حکومت سویدن روز چهارشنبه اعلام کرد که یکی از کارکنان سفارت جمهوری اسلامی ایران در استکهلم را اخراج کرده و سفیر این کشور را نیز احضار کرده است. وزارت خارجه سویدن گفت این کارمند سفارت ایران بهدلیل «فعالیتهایی که با کنوانسیون وین درباره روابط دیپلوماتیک سازگار نیست» اخراج شده است.
گونار استرومر، وزیر دادگستری سویدن به خبرگزاری فرانسه گفت: «ایران طی مدت طولانی فعالیتهایی را انجام داده که امنیت سویدن را تهدید میکند. این اقدامات، هم افرادی را که با حکومت ایران مخالفاند و هم منافع یهودیان و اسرائیلیها در کشور ما هدف قرار داده است.»
جاناتان اسونسون، سخنگوی سرویس امنیتی سویدن گفت: «در مورد اینکه چه چیزی موجب اعلامیه امروز حکومت شده است، نمیتوانم وارد جزئیات شوم، زیرا این موضوع به فعالیتهای اطلاعاتی ما مربوط میشود.»
او افزود که جمهوری اسلامی همچنان به فعالیتهایی ادامه میدهد که تهدیدهای امنیتی علیه سویدن ایجاد میکند. به گفته او، این فعالیتها شامل تلاش برای استفاده از عوامل نیابتی، از جمله شبکههای جنایی برای انجام حملات یا اقدامات خشونتآمیز است.
در سالهای اخیر چندین حادثه با هدف قرار دادن منافع اسرائیل در سویدن رخ داده است. در ماه می ۲۰۲۵ در بیرون از سفارت اسرائیل در استکهلم تیراندازی شد. پس از این رویداد، سویدن تدابیر امنیتی در اطراف مراکز مرتبط با اسرائیل و نهادهای متعلق به جامعه یهودیان را افزایش داد.
ماریا مالمر استنرگارد، وزیر خارجه این کشور روز چهارشنبه گفت تصمیم اخراج این کارمند با هدف «حفاظت از شهروندان سویدن و دیگر منافع این کشور» اتخاذ شده است. جمهوری اسلامی تاکنون در این مورد اظهار نظر نکرده است.
وزارت بهداشت غزه اعلام کرد در پی فروریختن یک ساختمان مسکونی هفتطبقه در شهر غزه، دستکم ۱۹ فلسطینی کشته شدند. این ساختمان در حملات پیشین اسرائیل آسیب دیده بود و چندین خانواده آواره در آن پناه گرفته بودند.
نیروهای دفاع مدنی غزه پیشتر شمار قربانیان را ۱۶ نفر، از جمله پنج کودک، و شمار زخمیان را ۱۴ نفر اعلام کرده بودند. با ادامه بیرون کشیدن اجساد از زیر آوار، وزارت بهداشت غزه شمار جانباختگان را به ۱۹ نفر اعلام کرد. مقامها گفتهاند احتمال افزایش تلفات همچنان وجود دارد.
به گفته امدادگران، گمان میرود نزدیک به ۱۰۰ نفر دیگر زیر آوار گرفتار شده باشند. رئیس اداره دفاع مدنی شهر غزه، گفت دستکم ۱۰ خانواده در این ساختمان زندگی میکردند و امدادگران هنوز صداهایی را از زیر آوار میشنوند.
تصاویر بهدستآمده توسط رویترز نشان میدهد امدادگران در تلاشاند افراد گرفتار زیر دیوارهای فروریخته را نجات دهند. در تصویری دیگر، سخنگوی دفاع مدنی غزه، دختربچهای را که در پارچه خونآلود پیچیده شده، از محل حادثه بیرون میبرد.
شماری از نهادهای سازمان ملل و اداره امدادرسانی مصر نیز در عملیات نجات شرکت دارند. الساندرو مراکیچ، مسئول دفتر برنامه توسعه سازمان ملل در غزه، گفت کمبود تجهیزات و ماشینآلات سنگین، عملیات نجات را دشوار کرده و شماری از مردم با دستهای خالی آوارها را کنار میزنند.
او هشدار داد که حدود ۴۰۰ ساختمان دیگر در غزه با خطر فروریختن روبهرو هستند و بارندگیهای زمستانی میتواند این خطر را افزایش دهد.
دفاع مدنی غزه میگوید خانوادههای فلسطینی اکنون در حدود دو هزار ساختمان آسیبدیده زندگی میکنند.
مقامهای فلسطینی و سازمان ملل، محدودیتهای اسرائیل بر ورود ماشینآلات سنگین به غزه را عامل کمبود تجهیزات امدادی میدانند. اسرائیل میگوید این محدودیتها برای جلوگیری از دسترسی گروههای مسلح به تجهیزات اعمال شده است.
براساس برآورد سازمان ملل، جنگ غزه حدود ۶۱ میلیون تُن آوار بر جا گذاشته است و پاکسازی آن ممکن است هفت سال طول بکشد. کمبود سرپناه و خیمه نیز بسیاری از خانوادههای آواره را مجبور کرده است در ساختمانهای نیمهویران زندگی کنند.
آتشبس مورد حمایت امریکا که در میزان ۱۴۰۴ برقرار شد، درگیریهای گسترده را متوقف کرد، اما حملات اسرائیل بهطور کامل پایان نیافته است. مقامهای صحی غزه میگویند از زمان برقراری آتشبس تاکنون بیش از ۱۳۰۰ فلسطینی، عمدتاً غیرنظامی، کشته شدهاند. ارتش اسرائیل نیز از کشتهشدن چهار سرباز خود در این مدت خبر داده است.
سالها پیش عکسی از یک زن جوان با پوشش آزاد و عادی بر روی بامی در تهران در شبکههای اجتماعی منتشر و به سرعت فراگیر شد. عدهای میگفتند محال است اینجا پایتخت جمهوری اسلامی باشد و دیگران به برج میلاد اشاره میکردند که در زمینه عکس دیده میشد. عکس واقعی بود.
آن عکس را هدی رستمی، عکاس ایرانی گرفته بود.
دیدن عکسی از یک زن بدون حجاب اجباری در تهران، تا همین سالهای پسین، همینقدر غریب بود و گاهی به نام آزادیهای یواشکی سر از رسانههای بیرونی درمیآورد.
امروزه حجاب در ایران دیگر اجباری نیست؛ در قاموس جمهوری اسلامی هنوز اجباری است، اما برای مردم عادی نه.
اکنون در شهرهای بزرگ و کوچک ایران، دیدن زنان جوانی که رها از حجاب اجباری، نسیم آزادی در میان موهایشان جولان میدهد، دیگر صحنه ناآشنایی نیست. هرچند هنوز نهادهای رسمی برای «ارشاد» مردم بهسوی زندگی به شیوه موردپسند نظام وجود دارد و قانونی که «عفاف» و پاکدامنی را به حجاب گره میزند، هنوز نافذ است. هنوز هستند تندروهایی که در تریبونهای رسمی، از منبر مسجد و صفحه تلویزیون گرفته تا صحن مجلس شورای اسلامی، برای آزادیهایی که مردم با چنگ و دندان بهدست آوردهاند، خط و نشان میکشند.
پیشینه حجاب اجباری در ایران
زنان تحت حاکمیت جمهوری اسلامی، از دیرباز برای بهدست آوردن آزادی در پوشش تلاش میکردهاند و جمهوری اسلامی از همان اوایل شکلگیری، کوشید پوشش اجباری خود را به نام حجاب اسلامی به زنان تحمیل کند.
در ۱۵ حوت (اسفند) ۱۳۵۷، دو هفته پس از پیروزی انقلاب اسلامی، روحالله خمینی برای زنان ایرانی تکلیف تعیین کرد که «با حجاب بيرون بيايند نه اينکه خودشان را بزک کنند». بنیانگذار جمهوری اسلامی در آن سخنرانی که روز بعد خبرش در روزنامهها منتشر شد، گفت «کار در ادارات (برای زنان) ممنوع نيست اما بايد زنان با حجاب اسلامی باشند».
پس از نشر این خبر، هزاران زن به خیابانها برآمدند و در مخالفت با حجاب اجباری شعار دادند «نه روسری، نه توسری».
آن اعتراضها اختلاف نظر میان رهبران جمهوری اسلامی بر سر نوع پوشش زنان را برجسته کرد. مخالفت در کف جامعه و دو دستگی در داخل نظام، اجرای سیاستهای سختگیرانه درباره حجاب را کمی به تاخیرانداخت. خمینی تا دو سال بعد فرمانی درباره حجاب صادر نکرد، اما در شروع تابستان ۱۳۵۹، به رئيسجمهور وقت (ابوالحسن بنیصدر) دستور داد از ورود زنان بدون حجاب اسلامی به ادارات دولتی جلوگیری کند.
مجلس شورای اسلامی در سال ۱۳۶۳ قانون مجازات اسلامی را تصویب کرد. در آن قانون گفته شده بود که هر زنی بدون حجاب اسلامی در فضای عمومی دیده شد، باید ۷۲ ضربه شلاق بخورد. آن قانون هنوز در ایران نافذ است.
قانون و موضع جمهوری اسلامی درباره نوع پوشش زنان هیچگاه تعدیل نشد. آنچه در سالهای بعد باعث تغییر در چهره ظاهری زنان شد، مقاومت خود زنان و همراهی مردان بود.
عطش زنان ایرانی برای آزادی به حدی بوده است که جمهوری اسلامی هم در بزنگاههایی مانند انتخابات و راهپیماییهای حکومتی، کوشیده آن را مصادره به مطلوب کند تا نشان دهد که مردم از طیفهای گوناگون، به این نظام دلبستهاند.
«انقلاب» زن، زندگی، آزادی
مرگ حکومتی مهسا امینی، زن جوانی که با وجود داشتن روسری و مانتو به رنگ تیره، به بهانه بدحجابی دستگیر شد و دربازداشت «گشت ارشاد» درگذشت، نقطه عطف مبارزات زنان ایرانی علیه حجاب اجباری بود.
مهسا (ژینا) امینی، همانگونه که به زبان کُردی بر سنگ مزار اولیهاش نوشتند، نمُرد، بلکه نامش اسم رمز یک انقلاب شد. انقلاب «زن، زندگی، آزادی».
در این انقلاب مردان ایرانی شانه به شانه زنان به خیابانها برآمدند، به خونخواهی مهسا شعار دادند و برای آزادی خواهران و مادران و دختران خود از حجاب اجباری، در برابر گلولههای آتشین نظام سینه سپر کردند.
امای افغانستان
جمهوری اسلامی در مخالفت با زنان، با همتای شرقی خود، تحریک اسلامی طالبان، تفاوت چندانی ندارد. آنچه در ایران زمینه تحول و باز شدن شرایط را فراهم کرد، همراهی مردان و ریشهدار نبودن مواضع ضدزن جمهوری اسلامی در میان جامعه بود.
در نقطه مقابل، آنچه شرایط را برای زنان افغانستان دست و پاگیرتر کرده، همراهی نکردن مردان است.
ترکیب قوانین سختگیرانه طالبانی و سنتهای دستوپاگیر اجتماعی، در کنار بیتوجهی اکثریت مردان به رنج زنان، افغانستان را به مخوفترین زندان زنان در جهان تبدیل کرده است.
بازرس کل وزارت جنگ امریکا در نخستین گزارش عمومی خود درباره جنگ با ایران اعلام کرد که این درگیری باعث کمبود مهمات و اختلال در زنجیره تامین تسلیحات امریکا شده است. براساس این گزارش، جنگ با ایران تاکنون بیش از ۳۳ میلیارد دالر برای امریکا هزینه داشته است.
این گزارش به درخواست کانگرس امریکا تهیه شده و روز دوشنبه منتشر شده است. گزارش، دوره ۹ حوت ۱۴۰۴ تا ۹ سرطان ۱۴۰۵ را بررسی میکند و از نخستین ارزیابیهای علنی یک نهاد دولتی امریکا درباره هزینهها و پیامدهای جنگ با ایران برای ارتش، وزارت خارجه و دیگر نهادهای این کشور است.
براساس گزارش، جنگ با ایران تاکنون بیش از ۳۳ میلیارد دالر برای امریکا هزینه داشته است. بیش از ۲۲ میلیارد دالر آن مربوط به مهمات مصرفشده، ۳.۷ میلیارد دالر مربوط به تجهیزات از دسترفته و بیش از هفت میلیارد دالر نیز مربوط به هزینههای دیگر بوده است.
گزارش میگوید که پنتاگون برای جبران کمبودها، روند خرید و تولید تسلیحات را سریعتر کرده و ذخایر مواد اولیه، قطعات و برخی مهمات مهم را افزایش میدهد تا در صورت ادامه یا گسترش جنگ بتواند سریعتر نیازهای ارتش را تامین کند.
در چهار ماه نخست جنگ، دستکم ۳۰ پهپاد بزرگ امریکایی از بین رفته است. چهار جنگنده اف-۱۵ئی، یک اف-۳۵ای و یک هواپیمای تهاجمی ای-۱۰ نیز منهدم شده یا آسیب جدی دیدهاند. همچنین ۱۲ هواپیمای سوخترسان کیسی-۱۳۵ و ۹ هواپیمای دیگر از بین رفتهاند.
بازرس کل پنتاگون برای نخستینبار تایید کرده است که ایران در جریان جنگ، مرکز اصلی پشتیبانی و تدارکات نیروی دریایی امریکا در بحرین را با پهپاد و موشکهای بالستیک هدف قرار داده است.
براساس گزارش، پس از آغاز جنگ بیش از ۲۰ هزار نظامی و کارمند دیپلوماتیک امریکایی از محلهای استقرار خود منتقل شدهاند. نیروهای امریکایی نیز برای پشتیبانی از عملیات جنگی، نزدیک به پنج هزار پرواز از پایگاههای اروپایی انجام دادهاند.
حملات در جریان جنگ همچنین بیش از ۲۰۸ میلیون دالر به تاسیسات وزارت خارجه امریکا در عراق، کویت، عربستان سعودی و امارات متحده عربی خسارت وارد کرده است.
پیت هگست، وزیر جنگ امریکا، گزارشها درباره کاهش شدید ذخایر مهمات این کشور را رد کرده است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، نیز روز دوشنبه در شبکه اجتماعی «تروت سوشیال» گفت که امریکا بیش از هر زمان دیگری «سلاحهای پیشرفته و ممتاز» تولید میکند و این تسلیحات بهطور پیوسته به نیروهای امریکایی در خاورمیانه و دیگر مناطق فرستاده میشود.
ترامپ در آغاز جنگ گفته بود درگیری تنها چند هفته طول خواهد کشید. او اما در آخر هفته گفت ممکن است جنگ تا پس از انتخابات میاندورهای نوامبر ادامه یابد، هرچند احتمال پایان آن پیش از انتخابات را نیز مطرح کرد.
وبسایت خبری آکسیوس گزارش داد که فرماندهان ارشد نظامی امریکا، اسرائیل، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین، کویت، قطر، اردن و مصر هفته گذشته در نشستی «محرمانه» در آلمان درباره جنگ با ایران و افزایش تنشها در خاورمیانه گفتوگو کردند.
در این نشست، روسای ستاد ارتش امریکا، اسرائیل، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین، کویت، قطر، اردن و مصر حضور داشتند. این نخستین نشست از این نوع پس از آغاز جنگ امریکا و اسرائیل با ایران در بیش از شش ماه گذشته بود.
برگزاری این نشست فرصتی کمسابقه برای فرماندهان نظامی اسرائیل و کشورهای عرب حوزه خلیج فارس فراهم کرد تا با وجود نداشتن روابط دیپلوماتیک برخی از این کشورها با اسرائیل، درباره تحولات امنیتی منطقه با یکدیگر گفتوگو کنند.
به گزارش آکسیوس، برد کوپر، رئیس ستاد ارتش امریکا به فرماندهان حاضر اطمینان داد که امریکا با وجود حملات ایران به پایگاههایش، نیروهای خود را از منطقه خارج نخواهد کرد. او همچنین درباره برنامه امریکا برای افزایش رفتوآمد کشتیها در تنگه هرمز توضیح داد.
ایال زامیر، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، نیز در این نشست درباره عملیات ارتش این کشور در جبهههای مختلف به فرماندهان حاضر توضیح داد.
سنتکام برگزاری این نشست را تایید کرده است. این فرماندهی گفته است که فرماندهان ارشد نظامی هشت کشور در یک نشست برنامهریزیشده در آلمان شرکت کردند و درباره راههای تقویت همکاریهای امنیتی در خاورمیانه گفتوگو کردند.
آکسیوس میگوید که همکاری اسرائیل با کشورهای عربی منطقه پس از امضای توافقهای ابراهیم میان اسرائیل، امارات متحده عربی و بحرین در سنبله ۱۳۹۹ افزایش یافته است.
پس از آن، اسرائیل از حوزه مسئولیت فرماندهی اروپایی ارتش امریکا به حوزه مسئولیت سنتکام منتقل شد؛ اقدامی که زمینه همکاری نظامی اسرائیل با کشورهای عربی تحت پوشش سنتکام، بهویژه در زمینه دفاع هوایی و دفاع موشکی، را فراهم کرد.
در جریان جنگ با ایران نیز همکاری اسرائیل با امارات متحده عربی و امریکا در عملیات دفاعی و تهاجمی افزایش یافته است.
مقامهای اسرائیلی به آکسیوس گفتهاند که اسرائیل سامانه گنبد آهنین و نیروهای نظامی خود را در امارات مستقر کرده و در زمینه اطلاعات، نظارت و شناسایی نیز اطلاعات لحظهای در اختیار امارات قرار داده است.
همچنین تبادل اطلاعات استخباراتی میان اسرائیل و شماری از کشورهای عربی در جریان جنگ افزایش یافته است.
این نشست در حالی برگزار شد که حوثیها حملات خود علیه عربستان سعودی را تشدید کردهاند و در میدان نبرد پیشروی داشتهاند. به گفته آکسیوس، حوثیها همچنین کنترول موثر بر تنگه بابالمندب در دریای سرخ را به دست گرفتهاند.
بر اساس گزارش آکسیوس، اسرائیل و عربستان سعودی با کمک سنتکام در حال گفتوگو درباره چگونگی حمایت اسرائیل از عملیات عربستان علیه حوثیها هستند.
این حمایت میتواند شامل ارائه اطلاعات، نظارت و شناسایی هوایی، مشابه کمکهایی باشد که اسرائیل در جریان جنگ به امارات ارائه کرده است.
نیروی فضایی ایالات متحده برای نخستین بار به طور علنی تأیید کرد که سلاحهایی را در مدار زمین مستقر کرده است. مقامهای امریکایی میگویند که این تسلیحات برای دفاع از نیروها و داراییهای امریکا در برابر تهدیدهای احتمالی در فضا به کار گرفته خواهند شد.
ایالات متحده روز دوشنبه برای نخستین بار به صورت رسمی اعلام کرد که سلاحهایی را در فضا مستقر کرده است؛ اقدامی که میتواند رقابت نظامی میان قدرتهای بزرگ در حوزه فضا را وارد مرحله تازهای کند.
تروی مینک، وزیر نیروی هوایی امریکا، در نشست سالانه کنفرانس هوا، فضا و سایبر گفت که امریکا اکنون «سلاحهای کنترول فضایی مستقر در مدار» در اختیار دارد که قادر به دفاع از نیروهای مشترک این کشور در برابر اقدامات خصمانه دشمنان هستند.
او بدون ارائه جزئیات درباره ماهیت این تسلیحات، زمان استقرار یا تواناییهای عملیاتی آنها گفت: «امروز همچنان اطمینان حاصل میکنیم که برای مقابله با تهدیدهای در حال تحول، در هر کجا که وجود داشته باشند، آماده هستیم.»
این نخستین بار است که واشنگتن به طور علنی وجود چنین قابلیتهایی را در مدار زمین تأیید میکند.
مقامهای امریکایی تاکنون توضیحی درباره نوع این سلاحها ارائه نکردهاند. با این حال، سخنگوی نیروی فضایی امریکا گفته است که مأموریت «کنترول فضا» شامل استفاده از ابزارهای جنبشی و غیرجنبشی برای مختلسازی، تضعیف یا در صورت لزوم نابودی قابلیتهای فضایی دشمنان است.
این اعلام در حالی صورت میگیرد که مقامهای ارشد نظامی امریکا در سالهای اخیر بارها درباره برنامههای چین و روسیه برای توسعه تواناییهای ضدماهوارهای هشدار دادهاند. واشنگتن معتقد است هر دو کشور در حال توسعه فناوریهایی هستند که میتوانند ماهوارههای امریکایی را در یک درگیری احتمالی هدف قرار دهند.
در واکنش به این اقدام، چین از ایالات متحده خواست «آمادهسازی برای جنگ در فضای بیرونی» را متوقف کند و از گسترش تواناییهای نظامی خود در فضا بپرهیزد.
گوئو جیاکون، سخنگوی وزارت خارجه چین، هشدار داد که استقرار سلاح در مدار زمین میتواند به تشدید رقابت و مسابقه تسلیحاتی در فضا منجر شود و از واشنگتن خواست بهجای نظامیسازی فضا، برای حفظ امنیت و ثبات این حوزه تلاش کند.
نیروی فضایی امریکا در سال ۲۰۱۹ به دستور دونالد ترامپ ایجاد شد و نخستین شاخه جدید نیروهای مسلح امریکا در بیش از هفت دهه گذشته به شمار میرود. دولت ترامپ همچنین از قابلیتهای فضایی به عنوان بخشی از طرح دفاع موشکی موسوم به «گنبد طلایی» یاد کرده است.
بر اساس پیمان فضای بیرونی ۱۹۶۷، استقرار سلاحهای کشتارجمعی در مدار زمین ممنوع است، اما این معاهده استفاده از بسیاری از فناوریهای نظامی دیگر در فضا را منع نمیکند. به همین دلیل، امریکا، روسیه و چین طی سالهای اخیر به توسعه قابلیتهای نظامی و ضدماهوارهای خود ادامه دادهاند.