کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد بار دیگر نسبت به اخراج اجباری شهروندان و پناهجویان افغان از پاکستان ابراز نگرانی کرده و خواستار آن شده است که بازگشت آنان تنها بهصورت «داوطلبانه، امن و با عزت» انجام شود.
همزمان، گزارشها از گذرگاههای مرزی نشان میدهد که با پایان ضربالاجل تعیینشده از سوی اسلامآباد، شمار بازگشتکنندگان به افغانستان بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
روزنامه پاکستانی دان گزارش داده است که مقامهای محلی در گذرگاه ترانزیتی «حمزه بابا» در لندیکوتل اعلام کردهاند پس از دستور دولت پاکستان مبنی بر خروج تمامی شهروندان افغان تا ۱۰ جولای (۱۹ سرطان)، شمار بازگشت روزانه افغانها از مرز به بیش از ۱۰ هزار نفر رسیده است. به گفته این مقامها، این رقم نسبت به ماههای می و جون، نزدیک به سه برابر افزایش یافته است.
نگرانی ویژه درباره زنان و دختران
قیصر خان آفریدی، سخنگوی کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل در پاکستان، ضمن قدردانی از میزبانی چندین دههای پاکستان از پناهجویان افغان، تأکید کرد که هیچ پناهندهای نباید به کشوری بازگردانده شود که جان یا آزادی او در معرض خطر قرار دارد.
او گفت: «کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل بهطور ویژه نگران وضعیت زنانی است که مجبور به بازگشت به کشوری میشوند که حقوق بشر آنان در آن با خطر جدی مواجه است.»
آفریدی از دولت پاکستان خواست اطمینان حاصل کند که هرگونه بازگشت شهروندان افغان «داوطلبانه، امن و با کرامت» انجام شود.
هراس از بازداشت، عامل افزایش بازگشتها
مقامهای مرزی در لندیکوتل و تورخم میگویند ترس از بازداشت و اخراج پناهجویان فاقد مدرک باعث شده است هزاران افغان، چه دارای مدرک و چه بدون مدرک، به سوی گذرگاههای مرزی حرکت کنند. به گفته آنان، با آغاز اجرای کامل طرح اخراج از سوی نهادهای دولتی پاکستان، احتمال میرود شمار بازگشتکنندگان در روزهای آینده نیز افزایش یابد.
بر اساس آمار سازمان ملل متحد، از زمان آغاز اجرای طرح اخراج اتباع خارجی فاقد مدرک در نوامبر ۲۰۲۳ تاکنون، حدود دو میلیون و ۵۶۰ هزار شهروند افغان به افغانستان بازگشتهاند. از این میان، حدود ۲۶۰ هزار نفر به دلیل نداشتن مدارک قانونی از سوی اداره مهاجرت پاکستان اخراج شدهاند. در حال حاضر نیز حدود ۹۰۰ هزار پناهجو و متقاضی پناهندگی افغان همچنان در پاکستان حضور دارند.
درخواست برای مستثنا شدن گروههای آسیبپذیر
کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل از دولت پاکستان خواسته است افغانهایی را که نیاز مبرم به حمایت بینالمللی دارند، از روند اخراج مستثنا کند. این گروهها شامل زنان سرپرست خانواده، دختران و زنانی که در مؤسسات آموزشی پاکستان تحصیل میکنند، اقلیتهای قومی و مذهبی، مدافعان حقوق بشر، خبرنگاران، فعالان مدنی، هنرمندان و اعضای جامعه الجیبیتیکیو هستند.
همزمان، مقامهای محلی پاکستان اعلام کردهاند که روند اخراج شهروندان افغان در مناطق مختلف، از جمله مهمند سفلی، بهصورت سازمانیافته و تحت نظارت نهادهای دولتی ادامه دارد. به گفته این مقامها، در یکی از موارد اخیر، چندین خانواده افغان پس از تأیید هویت و دریافت برگه خروج، به افغانستان بازگردانده شدند.
