یک دادگاه سوریه روز سهشنبه بشار اسد، رئیسجمهور سابق این کشور را در یک محاکمه غیابی به اعدام محکوم کرد. اسد به اتهام قتل عمد، شکنجه، بازداشت خودسرانه و جنایت علیه بشریت در جریان جنگ نزدیک به ۱۴ ساله سوریه مجرم شناخته شده است.
این نخستین بار از زمان سقوط حکومت اسد در دسامبر ۲۰۲۴ است که یک دادگاه سوری علیه او حکم صادر میکند. بشار اسد پس از پیشروی مخالفان مسلح و سقوط حکومتش از دمشق گریخت و اکنون در روسیه به سر میبرد.
دادگاه همچنین ماهر اسد، برادر بشار اسد، را به اتهام قتل عمد و شکنجه به اعدام محکوم کرده است. عاطف نجیب، پسرخاله بشار اسد و رئیس پیشین امنیت سیاسی در ولایت درعا، نیز در این پرونده مجرم شناخته شده و حکم اعدام دریافت کرده است.
به گفته قاضی پرونده، شواهد و اظهارات شاهدان نشان میدهد که بشار اسد به عنوان عالیترین مقام تصمیمگیرنده در حکومت پیشین سوریه، از نهادهای دولتی برای ارتکاب جنایتها استفاده کرده است.
جنگ داخلی سوریه پس از سرکوب اعتراضهای ضدحکومتی در سال ۲۰۱۱ آغاز شد و طی سالهای بعد صدها هزار نفر کشته و میلیونها نفر آواره شدند.
پرونده اخیر بخشی از تلاش حکومت احمد شرع، رئيسجمهور موقت سوریه، برای رسیدگی به اتهامهای مربوط به جنایتهای دوران حکومت اسد عنوان شده است.
روزنامه واشنگتنپست با استناد به مدارکی که بررسی کرده است و به نقل از یک مقام امریکایی و یک فرد آگاه، گزارش داد تهدید جمهوری اسلامی به کشتن دونالد ترامپ، ماه گذشته به عملیاتی فوقالعاده منجر شد که طی آن، او مخفیانه با یک هواپیمای نظامی دیگر از ترکیه پرواز کرد.
این روزنامه گزارش داده است که در جریان این عملیات، مقامهای امریکایی برای پنهان کردن محل حضور ترامپ، هواپیمای «ایر فورس وان» را بهعنوان هواپیمای فریب استفاده کردند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، در جریان سفر به انقره برای نشست ناتو، با یک هواپیمای جدید بوئینگ ۷۴۷ که از سوی قطر به امریکا اهدا شده، به ترکیه رفته بود.
با این حال، هنگام خروج از ترکیه، او در برابر دوربینها سوار یکی از هواپیماهای قدیمی «ایر فورس وان» شد؛ در حالی که هواپیمای جدید نیز در همان زمان آماده پرواز بود.
واشنگتنپست گزارش داده است که پس از سوار شدن ترامپ به هواپیمای قدیمی، او بهصورت مخفیانه و با استفاده از یک موتر حمل غذای فرودگاه به یک هواپیمای کوچکتر نیروی هوایی امریکا منتقل شد.
این هواپیما سپس ترامپ را به بریتانیا منتقل کرد.
در همین حال، خبرنگاران و شماری از کارکنان کاخ سفید که تصور میکردند ترامپ در هواپیمای قدیمی «ایر فورس وان» حضور دارد، با همان هواپیما پرواز کردند. به این ترتیب، آن هواپیما عملاً به یک هواپیمای فریب تبدیل شد تا محل واقعی حضور رئیسجمهور مشخص نباشد.
در گزارش آمده است که از خبرنگاران در جریان پرواز خواسته شده بود که پرده پنجرهها را بسته نگه دارند.
کاخ سفید در پاسخ به پرسشهای واشینگتنپست جزییات عملیات را تکذیب یا تایید نکرد و صرفا بر ایمنی هواپیمای جدید و وجود دشمنانی که ترامپ را هدف گرفتهاند تاکید کرد. پنتاگون پرسشها را به کاخ سفید ارجاع داد و سرویس مخفی نیز در این مورد اظهارنظر نکرد.
استفاده از هواپیمای فریب برای حفاظت از رئیسجمهور امریکا سابقه دارد. به گفته یک مقام امریکایی که واشنگتنپست با او صحبت کرده، در سه دهه گذشته موارد دیگری نیز وجود داشته که بهدلیل تهدیدهای جدی علیه رئیسجمهور یا سفر او به مناطق پرخطر، هواپیمای «ایر فورس وان» بهعنوان هواپیمای فریب استفاده شده است. یکی از نمونههای شناختهشده در سال ۲۰۰۰، در سفر بیل کلینتون، رئیسجمهور وقت امریکا، به پاکستان رخ داده بود.
انتقال ترامپ از ترکیه به بریتانیا توسط هواپیمای نظامی در شرایطی انجام شد که تنش میان امریکا و ایران افزایش یافته بود و مقامهای امریکایی درباره تهدیدهای احتمالی علیه ترامپ هشدار داده بودند.
یک زمینلرزه شدید به بزرگی ۷.۴ روز دوشنبه بخشهایی از غرب کلمبیا را لرزاند و دستکم ۱۱۱ نفر کشته و ۸۷ نفر دیگر زخمی شدند. این زمینلرزه ساختمانهای متعددی را در چندین شهر ویران کرد و هنوز شماری از ساکنان زیر آوار گرفتارند. این بزرگترین زمینلرزه ثبتشده در تاریخ کلمبیا است.
مرکز این زمینلرزه در منطقه سانخوزه دل پالمر در ولایت چوکوی کلمبیا، در غرب بوگوتا، پایتخت این کشور، گزارش شده است.
سازمان زمینشناسی امریکا پسلرزهای به بزرگی ۵ را نیز کمتر از یک ساعت پس از زمینلرزه اصلی ثبت کرده است. به گزارش این سازمان، حدود ۱۰ میلیون نفر در کلمبیا لرزش شدید تا بسیار شدید زمین را احساس کردهاند.
به نظر میرسد بیشترین شمار قربانیان مربوط به ولایت غربی ریسارالدا، در منطقه قهوهخیز کلمبیا، باشد. کالی، یکی از بزرگترین شهرهای کشور، نیز بهشدت آسیب دیده است، هرچند مقامهای محلی هنوز مرگ کسی را در این شهر تایید نکردهاند.
مقامهای کلمبیا میگویند صدها ساختمان آسیب دیده و شماری از مردم زیر آوار گرفتار شدهاند.
رئیسجمهور کلمبیا برای تسریع روند اختصاص بودجه به امدادرسانی و بازسازی، وضعیت اضطراری اعلام کرده است.
مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا، روز دوشنبه در شبکههای اجتماعی گفت که حکومت ترامپ وضعیت را از نزدیک زیر نظر دارد و «آماده است از مردم کلمبیا حمایت کند.»
خوان کارلوس اوسوریو که در شهر کالی به بیرون کشیدن آوار یک ساختمان فروریخته کمک میکرد، به تلویزیون کاراکول گفت: «ساختمان کاملا فروریخت. صدایش مثل انفجار بمب بود. وحشتناک بود. همه همسایهها با هم کمک میکنیم و زنجیره انسانی ساختهایم. به ماشینآلات سنگین نیاز داریم. افراد زیادی زیر مخروبه ماندهاند.»
سازمان هوانوردی ملکی کلمبیا اعلام کرد که پروازها در میدانهای هوایی پریرا، مانیسالس، کیبدو، ارمنیا، کارتاگو و بوئناونتورا موقتا متوقف شده است. مقامها میخواهند خسارتهای احتمالی به ساختمانها و تاسیسات این فرودگاهها را بررسی کنند.
سرزمین زمینلرزهها
کلمبیا هر ماه هزاران زمینلرزه کوچک را ثبت میکند.
سوزان فن در لی، زلزلهشناس دانشگاه نورثوسترن، گفت که شدت خسارتها ممکن است به چند عامل مربوط باشد. بزرگی زمینلرزه، قرار داشتن کانون آن در خشکی، نزدیکی به درههای رودخانهای با خاک نرم و حرکت صفحات زمینساختی از جمله این عوامل است.
او گفت: «این زمینلرزه در عمقی بسیار پایینتر از پوسته زمین رخ داد و از نظر تیوری نباید چنین لرزش شدیدی ایجاد میکرد. اما با این بزرگی، در عمل لرزش بسیار زیادی ایجاد کرد.»
او افزود: «یک زمینلرزه با بزرگی ۷.۴ حدود ۳۲ برابر قدرتمندتر از زمینلرزهای با بزرگی ۶.۴ است.»
شهرهای منطقه قهوهخیز کلمبیا، از جمله ارمنیا و پریرا، در سال ۱۹۹۹ نیز شاهد زمینلرزهای ویرانگر به بزرگی ۶.۲ بودند. در آن زمینلرزه بیش از هزار نفر جان باختند.
یک نظرسنجی از دهها مقام اطلاعاتی کنونی و پیشین، امآی۶ بریتانیا را قدرتمندترین سرویس اطلاعاتی اروپا معرفی کرد. اداره کل امنیت خارجی فرانسه دوم شد و هالند با قرار گرفتن در جایگاه سوم، شگفتی این رتبهبندی بود.
به گزارش واینت، هفتهنامه فرانسوی اکسپرس برای تهیه این رتبهبندی با ۶۰ افسر شاغل و بازنشسته از ۲۵ سازمان اطلاعاتی گفتوگو کرده است؛ ۱۶ نفر از آنان ریاست کنونی یا پیشین یک سازمان را بر عهده داشتهاند.
سرویسها بر اساس توانایی جذب عوامل نفوذی، رخنه در مراکز قدرت، اجرای عملیات مخفی و خرابکاری و همچنین قابلیتهای سایبری ارزیابی شدند.
امآی۶ بیشترین امتیاز را به دلیل توانایی در جذب و پرورش منابع بلندمدت در کشورهایی مانند روسیه، چین، ایران و ترکیه به دست آورد. یک مقام اطلاعاتی فرانسه گفت بریتانیا گاهی فارغالتحصیلان دانشگاههای نخبه را ۱۰ سال پیش از فعال کردنشان جذب میکند و مدعی شد علیرضا اکبری، معاون پیشین وزیر دفاع حکومت ایران، نیز از سوی بریتانیا به خدمت گرفته شده بود.
فرانسه به دلیل گستره جهانی فعالیتها و ترکیب اطلاعات انسانی با عملیات مخفی و تواناییهای فنی در جایگاه دوم قرار گرفت.
یک افسر اطلاعاتی لهستانی گفت فرانسه از معدود کشورهایی است که میتواند هدفی را «بیسروصدا خنثی کند». پنج شرکتکننده نیز سرویس اطلاعاتی فرانسه را در رتبه نخست قرار دادند.
هالند با کسب رتبه سوم بالاتر از انتظار ظاهر شد. اکسپرس نوشت سرویس اطلاعاتی این کشور در شمار زیادی از عملیاتهای بزرگ سایبری اروپا مشارکت دارد و به گزارشها درباره نقش احتمالی هالند در کارگذاری بدافزار استاکسنت در ایران در سال ۲۰۰۷ اشاره کرد.
آلمان در مقابل پنجم شد و یک منبع امریکایی، سازمان اطلاعات این کشور را بیشتر شبیه «موسسهای پژوهشی متشکل از دیوانسالاران» توصیف کرد.
اوکراین نیز به دلیل تحول سریع سرویسهای اطلاعاتیاش در دوران جنگ و اجرای عملیاتهای پیچیده و خلاقانه تحسین شد؛ روندی که برخی افسران اروپایی آن را «موسادیشدن» دستگاه اطلاعاتی اوکراین نامیدند.
سازمانهای اسکاندیناوی و حوزه بالتیک نیز به دلیل تجربه مقابله با نفوذ روسیه امتیاز بالایی گرفتند.
اسرائیل رسما در این رتبهبندی حضور نداشت، اما یوسی کوهن، رییس پیشین موساد، در نظرسنجی شرکت کرد.
اتین ژیرار، معاون سردبیر اکسپرس، در ارزیابی شخصی خود گفت اگر رتبهبندی جهانی بود، امریکا اول و موساد احتمالا پس از بریتانیا در جایگاه دوم یا سوم قرار میگرفت.
او موساد را در نفوذ میدانی در خاورمیانه، عملیات هدفمند و تواناییهای سایبری کمرقیب دانست، اما گفت حمله هفتم اکتبر نشان داد نبود هماهنگی میان دستگاه اطلاعاتی و مقامهای سیاسی میتواند حتی قدرتمندترین سرویسها را آسیبپذیر کند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، یکشنبه ۱۸ اسد در جلسه کابینه، بار دیگر مخالفتش را با تازهترین طرح دونالد ترامپ درباره غزه اعلام کرد. این در حالی است که ارتش اسرائیل زیر فشار رئیسجمهور امریکا، عملا حملاتش را در این منطقه متوقف کرده است.
نتانیاهو در آستانه انتخابات ۲۷ اکتبر در حال فعالیت انتخاباتی برای پیروزی مجدد است، اما از یک سو با وزیران راست افراطی روبهرو است که از امتیازدهی در غزه خشمگیناند و از سوی دیگر، ترامپ، مهمترین حامی نظامی اسرائیل، خواهان پیشرفت در مسیر پایان دادن به درگیریها بر اساس طرح صلح ۱۵بندی خود است.
اسرائیل از دوشنبه ۱۲ اسد، همزمان با دیدار نیکلای ملادنوف، فرستاده هیات صلح ترامپ در امور غزه، با نتانیاهو، از شدت حملات در غزه کاسته است. هیات صلح بر آتشبس غزه نظارت دارد.
یک منبع آگاه از موضع اسرائیل به خبرگزاری رویترز گفت این کشور پذیرفته است ارتش تنها در برابر مواردی که آنها را تهدید فوری در غزه تشخیص میدهد، اقدام کند و دیگر مانند گذشته، ترورهای هدفمند تقریبا روزانه انجام ندهد.
اختلاف اسرائیل و حماس بر سر زمانبندی طرح ترامپ
ترامپ ماه گذشته اعلام کرد در اجرای طرح او برای پایان دادن به جنگ، که اسرائیل و حماس با آن موافقت کردهاند، پیشرفتهایی حاصل شده است. بر اساس این طرح، نیروهای اسرائیلی همزمان با خلع سلاح حماس عقبنشینی میکنند و یک نیروی بینالمللیِ تثبیت، همراه با نیروی پلیس جدید فلسطینی، امنیت این منطقه را تامین خواهد کرد.
با این حال، بهسرعت مشکلاتی پدید آمده است. اسرائیل اعلام کرده نیروهایش پیش از خلع سلاح حماس از غزه عقبنشینی نخواهند کرد. حماس نیز تاکید کرده است اسرائیل باید پیش از آغاز اجرای بخش مربوط به سلاحهای این گروه، حملاتش را متوقف کند.
نتانیاهو در آغاز نشست هیات دولت گفت: «اسرائیل سند ۱۵ بندی را نمیپذیرد. ارتش تا زمانی که حماس خلع سلاح نشده باشد، عقبنشینی نخواهد کرد؛ منظور سلاحهای سنگین، سلاحهای سبک و همه انواع سلاحهاست.»
او افزود: «ما درباره خلع سلاح واقعی صحبت میکنیم، نه خلع سلاح صوری.»
تانیاهو گفت اسرائیل در حال مذاکره با امریکا درباره این طرح است. او سهشنبه نیز اظهارات مشابهی را در رسانههای اجتماعی منتشر کرده بود.
نخستوزیر اسرائیل بدون ارائه توضیحات بیشتر گفت: «امریکاییها ایدههایی دارند که برخی از آنها برای ما پذیرفتنی است و برخی دیگر قابل پذیرش نیست.»
باسم نعیم، از مقامهای ارشد حماس، یکشنبه ۱۸ اسد به رویترز گفت این گروه همچنان به نقشه راهی پایبند است که هشتم مرداد با میانجیگران در قاهره بر سر آن توافق شد.
او گفت: «انتظار داریم میانجیگران و ضامن امریکایی، نتانیاهو و دولتش را برای پایبندی به نقشه راه تحت فشار قرار دهند تا این روند را با انگیزههای سیاسی داخلی و انتخاباتی مختل نکنند و به بهخطر انداختن امنیت و ثبات منطقه ادامه ندهند.»
بتسالل اسموتریچ، وزیر دارایی اسرائیل از جناح راست افراطی، از نتانیاهو تمجید کرد.
او در بیانیهای گفت: «ما با یک هدف اصلی وارد جنگ شدیم: نابودی حماس. ارتش حتی یک میلیمتر هم نمیتواند از نوار غزه عقبنشینی کند. روند بازسازی در نوار غزه نباید پیش از انحلال کامل و خلع سلاح حماس و غیرنظامیسازی نوار غزه آغاز شود.»
ترامپ ماه گذشته گفت حماس، گروه تحت حمایت جمهوری اسلامی که نزدیک به دو دهه بر غزه حکومت کرد و با حمله ۱۵ میزان ۱۴۰۲ به اسرائیل زمینه آغاز جنگ غزه را فراهم آورد، پذیرفته است سلاحهایش را زمین بگذارد.
حماس از بهکار بردن اصطلاح «خلع سلاح» خودداری میکند. این گروه اعلام کرده است با تحویل سلاحها برای نگهداری تحت نظارت دولت فلسطینی تکنوکرات مورد حمایت امریکا موافقت کرده است؛ دولتی که زیر نظر هیات صلح ترامپ اداره امور غزه را بر عهده خواهد گرفت.
حماس گفت برای جلوگیری از احتمال ازسرگیری جنگ و حفظ جان ساکنان غزه با این طرح موافقت کرده است، اما افزود اجرای توافق منوط به آن است که اسرائیل ابتدا تعهدات خود، از جمله عقبنشینی از غزه، را عملی کند.
اسرائیل پس از توافقی که ماه میزان با میانجیگری امریکا برای پایان دادن به جنگ حاصل شد، وعده داده بود پیش از توقف حملات هدفمند، همه شبهنظامیانی را که در حمله میزان ۱۴۰۲ مشارکت داشتند، پیدا کند و از میان بردارد. این حملات دوشنبه متوقف شد.
به گفته مقامهای بهداشت غزه، از زمان آغاز آتشبس تاکنون بیش از یکهزار و ۲۵۰ نفر در حملات اسرائیل کشته شدهاند که بیشترشان غیرنظامی بودهاند. حماس شمار اعضای مسلح کشتهشده خود را اعلام نکرده است.
نیروهای اسرائیلی دو سوم نوار غزه را اشغال و از سکنه خالی کردهاند و تقریبا همه جمعیت بیش از دو میلیون نفری این منطقه را در باریکهای کوچک و ساحلی تحت کنترول حماس محصور کردهاند. بیشتر این افراد در چادرهای موقت یا ساختمانهای آسیبدیده زندگی میکنند.
نتایج یک نظرسنجی رویترز نشان میدهد که اکثریت امریکاییها، فارغ از گرایش حزبی، از نظارت بیشتر حکومت بر فعالیت شرکتهای شبکههای اجتماعی حمایت میکنند. براساس این نظرسنجی، ۶۱ درصد پاسخدهندگان گفتهاند که شبکههای اجتماعی به نظارت جدیتری نیاز دارند.
این دیدگاه را ۷۱ درصد دموکراتها و ۶۲ درصد جمهوریخواهان تأیید کردهاند.
همچنین ۶۶ درصد شرکتکنندگان از وضع قوانینی حمایت کردهاند که شرکتهای مالک شبکههای اجتماعی را ملزم کند سن کاربران را بررسی کنند و مانع دسترسی کودکان زیر ۱۶ سال به این پلتفرمها شوند.
حمایت از چنین قوانینی در میان جمهوریخواهان بیشتر بوده است. ۷۴ درصد جمهوریخواهان و ۶۹ درصد دموکراتها از الزام شرکتها به تأیید سن کاربران حمایت کردهاند.
این نظرسنجی در حالی انجام شده است که شرکتهایی مانند متا و گوگل با فشارهای حقوقی فزایندهای درباره تأثیر شبکههای اجتماعی بر کودکان و نوجوانان روبهرو هستند.
چندین ایالت امریکا متا، مالک فیسبوک و اینستاگرام، را متهم کردهاند که محصولات خود را بهگونهای طراحی کرده است که کاربران جوان را معتاد کند. قرار است محاکمهای در این زمینه روز چهارشنبه آغاز شود.
متا این اتهامها را رد کرده و گفته است که در صورت پیروزی ایالتها در این پرونده، ممکن است با جریمهای تا ۱.۴ تریلیون دالر روبهرو شود.
یک دادگاه ایالتی در نیومکسیکو نیز روز پنجشنبه به متا دستور داد ۵۶۷ میلیون دالر به صندوق سلامت روان نوجوانان پرداخت کند و شیوه فعالیت پلتفرمهایش برای کاربران جوان را تغییر دهد. محکمه این شرکت را در آسیب رساندن به سلامت کودکان مسئول دانسته است.
بیش از ۲۲ ایالت امریکا قوانینی برای محدود کردن دسترسی کودکان و نوجوانان به شبکههای اجتماعی تصویب کردهاند. با این حال، گروه تجاری «نتچویس» که از حمایت شرکتهایی مانند متا، تیکتاک و اسنپ برخوردار است، علیه برخی از این قوانین شکایت کرده و استدلال میکند که الزام به تأیید سن کاربران با آزادی بیان در تضاد است.
نگرانی از اعتیاد کودکان به شبکههای اجتماعی
در نظرسنجی رویترز/ایپسوس، ۸۵ درصد امریکاییها گفتهاند که شبکههای اجتماعی میتواند برای کودکان اعتیادآور باشد. تقریباً همین میزان نیز معتقدند که استفاده از این شبکهها میتواند به سلامت روان کودکان آسیب بزند.
جیمز بوسردت، مهندس ۶۰ سالهای از ایالت تنسی که در انتخابات ۲۰۲۴ به دونالد ترامپ رأی داده، گفت که در حالت عادی خواهان نقش کمتر حکومت در زندگی مردم است، اما محدود کردن شبکههای اجتماعی برای کودکان را استثنا میداند.
او گفت که «یک نفر باید این کار را انجام دهد» و افزود که شاید حکومت ناچار باشد مسئولیت وضع محدودیت برای کودکان را برعهده بگیرد.
کریستوفر چن، ۳۴ ساله و ساکن واشنگتن، نیز گفت که شرکتهای فناوری نفوذ بیش از حدی بر نوجوانان دارند و کنترول زیادی بر محتوایی که کاربران میبینند، اعمال میکنند.
او گفت که دقیقاً نمیداند این مقررات باید چگونه باشد، اما حکومت باید برای محافظت از مردم اقدام کند.
امریکاییها شبکههای اجتماعی را دوست دارند
با وجود نگرانی گسترده درباره پیامدهای شبکههای اجتماعی، بیشتر امریکاییها گفتهاند که از استفاده از آنها لذت میبرند.
حدود ۷۰ درصد پاسخدهندگان گفتهاند که زمانی که در شبکههای اجتماعی میگذرانند سرگرمکننده است، در حالی که تنها ۳۵ درصد گفتهاند استفاده از این پلتفرمها باعث استرس آنان میشود.
در عین حال، ۵۲ درصد گفتهاند که هر روز بیش از حد در شبکههای اجتماعی وقت میگذرانند، در حالی که ۴۳ درصد با این نظر موافق نیستند.
نظرسنجی رویترز/ایپسوس بهصورت آنلاین و با شرکت چهار هزار و ۵۰۵ بزرگسال امریکایی در شش روز انجام شده است. میزان خطای این نظرسنجی دو درصد اعلام شده است.
