دادگاه پیشاور مانع اخراج یک افغان مبتلا به سرطان از پاکستان شد

این وزارت نوشت که ۸۹۶ مهاجر زندانی از طریق گذرگاه تورخم و ۲۰۳ نفر دیگر از گذرگاه اسپین‌بولدک وارد کشور شدند.

این وزارت پنجشنبه، اول اسد در خبرنامه‌ای نوشت این تعداد مهاجران افغان به‌دلایل مختلف در زندان‌های سراسر پاکستان برای مدت‌های متفاوت حبس بودند. خبرنامه می‌افزاید که در میان زندانیان اخراج شده، زنان و کودکان نیز شامل‌اند.

طالبان دلیل حبس این تعداد مهاجران افغان در پاکستان را مشخص نکرده است. نیروهای امنیتی پاکستان عمدتا مهاجران افغان بدون مدرک اقامت را بازداشت و سپس اخراج می‌کنند.

سخنگوی وزارت خارجه پاکستان روز پنجشنبه در نشست خبری گفت که هیچ فردی که مدارک قانونی دارد، اخراج نمی‌شود. طاهر اندرابی تاکید کرد که این تصور که شهروندان افغانستان حق دارند در پاکستان زندگی کنند، درست نیست.
وزارت مهاجرین طالبان پیشتر گفته بود شماری از دانشجویان افغان نیز، پس از گذراندن حبس در پاکستان به افغانستان بازگردانده شده‌اند.

• 

  دیپلومات طالبان: دانشجویان افغان در پاکستان با خطر اخراج روبه‌رو هستند

عبدالجبار تخاری، سرقنسول طالبان در کراچی در ۲۴ سرطان گفت مدت اعتبار ویزای دانشجویان افغان در ایالت سند پاکستان به پایان رسیده، اما آنها تاکنون با مشکل جدی مواجه نشده‌اند. او هشدار داد که دانشجویان افغان در دیگر ایالت‌های پاکستان به‌دلیل نداشتن ویزا با خطر اخراج روبه‌رو هستند.

وزارت داخله پاکستان از پیشتر دستور داده بود که سر از تاریخ ۱۹ سرطان هر شهروند افغان فاقد ویزای معتبر پاکستان فورا بازداشت شود.

به دنبال طرح اتهام دریافت رشوه از مهاجران افغان در روند بازگشت از منطقه لندی‌کوتل ولسوالی خیبر، عشرت شینواری، فرمانده مرکز پولیس این منطقه و عظمت ولی، معاون او، از وظایف‌شان تعلیق شدند.

با این حال، مهاجران افغان می‌گویند این اقدام تغییری در وضعیت ایجاد نکرده و اخاذی در مسیر بازگشت همچنان ادامه دارد. آنان می‌گویند در ایست‌های بازرسی از پنجاب تا گذرگاه تورخم، از هر خانواده بین ۵۰۰ تا ۸ هزار روپیه پاکستانی مطالبه می‌شود.

عبدالرحمن، یکی از مهاجران افغان، روز شنبه به افغانستان اینترنشنال گفت که در مسیر بازگشت از لاهور تا تورخم، چندین بار در پاسگاه‌های پولیس متوقف شده و در مجموع حدود ۴۰ هزار روپیه پاکستانی پرداخت کرده است. او افزود: «بیشترین پول را در ولسوالی خیبر از ما گرفتند. اگر پول نمی‌دادیم، ساعت‌ها اجازه حرکت نداشتیم.»

بر اساس آمار کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان، از آغاز سال ۲۰۲۳ تاکنون حدود دو میلیون و ۵۷۰ هزار مهاجر افغان به افغانستان بازگشته‌اند. بسیاری از آنان از نبود آب آشامیدنی، سایه، محل مناسب برای استراحت و خدمات اولیه در کمپ‌های موقت تورخم و چمن شکایت دارند.

محمدشاه، یکی از بازگشت‌کنندگان افغان، گفت بیشتر مهاجران شب را زیر آسمان سپری می‌کنند و حتی پس از عبور از تورخم نیز به خدمات اولیه دسترسی کافی ندارند.

خانواده‌های مستقر در کمپ حمزه‌بابا نیز می‌گویند گرمای شدید، نبود آب سرد و سایه و کمبود امکانات بهداشتی، زنان، کودکان، سالمندان و بیماران را با مشکلات جدی روبه‌رو کرده است.

گل‌بی‌بی، مادری که همراه پنج فرزندش در این کمپ حضور دارد، گفت زنان ساعت‌ها در صف می‌مانند و امکانات کافی برای مراقبت از کودکان یا استراحت در اختیار ندارند.

عبدالرحیم، مهاجر ۲۸ ساله، نیز گفت انتظار طولانی زیر آفتاب باعث وخامت وضعیت صحی پدر مبتلا به بیماری قلبی‌اش شد و او سرانجام با کمک داوطلبان به شفاخانه لندی‌کوتل منتقل شد.

فعالان حقوق بشر و نهادهای امدادرسان بارها هشدار داده‌اند که اخراج مهاجران افغان در اوج گرمای تابستان، به‌ویژه برای کودکان، سالمندان و بیماران، خطرهای جدی صحی در پی دارد.

با این حال، مقام‌های پاکستانی تأکید کرده‌اند که روند بازگرداندن اتباع خارجی فاقد مدارک قانونی، مطابق سیاست دولت ادامه خواهد یافت.

پولیس لاهور، مرکز ایالت پنجاب پاکستان شنبه، ۲۷ سرطان، در بیانیه‌ای نوشت پس از بررسی دقیق مدارک اقامتی مشخص شد از میان بازداشت‌شدگان ۹۳ مهاجر افغان «به‌طور غیرقانونی» در پاکستان اقامت داشتند. پولیس افزود که این افراد برای طی مراحل اخراج به اردوگاه نیاز بیگ منتقل شدند.

فیصل کامران، مقام پولیس لاهور گفت بازداشت شهروندان «خارجی غیرقانونی» کاملا مطابق قانون و بدون تبعیض انجام می‌شود. او افزود که پیش از تحویل افراد بازداشت شده به نهادهای مسئول، تمام الزامات قانونی رعایت شده است.

پولیس لاهور تاکید کرد که به عملیات برای بازداشت مهاجران بدون ویزا در سراسر این شهر ادامه می‌دهد.

وزارت داخله پاکستان به نیروهای امنیتی دستور داده است که سر از تاریخ ۱۹ سرطان مهاجران افغان «فاقد ویزای معتبر پاکستان» فورا بازداشت شوند. همچنین از مقام‌های مربوط خواسته شده که هر روز گزارشی شامل تعداد افغان‌های بازداشت‌شده و اقدام‌های انجام‌شده در برابر آنان به وزارت داخله ارائه شود.

افراد بازداشت‌شده ابتدا به مرکز نگهداری مهاجران در پیشاور منتقل می‌شوند و پس از تکمیل مراحل قانونی و اداری، به افغانستان بازگردانده می‌شوند. این عملیات تحت نظارت مستقیم پولیس چارسده و اداره محلی انجام می‌شود و شامل بازرسی مناطق مختلف و تفتیش محل‌های سکونت نیز است.

مقام‌های محلی می‌گویند این روند تا زمانی ادامه خواهد یافت که اخراج مهاجران افغان فاقد مدارک قانونی به‌طور کامل به پایان برسد.

ضرب‌الاجل تعیین‌شده از سوی وزارت داخله پاکستان برای شهروندان افغان در ۱۰ جولای به پایان رسید و پس از آن، عملیات علیه مهاجران افغان در پاکستان آغاز شد.

وزارت داخله پاکستان به تمامی نهادهای امنیتی دستور داده است که هر افغان را که مدارک قانونی اقامت ندارد، فوراً بازداشت کنند.

این دستورالعمل‌ها به اداره‌های ایالت‌های مختلف، از جمله گلگت‌بلتستان، کشمیر تحت کنترول پاکستان و اسلام‌آباد دایتخت این کشور ابلاغ شده است.

همچنین، در ایالت خیبرپختونخوا تمامی آمادگی‌های لازم برای اجرای این عملیات در سطح استان تکمیل شده است.

بر بنیاد گزارش‌ها در این مرحله قرار است ۲۰ هزار مهاجر افغان تنها از شهر پیشاور اخراج شوند.

پس از تیره شدن روابط میان طالبان و پاکستان در حدود یک سال گذشته، اسلام‌آباد روند اخراج مهاجران افغان را به‌طور چشمگیری تشدید کرده است.

در این مدت، صدها هزار مهاجر افغان از پاکستان به افغانستان بازگردانده شده‌اند.

طالبان، پاکستان را به استفاده ابزاری از مهاجران و اخراج اجباری و غیرانسانی آنان متهم می‌کند، اما مقام‌های پاکستانی می‌گویند این اقدام در راستای اجرای قوانین مهاجرت و تأمین امنیت کشور، به‌ویژه در پی افزایش حملات شبه‌نظامیان، انجام می‌شود.

مهلتی که وزارت داخله پاکستان به شهروندان افغانستان فاقد مدارک قانونی اقامت برای ترک این کشور داده بود، روز جمعه، ۱۹ سرطان، به پایان رسید و هم‌زمان نیروهای امنیتی عملیات بازداشت و اخراج آنان را آغاز کردند.

یکی از پناهجویان به افغانستان اینترنشنال گفته است که به دلیل تهدیدهای امنیتی نمی‌تواند به افغانستان بازگردد، اما در پاکستان نیز راهی برای ادامه زندگی ندارد. او افزود در مجتمع‌های مسکونی به افراد بدون ویزا خانه اجاره داده نمی‌شود و در دیگر مناطق نیز مالکان از اجاره دادن خانه به افغان‌ها خودداری می‌کنند.

در همین حال، دولت پاکستان به نهادهای امنیتی دستور داده است، افغان‌هایب را که مدارک قانونی اقامت ندارد، بازداشت کنند. این دستور به مقام‌های محلی در اسلام‌آباد، گلگت-بلتستان، کشمیر تحت اداره پاکستان و دیگر مناطق ابلاغ شده است.

این تصمیم نگرانی افغان‌هایی را که در انتظار انتقال به کشورهای سوم هستند نیز افزایش داده است. بسیاری از آنان پس از بازگشت طالبان به قدرت، به دلیل تهدیدهای امنیتی به پاکستان پناه برده‌اند و پرونده‌های مهاجرتی‌شان در سفارتخانه‌های کشورهای خارجی یا کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان در حال بررسی است.

کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان بار دیگر تأکید کرده است که بازگشت پناهجویان باید داوطلبانه، امن و با حفظ کرامت انسانی انجام شود.

عرفات جمال، رئیس کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل در افغانستان، نیز گفته است که افغانستان همچنان با بحران شدید انسانی روبه‌رو است و پناهجویان تنها زمانی باید به کشورشان بازگردند که شرایط زندگی امن و باعزت برای آنان فراهم باشد. او همچنین گفته است از سال ۲۰۲۳ تاکنون بیش از هفت میلیون افغان به کشور بازگشته‌اند و تنها در سال جاری حدود یک میلیون نفر از پاکستان و ایران به افغانستان برگشته‌اند.

این تحولات در حالی رخ می‌دهد که پاکستان از اواخر سال ۲۰۲۳ روند اخراج شهروندان افغانستان را آغاز کرده و آن را بخشی از برنامه مقابله با مهاجرت غیرقانونی و تهدیدهای امنیتی می‌داند. در مقابل، سازمان ملل و نهادهای حقوق بشری بارها نسبت به بازگرداندن اجباری افغان‌ها هشدار داده و از اسلام‌آباد خواسته‌اند به تعهدات بین‌المللی خود در قبال پناهجویان پایبند بماند.