قیمت نفت پنجشنبه ۱۹ سنبله همزمان با تشدید درگیریها در منطقه و افزایش نگرانیها درباره اختلال در عرضه انرژی، بیش از شش درصد جهش کرد و نفت برنت به ۱۰۷ دالر و ۶۳ سنت در هر بشکه رسید. نفت خام وست تگزاس اینترمدیت نیز در معاملات روز پنجشنبه از مرز ۱۰۰ دالر عبور کرد.
بر بنیاد دادههای نشرشده در اویلپرایس، قیمت نفت موربان با بیش از پنج درصد افزایش به ۱۲۲ دالر و ۴۸ سنت رسید. سبد نفتی اوپک نیز با بیش از چهار درصد افزایش، ۱۱۲ دالر و ۲۵ سنت قیمتگذاری شد.
افزایش قیمتها پس از موج تازهی حملات بر نفتکشها در خلیج فارس و دریای عمان و همزمان با پیشروی حوثیها در سواحل دریای سرخ رخ داد. رویترز گزارش داد تصرف بندر مخا و پیشروی حوثیها به سوی جزایر حنیش، نگرانیها در بارهی امنیت تنگهی بابالمندب و مسیر صادرات نفت عربستان سعودی را افزایش داده است.
همزمان، رفتوآمد کشتیها از تنگهی هرمز بهشدت کاهش یافته است.
دادههای اولیه نشان میدهد ۱۸ سنبله تنها هفت کشتی از این آبراه عبور کردند؛ چهار کشتی خارج و سه کشتی وارد خلیج فارس شدند.
قیمت نفت برنت چهارشنبه ۱۸ سنبله برای نخستین بار در شش هفته از مرز ۱۰۰ دالر عبور کرده بود. ادامه اختلال در رفتوآمد نفتکشها و افزایش ناامنی در دو مسیر راهبردی تنگهی هرمز و بابالمندب، نگرانی بازارها در بارهی عرضهی نفت خاورمیانه را شدیدتر کرده است.
شرکت هوش مصنوعی آنتروپیک میگوید که امسال جلو چند مورد استفاده مشکوک از مدلهای پیشرفته خود را گرفته است که میتوانستند به تحقیقات درباره ساخت سلاحهای بیولوژیک کمک کنند.
نیویارک تایمز روز پنجشنبه گزارش داد که شرکت آنتروپیک نتوانسته با قطعیت مشخص کند که تحقیقات بیولوژیک انجامشده با هوش مصنوعی این شرکت اهداف علمی داشتهاند یا برای مقاصد مخرب صورت گرفتهاند. با این حال، آنتروپیک به دلیل خطرات بالقوه، حسابهای مرتبط را مسدود کرده است.
این جزئیات در گزارش تازه آنتروپیک درباره سوءاستفاده از مدلهای هوش مصنوعی این شرکت، از جمله چتبات «کلود»، منتشر شدهاند.
جیکوب کلاین، از مدیران آنتروپیک گفت که تشخیص هدف واقعی چنین تحقیقاتی دشوار است، زیرا پژوهشهایی که به تولید واکسین و پیشرفتهای پزشکی کمک میکنند، میتوانند برای مهندسی عوامل بیماریزای خطرناک نیز به کار روند. به گفته او، کاربران مشکوک نیات مخرب خود را آشکار نمیکنند و همین موضوع تشخیص سوءاستفاده را پیچیده میسازد.
در یک نمونه که در ماه می اتفاق افتاد، دانشمندی از کلود برای تنظیم درخواست بودجه جهت پژوهش روی ویروس «چیکونگونیا» استفاده کرد. این طرح شامل ایجاد تغییرات ژنتیکی در ویروس و آزمایش آن روی حیوانات بود. این نوع تحقیقات که به «افزایش کارکرد» معروفاند، در کنار کاربرد علمی، میتوانند به ساخت ویروسهای خطرناکتر منجر شوند.
آنتروپیک اعلام کرد که این مورد زمانی نگرانکنندهتر شد که مشخص گردید قرار است پژوهش در یک موسسه تحقیقاتی نظامی انجام شود. کلاین گفت که اگرچه مشخص نیست هدف نهایی استفاده تسلیحاتی بوده یا خیر، اما اجرای چنین طرحی در یک نهاد نظامی نگرانکننده است.
این شرکت نام پژوهشگران، موسسات یا کشورهای مرتبط را افشا نکرده، اما تاکید کرد که برخی کاربران برای عبور از سیستمهای ایمنی، محدودیتهای دسترسی را دور زده و هدف واقعی خود را پنهان کرده بودند.
آنتروپیک میافزاید که مدلهای قدیمیتر توانایی چندانی برای کمک به تحقیقات خطرناک نداشتند، اما مدلهای جدید در تحلیلهای پیچیده توانمندتر شدهاند. این موضوع نگرانیها را درباره احتمال استفاده از هوش مصنوعی برای توسعه عوامل بیماریزا افزایش داده است.
سوزان مونارز، میکروبیولوژیست و کارشناس صحت عامه که این گزارش را پیش از انتشار بررسی کرده، گفت که این یافتهها نشان میدهند برخی افراد و نهادها در صددند از هوش مصنوعی برای ساخت عوامل بیماریزا استفاده کنند. او افزود این فناوری در کنار منافع طبی، این خطر را دارد که افراد مخرب فعالیت خود را در پوشش پژوهشهای مشروع پنهان کنند.
اندرو وبر، مقام پیشین وزارت دفاع امریکا و عضو ارشد شورای خطرهای استراتژیک، این یافتهها را نگرانکننده خواند و خواستار محدود شدن دسترسی به مدلهای پیشرفته زیستشناسی فقط برای پژوهشگران مورد اعتماد شد.
گزارش آنتروپیک ابعاد دیگری از سوءاستفاده را نیز فاش کرده است. بر اساس این گزارش، عوامل حکومتهای چین و ایران از کلود برای نظارت بر مخالفان و مهاجران چینی و ایرانی استفاده کردهاند. همچنین رسانههای حکومتی روسیه از این ابزار برای تولید تبلیغات آنلاین و انتشار ادعاهای ساختگی درباره انتخابات مولداوی بهره بردهاند.
این گزارش به تلاش برای بهکارگیری کلود در طراحی سلاحهای متعارف مانند تفنگ، راکت، طیارههای بدون سرنشین و بمب نیز اشاره میکند. آنتروپیک سه مورد از این فعالیتها را در چین، دو مورد در روسیه و یک مورد در یمن شناسایی کرده است. نیویارک تایمز نوشت که قرائن نشان میدهد مورد یمن به شورشیان حوثی مرتبط بوده است.
بیستوپنج سال پس از حملات ۱۱ سپتامبر پرونده خالد شیخ محمد، یکی از متهمان اصلی طراحی این حملات، هنوز به صدور حکم نرسیده است. یک قاضی نظامی امریکا، ۱۶ جوزای ۱۴۰۷ را برای آغاز محاکمه او و سه متهم دیگر تعیین کرده، اما سابقه این پرونده نشان میدهد که این تاریخ نیز احتمالاً قطعی نیست.
خالد شیخ محمد در سال ۲۰۰۳ در پاکستان بازداشت شد. او پس از چند سال نگهداری در بازداشتگاههای مخفی سازمان سیا، در سال ۲۰۰۶ به گوانتانامو منتقل شد. او و چند متهم دیگر در سال ۲۰۱۲ رسماً تفهیم اتهام شدند، اما پرونده از آن زمان عمدتاً در مرحله پیش از محاکمه باقی مانده است.
اعترافی که از پرونده کنار گذاشته شد
اندیشکده امریکایی سوفان روز پنجشنبه در مطلبی نوشت که یکی از دلایل اصلی طولانی شدن پرونده، اختلاف بر سر شواهدی است که پس از بازجوییهای سیا به دست آمدهاند. خالد شیخ محمد در بازداشت سیا تحت روشهای خشن بازجویی، از جمله ۱۸۳ بار غرق مصنوعی یا القای حس خفگی با آب، قرار گرفت. همین موضوع بعدها به یکی از مهمترین چالشهای حقوقی پرونده تبدیل شد.
براساس قوانین امریکا، اعترافات و اظهارات بهدستآمده از طریق شکنجه در دادگاه قابل استناد نیستند. حکومت جورج دبلیو بوش در سالهای پس از ۱۱ سپتامبر برخی روشهای خشن بازجویی، از جمله القای حس خفگی با آب را «روشهای بازجویی پیشرفته» میخواند و استدلال میکرد که این روشها از نظر حقوقی شکنجه محسوب نمیشوند.
در تازهترین تحول مهم، مایکل شراما، قاضی نظامی پرونده، در اگست امسال حکم داد که اظهارات خالد شیخ محمد به ماموران افبیآی در سال ۲۰۰۷ نمیتواند در دادگاه استفاده شود. قاضی تشخیص داد که این اظهارات داوطلبانه نبوده و تحت تاثیر شکنجه و فشارهای دوره بازداشت سیا بیان شده است. او همچنین گفت که به خالد شیخ محمد درباره حق سکوت و دسترسی به وکیل اطلاع داده نشده بود.
این تصمیم کار دادستانها را دشوارتر میکند، زیرا اعترافات سال ۲۰۰۷ از شواهد مهم آنان بود. با این حال، دادستانی فدرال میگوید که شواهد دیگری، از جمله سوابق تماسهای تلفنی و اطلاعات مالی، در اختیار دارد که به گفته آنان ارتباط خالد شیخ محمد با القاعده و طرح ربودن هواپیماها را نشان میدهد.
دادستانهای نظامی امریکا تصمیم گرفتهاند که به کنار گذاشته شدن این اعترافات اعتراض نکنند. آنان نگراناند که درخواست تجدیدنظر، تاریخ تعیینشده برای محاکمه در جون ۲۰۲۸ را بار دیگر به تاخیر بیندازد.
توافقی که لغو شد
پرونده در سال ۲۰۲۴ برای مدتی به سمت پایان یافتن پیش رفت. خالد شیخ محمد و دو متهم دیگر با وزارت دفاع امریکا به توافقی رسیدند که براساس آن، در برابر پذیرش اتهام، به جای مجازات اعدام به حبس ابد محکوم میشدند.
اما لوید آستین، وزیر دفاع وقت امریکا این توافق را لغو کرد و پرونده بار دیگر به مسیر محاکمه با احتمال صدور حکم اعدام بازگشت. این تصمیم نیز کشمکشهای حقوقی را ادامه داد.
پیش از آن قرار بود محاکمه در سال ۲۰۲۱ برگزار شود، اما این برنامه عملی نشد. قاضی کنونی همچنین درخواست دادستانها برای آغاز محاکمه در جنوری ۲۰۲۷ را رد کرد و گفت این زمانبندی واقعبینانه نیست.
چرا این پرونده اینقدر طولانی شده است؟
اندیشکده سوفان نوشت که بخش مهمی از پیچیدگی پرونده به این پرسش حقوقی برمیگردد که آیا شواهدی که پس از شکنجه یا فشار شدید به دست آمدهاند، میتوانند در دادگاه استفاده شوند یا نه.
حکومت امریکا خالد شیخ محمد را از طراحان اصلی حملات ۱۱ سپتامبر میداند که نزدیک به سه هزار کشته بر جا گذاشت. اما استفاده از شکنجه در بازجوییهای اولیه باعث شده است اعتبار و قابلیت استفاده از بخشی از شواهد با چالش روبهرو شود و روند محاکمه سالها به درازا بکشد.
اکنون پنجم جون ۲۰۲۸ برای آغاز محاکمه تعیین شده است، اما برگزاری آن به تکمیل مراحل متعدد پیش از محاکمه بستگی دارد و احتمال تاخیر دوباره همچنان وجود دارد.
۲۵ سال انتظار خانوادههای قربانیان
تأخیر در این پرونده برای خانوادههای نزدیک به سه هزار قربانی حملات ۱۱ سپتامبر اهمیت ویژهای دارد. بسیاری از آنان یک ربع قرن است که در انتظار محاکمه و صدور حکم علیه متهمان این حملاتاند. برخی از اعضای سالخورده این خانوادهها نگراناند که پیش از پایان پرونده نتیجه نهایی آن را نبینند.
تعیین تاریخ جدید میتواند امید تازهای ایجاد کند، اما سابقه پرونده نشان میدهد که هنوز نمیتوان با اطمینان گفت که محاکمه در سال ۲۰۲۸ برگزار خواهد شد.
پرونده خالد شیخ محمد نمونهای از پیامدهای حقوقی استفاده از شکنجه در مبارزه با تروریسم است. امریکا پس از حملات ۱۱ سپتامبر شماری از مظنونان را در خارج از خاک خود بازداشت و تحت بازجوییهای خشن قرار داد. سالها بعد، استفاده از همین روشها به یکی از موانع اصلی محاکمه متهمان این حملات تبدیل شده است.
به این ترتیب، ۲۵ سال پس از ۱۱ سپتامبر، پرسش فقط این نیست که خالد شیخ محمد چه زمانی محاکمه خواهد شد. پرسش مهمتر این است که آیا پروندهای که سالها درگیر شکنجه، شواهد مناقشهبرانگیز، توافقهای لغوشده و کشمکشهای حقوقی بوده، سرانجام به یک حکم نهایی خواهد رسید یا نه.
والاستریت ژورنال گزارش داد مشاوران ارشد دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا در جلسات خصوصی، احتمال ادامه «جنگ ایران» تا پایان دوره ریاستجمهوری او در جنوری ۲۰۲۹ را مطرح کردهاند؛ ارزیابی که با وعدههای علنی ترامپ درباره پایان سریع جنگ در تضاد است.
به نوشته این روزنامه، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور امریکا، مارکو روبیو، وزیر خارجه، و شماری دیگر از مقامهای ارشد در جلساتی در دفتر بیضی و اتاق وضعیت به ترامپ گفتهاند که [حکومت] ایران ممکن است در برابر محاصره دریایی و دیگر فشارهای نظامی امریکا به مقاومت ادامه دهد.
مقامهای امریکایی به والاستریت ژورنال گفتهاند این وضعیت میتواند جنگ را تا پایان دوره ریاستجمهوری ترامپ و حتی پس از مراسم تحلیف رئیسجمهور بعدی در جنوری ۲۰۲۹ طولانی کند.
این ارزیابیهای غیرعلنی در حالی مطرح شده است که ترامپ روز چهارشنبه ۱۸ سنبله گفت جنگ «بلافاصله» پس از انتخابات میاندورهای نوامبر پایان مییابد، زیرا به گفته او، [حکومت] ایران «دیگر نمیتواند دوام بیاورد».
ترامپ همچنین بارها تاکید کرده است نیروهای [حکومت] ایران شکست خوردهاند و حکومت این کشور بهزودی تسلیم خواهد شد. با این حال، نزدیکان رئیسجمهور امریکا میگویند او در گفتوگوهای خصوصی خواهان پایان سریع جنگ است، اما همزمان از محاصره اقتصادی بلندمدت ایران حمایت میکند.
جنگ با حکومت ایران اکنون وارد هفتمین ماه خود شده و بر اساس این گزارش، تاکنون ۱۸ نظامی امریکایی در آن کشته شدهاند.
امریکا برای محاصره بلندمدت آماده میشود
دولت ترامپ در راهبرد جدید خود میکوشد با ترکیب محاصره دریایی و تحریمهای شدید، جمهوری اسلامی را به برچیدن برنامه هستهای ایران وادار کند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری امریکا، این راهبرد را که «عملیات طرد اقتصادی» نام گرفته، جایگزینی برای ورود به عملیات رزمی گسترده معرفی کرده است.
اولیویا ولز، سخنگوی کاخ سفید، گفت ترامپ تواناییهای نظامی [حکومت] ایران را نابود کرده و با «قدرتمندترین محاصره دریایی در تاریخ جهان» و تحریمهای گسترده، باقیمانده اقتصاد این کشور را فلج میکند.
او در پاسخ به پرسشها درباره ادامه جنگ گفت: «تنها رئیسجمهور ترامپ میداند چه کاری و در چه زمانی انجام خواهد داد.»
ونس نیز هفته گذشته حاضر نشد زمان مشخصی برای پایان مناقشه ارائه کند. او با وجود محاصره و ادامه حملات پراکنده گفت وضعیت کنونی را «جنگ» توصیف نمیکند.
معاون رئیسجمهور امریکا گفت ارائه یک «جدول زمانی ساختگی» غیرمسئولانه خواهد بود، زیرا [حکومت] ایران میتواند از آن بهرهبرداری کند. او تهران را به نقض تعهدات و ادامه حمله به کشتیهای تجاری متهم کرد.
استقرار نیروهای امریکایی تا سال ۲۰۲۷ تمدید شد
والاستریت ژورنال پیش از این گزارش داده بود پیت هگست، وزیر جنگ امریکا، ماموریت شماری از نیروهای مستقر در خاورمیانه را تا سال ۲۰۲۷ تمدید کرده است. هدف از این اقدام، حفظ گزینههای نظامی ترامپ در صورت طولانی شدن مناقشه عنوان شده است.
پنتاگون همچنین قصد دارد ماموریت برخی واحدهای پدافند هوایی را بدون تعیین تاریخ قطعی پایان تمدید کند. این یگانها برای رهگیری موشکها و پهپادها در نقاط مختلف خلیج فارس مستقر شدهاند.
در مجموع حدود ۵۰ هزار نیروی امریکایی در منطقه حضور دارند.
رویترز به نقل از منابع خود گزارش داد که پاکستان پیام هشدارآمیز عربستان سعودی را به ایران منتقل کرده و از تهران خواسته است که برای توقف حملات حوثیهای یمن به خاک عربستان اقدام کند.
منابع عربستانی، پاکستانی و ایرانی به رویترز گفتند که این تلاش هماهنگ با هدف جلوگیری از گسترش بحران در منطقه انجام شده است.
حوثیها روز سهشنبه، ۱۷ سنبله یک پایگاه هوایی در خمیس مشیط و تاسیسات نفتی شهرهای اطراف آن را هدف قرار دادند. در این حملات ۷۳ نفر زخمی شدند. این یکی از بزرگترین حملات به عربستان سعودی از زمان آغاز جنگ امریکا و اسرائیل با ایران در ماه فبروری بود.
یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، روز چهارشنبه گفت که جنگندههای عربستان سعودی در ۱۲ ساعت گذشته ۵۴ حمله هوایی در ولایتهای مختلف یمن انجام دادهاند. او هشدار داد که این حملات «بیپاسخ و بدون مجازات نخواهد ماند».
تشدید جنگ در یمن جبهه نظامی دیگری را در خاورمیانه گشوده است که میتواند عرضه جهانی انرژی را تهدید کند. همزمان، ایران و امریکا نیز بزرگترین موج حملات متقابل به کشتیها در منطقه خلیج فارس را از آغاز جنگ دو کشور به راه انداختهاند.
هشدار پاکستان به ایران درباره حملات حوثیها بهدلیل پیمان دفاعی این کشور با عربستان سعودی و ترکیه اهمیت ویژهای دارد. مقامهای پاکستانی تاکید کردهاند که هرگونه نقش نظامی پاکستان به دفاع از خاک عربستان محدود خواهد بود.
با این حال، خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان گفت که گسترش حملات به داخل عربستان میتواند سازوکار امنیتی مشترک میان ریاض، انقره و اسلامآباد را فعال کند. خواجه آصف در گفتوگو با یک شبکه تلویزیونی پاکستان گفت: «تجاوز به یک کشور، تجاوز به هر سه کشور تلقی خواهد شد.»
او افزود: «هیچ ابهام یا تردیدی وجود ندارد. تجاوز بدون تحریک یا سرایت درگیری به عربستان سعودی قطعاً این توافق را فعال خواهد کرد.»
نگرانی از گسترش جنگ نیابتی
ورود پاکستان به این بحران، پس از سالها تلاش برای حفظ توازن در روابط با عربستان سعودی و ایران نشان میدهد که اسلامآباد حملات حوثیها را جدی میگیرد. منابع به رویترز گفتند که پیام پاکستان به تهران روشن بود: ایران باید حوثیها را مهار کند، در غیر این صورت جنگ نیابتی ممکن است به بحرانی گستردهتر در منطقه تبدیل شود.
یک دیپلومات ارشد در منطقه گفت که پاکستان در ۲۴ ساعت گذشته این پیام را به ایران رسانده و از تهران خواسته است که از نفوذ خود برای توقف حملات حوثیها به عربستان استفاده کند.
یک مقام ارشد ایرانی نیز تایید کرد که پاکستان روز سهشنبه این پیام را به تهران منتقل کرده است. به گفته این مقام، پاسخ تهران این بود که «ایران حوثیها را کنترول نمیکند».
با این حال، دو منبع ایرانی گفتند که تهران هفته گذشته از حوثیها خواسته بود حملات خود به عربستان سعودی را افزایش دهند. به گفته آنان، ایران وعده کمک مالی و تسلیحات بیشتر داده و چند فرمانده سپاه پاسداران نیز برای کمک به هماهنگی حملات به یمن رفتهاند.
دیپلومات منطقهای گفت که اسلامآباد میکوشد پیش از آنکه درگیریها به مرحلهای برسد که ریاض خواهان نقش فعالتر پاکستان در دفاع از عربستان شود، حوثیها را مهار کند.
او گفت: «پاکستان با عربستان سعودی توافق دارد، اما امیدوارم وضعیت به جایی نرسد که پاکستان ناچار شود عملاً وارد عمل شود. پاکستان در حال حاضر راهحل دیپلوماتیک را دنبال خواهد کرد.»
هماهنگی دفاعی پاکستان، عربستان و ترکیه
یک منبع پاکستانی گفت که مقامهای عربستان سعودی در ریاض با نمایندگان ارشد نظامی پاکستان و ترکیه دیدار کردهاند تا درباره پاسخ به حملات حوثیها هماهنگی کنند.
به گفته این منبع، سه کشور توافق کردهاند که نیروهایشان وارد یمن نشوند و هرگونه اقدام احتمالی از داخل خاک عربستان سعودی انجام شود.
یک منبع پاکستانی دیگر گفت که تاکنون تصمیمی درباره مشارکت پاکستان در حملات تلافیجویانه گرفته نشده است. او تاکید کرد که پیمان نظامی اسلامآباد و ریاض ماهیت دفاعی دارد و تنها به حفاظت از خاک عربستان مربوط میشود.
براساس این گزارش، نیروهای پاکستانی میتوانند در داخل عربستان سعودی حمایت نظامی، فنی، زمینی یا هوایی ارائه کنند، اما در عملیات رزمی در خاک کشورهای دیگر شرکت نخواهند کرد.
یک دیپلومات منطقهای گفت که فشار ایران و حوثیها ممکن است نتیجهای برخلاف انتظار تهران داشته باشد. به گفته او، ایران با تهدید امنیت کشورهای خلیج فارس برای فشار بر واشنگتن و پایاندادن به محاصره بنادرش، ممکن است عربستان سعودی، پاکستان، ترکیه و دیگر متحدان امریکا را به همکاری امنیتی نزدیکتر سوق دهد.
ادامه محاصره ایران از سوی امریکا
مقامهای منطقهای نشانهای نمیبینند که واشنگتن قصد کاهش فشار بر ایران را داشته باشد. یک دیپلومات گفت که دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، ظاهراً مصمم است محاصره ایران را تا زمان دستیابی تهران و واشنگتن به توافق ادامه دهد. قطر نیز بیسروصدا در حال بررسی پیشنهادهای تازهای برای بازگرداندن دو طرف به میز مذاکره است.
یک منبع منطقهای دیگر گفت که پاسخ نظامی عربستان سعودی همچنان بر حوثیها متمرکز خواهد بود و مستقیماً ایران را هدف قرار نخواهد داد.
به گفته این منبع، مقامهای سعودی نیز باور ندارند که حملات حوثیها بتواند امریکا را به پایاندادن به محاصره ایران وادار کند. انتظار نمیرود ریاض از واشنگتن بخواهد که این محاصره را لغو کند، زیرا ترامپ فشار اقتصادی مداوم را موثرترین راه برای کشاندن ایران به مذاکره میداند.
ایران و امریکا روز چهارشنبه در گستردهترین موج حملات متقابل به کشتیها از آغاز جنگ ششماهه میان دو کشور، چندین نفتکش و کشتی را در نزدیکی تنگه هرمز هدف قرار دادند. این حملات قیمت نفت را بهشدت افزایش داد و به کشتهشدن دستکم یک دریانورد انجامید.
سپاه پاسداران اعلام کرد که در پاسخ به غرقشدن پنج نفتکش ایرانی از سوی امریکا، دو کشتی امریکایی و هشت نفتکش را هدف قرار داده است. ارتش امریکا نیز گفت که پنج نفتکش ایرانی را در جریان شب منهدم کرده و ویدیویی از سوختن آنها پیش از غرقشدن منتشر کرد.
در پی این حملات، بهای نفت خام برنت برای نخستینبار از ماه جولای از مرز ۱۰۰ دالر در هر بشکه گذشت. هزینه فرآوردههای نفتی حتی بیشتر از نفت خام افزایش یافت و میانگین قیمت دیزل در امریکا روز چهارشنبه به رکورد تازه بیش از ۵.۹۴ دالر در هر گالن رسید.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، از همه طرفها خواست که «حداکثر خویشتنداری» را در پیش گیرند و از تشدید وضعیت ناپایدار در تنگه هرمز و مناطق اطراف آن جلوگیری کنند.
فرماندهی مرکزی ارتش امریکا گفت که حمله به پنج نفتکش ایرانی، پاسخی به دو تلاش سپاه پاسداران برای هدفقرار دادن یک کشتی جنگی نیروی دریایی امریکا با موشک بالستیک در دو روز گذشته بود. به گفته واشنگتن، در این حملات به هیچ امریکایی آسیب نرسید.
امریکا بهتازگی سیاستی را اعلام کرده است که براساس آن، هر بار ایران کشتیهای جنگی این کشور را تهدید کند، واشنگتن نفتکشهای ایرانی را هدف قرار خواهد داد. ارتش امریکا میگوید که در یک هفته گذشته ۱۰ نفتکش ایران را زده است.
مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا، در جریان سفرش به کلمبیا گفت: «ایران همچنان تلاش میکند کشتیهای نیروی دریایی امریکا را هدف قرار دهد. هر بار که این کار را انجام دهد یا برای انجام آن تلاش کند، نفتکشهایش را از دست خواهد داد.»
ایران اعلام کرد که در پاسخ، دو کشتی امریکایی و هشت نفتکش را هدف قرار داده است. سپاه پاسداران هشدار داد که در صورت ادامه حملات، دامنه پاسخ خود را بهشدت گسترش خواهد داد و اگر دشمن دو یا سه هدف را بزند، ایران ۲۰ هدف را خواهد زد.
سپاه همچنین گفت که بهزودی نقشه منطقه ممنوعه دریایی جدید و گستردهتری را منتشر خواهد کرد که تا چابهار، در ساحل شرقی ایران و نزدیک مرز پاکستان، امتداد خواهد یافت.
صدای چند انفجار در قشم، سیریک و میناب
خبرگزاریهای حکومتی ایران در نخستین دقایق بامداد پنجشنبه ۱۹ سنبله گزارش دادند که صدای چند انفجار در مناطق ساحلی قشم، سیریک و شهرستان میناب شنیده شده است.
استانداری هرمزگان اعلام کرد که صدای انفجارهای قشم از سمت دریا آمده است. هنوز اطلاعاتی درباره علت انفجارها، اهداف احتمالی و خسارات یا تلفات منتشر نشده است.
همزمان، کانال تلگرامی «وحید آنلاین» به نقل از مخاطبانش از وقوع انفجارهای شدید در قشم و بندرعباس خبر داد. شماری از آنان گفتند که شدت انفجارها باعث لرزش ساختمانها، درها، پنجرهها و شیشهها شده است.
این گزارشها ساعاتی پس از آن منتشر شد که خبرگزاری فارس شامگاه چهارشنبه ۱۸ سنبله از شنیدهشدن صدای انفجار در مناطق جنوبی جاسک خبر داد. به گزارش این خبرگزاری، صدای انفجار از سمت دریا آمده بود.
هرمزگان در روزهای اخیر یکی از کانونهای درگیری بوده است. در حملات ۱۰ و ۱۱ سنبله نیز نقاطی در بندرعباس، بندرلنگه، جاسک، سیریک و قشم هدف قرار گرفتند.
کشتهشدن یک دریانورد در نزدیکی دبی
شرکت پنینسولا، اجارهکننده نفتکش «هرکولس استار» گفت که یک دریانورد در حمله به این کشتی حامل فرآوردههای نفتی در نزدیکی دبی کشته و یکی دیگر مفقود شده است. منابع امنیت دریایی احتمال دادهاند که این نفتکش با پهپاد هدف قرار گرفته باشد.
سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا از آسیبدیدن یک کشتی در همان منطقه خبر داد. به گفته این نهاد، کشتی پس از اصابت یک پرتابه به یک سمت متمایل شده و احتمال دارد آب وارد آن شده باشد. رویترز نتوانسته است مشخص کند که آیا این گزارش نیز به «هرکولس استار» مربوط میشود یا به کشتی دیگری.
دو مقام بندری عراق نیز گفتند که نفتکش «نیو اندروس» پس از برخورد یک پهپاد در آبهای عراق آتش گرفته است. این نفتکش دو میلیون بشکه نفت کوره حمل میکرد. گزارشی از تلفات در میان ۲۲ خدمه آن منتشر نشده است.
سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا گفت که چند کشتی تجاری در شمال خلیج فارس و دریای عمان، در دو سوی تنگه هرمز، هدف حملاتی قرار گرفتهاند که آنها را از حرکت بازداشته است.
رسانههای حکومتی ایران نیز بیانیهای منتشر کردند که در آن نفتکشهای مستقر در بنادر کویت و بحرین تهدید شدهاند. یک منبع امنیتی همچنین از آسیبدیدن یک نفتکش حامل گاز طبیعی مایع در بندر خورفکان امارات خبر داد.
حمله موشکی ایران به پایگاه امریکا در اردن
سپاه پاسداران اعلام کرد که پایگاهی در نزدیکی الازرق در شرق اردن را که نیروهای امریکایی از آن استفاده میکنند، با موشکهای بالستیک هدف قرار داده است.
اردن گفت که سامانههای دفاع هوایی این کشور ۱۸ موشک از مجموع ۲۰ موشک شلیکشده را رهگیری کردند. دو موشک دیگر بدون ایجاد خسارت در مناطق غیرمسکونی فرود آمدند.
یک مقام امریکایی گفت که حمله ایران به اردن موثر نبوده و همه نیروهای امریکایی مستقر در این کشور در امنیتاند.
عبور نفت از تنگه هرمز بار دیگر کاهش یافت
واشنگتن در هفتههای اخیر از افزایش توانایی خود برای عبور دادن نفتکشها از تنگه هرمز سخن گفته بود. پیش از جنگ، حدود یکپنجم نفت جهان از این مسیر عبور میکرد، اما ازسرگیری درگیریها در ماه جاری، روند بازگشایی تدریجی این مسیر را مختل کرده است.
کلودیو گالیمبرتی، اقتصاددان ارشد شرکت مشورتی ریستاد انرژی، گفت که انتقال نفت از تنگه هرمز دوباره به حدود دو میلیون بشکه در روز کاهش یافته است. این رقم در هفته پیش از آغاز دوباره درگیریها در هشتم سنبله، به روزانه هشت تا نُه میلیون بشکه رسیده بود.
تشدید همزمان جنگ در یمن
درگیری میان عربستان سعودی و حوثیهای مورد حمایت ایران نیز در روزهای اخیر شدت گرفته و جبهه دیگری را گشوده است که میتواند عرضه انرژی از خاورمیانه را تهدید کند.
حوثیها روز سهشنبه چهار شهر عربستان سعودی را هدف قرار دادند. این حملات آتشسوزیهای بزرگی در تاسیسات نفتی به راه انداخت که از فضا نیز دیده میشد. مقامهای عربستان سعودی گفتند که ۷۳ نفر در این حملات زخمی شدند.
عربستان روز چهارشنبه در دو شهر هدف قرارگرفته هشدار امنیتی صادر کرد، اما بعداً گفت که خطر برطرف شده است.
