فرشته عباسی، پژوهشگر دیدهبان حقوق بشر، هشدار داده است که محدودیتهای گسترده طالبان علیه زنان، همزمان با کاهش شدید کمکهای بینالمللی، بحران انسانی و اقتصادی افغانستان را عمیقتر کرده است. او از طالبان خواست تمامی محدودیتهای اعمالشده بر زنان از جمله ممنوعیت کار را لغو کند.
فرشته عباسی گفت که بر اساس برآورد سازمان ملل، بیش از ۱۷ میلیون نفر از جمعیت حدود ۴۴ میلیونی افغانستان در سال جاری با ناامنی شدید غذایی روبهرو خواهند بود. به گفته او، این بحران بیش از همه زنان و کودکان را تحت تأثیر قرار داده است.
او با اشاره به کاهش بودجه کمکهای بشردوستانه گفت که تا ماه جون، کمتر از ۲۰ درصد بودجه مورد نیاز طرح پاسخ بشردوستانه سازمان ملل برای افغانستان تأمین شده است.
به گفته او، کاهش کمکهای ایالات متحده، بریتانیا و دیگر کمککنندگان، نهادهای امدادرسان را وادار کرده است برنامههای خود را کاهش دهند و کمکها را تنها به آسیبپذیرترین افراد اختصاص دهند.
عباسی بازگرداندن اجباری میلیونها مهاجر افغان از ایران و پاکستان را نیز از عوامل تشدید بحران دانست و گفت بسیاری از بازگشتکنندگان به مناطقی منتقل شدهاند که از پیش با خشکسالی، بیکاری و کمبود منابع روبهرو بودهاند.
او تأکید کرد که محدودیتهای طالبان بر اشتغال زنان در سازمانهای امدادرسان و نهادهای سازمان ملل، دسترسی میلیونها نفر به کمکهای بشردوستانه را دشوارتر کرده است. به گفته او، از آنجا که تنها زنان میتوانند به زنان کمکرسانی کنند، خانوادههایی که سرپرست آنها زن است بیش از دیگران از گرسنگی و محرومیت آسیب دیدهاند.
پژوهشگر دیدهبان حقوق بشر از حکومتهای کمککننده خواست هرچه سریعتر بودجه عملیات بشردوستانه در افغانستان را تأمین کنند.
واکنشها به حمله گروه مسلح تازه تاسیس «سپاهیان میهن» به ولسوالی یفتل پایین بدخشان در روز جمعه ادامه دارد. شماری از چهرههای سیاسی از اقدام این گروه حمایت کردهاند و برخی دیگر بازداشت غیرنظامیان توسط طالبان پس از این رویداد را محکوم کردهاند.
در ادامه این واکنشها، نصیر احمد اندیشه روز جمعه، ۲۶ سرطان، در یادداشتی در شبکه اجتماعی اکس تاکید کرد که «صدای مقاومت و ایستادگی از قلب هندوکش شنیده میشود» و این حوادث ثابت کرده است که ستم در افغانستان ریشه نخواهد دواند.
نماینده افغانستان در ژنو، مردم یفتل را «پاسداران آزادی افغانستان» خواند و افزود: «فریاد امروز، فریاد شکستن سکوت در برابر ستم است.»
نصیر اندیشه نوشت: «تاریخ این فداکاریها را ثبت خواهد کرد و روسیاهی برای کسانی خواهد ماند که يا عزت خود را به بهای اندكی فروخته و يا در خواب غفلت و اميد واهی دل بستهاند.»
پیشتر فوزیه کوفی، عضو پیشین پارلمان افغانستان و ظاهر اغبر، سفیر افغانستان در تاجیکستان نیز به این تحولات واکنش نشان دادند.
در این نشست دیک پوتزل، سفیر اتحادیه اروپا در سازمان ملل در ژنو، برهام صالح، کمیشنر عالی ملل متحد در امور پناهندگان، نمایندگان استرالیا، ایرلند، اتریش، آلمان، اسپانیا، دنمارک، ناروی، فرانسه، سویدن و برخی کشورهای دیگر حضور داشتند.
نمایندگی اتحادیه اروپا در سازمان ملل در ژنو در یادداشتی در شبکه اجتماعی اکس نوشت که این اتحادیه در کنار مردم افغانستان ایستاده، از حقوق زنان افغان حمایت و کمکهای بشردوستانه به مردم این کشور ارائه میکند.
در این یادداشت همچنین تاکید شده است که افغانستان با یکی از بزرگترین و پیچیدهترین بحرانهای بشردوستانه جهان روبرو است.
برهام صالح، کمیشنر عالی ملل متحد در امور پناهندگان، پیشتر در سفری به افغانستان و دیدار با مردم، بر دسترسی بازگشتکنندگان به خدمات اساسی و فرصتهای کاری تاکید کرده بود.
سازمان ملل و دیگر نهادهای حقوق بشری بارها نسبت به تشدید بحران بشردوستانه در افغانستان ابراز نگرانی کرده و از کشورها خواستهاند به نیازهای مردم افغانستان رسیدگی کنند.
براساس گزارش اخیر سازمان ملل، بیش از ۱۳ میلیون نفر در افغانستان با ناامنی شدید غذایی روبهرو اند. همسو با آن، دفتر کمکهای بشردوستانه سازمان ملل در افغانستان (اوچا) نیز پیشتر اعلام کرد که در سال ۲۰۲۶ بیش از ۱۰ میلیون و ۷۰۰ هزار زن و دختر افغان به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند.
خانم کوفی روز جمعه، ۲۶ سرطان، ویدیویی را در شبکه اجتماعی اکس بازنشر کرده است که بازداشت شماری از باشندگان ولسوالی یفتل بدخشان بهدست نیروهای طالبان را پس از سقوط موقت این ولسوالی نشان میدهد.
این عضو پارلمان پیشین افغانستان تاکید کرده است که سیاست سرکوب و بازداشت افراد عادی بهعنوان اهرم فشار، نتیجه معکوس داده است.
طالبان با انتشار ویدیویی که در آن کودکان نیز مشاهده میشوند، مدعی شده است که شماری از عاملان حمله صبح روز جمعه به ولسوالی یفتل را بازداشت کرده است.
این اقدام طالبان با واکنشهایی همراه بوده است. ظاهر اغبر، سفیر افغانستان در تاجیکستان نیز در واکنش به رویدادهای یفتل، از مقاومت مردم در برابر طالبان تمجید کرد و آن را آغازگر روندی تازه در بدخشان و افغانستان دانست.
سپاهیان میهن، یک گروه تازهتاسیس در بدخشان، صبح روز جمعه در حمله کمسابقهای، ولسوالی یفتل پایین را برای ساعاتی تصرف کرد. طالبان ضمن تایید این رویداد گفت که حملات مهاجمان خنثی شده و آنان به هدف خود نرسیدهاند.
در پی این تحولات، طالبان همچنین تلاشی خانهبهخانه و بازداشت باشندگان محل را آغاز کرده است.
ساکنان درواز و فیضآباد بدخشان و چاهآب تخار روز جمعه، ۲۶ سرطان، از تحرکات نظامی طالبان در این مناطق خبر داده و گفتهاند که این گروه نیروهای تازهای را به تخار و بدخشان اعزام کرده است.
به گفته منابع محلی، طالبان با ۲۵ موتر نیروهای خود را به ولسوالی چاهآب منتقل کرده است. همچنین ۱۰ موتر لندکروزر شخصی حامل نیروهای مسلح غیربومی طالبان به ولسوالی درواز بدخشان رسیده و شماری دیگر از نیروهای طالبان نیز از کابل به شهر فیضآباد آمدهاند.
هرچند تاکنون مشخص نیست که طالبان به چه دلیلی نیروهای نظامی خود را با موترهای شخصی به این ولایتها منتقل کرده است، اما پیشتر منابع محلی به افغانستان اینترنشنال گفتند که در بخشهایی از چاهآب تخار کار استخراج معدن طلا توسط مردم متوقف شده است.
مزید بر آن، منابع مردمی در ۲۴ سرطان سال جاری به افغانستان اینترنشنال خبر دادند که معادن درواز، از جمله معدن قطقطی، بار دیگر تعطیل شده و باشندگان محل در معدن مایمیک بار دیگر با نیروهای طالبان درگیر شدند.
پیش از این نیز منابع به افغانستان اینترنشنال گفته بودند که طالبان کاروانهایی از نیروها و وسایط نظامی خود را به ولایت بدخشان اعزام کرده است.
اختلاف بر سر کنترول و مدیریت معادن طلای بدخشان از چند ماه پیش ادامه دارد؛ اختلافی که عمدتا بر سر نحوه تقسیم ساحات معدنی و حق بهرهبرداری از این معادن میان طالبان و باشندگان محل شکل گرفته است.
محمد اکبر همچنین در دولت پیشین فرمانده حوزه دوم امنیتی قندهار بود. او در آن دوران نیز چندین بار هدف حمله قرار گرفت و در یکی از این حملات بهشدت زخمی شد.
منابع روز جمعه، ۲۶ سرطان، به افغانستان اینترنشنال گفتند که محمد اکبر پس از بازگشت طالبان به قدرت، در قندهار ماند و به فعالیتهای تجاری و شخصی مشغول بوده است.
بستگان محمد اکبر از طالبان میخواهند تا عاملان این حمله را شناسایی و بازداشت کنند. طالبان اما، تاکنون درباره این رویداد اظهار نظر نکرده است.
بهرغم اعلام عفو عمومی از سوی هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، گزارشها حاکی از آنست که شماری از نظامیان و کارمندان دولت پیشین، بهویژه نیروهای امنیتی، همچنان هدف حمله، بازداشت و قتل قرار میگیرند.
براساس اطلاعات افغانستان اینترنشنال، بیش از ۲۳۰ نظامی و کارمند پیشین استخبارات در زندان ننگرهار نگهداری میشوند و تاکنون به دادگاه طالبان معرفی نشدهاند.
مزید بر آن، نمایندگی سازمان ملل در افغانستان در ماه ثور امسال در گزارش سه ماهه خود اعلام کرد که بازداشت و قتل نظامیان سابق در افغانستان همچنان ادامه دارد.
طبق این گزارش، در سه ماه اول سال جاری میلادی دستکم ۲۳ مورد بازداشت، ۹ مورد شکنجه و پنج مورد قتل نظامیان سابق افغانستان مستند شده است.
