صالح: ارتش پاکستان از حمایت داخلی برای حمله به افغانستان برخوردار است

امرالله صالح، معاون پیشین ریاستجمهوری افغانستان با بازنشر یادداشتی در اکس، پنج محور رویکرد پاکستان در قبال افغانستان و طالبان را تشریح کرد.

امرالله صالح، معاون پیشین ریاستجمهوری افغانستان با بازنشر یادداشتی در اکس، پنج محور رویکرد پاکستان در قبال افغانستان و طالبان را تشریح کرد.
آقای صالح میگوید برخلاف گذشته، ارتش پاکستان برای انجام حملات هوایی در خاک افغانستان از حمایت گسترده و انسجام داخلی در میان طیفهای سیاسی این کشور برخوردار است.
امرالله صالح با بازنشر یادداشت چندی قبل جریان روند سبز تاکید کرد که اسلامآباد راهبرد جدیدی را در قبال افغانستان و طالبان دنبال میکند که بر پایه پنج ابتکار موازی و هماهنگ استوار است.
بر اساس این ارزیابی، پاکستان برای نخستین بار روابط تجاری و اقتصادی خود را بهطور آشکار به شرایط امنیتی و سیاسی پیوند زده و با نگه داشتن گذرگاههای کلیدی مرزی بسته، طالبان را به مسیرهای شمالی از جمله بزرگراه سالنگ و همچنین ایران وابسته ساخته است که این وضعیت آسیبپذیری این گروه را بهشدت افزایش میدهد.
در بخش دیگری از این تحلیل آمده است که پاکستان عملا بر حریم هوایی افغانستان تسلط یافته و به دلخواه خود دست به حملات هوایی میزند، در حالی که طالبان فاقد پدافند هوایی مؤثر و مشروعیت جهانی برای واکنش یا کسب همدردی بینالمللی است. همچنین، ارتش پاکستان توانسته در داخل این کشور برای اقدامات خود در افغانستان به یک اجماع و انسجام سیاسی گسترده دست یابد.
این تحلیل خاطرنشان میکند که اسلامآباد در کنار پیشبرد کارزار خود، به دنبال جلب حمایت بینالمللی است و با نیروهای مخالف طالبان نیز درباره ترتیبات سیاسی و حکومت پساطالبان رایزنی میکند. در پایان یادآوری شده است که افغانستان تحت حاکمیت طالبان به قلمرویی فاقد یک دولت کارآمد تبدیل شده و غرور، خودبزرگبینی و کوتاهبینی سیاسی طالبان در سالهای گذشته، فرصت دستیابی به یک راهحل واقعی افغانمحور را از بین برده است.
ارتش پاکستان بامداد پنجشنبه در قالب عملیاتی تحت عنوان «غضب للحق»، مواضعی را در چندین ولایت افغانستان هدف حملات دقیق هوایی و پهپادی قرار داده است.
عطاءالله تارر، وزیر اطلاعات پاکستان، با انتشار بیانیهای رسمی اعلام کرد که نیروهای مسلح این کشور در پاسخ به «ورود غیرقانونی پهپادها از خاک افغانستان به پاکستان در ۲۳ سپتامبر»، ۱۰ موقعیت را در داخل افغانستان هدف قرار دادهاند.
وی این اقدام پهپادی را «نقض آشکار حاکمیت ملی و تمامیت ارضی پاکستان» خواند و افزود که پدافند هوایی پاکستان تمامی پهپادهای متجاوز را پیش از رسیدن به اهدافشان سرنگون کرده است.
به گفته وزیر اطلاعات پاکستان، ارتش این کشور در راستای حق دفاع مشروع، ۱۰ نقطهای را که برای پرتاب و نگهداری این پهپادها استفاده میشد، به صورت «دقیق، سنجیده و متناسب» هدف قرار داده است.
تارر تاکید کرد که اسلامآباد حملات از خاک افغانستان را چه از سوی گروههای تروریستی و چه از سوی طالبان، تحمل نخواهد کرد، اما در عین حال خواهان تصاعد تنش نیست.
سرنگونی هشت پهپاد طالبان در خاک پاکستان
پیش از این بیانیه رسمی، منابع امنیتی پاکستان و رسانههای این کشور از جمله روزنامه «دان» گزارش دادند که نیروهای مسلح پاکستان بامداد چهارشنبه هشت پهپاد پرتابشده از سوی طالبان افغان را در نزدیکی مرز تورخم و شهر کوهات سرنگون کردند.
به گفته این منابع، چهار پهپاد در مناطق نزدیک تورخم و چهار پهپاد دیگر (از جمله دو پهپاد در فاصله هفت کیلومتری شهر کوهات) توسط سامانههای پدافند هوایی پاکستان منهدم شدند.
منابع امنیتی پاکستان مدعی شدند که این پهپادها در مناطق غیرنظامی سرنگون شدهاند و این اقدام طالبان را نشاندهنده «حمایت مستقیم آنان از گروههای شبهنظامی» دانستند.
گزارشها از ولایتهای هدف قرار گرفته در افغانستان
در همین حال، منابع به افغانستان انترنشنال تایید کردند که در حملات متقابل پاکستان، علاوه بر قندهار، ولایتهای پکتیا و خوست نیز هدف قرار گرفتهاند.
به گفته منابع، در ولایت پکتیا یک پایگاه نظامی طالبان در شهر گردیز، مرکز این ولایت هدف حمله قرار گرفته است.
همزمان گزارشهایی از وقوع حملات هوایی در مناطق «صحرا باغ» و «کمپ» در مرکز ولایت خوست نیز منتشر شده است.
ساکنان محلی در شهر قندهار نیز از شنیده شدن صدای چند انفجار پیاپی در بامداد امروز خبر دادهاند.
موضع طالبان
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان در گفتوگو با رسانههای داخلی، اصل وقوع حمله به قندهار را تایید کرده و گفت که این حمله بر یک منطقه بیابانی در مربوطات ناحیه نهم شهر قندهار صورت گرفته و هیچ تلفات جانی در پی نداشته است.
با این حال، طالبان تا کنون درباره حملات گزارششده در پکتیا و خوست سکوت اختیار کرده و جزئیاتی ارائه ندادهاند.
پیشزمینه و تشدید تنشها
این دور تازه از درگیریها پس از آن رخ میدهد که سه روز پیش نیز ارتش پاکستان ولایتهای کنر و پکتیکا را هدف حملات هوایی قرار داد که منجر به کشته شدن سه غیرنظامی و زخمی شدن چهار تن دیگر شد.
در پی آن حمله، سخنگوی طالبان آن را «جنایت و تجاوز» خوانده و از «پاسخ مناسب» خبر داده بود.
طالبان پیش از این نیز در ماه سرطان امسال چهار پهپاد به سمت بلوچستان پرتاب کرده بودند که به گفته پاکستان سرنگون شدند.
با وجود درخواستهای بینالمللی و منطقهای برای خویشتنداری، تنشهای مرزی و حملات هوایی میان دو طرف همچنان رو به افزایش است.
امریکا همزمان با ورود شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به واشنگتن از توافق برای تمدید آتشبس تجاری دو کشور تا ۱۰ جنوری خبر داد. تجارت، فناوری، تایوان و جنگ با ایران از محورهای اصلی سفر سهروزه شی و دیدار او با دونالد ترامپ است.
به گزارش رویترز، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری امریکا، چهارشنبه اول میزان در گفتوگو با فاکسنیوز اعلام کرد آتشبس تجاری که قرار بود ۱۰ نوامبر پایان یابد، دو ماه تمدید میشود. سفارت چین در واشنگتن بلافاصله درباره این خبر اظهارنظر نکرد.
ترامپ برای استقبال از شی به پایگاه مشترک اندروز در مریلند رفت. این نخستین سفر رئیسجمهور چین به امریکا در نزدیک به سه سال گذشته است و به گزارش شبکه سیاسپن، نخستین بار در ۱۱ سال گذشته بود که یک رئیسجمهور امریکا در این پایگاه از یک رهبر خارجی استقبال میکرد.
تمدید آتشبس تجاری میتواند به کاهش نگرانی بازارهای جهانی کمک کند؛ بازارهایی که جنگ تعرفهای سال ۲۰۲۵ و افزایش تعرفههای متقابل دو اقتصاد بزرگ جهان به نرخهای سهرقمی، آنها را متلاطم کرده بود. با این حال، انتظارها برای دستیابی به توافقی گسترده در این سفر پایین است.
اختلاف بر سر کنترول صادرات مواد معدنی خاکی کمیاب و تراشههای رایانهای، روابط بیجینگ با تهران و حمایت واشنگتن از تایوان همچنان پابرجاست. افراد آگاه از برنامه دیدار به رویترز گفتهاند شی احتمالا ادعای حاکمیت چین بر تایوان را با قاطعیت مطرح خواهد کرد و ترامپ نیز، با وجود مخالفت بیجینگ، کنترولهای سختگیرانه امریکا بر صادرات را حفظ خواهد کرد.
جنگ با حکومت ایران از دیگر موضوعات اصلی این دیدار است، اما هنوز روشن نیست چین به ترامپ برای شکستن بنبست این درگیری کمک خواهد کرد یا نه. به گزارش رویترز، نزدیک به هفت ماه جنگ، قیمت انرژی را در امریکا بهشدت افزایش داده و همزمان با رشد نارضایتی عمومی، محبوبیت ترامپ کاهش یافته است. حزب جمهوریخواه نیز در آستانه انتخابات کنگره در نوامبر با شرایط دشواری روبهروست.
در مقابل، شی در شرایطی به واشنگتن سفر کرده که تجارت خارجی چین رشد چشمگیری داشته است، هرچند اقتصاد این کشور همچنان با ضعف هزینهکرد خانوارها و رکود بازار مسکن مواجه است.
گفتوگوهای رسمی دو رهبر برای پنجشنبه برنامهریزی شده است.
به گفته منابع آگاه، مذاکرات ممکن است به توافقهایی درباره کاهش تعرفهها در برخی بخشها، همکاری در مبارزه با قاچاق مواد مخدر و گسترش گفتوگوهای نظامی منجر شود. انتظار میرود ترامپ خواستار آزادی شماری از آمریکاییها و دیگر افراد بازداشتشده در چین نیز شود.
هوش مصنوعی، که دو کشور در آن رقابت شدیدی دارند، میتواند موضوع توافق برای ادامه گفتوگوها باشد. قرار است تیم کوک، مدیرعامل اپل، جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، و سم آلتمن، مدیرعامل اوپنایآی، در ضیافت شام رسمی پنجشنبه حضور یابند.
به گزارش رویترز، انتظار نمیرود دو رهبر در پایان دیدار نشست خبری یا بیانیه مشترکی داشته باشند. احتمالا هر طرف با انتشار اطلاعیهای جداگانه، بر دستاوردها و پیامهای مورد نظر خود برای مخاطبان داخلی تاکید خواهد کرد.
پس از انتشار پیام ویدیویی حمزه بن لادن، پسر اسامه بن لادن، رهبری شبکه القاعده و طالبان با یک آزمون تازه روبهرو شدهاند. نتیجه این آزمون ممکن است اعلام ناگهانی رهبر جدید القاعده باشد.
در میان طالبان، برخی افراد ایران را در انتشار ویدیوی حمزه بن لادن دخیل میدانند و گفته میشود که از این اقدام تهران «ناراضی» هستند. آنان بر این باورند که تهران میخواهد اداره طالبان را در برابر یک دوراهی قرار دهد.
طالبان از مدتها تلاش کرده است در مناقشات جاری میان کشورهای خلیج فارس و ایران موضع بیطرفانهای داشته باشند، اما تهران در شرایط پرتنش کنونی ممکن است برای مدت طولانی درهای خود را بدون دریافت «امتیاز» به روی طالبان باز نگه ندارد.
طالبان نگران است که اگر سیف العدل بهصورت رسمی بهعنوان رهبر القاعده اعلام شود، با توجه به گزارشهای پیشین درباره حضور او در افغانستان، این گروه با فشارهای منطقهای و بینالمللی تازهای روبهرو خواهد شد.
در گزارشهای اخیر گروه نظارت بر تحریمهای سازمان ملل متحد، سیف العدل بهعنوان «رهبر عملی یا بالفعل» القاعده معرفی شده است، اما این شبکه تاکنون رهبری او را بهصورت رسمی اعلام نکرده است.
ایمن الظواهری، رهبر پیشین و رسمی القاعده، در محله وزیر اکبرخان کابل و با شلیک راکت پهپادهای امریکایی کشته شد.
در ارزیابیهای سازمان ملل، حضور احتمالی سیف العدل در ایران یکی از عوامل این تاخیر دانسته شده، اما همزمان گزارشهایی نیز منتشر شده که میگویند او «میان افغانستان و ایران رفتوآمد دارد».
وزارت خارجه ایالات متحده و اداره تحقیقات فدرال امریکا، نیز سیف العدل را از رهبران ارشد القاعده میدانند و میگویند او با ایران ارتباط دارد. در اطلاعات افبیآی، تصویری از او که مربوط به سال ۲۰۱۲ است و در تهران گرفته شده، معرفی گردیده، اما برخی منابع پیشتر رفتوآمد او به وزیرستان شمالی را نیز تایید کرده بودند.
اعلام رسمی رهبر القاعده میتواند این پرسش را دوباره مطرح کند که او کجاست و جغرافیای فعالیتش کدام است. همین مسئله میتواند برای طالبان به یک دردسر تازه تبدیل شود.
ایران، القاعده و طالبان
میان ایران و القاعده اختلافات عمیق مذهبی و ایدیولوژیک وجود دارد، اما در مراحل مختلف منازعات منطقهای، شواهدی از روابط تاکتیکی و مصلحتی میان دو طرف نیز وجود داشته است.
ایران پس از سال ۲۰۰۳ شماری از رهبران ارشد القاعده را در قلمرو خود نگه داشته و در برخی مقاطع سیاست تعامل با آنان و اعمال محدودیت علیه آنان را همزمان دنبال کرده است.
سیف العدل پس از حمله امریکا به افغانستان به ایران رفت و پس از آن شماری دیگر از اعضای القاعده نیز تحت بازداشت و نظارت نهادهای اطلاعاتی ایران قرار گرفتند. سپاه پاسداران در اواخر ماه مارچ سال ۲۰۱۰ سیف العدل و شماری دیگر از رهبران القاعده را در مرز ولایت زابل، در بدل آزادی حشمت عطارزاده نیاکی، دیپلمات ایرانی، آزاد کرد.
نیاکی قنسول ایران در پشاور، مرکز خیبرپختونخوا، بود که در ۱۳ نوامبر سال ۲۰۰۸ از سوی طالبان پاکستانی ربوده شد و به مدت ۱۶ ماه تحت نظارت مشترک این گروه و القاعده در مناطق مختلف وزیرستان نگهداری میشد.
ایران بهصورت رسمی گزارشها درباره حضور رهبران القاعده در خاک خود را رد میکند. تهران در سال ۲۰۲۵ در یک نامه رسمی به سازمان ملل متحد، ادعاها مبنی بر حضور سیف العدل و دیگر اعضای القاعده در ایران را رد کرد.
روابط طالبان و ایران نیز در سه دهه گذشته از مراحل مختلفی عبور کرده است.
در دهه ۱۹۹۰، روابط طالبان و ایران به مرحله حساسی رسید و پس از کشته شدن دیپلماتهای ایرانی در مزارشریف در سال ۱۹۹۸، دو طرف تا آستانه جنگ پیش رفتند، اما پس از حمله امریکا به افغانستان، روابط میان دو طرف بهبود یافته به همکاری منتهی شد.
درباره شماری از مقامهای ارشد طالبان در حلقه نزدیک به هبتالله گفته میشود که روابط نزدیکی با نهادهای قدرتمند ایران دارند. از دید برخی طالبان، این روابط بخشی از سیاست مصلحتگرایانه است. به نظر میرسد اهمیت این سیاست مصلحتگرایانه پس از تشدید تنش در روابط طالبان با پاکستان بیشتر شده است.
ایران مرزهای خود را برای تجارت و همکاریهای اقتصادی با طالبان باز نگه داشته و بخشی از بازار افغانستان در دوره اخیر بیش از گذشته به واردات ایرانی وابسته شده است. پس از بسته شدن مسیرهای تجاری با پاکستان، وابستگی طالبان به تهران بیش از پیش افزایش یافته است.
اما همانگونه که رویارویی ایران و امریکا میتواند نقطه ضعف تهران باشد، تنش فزاینده میان طالبان و اسلامآباد نیز میتواند اهرمی در اختیار تهران قرار دهد. اکنون اگر تهران همزمان با تغییر وضعیت منطقهای از طالبان امتیازهایی بخواهد، اداره طالبان احتمالاً گزینههای محدودی برای رد این خواستهها داشته باشد.
آیا تهران به دنبال میدان دیگری برای فشار است؟
توافق دفاعی عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در ۱۶ اسد ۱۴۰۵، تهران را با یک واقعیت تازه در منطقه روبهرو کرده است.
با وجود آنکه این کشورها توافق خود را علیه هیچ کشور مشخصی ندانستهاند، اما این توافق همزمان با تشدید تنشها در منطقه، حملات پیدرپی ایران به کشورهای خلیج فارس و حملات حوثیهای مورد حمایت ایران علیه عربستان سعودی صورت گرفته است.
بلوچستان پاکستان، سیستان و بلوچستان ایران و مناطق جنوبغربی افغانستان در یک جغرافیای مرزی مشترک قرار دارند. گروههای مسلح، قاچاق، مهاجرت و تروریسم، از نگرانیهای امنیتی مشترک سه کشور در این منطقه هستند.
نزدیکی امنیتی و دفاعی پاکستان با عربستان سعودی و ترکیه ممکن است ایران را به بازنگری در سیاستهای امنیتی خود در مرزهای شرقی و بلوچستان وادارد. تهران شاید برای فشار آوردن بر پاکستان به راههای غیرمستقیم روی بیاورد. نویسنده با اشاره به تجربه سوریه و یمن، احتمال میدهد که ایران از گروههای مسلح شیعه و سنی، از جمله القاعده و تحریک طالبان پاکستان، برای این کار استفاده کند.
افزایش مشکلات امنیتی در بلوچستان و مناطق قبایلی خیبرپختونخوا میتواند بر اولویتهای امنیتی خارجی اسلامآباد و چگونگی اجرای توافق دفاعی سهجانبه تاثیر بگذارد.
گفته میشود که پاکستان در ماههای اخیر شماری از نیروهای پیشین افغان را از ایران جذب کرده و در بلوچستان و چترال مستقر کرده است. در کنار فشار بر طالبان و اهداف دیگر، یکی از اهداف این اقدام جلوگیری از پیوستن آنان به گروههایی مانند فاطمیون و زینبیون، زیر چتر حمایتی سپاه پاسداران، دانسته میشود.
به گفته دو منبع آگاه، تلاش برای اعلام رهبر جدید القاعده میتواند بخشی از نفوذ و راهکار احتمالی ایران باشد.
همزمان، آنان میکوشند با نفوذ بر رهبری طالبان، زمینه بازگشت تحریک طالبان پاکستان را به وزیرستان و دیگر مناطق قبایلی فراهم کنند. از نگاه آنان، تا زمانی که اعضای تیتیپی به این مناطق بازنگردند، القاعده و متحدان محلیاش بهسختی میتوانند پایگاهی برای فعالیتهای جنگی در آنجا ایجاد کنند.
در مقابل، برخی افراد نزدیک به هبتالله ممکن است محدود کردن تیتیپی را راهی برای بهبود روابط با پاکستان و تضعیف رقبای خود در درون طالبان بدانند.
برای القاعده، این وضعیت میتواند دو منفعت احتمالی داشته باشد. نخست اینکه در افغانستان خود را از محدودیتهای طالبان رها کند و از سوی دیگر، از گسترش جنگ در پاکستان برای فعالسازی شاخههای خود و تقویت متحدان محلی استفاده کند.
منابع آگاه شام چهارشنبه به افغانستان اینترنشنال گفتند که محمدعلی اخلاقی، رئیس کمیسیون عالی شیعیان افغانستان، پس از چند روز بازداشت به دستور عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه طالبان، آزاد شده است.
بنا به اطلاعات رسیده، آقای اخلاقی در پی تخلیه خانهاش در شهرک سبز و سپردن آن به اداره طالبان آزاد شده است.
یک منبع معتبر تایید کرد که اخلاقی خانهاش را تخلیه کرده است.
نیروهای قطعات خاص وزارت عدلیه طالبان در ۲۲ سنبله، اخلاقی را همراه با چهار عضو دیگر کمیسیون عالی شیعیان- سید نادرشاه بحر، محمدامیر باذل، سیدمحسن حسینی و سیدعبدالله هاشمی- بازداشت کرده بودند.
منابع پیشتر گفته بودند که این افراد در زندان وزیر عدلیه طالبان نگهداری میشدند.
منابع آگاه در ۳۰ سنبله به افغانستان اینترنشنال گفتند که وزیر عدلیه طالبان برای آزادی اعضای بازداشت شده کمیسیون عالی شیعیان، خواستار تخلیه خانههای شماری از بزرگان شیعه در شهرک امید سبز شده است.
بربنیاد اطلاعات منابع، شماری از بزرگان هزاره و اعضای کمیسیون عالی شیعیان، اخیرا برای آزادی پنج عضو زندانی این کمیسیون به وزارت عدلیه طالبان مراجعه کردند. عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه طالبان گفته است که اعضای کمیسیون را در صورتی آزاد میکند که برخی از بزرگان شیعه خانههای خود در شهرک امید سبز را تخلیه کنند.
بازداشت آنان در میانه اختلاف وزارت عدلیه طالبان با شماری از نهادها و چهرههای شیعه صورت گرفت. کمیسیون عالی شیعیان به دستور هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، ایجاد شده بود و زیر نظر استخبارات طالبان فعالیت میکرد. دفتر این کمیسیون در خانه سرور دانش، معاون پیشین ریاستجمهوری افغانستان، در کارته چهار کابل قرار دارد.
منابع پیشتر به افغانستان اینترنشنال گفته بودند که عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه طالبان، خواستار لغو این کمیسیون شده بود، اما استخبارات طالبان با آن مخالفت کرد. به گفته منابع، وزیر عدلیه کارت عضویت ۸۵ عضو کمیسیون را نیز ضبط کرده است.
همزمان، وزارت عدلیه طالبان علیه شماری از مراکز مذهبی، آموزشی و فرهنگی شیعیان و هزارهها اقدام کرده است. در ۱۴ سنبله، نیروهای وابسته به این وزارت حوزه علمیه خاتمالنبیین در کابل را محاصره کردند و از مسئولان و طلبهها خواستند که آن را تخلیه کنند. منابع گفتهاند که این اقدام به دستور عبدالحکیم شرعی انجام شد.
پیش از آن، طالبان مدیریت دانشگاه خاتمالنبیین را در دست گرفت و برای آن یک رئیس و چهار معاون تعیین کرد. چند روز بعد، وزارت تحصیلات عالی طالبان لغو جواز فعالیت شعبههای کابل و غزنی دانشگاه را تایید کرد.
وزارت عدلیه طالبان همچنین مدعی است که زمین حوزه علمیه خاتمالنبیین و برخی نهادهای وابسته به آن دولتی و غصبی است. مسئولان این مجموعه این ادعا را رد میکنند و میگویند که زمین حوزه بر اساس اسناد شرعی واگذار شده و دانشگاه در زمین استیجاری فعالیت میکند.
خانه اخلاقی در شهرک امید سبز نیز مشمول دستور تخلیه وزارت عدلیه طالبان بود. یک محکمه اختصاصی طالبان در اوایل ثور امسال بیش از ۱۵۰۰ جریب زمین این شهرک را دولتی اعلام کرد و وزارت عدلیه پس از آن برای تخلیه خانهها مهلت تعیین کرد.
مدیران چند شرکت بزرگ هوش مصنوعی روز چهارشنبه در شورای امنیت سازمان ملل هشدار دادند که با قدرتمندتر شدن این فناوری، خطرهای آن نیز افزایش مییابد.
آنان از دولتها خواستند که برای مهار این خطرها با یکدیگر همکاری کنند، اما نماینده امریکا با ایجاد یک نظام جهانی برای وضع مقررات هوش مصنوعی مخالفت کرد.
این نشست به ابتکار فرانسه و همزمان با گردهمایی رهبران جهان در مجمع عمومی سازمان ملل برگزار شد. در حالی که برخی کارشناسان هشدار میدهند سامانههای هوش مصنوعی ممکن است در آینده بتوانند خود را بهبود دهند و از کنترول انسان خارج شوند، دولتها هنوز بر سر شیوه نظارت بر این فناوری توافق ندارند.
داریو آمودی، مدیرعامل شرکت آنتروپیک، به شورای امنیت گفت که اگر هوش مصنوعی بهدرستی مدیریت نشود، «میتواند برای کل بشریت خطر ایجاد کند». او افزود: «هیچ رهبر، شرکت یا کشوری نمیتواند بهتنهایی از عهده مدیریت آن برآید.»
سم آلتمن، مدیرعامل اوپنایآی، نیز خواستار همکاری بینالمللی شد. او گفت: «اگر قرار است هوش مصنوعی در خدمت همگان باشد، مهمترین تصمیمها درباره آن نمیتواند تنها در آزمایشگاههای سانفرانسیسکو گرفته شود.» به گفته او، دولتهایی که در برابر مردم پاسخگو هستند باید در تصمیمگیری درباره آینده این فناوری نقش داشته باشند.
کلمان دلانگ، از بنیانگذاران شرکت هگینگفیس، نمونهای از خطرهای امنیتی هوش مصنوعی را مطرح کرد. او گفت که عاملهای هوش مصنوعی اوپنایآی پس از خروج از محیط آزمایش خود، به زیرساختهای هگینگفیس نفوذ کردند.
دلانگ افزود: «با هوش مصنوعی به ما حمله شد، اما مهمتر اینکه با هوش مصنوعی از خود دفاع کردیم.» به گفته او، هگینگفیس برای دفاع در برابر این نفوذ از یک مدل هوش مصنوعی چینی استفاده کرد، زیرا محدودیتهای آن از ابزارهای مشابه امریکایی کمتر بود.
آنتونی آلبانیزی، نخستوزیر استرالیا، نیز در نیویارک به خبرنگاران گفت که یک عامل هوش مصنوعی ساخته اوپنایآی در ماه جون به یک وبسایت حکومت استرالیا نفوذ کرده و به پروندههای عمومی و غیرعمومی دسترسی یافته است.
یوشوا بنجیو، پژوهشگر کانادایی و یکی از چهرههای پیشگام هوش مصنوعی، به شورای امنیت گفت که خطرهای این فناوری «واقعی و قریبالوقوع» است. بنجیو که ریاست مشترک هیئت مستقل علمی سازمان ملل درباره هوش مصنوعی را بر عهده دارد، هشدار داد که هیچ کشوری بهتنهایی نمیتواند با این خطرها مقابله کند.
با این حال، مایکل کراتسیوس، مشاور کاخ سفید در امور علم و فناوری، با ایجاد مقررات جهانی مخالفت کرد. او خطاب به شورای امنیت گفت: «نمیتوانید بر فناوریای که آن را نمیفهمید حکومت کنید.» به گفته او، نهادهای بینالمللی باید بر تبادل تجربه و تقویت توانایی کشورها تمرکز کنند، نه بر ایجاد یک نظام جهانی برای تنظیم مقررات.
فو کونگ، سفیر چین در سازمان ملل، خواستار بهبود پیوسته مقررات، آمادگی برای واکنش به وضعیتهای اضطراری و همکاری میان کشورها شد. او گفت که جامعه جهانی باید به توسعه و امنیت هوش مصنوعی به یک اندازه توجه کند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، نیز روز سهشنبه در مجمع عمومی سازمان ملل گفته بود که با هر تلاشی برای ایجاد یک طرح جهانی بهمنظور کنترول هوش مصنوعی مخالف است. این در حالی است که آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، مدتهاست خواستار همکاری جهانی برای نظارت بر این فناوری شده است.
شورای امنیت نخستینبار در سال ۲۰۲۳ درباره خطرهای هوش مصنوعی نشست برگزار کرد. در آن نشست، چین هشدار داد که این فناوری نباید از کنترول خارج شود و امریکا درباره استفاده از آن برای سانسور و سرکوب مردم ابراز نگرانی کرد.