دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا در پیامی در تروت سوشال اعلام کرد پس از آنکه جمهوری اسلامی از فرصت دستیابی به توافق استفاده نکرد، ایالات متحده «سنگینترین عملیات اقتصادی» علیه ایران را آغاز خواهد کرد. او این اقدام را «جنگ اقتصادی و انزوای بیسابقه» توصیف کرد.
او این اقدام را «جنگ اقتصادی و انزوای بیسابقه» توصیف کرد و مدعی شد توان نظامی جمهوری اسلامی، ارزش پول ملی و زیرساختهای نظامی آن بهشدت تضعیف شدهاند.
ترامپ همچنین هشدار داد هر کشوری که از طریق نهادهای مالی، شرکتها، فرودگاهها یا نهادهای دولتی، راهی برای دور زدن فشارهای اقتصادی علیه ایران فراهم کند، با «پیامدهای اقتصادی بسیار سنگین» روبهرو خواهد شد. او تاکید کرد قاچاق نفت، خطوط سوآپ، انتقال پول نقد، صرافیها، ثبت کشتیها و شرکتهای پوششی باید فورا متوقف شوند.
رئیسجمهور امریکا این اقدامات را «روز دی اقتصادی» نامید و از متحدان واشنگتن خواست برای منزوی کردن جمهوری اسلامی با امریکا همراه شوند.
ترامپ افزود این اقدامات توانایی حکومت ایران برای «گسترش ترور» را فلج خواهد کرد و بار دیگر تاکید کرد جمهوری اسلامی هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت.
وزارت خزانهداری امریکا اعلام کرد که بدهی ملی این کشور برای نخستین بار از مرز ۴۰ تریلیون دالر عبور کرده است. این بدهی در کمتر از یک دهه بیش از دو برابر شده است. زمانی که دونالد ترامپ در جنوری ۲۰۱۷ برای نخستین بار وارد کاخ سفید شد، بدهی دولت حدود ۱۹.۹۵ تریلیون دالر بود.
براساس تازهترین آمار وزارت خزانهداری، مجموع بدهی امریکا روز سهشنبه به ۴۰.۰۴۷ تریلیون دالر رسید. بیش از ۳۲.۲ تریلیون دالر آن اوراق قرضهای است که در اختیار سرمایهگذاران قرار دارد و حدود ۷.۸ تریلیون دالر دیگر بدهی نهادهای دولتی است.
بخش بزرگی از افزایش بدهی در سالهای همهگیری کرونا اتفاق افتاد. دولتهای ترامپ و جو بایدن در آن دوره برای حمایت از اقتصاد و مقابله با بحران کرونا صدها میلیارد دالر قرض گرفتند. کاهش مالیاتها، افزایش هزینههای دولت و رشد مخارج کمکهای دولتی به مستمندان نیز در سالهای بعد به افزایش بدهی کمک کرده است.
هشدار درباره ادامه روند بدهی
نهادهای ناظر بر بودجه امریکا هشدار دادهاند که ادامه این روند بدون افزایش درآمدهای دولت یا کاهش هزینهها دشوار خواهد بود. مارگرت اسپلینگز، رئیس «مرکز سیاستگذاری فراحزبی» امریکا به رویترز گفت که عبور بدهی از مرز ۴۰ تریلیون دالر بار دیگر شکاف بزرگ میان درآمد و هزینههای دولت را برجسته کرده است.
او گفت: «برنامههای فدرال بسیار بیشتر از درآمد دولت هزینه دارند و بزرگترین بخشهای بودجه نیز تقریباً بهصورت خودکار گسترش مییابند.»
به گفته اسپلینگز، افزایش بدهی هزینه زندگی را بالا میبرد و در عین حال توان دولت برای سرمایهگذاری و تامین سایر هزینهها را محدود میکند.
بدهی در دوره ترامپ و بایدن
رویترز گزارش داد که در دورههای ریاستجمهوری دونالد ترامپ تاکنون، بدهی امریکا در مجموع ۱۱.۶ تریلیون دالر افزایش یافته است. در دوره نخست ترامپ، بدهی حدود ۷.۸ تریلیون دالر بالا رفت. بیش از نیمی از این افزایش در ماههای پایانی دولت او و همزمان با همهگیری کرونا رخ داد.
از آغاز دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ در جنوری ۲۰۲۵ تاکنون نیز ۳.۸ تریلیون دالر دیگر به بدهی امریکا افزوده شده است.
در چهار سال ریاستجمهوری جو بایدن، بدهی دولت ۸.۴ تریلیون دالر افزایش یافت. علاوه بر هزینههای مربوط به کرونا، سرمایهگذاری در زیرساختها، حمایت از انرژی پاک و برنامههای دیگر دولت بایدن نیز مخارج دولت را بالا برد.
دفتر بودجه کانگرس امریکا برآورد کرده است که بسته مالیاتی و هزینهای ترامپ در دوره دوم ریاستجمهوری او، موسوم به «قانون بزرگ و زیبای واحد»، در سالهای آینده حدود ۴.۷ تریلیون دالر دیگر به بدهی امریکا اضافه خواهد کرد.
دولت فدرال امریکا سالانه حدود هفت تریلیون دالر مصرف میکند. نزدیک به ۶۰ درصد این مبلغ صرف برنامههایی مانند تامینات اجتماعی، خدمات صحی سالمندان، خدمات درمانی رایگان و مراقبت از کهنهسربازان میشود.
دولت امریکا اکنون سالانه حدود ۱.۱ تریلیون دالر تنها برای پرداخت بهره بدهیهای خود میپردازد. در سال مالی ۲۰۲۵، هزینه پرداخت بهره برای نخستین بار از بودجه پنتاگون بیشتر شد.
در ۱۰ ماه نخست سال مالی ۲۰۲۶ نیز هزینه بهره از مخارج برنامه خدمات درمانی دولتی پیشی گرفته و پس از تامین اجتماعی، به دومین بخش بزرگ هزینههای بودجه فدرال تبدیل شده است.
پیرشدن نسل بعد از جنگ جهانی بوم نیز هزینه بازنشستگی و خدمات صحی را بالا برده است. در مقابل، درآمدهای مالیاتی برای پوشش کامل این هزینهها کافی نیست.
حکومت لبنان یک جنرال پیشین ارتش سوریه را به دمشق تحویل داد تا با اتهامهایی از جمله قتل و شکنجه محاکمه شود. این نخستین بار از زمان سقوط حکومت بشار اسد در سال ۲۰۲۴ است که لبنان یک افسر ارشد نظامی پیشین را به سوریه تحویل میدهد.
وزارت داخله سوریه روز چهارشنبه، ۲۸ اسد اعلام کرد که عادل عیسی، جنرال ۶۷ ساله و فرمانده پیشین فرقه هفدهم ارتش سوریه، پس از بازداشت در لبنان به مقامهای سوری سپرده شده است.
عیسی در گذشته فرمانده نیروهای زمینی ارتش سوریه در ولایت دیرالزور نیز بود.
به گفته وزارت داخله سوریه، حکم بازداشت او به اتهامهایی از جمله قتل عمد، کمک به ارتکاب جرم، قتل بیش از دو نفر، شکنجه منجر به مرگ و اقدام برای دامنزدن به جنگ داخلی و تنش فرقهای صادر شده است.
دو منبع آگاه به رویترز گفتند که عیسی هنگام بازداشت در لبنان این اتهامها را رد کرده بود.
بازداشت در سفارت سوریه
عیسی روز هشتم آگست زمانی بازداشت شد که برای انجام امور اداری به سفارت سوریه در بیروت رفته بود. به گفته منابع، مسئولان سفارت به دادستانی لبنان اطلاع دادند که او در سوریه تحت پیگرد است و پس از آن ماموران لبنانی او را بازداشت کردند.
تحویل عیسی در حالی صورت گرفته که دمشق در ماههای گذشته از بیروت خواسته بود علیه افسران و مقامهای پیشین حکومت اسد که پس از سقوط حکومت بشار اسد به لبنان رفتهاند، اقدام کند.
رویترز در جنوری گزارش داده بود که مقامهای سوری فهرستی از بیش از ۲۰۰ افسر ارشد پیشین را که تحت پیگرد دمشق قرار دارند، در اختیار نهادهای امنیتی لبنان گذاشتهاند.
یک مقام ارشد امنیتی سوریه نیز در دسامبر برای گفتوگو درباره محل اقامت، وضعیت حقوقی و احتمال محاکمه یا استرداد این افراد به بیروت رفته بود.
احتمال آغاز روند استرداد افسران پیشین
تحویل عیسی میتواند برای دهها مقام نظامی و امنیتی پیشین سوریه که پس از سقوط حکومت اسد به لبنان گریختهاند، زمینه استرداد ایجاد کند.
مقامهای سوریه در ماههای اخیر پیگرد شماری از مسئولان حکومت پیشین را که به نقض حقوق بشر متهماند، آغاز کردهاند. در مقابل، نهادهای حقوق بشری درباره رعایت روند عادلانه قضایی و معیارهای بینالمللی در محاکمه این افراد ابراز نگرانی کردهاند.
یک محکمه در دمشق نیز در ماه جاری بشار اسد را که پس از ورود مخالفان مسلح به دمشق به روسیه گریخت، در غیابش به اتهامهایی از جمله قتل، بازداشت خودسرانه و شکنجه به اعدام محکوم کرد.
پرونده تحویل عادل عیسی، نخستین آزمون جدی لبنان در برخورد با مقامهای پیشین سوری است که دمشق خواستار بازداشت و بازگرداندن آنها شده است. این موضوع با توجه به دههها نفوذ گسترده سیاسی و امنیتی سوریه در لبنان، اهمیت ویژهای دارد.
ارتش اسرائیل اعلام کرد که درباره کشتهشدن هند رجب، دختر پنجساله فلسطینی و ۱۵ امدادگر و کارمند سازمانهای خیریه در غزه به دست نیروهای اسرائیلی تحقیق میکند. گروههای حقوق بشری میگویند که تحقیقات مشابه در گذشته به ندرت به محکومیت نیروهای اسرائیلی انجامیده است.
ارتش اسرائیل روز چهارشنبه، ۲۸ اسد، اعلام کرد که پس از بررسی این رویدادها، درباره کشتهشدن هند رجب و ۱۵ امدادگر در غزه تحقیقات جنایی انجام میدهد.
هند رجب، دختر پنجساله فلسطینی، در جنوری ۲۰۲۴ در داخل یک موتر در غزه گرفتار شده بود. نیروهای اسرائیلی پیش از آن عمه، کاکا و سه پسرکاکای او را کشته بودند. هند ساعتها از طریق تلفن با امدادگران فلسطینی در تماس بود و از آنها کمک میخواست.
یک آمبولانس برای نجات او به محل رفت، اما پس از آن ارتباط با هند و دو امدادگر داخل آمبولانس قطع شد. ۱۲ روز بعد، جسد هند، بستگانش و دو امدادگر پیدا شد.
پرونده دیگر به کشتهشدن ۱۵ امدادگر و کارمند سازمانهای بشردوستانه در مارچ ۲۰۲۵ مربوط میشود. این افراد برای هلال احمر فلسطین، دفاع مدنی فلسطین و سازمان ملل کار میکردند. اجساد آنها بعدا از زیر ریگها در جنوب غزه بیرون کشیده شد.
تام فلچر، مسئول امور بشردوستانه سازمان ملل، در آن زمان گفت که اجساد در نزدیکی موترهای امدادی تخریبشده پیدا شده است. به گفته او، این افراد هنگام تلاش برای نجات جان مردم به دست نیروهای اسرائیلی کشته شدند.
عید عزیز، مسئول بخش مطبوعاتی هلال احمر فلسطین، به رویترز گفت که مهمتر از آغاز تحقیق این است که چنین رویدادی نباید رخ میداد. او گفت که نشان هلال احمر براساس قوانین بینالمللی مصون است و کارکنان صحی باید هنگام انجام وظایف خود محافظت شوند.
منذر عابد، امدادگر فلسطینی که میگوید هنگام کشتهشدن ۱۵ همکارش در محل حضور داشت، گفت که امیدوار است عاملان این رویداد مجازات عادلانه دریافت کنند.
ارتش اسرائیل میگوید که غیرنظامیان را عمدا هدف قرار نمیدهد و حماس را متهم میکند که با فعالیت در مناطق غیرنظامی، جان مردم را به خطر میاندازد.
ارتش اسرائیل همزمان نتیجه بررسی کشتهشدن هفت کارمند موسسه «آشپزخانه مرکزی جهان» در اپریل ۲۰۲۴ را نیز اعلام کرد. این ارتش گفت که شواهد کافی برای آغاز تحقیقات جنایی در این پرونده نیافته است.
گروههای حقوق بشری اسرائیلی میگویند که تحقیقات درباره کشتهشدن فلسطینیان به دست نیروهای اسرائیلی به ندرت به محکومیت نظامیان این کشور میانجامد.
دن اوون، پژوهشگر سازمان حقوق بشری یش دین، گفت که در یک دهه گذشته تنها شمار اندکی از این تحقیقات به صدور کیفرخواست انجامیده است.
براساس آمار مقامهای صحی غزه، از آغاز جنگ در اکتوبر ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۷۳ هزار فلسطینی در حملات اسرائیل کشته شدهاند. اسرائیل میگوید هدف حملاتش حماس و دیگر گروههای مسلح است.
متا اتهام ۲۹ ایالت امریکا را رد کرد که میگویند متا برای افزایش سود، کودکان و نوجوانان را به استفاده بیشتر از فیسبوک و اینستاگرام ترغیب کرده و خطرهای این پلتفرمها را از مردم پنهان نگه داشته است.
رسیدگی به این پرونده روز سهشنبه آغاز شد. در صورت محکومیت، متا ممکن است به پرداخت دهها یا حتی صدها میلیارد دالر جریمه و ایجاد تغییراتی در فیسبوک و اینستاگرام مجبور شود.
چهار ایالت کالیفرنیا، کلرادو، کنتاکی و نیوجرسی میگویند که برخی امکانات فیسبوک و اینستاگرام، از جمله لایک و اسکرول کردن نامحدود، به گونهای طراحی شدهاند که کاربران جوان را مدت بیشتری در این شبکهها نگه دارند.
به گفته این ایالتها، استفاده گسترده از این پلتفرمها با اضطراب، افسردگی و در مواردی خودکشی در میان نوجوانان ارتباط داشته است.
هر ۲۹ ایالت شاکی همچنین متا را متهم کردهاند که اطلاعات شخصی کودکان را برخلاف قوانین فدرال جمعآوری و استفاده کرده است. مگان اونیل، معاون دادستان کل کالیفرنیا، روز سهشنبه در دادگاه گفت که متا تلاش کرده کاربران را هرچه بیشتر در پلتفرمهای خود نگه دارد، اطلاعات آنها را جمعآوری کند و از این راه درآمد به دست آورد.
او گفت که هدف ایالتها تعطیل کردن متا نیست و شبکههای اجتماعی برای برخی کاربران مفیدند. با این حال، به گفته او، متا با بررسی رفتار کودکان و واکنش آنها به محتوای آنلاین، از کاربران کمسن برای افزایش استفاده از محصولاتش بهره گرفته است.
اونیل گفت که در یکی از ایمیلهای داخلی متا که برای آدام موسری، رئیس اینستاگرام، فرستاده شده بود، افزایش زمانی که نوجوانان در اینستاگرام میگذرانند بهعنوان یکی از اهداف مطرح شده بود. به گفته او، برخی کارکنان متا حتی اینستاگرام را به «مواد مخدر» و خود را به «فروشندگان» آن تشبیه کرده بودند.
او افزود که متا به این نتیجه رسیده بود که هرچه کودکان در سن پایینتری استفاده از این اپلیکیشنها را آغاز کنند، برای شرکت بهتر است.
پل اشمیت، وکیل متا، این اتهامها را رد کرد و گفت که شواهد علمی رابطه روشنی میان استفاده نوجوانان از شبکههای اجتماعی و افت سلامت روان نشان نمیدهد. او افزود هدف متا و مارک زاکربرگ، مدیرعامل این شرکت، بهبود محصولات بوده است، نه آسیب زدن به کاربران.
اشمیت گفت که ممکن است برخی کارکنان در مکاتبات خصوصی از تعبیرهای اغراقآمیز استفاده کرده باشند، اما محصولات متا اعتیادآور نیستند.
اگر دادگاه متا را مسئول بداند، این شرکت ممکن است با جریمههای سنگین روبهرو شود و مجبور شود تغییراتی در فیسبوک و اینستاگرام ایجاد کند.
ایالتهای شاکی خواستار محدود کردن برخی امکانات از جمله لایک و اسکرول کردن نامحدود، تعیین سقف زمانی برای کاربران جوان و سختگیری بیشتر برای جلوگیری از حضور کودکان زیر ۱۳ سال در این پلتفرمها شدهاند.
متا میگوید میزان جریمه در بدترین حالت ممکن است به ۱.۴ تریلیون دالر برسد. دادستانهای ایالتی رقم محتمل را حدود ۲۰۰ میلیارد دالر میدانند.
آرتورو بیخار، مهندس پیشین بخش ایمنی متا، نخستین شاهد ایالتهای شاکی بود. او گفت هنگام عرضه برخی محصولات، از جمله ریلز، ایمنی کودکان در اولویت قرار نداشت.
مارک زاکربرگ و آدام موسری نیز قرار است در این پرونده شهادت بدهند. انتظار میرود محاکمه حدود شش هفته ادامه یابد.
همزمان با آغاز محاکمه، شماری از منتقدان متا در بیرون دادگاه تجمع کردند.
مری رودی، یکی از معترضان، گفت که پسر ۱۵ سالهاش، رایلی باسفورد، در سال ۲۰۲۱ پس از آنکه در فیسبوک هدف سوءاستفاده قرار گرفت، خودکشی کرد. او گفت: «آنها میگویند این یک خودکشی غیرقابل پیشبینی بود. من میگویم نتیجه قابل پیشبینی سیستمی بود که از شرکتها محافظت میکند، نه از کودکان.»
این پرونده در سال ۲۰۲۳ باز شد. دو سال پیش از آن، فرانسیس هاوگن، افشاگر پیشین فیسبوک، در کانگرس امریکا گفته بود که متا از خطرهای محصولاتش برای کودکان آگاه بود و میدانست چگونه آنها را ایمنتر کند، اما برای حفظ سود بیشتر اقدام لازم را نکرد.
در ماه مارچ امسال، هیئت منصفهای در لسآنجلس متا و گوگل را به پرداخت شش میلیون دالر به زنی ۲۰ ساله محکوم کرد که گفته بود از کودکی به اینستاگرام و یوتیوب وابسته شده است.
اوایل ماه جاری نیز دادگاهی در نیومکسیکو متا را به پرداخت ۵۶۷ میلیون دالر برای رسیدگی به مشکلات سلامت روان نوجوانان محکوم کرد.
روسیه پس از آنکه مشخص شد اوکراین در حملات اخیر به خاک روسیه از پهپادهای ساخت بریتانیا استفاده کرده، به لندن درباره «پیامدهای» ادامه حمایت از اوکراین هشدار داد.
سفارت روسیه در بریتانیا، لندن را متهم کرد که عمدا به تنشها در جنگ اوکراین دامن میزند و هشدار داد که افزایش نقش بریتانیا در این جنگ، هزینه بیشتری برای این کشور در پی خواهد داشت.
سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه نیز هشدار داد که مشارکت مستقیم بریتانیا در حملات اوکراین به خاک روسیه میتواند از سوی مسکو بهعنوان دخالت در جنگ تلقی شود.
خبرگزاری اینترفکس روز سهشنبه، ۲۷ اسد، به نقل از لاوروف گزارش داد که روسیه حق دارد نقش مستقیم بریتانیا در حملات به خاک خود را مشارکت در جنگ بداند.
اظهارات لاوروف پس از آن مطرح شد که روزنامه تایمز لندن گزارش داد که پهپادهای ساخت بریتانیا برای نخستینبار در حملات دوربرد اوکراین به داخل روسیه استفاده شدهاند.
یک منبع نظامی نیز به بیبیسی تأیید کرده است که پهپادهای ساخت بریتانیا در حملات اخیر اوکراین به روسیه به کار رفتهاند. دو شرکت بریتانیایی در ساخت پهپادهایی که به اوکراین تحویل داده شدهاند نقش دارند.
اندی برنهام، نخستوزیر بریتانیا، روز سهشنبه هشدار مسکو را رد کرد و گفت که لندن به حمایت کامل از اوکراین ادامه خواهد داد. او گفت: «ما تنها دوستان روزهای خوب نیستیم. زمانی که اوکراین به ما نیاز داشته باشد، در کنار آن خواهیم بود و این تغییر نخواهد کرد.»
برنهام افزود که بریتانیا برای دفاع اوکراین از خود به این کشور کمک میکند و این سیاست دولتهای پیشین بریتانیا نیز بوده است.
وزارت دفاع بریتانیا نیز گفته است که به فراهم کردن تجهیزات مورد نیاز اوکراین برای دفاع در برابر تهاجم روسیه ادامه خواهد داد.
اوکراین در روزهای اخیر حملات دوربرد خود به مسکو و دیگر مناطق روسیه را افزایش داده و پالایشگاههای نفت و انبارهای بزرگ را هدف قرار داده است. مقامهای روسی میگویند که تنها در دو روز گذشته صدها پهپاد به سوی مسکو پرتاب شده است. به گفته مقامهای روسی، در حملات آخر هفته نیز چندین نفر کشته شدند.
روسیه پیش از این نیز بریتانیا را به نقش داشتن در حملات به خاک خود متهم کرده و گفته بود که نقش لندن را هنگام تصمیمگیری درباره پاسخ خود در نظر خواهد گرفت.
بریتانیا از آغاز تهاجم گسترده روسیه به اوکراین در فبروری ۲۰۲۲، یکی از مهمترین حامیان نظامی و سیاسی کییف بوده و علاوه بر ارسال تسلیحات، نیروهای اوکراینی را نیز آموزش داده است.
