرضه که با هرگونه استقراض بیشتر مخالفاند روبهرو است و از سوی دیگر با رایدهندگانی خشمگین مواجه است که معتقدند کشور بهدرستی اداره نمیشود.
بریتانیا هماکنون به دلیل بدهی بالا، هزینههای سنگین بهره، سالها رشد اقتصادی ضعیف، دشواری در کاهش هزینههای عمومی و نیاز به سرمایهگذاری در حوزههایی مانند دفاع، بالاترین هزینه استقراض را در میان کشورهای عضو گروه هفت دارد.
استارمر جمعه گفته بود که در هر رقابت رسمی برای رهبری حزب کارگر که با هدف جایگزینی او برگزار شود شرکت خواهد کرد.
اما به نظر میرسد این موضع در طول آخر هفته (شنبه و یکشنبه) تغییر کرده باشد. این میزان جابهجایی در رهبری ــ که بالاترین سطح در بریتانیا طی نزدیک به دو قرن گذشته است ــ نشاندهنده دشواری حفظ حمایت رایدهندگانی است که از ناکامیهای پیاپی دولتها در بهبود سطح زندگی، ارتقای خدمات عمومی و مقابله با مهاجرت غیرقانونی خشمگین هستند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، روز یکشنبه گفت که کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، از سمت خود کنارهگیری خواهد کرد.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که استارمر پس از افزایش فشارها در حزب کارگر و پیروزی قاطع اندی برنام در یک حوزه انتخاباتی برای کسب یک کرسی پارلمان، با یکی از جدیترین بحرانهای سیاسی دوران رهبری خود روبهرو شده است.
ترامپ روز یکشنبه در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «کییر استارمر از نخستوزیری بریتانیا استعفا خواهد داد.» او افزود استارمر در دو موضوع مهم، یعنی مهاجرت و سیاست انرژی، «به شدت ناکام بوده است.»
همزمان، گزارشها حاکی از آن است که استارمر در حال بررسی آینده سیاسی خود است و ممکن است بهزودی درباره ادامه رهبری حزب کارگر یا کنارهگیری تصمیم بگیرد.
فشارها بر نخستوزیر بریتانیا پس از پیروزی چشمگیر اندی برنام، شهردار پیشین منچستر، در انتخابات پارلمانی در حوزه میکرفیلد افزایش یافته است. به گزارش رویترز، دهها نماینده و شماری از وزیران حزب کارگر بهطور خصوصی از استارمر خواستهاند جدول زمانی خروج خود از قدرت را مشخص کند.
یک منبع آگاه به رویترز گفت استارمر که محبوبیت آن به شدت افت کرده است، ممکن است به زودی و حتی از روز دوشنبه، اول سرطان تصمیم بگیرد که از رهبری کنار برود یا در رقابت رهبری حزب کارگر در برابر برنام بایستد.
شبکه اسکاینیوز نیز گزارش داده است که ایوت کوپر، وزیر خارجه بریتانیا، در گفتوگویی خصوصی از استارمر خواسته است که از سمت خود کنار برود، هرچند دفتر او تاکنون در این باره اظهارنظر نکرده است.
کییر استارمر که حزب کارگر را در انتخابات سراسری سال ۲۰۲۴ به پیروزی رساند، در ماههای اخیر با کاهش شدید محبوبیت روبهرو بوده است. شکست سنگین حزب کارگر در انتخابات محلی ماه می و نتایج نظرسنجیها، موقعیت او را بیش از پیش تضعیف کرده است.
حامیان اندی برنام گفتهاند که به استارمر تا پایان آخرهفته فرصت دادهاند تا درباره آینده سیاسی خود تصمیم بگیرد. آنان امیدوارند نخستوزیر بریتانیا به جای کشاندن حزب کارگر به یک رقابت پرتنش بر سر رهبری، زمینه انتقال آرام قدرت را فراهم کند.
استارمر همین چند روز پیش گفته بود در هر گونه رقابت رسمی برای رهبری حزب کارگر که برای جایگزینی او برگزار شود، ایستادگی خواهد کرد.
جس فلیپس، وزیر پیشین و از حامیان وس استریتینگ، وزیر صحت بریتانیا و یکی از گزینههای احتمالی جانشینی استارمر، به بیبیسی گفت: «به نظر میرسد به پایان راه رسیدهایم.» او افزود که اگر استارمر تصمیم به کنارهگیری بگیرد، بهتر است این روند با حفظ شأن و اعتبار سیاسی او انجام شود.
در صورت کنارهگیری استارمر و جانشینی اندی برنام، بریتانیا هفتمین نخستوزیر خود را در ده سال گذشته خواهد داشت.
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، روز سهشنبه، ۷ دلو برای نخستین سفر رسمی راهی چین میشود. این نخستین سفر یک رهبر بریتانیا از سال ۲۰۱۸ به چین به شمار میرود.
آقای استارمر قرار است در جریان این سفر با شی جی پینگ، رئیسجمهور چین و لی چیانگ، نخستوزیر این کشور دیدار کند.
محور اصلی گفتوگوها توسعه همکاریهای اقتصادی، جذب سرمایهگذاری و گسترش دسترسی شرکتهای بریتانیایی به بازار چین اعلام شده است.
انتظار میرود پیتر کایل، وزیر تجارت بریتانیا و دهها مدیر ارشد شرکتهای بزرگ نیز او را همراهی کنند.
بریتانیا در پی جذب فناوری و سرمایهگذاری چین و همچنین دسترسی بیشتر به دومین اقتصاد بزرگ جهان برای خدمات مالی، صنعت موتر سازی و صادرات ویسکی اسکاتلندی است.
دولت بریتانیا این سفر را مبتنی بر «عملگرایی واقعبینانه» توصیف کرده و تأکید دارد که در کنار حفظ گفتوگوی دیپلوماتیک با چین، همچنان نسبت به مسائل امنیتی و مداخلات خارجی حساس خواهد بود.
سفر استارمر در حالی انجام میشود که روابط لندن و واشنگتن در پی سیاستهای تجاری و مواضع جنجالی دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، با تنشهایی همراه شده و برخی متحدان سنتی امریکا در حال بازنگری در رویکرد خود نسبت به چین هستند.
سفر استارمر به چین در حالی انجام میشود که نشانههایی از ترک برداشتن تلاش او برای حفظ رابطهای گرم با دونالد ترامپ دیده میشود. این تلاش پیشتر با توافقی تجاری همراه شد و تعرفههای امریکا بر صنایع کلیدی موترسازی و هوافضای بریتانیا را کاهش داد.
بریتانیا امیدوار است این سفر به تقویت اقتصاد این کشور کمک کند، اما در عین حال با خطر خشم منتقدان سرسخت چین در داخل کشور و همچنین دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا روبهروست.
اقتصاد بریتانیا به عنوان ششمین اقتصاد بزرگ جهان و همچنین محبوبیت آقای استارمر، هر دو به تقویت نیاز دارند.
دولت او در تحقق وعدههای رشد اقتصادی و کاهش بحران هزینههای زندگی برای میلیونها خانوار با مشکل مواجه بوده است.
حزب کارگر در نظرسنجیها از حزب راست افراطی «ریفورم یوکی» عقب افتاده و برخی نمایندگان نگران حزب بهطور علنی درباره جایگزینی استارمر با چهرهای کاریزماتیکتر، مانند اندی برنام، شهردار منچستر را مطرح کردهاند.
تحلیلگران این سفر را نشانه تلاش بریتانیا برای ایجاد توازن میان روابط با امریکا و چین و دستیابی به فضای مانور مستقلتر در سیاست خارجی ارزیابی میکنند.
ناظران بر این باورند که این سفر در کنار سفر نخستوزیر کانادا و صدراعظم آلمان، نشان میدهد اروپا و متحدان امریکا دارند رویکرد همکاری کنترولشده با چین را در پیش بگیرند.