ترس از اخراج افغانها را از خدمات صحی محروم کرده است

پزشکان بدون مرز از پاکستان خواست اخراج اجباری افغانها را متوقف کند. این سازمان هشدار داد که هزاران افغان با ترس دایمی از بازداشت، ازدستدادن درآمد و اخراج زندگی میکنند.

پزشکان بدون مرز از پاکستان خواست اخراج اجباری افغانها را متوقف کند. این سازمان هشدار داد که هزاران افغان با ترس دایمی از بازداشت، ازدستدادن درآمد و اخراج زندگی میکنند.
پزشکان بدون مرز روز سهشنبه در اعلامیهای گفت که بسیاری از مهاجران افغان بهدلیل ترس از بازداشت، به مراکز صحی مراجعه نمیکنند یا زمانی به دنبال درمان میروند که بیماریشان شدت گرفته است.
این سازمان افزود که محرومیت از خدمات صحی به افزایش مشکلات قابل پیشگیری، از جمله سوءتغذیه کودکان و عوارض جدی بارداری، منجر شده است.
پزشکان بدون مرز روایت یک پناهجوی افغان را نیز منتشر کرد که میگوید باوجود داشتن مدرک ثبتنام قانونی، در جریان عملیات پولیس بازداشت شد.
به گفته او، همسرش که سه ماه باردار بود، پس از بازداشت وی بر اثر فشار شدید روانی دچار خونریزی شد و طفل خود را از دست داد.
این سازمان همچنین گفت سیاست اخراج و ترس از بازداشت، فرصتهای کاری افغانها را محدود و توانایی بسیاری از خانوادهها برای تأمین هزینههای زندگی را تضعیف کرده است.
کلینیکهای سیار پزشکان بدون مرز در اوایل سال ۲۰۲۶ میزان بالایی از سوءتغذیه حاد را در میان کودکان شهر کویته، مرکز ایالت بلوچستان، ثبت کردند.
براساس این گزارش، یکسوم کودکان معاینهشده به سوءتغذیه حاد مبتلا بودند. از این میان، ۷.۶ درصد سوءتغذیه حاد شدید و ۲۵.۷ درصد سوءتغذیه حاد متوسط داشتند.
حدود ۹۰ درصد مراجعهکنندگان برای درمان سوءتغذیه، پناهجویان افغان بودند که بیشتر آنان را زنان و کودکان تشکیل میدادند.
پزشکان بدون مرز از همه کشورهای میزبان افغانها خواست تا زمان فراهمشدن شرایط امن در افغانستان، از بازگرداندن اجباری آنان خودداری کنند.
در ادامه روند اخراج مهاجران افغان از پاکستان، دو کودک افغان که بدون خانواده در ایالت پنجاب بازداشت شده بودند، روز دوشنبه پنجم اسد، از طریق گذرگاه تورخم به افغانستان بازگردانده شدند.
فرحان، نوجوان ۱۶ سالهای که در منطقه ساهیوال پنجاب بازداشت شده بود، هنگام ورود به افغانستان از نگرانی خود درباره جدایی از خانواده سخن گفت.
او به خبرنگار افغانستان اینترنشنال گفت که برای خرید از خانه خارج شده بود و از اجرای عملیات پولیس در بازار اطلاع نداشت. به گفته او، مأموران پس از پرسیدن محل تولدش، او را بازداشت کردند.
فرحان گفت: «پولیس از من پرسید اهل کجا هستی؟ گفتم اهل کابل افغانستان هستم. بعد از آن دیگر هیچ سؤالی نکردند، مستقیم مرا سوار موتر کردند و به پاسگاه بردند.»
او همچنین گفت که خانوادهاش همچنان در پاکستان هستند و نمیداند پس از بازگشت به افغانستان نزد چه کسی زندگی خواهد کرد.
در میان بازداشتشدگان، یک کودک دیگر افغان نیز حضور داشت که از پنجاب به افغانستان منتقل شد. او گفت در یک دکان در پنجاب کار میکرد و هنگام کار توسط پولیس بازداشت شد.
به گفته این کودک، پس از بازداشت امکان تماس با خانوادهاش را نداشت. او افزود که در پاکستان متولد شده، بخش عمده زندگی خود را در آن کشور سپری کرده و در افغانستان خویشاوندان نزدیک ندارد.
پیش از این نیز گزارشهایی درباره بازداشت و بازگرداندن کودکان افغان از ایالتهای خیبرپختونخوا و پنجاب منتشر شده بود.
امینالله، یکی دیگر از مهاجران افغان، گفت دختر و نوهاش روز گذشته هنگام بازگشت از شفاخانه توسط پولیس بازداشت و سپس به افغانستان منتقل شدند.
او گفت: «دختر و نوهام به شفاخانه رفته بودند، اما هنگام بازگشت، پولیس آنها را متوقف و بازداشت کرد. حتی فرصت خداحافظی با آنها را نداشتیم و زمانی هم برای آماده شدن در اختیارمان قرار نگرفت.»
امینالله که اکنون همراه خانوادهاش در حال بازگشت به افغانستان است، گفت سالها در پاکستان زندگی کرده و فرزندانش نیز در همان کشور به دنیا آمده و بزرگ شدهاند.
او از مقامهای پاکستانی خواست در مواردی که زنان یا کودکان یک خانواده بازداشت میشوند، فرصت کافی برای جمعآوری وسایل ضروری و همراه شدن با سایر اعضای خانواده فراهم شود.
مقامهای پاکستانی میگویند روند بازگرداندن شهروندان افغان که مدارک قانونی اقامت ندارند یا اعتبار اقامتشان به پایان رسیده، همچنان ادامه دارد.
در مقابل، فعالان حقوق بشر بر رعایت حقوق کودکان، زنان و دیگر افراد آسیبپذیر در روند بازگرداندن مهاجران تأکید کرده و خواستار توجه به ملاحظاتی مانند حفظ پیوندهای خانوادگی، وضعیت تحصیل، محل زندگی و منافع عالی کودکان، مطابق با اصول بشردوستانه و معیارهای بینالمللی هستند.
دادگاه عالی پیشاور روند بازداشت و اخراج انارگل، شهروند افغان مبتلا به سرطان، و دو عضو خانوادهاش را برای ۳۰ روز به حالت تعلیق درآورد. این دادگاه به نهادهای مربوطه دستور داده است که در این مدت از بازداشت یا اخراج این افراد خودداری کنند.
هیأت دو نفره دادگاه، هنگام رسیدگی به درخواست انارگل، همسر و پسرش، اعلام کرد که این بیمار باید برای دریافت ویزای درمانی یا اجازه اقامت قانونی در پاکستان اقدام کند. دادگاه گفته است که هرچند انارگل و خانوادهاش در حال حاضر اسناد معتبر اقامت در پاکستان ندارند، اما با توجه به بیماری جدی و ادامه روند درمان او، حمایت قانونی موقت بر اساس ملاحظات بشردوستانه ضروری است.
عمران خان، وکیل انارگل، به دادگاه گفت که موکلش پیش از این با کارت «پیاوآر» در منطقه سوات ایالت خیبرپختونخوا زندگی میکرد، اما بیاعتبار خواندن این کارتها از سوی دولت پاکستان، وضعیت اقامت قانونی او نیز پایان یافته است.
او افزود که درمان اولیه انارگل در شفاخانه آقاخان در کراچی انجام شده و این بیمار اکنون در شفاخانه بینالمللی الشفا در اسلامآباد، بهصورت هفتگی تحت درمان کیموتراپی قرار دارد. به گفته وکیل او، توقف روند درمان میتواند جان این بیمار را با خطر جدی مواجه کند.
این تصمیم دادگاه در حالی صادر شده است که پاکستان در ماههای اخیر روند اخراج مهاجران بدون مدرک، بهویژه شهروندان افغان، را شدت بخشیده است.
بر اساس گزارشها، روزانه هزاران شهروند افغان اخراج میشوند.
این روند با نگرانیهای گسترده نهادهای حقوق بشری و سازمانهای بینالمللی روبهرو شده است؛ زیرا به گفته این نهادها شماری از مهاجران شامل خانوادهها، بیماران و افراد آسیبپذیری هستند که بازگشت اجباری آنان میتواند پیامدهای انسانی جدی به همراه داشته باشد.
وزارت مهاجرین طالبان اعلام کرد که هزار و ۹۹ مهاجر افغان پس از گذراندن زندان در پاکستان به افغانستان بازگردانده شدند. همزمان، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان روز پنجشنبه در نشست خبری گفت افغانها تا زمانی که مدارک قانونی و معتبر داشته باشند، میتوانند در پاکستان زندگی کنند.
این وزارت نوشت که ۸۹۶ مهاجر زندانی از طریق گذرگاه تورخم و ۲۰۳ نفر دیگر از گذرگاه اسپینبولدک وارد کشور شدند.
این وزارت پنجشنبه، اول اسد در خبرنامهای نوشت این تعداد مهاجران افغان بهدلایل مختلف در زندانهای سراسر پاکستان برای مدتهای متفاوت حبس بودند. خبرنامه میافزاید که در میان زندانیان اخراج شده، زنان و کودکان نیز شاملاند.
طالبان دلیل حبس این تعداد مهاجران افغان در پاکستان را مشخص نکرده است. نیروهای امنیتی پاکستان عمدتا مهاجران افغان بدون مدرک اقامت را بازداشت و سپس اخراج میکنند.
سخنگوی وزارت خارجه پاکستان روز پنجشنبه در نشست خبری گفت که هیچ فردی که مدارک قانونی دارد، اخراج نمیشود. طاهر اندرابی تاکید کرد که این تصور که شهروندان افغانستان حق دارند در پاکستان زندگی کنند، درست نیست.
وزارت مهاجرین طالبان پیشتر گفته بود شماری از دانشجویان افغان نیز، پس از گذراندن حبس در پاکستان به افغانستان بازگردانده شدهاند.
عبدالجبار تخاری، سرقنسول طالبان در کراچی در ۲۴ سرطان گفت مدت اعتبار ویزای دانشجویان افغان در ایالت سند پاکستان به پایان رسیده، اما آنها تاکنون با مشکل جدی مواجه نشدهاند. او هشدار داد که دانشجویان افغان در دیگر ایالتهای پاکستان بهدلیل نداشتن ویزا با خطر اخراج روبهرو هستند.
وزارت داخله پاکستان از پیشتر دستور داده بود که سر از تاریخ ۱۹ سرطان هر شهروند افغان فاقد ویزای معتبر پاکستان فورا بازداشت شود.
با وجود تعلیق دو افسر پولیس در خیبرپختونخوا به اتهام دریافت رشوه، مهاجران افغان میگویند اخاذی در مسیر بازگشت به افغانستان همچنان ادامه دارد. آنان میگویند از پنجاب تا گذرگاه تورخم، در ایستهای متعدد پولیس و امنیتی مجبور به پرداخت مبالغی از ۵۰۰ تا ۸ هزار روپیه پاکستانی شدهاند.
به دنبال طرح اتهام دریافت رشوه از مهاجران افغان در روند بازگشت از منطقه لندیکوتل ولسوالی خیبر، عشرت شینواری، فرمانده مرکز پولیس این منطقه و عظمت ولی، معاون او، از وظایفشان تعلیق شدند.
با این حال، مهاجران افغان میگویند این اقدام تغییری در وضعیت ایجاد نکرده و اخاذی در مسیر بازگشت همچنان ادامه دارد. آنان میگویند در ایستهای بازرسی از پنجاب تا گذرگاه تورخم، از هر خانواده بین ۵۰۰ تا ۸ هزار روپیه پاکستانی مطالبه میشود.
عبدالرحمن، یکی از مهاجران افغان، روز شنبه به افغانستان اینترنشنال گفت که در مسیر بازگشت از لاهور تا تورخم، چندین بار در پاسگاههای پولیس متوقف شده و در مجموع حدود ۴۰ هزار روپیه پاکستانی پرداخت کرده است. او افزود: «بیشترین پول را در ولسوالی خیبر از ما گرفتند. اگر پول نمیدادیم، ساعتها اجازه حرکت نداشتیم.»
بر اساس آمار کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان، از آغاز سال ۲۰۲۳ تاکنون حدود دو میلیون و ۵۷۰ هزار مهاجر افغان به افغانستان بازگشتهاند. بسیاری از آنان از نبود آب آشامیدنی، سایه، محل مناسب برای استراحت و خدمات اولیه در کمپهای موقت تورخم و چمن شکایت دارند.
محمدشاه، یکی از بازگشتکنندگان افغان، گفت بیشتر مهاجران شب را زیر آسمان سپری میکنند و حتی پس از عبور از تورخم نیز به خدمات اولیه دسترسی کافی ندارند.
خانوادههای مستقر در کمپ حمزهبابا نیز میگویند گرمای شدید، نبود آب سرد و سایه و کمبود امکانات بهداشتی، زنان، کودکان، سالمندان و بیماران را با مشکلات جدی روبهرو کرده است.
گلبیبی، مادری که همراه پنج فرزندش در این کمپ حضور دارد، گفت زنان ساعتها در صف میمانند و امکانات کافی برای مراقبت از کودکان یا استراحت در اختیار ندارند.
عبدالرحیم، مهاجر ۲۸ ساله، نیز گفت انتظار طولانی زیر آفتاب باعث وخامت وضعیت صحی پدر مبتلا به بیماری قلبیاش شد و او سرانجام با کمک داوطلبان به شفاخانه لندیکوتل منتقل شد.
فعالان حقوق بشر و نهادهای امدادرسان بارها هشدار دادهاند که اخراج مهاجران افغان در اوج گرمای تابستان، بهویژه برای کودکان، سالمندان و بیماران، خطرهای جدی صحی در پی دارد.
با این حال، مقامهای پاکستانی تأکید کردهاند که روند بازگرداندن اتباع خارجی فاقد مدارک قانونی، مطابق سیاست دولت ادامه خواهد یافت.
پولیس پاکستان روز شنبه اعلام کرد که نیروهای امنیتی در عملیاتی در لاهور، مرکز ایالت پنجاب دستکم ۱۲۱ مهاجر افغان بدون ویزا را بازداشت کردند. سخنگوی پولیس لاهور گفت از این میان ۲۸ مهاجر افغان پس از تأیید وضعیت قانونی اقامت آزاد شدند.
پولیس لاهور، مرکز ایالت پنجاب پاکستان شنبه، ۲۷ سرطان، در بیانیهای نوشت پس از بررسی دقیق مدارک اقامتی مشخص شد از میان بازداشتشدگان ۹۳ مهاجر افغان «بهطور غیرقانونی» در پاکستان اقامت داشتند. پولیس افزود که این افراد برای طی مراحل اخراج به اردوگاه نیاز بیگ منتقل شدند.
فیصل کامران، مقام پولیس لاهور گفت بازداشت شهروندان «خارجی غیرقانونی» کاملا مطابق قانون و بدون تبعیض انجام میشود. او افزود که پیش از تحویل افراد بازداشت شده به نهادهای مسئول، تمام الزامات قانونی رعایت شده است.
پولیس لاهور تاکید کرد که به عملیات برای بازداشت مهاجران بدون ویزا در سراسر این شهر ادامه میدهد.
وزارت داخله پاکستان به نیروهای امنیتی دستور داده است که سر از تاریخ ۱۹ سرطان مهاجران افغان «فاقد ویزای معتبر پاکستان» فورا بازداشت شوند. همچنین از مقامهای مربوط خواسته شده که هر روز گزارشی شامل تعداد افغانهای بازداشتشده و اقدامهای انجامشده در برابر آنان به وزارت داخله ارائه شود.