بانک توسعه آسیایی بر تعهد خود برای حمایت از مردم افغانستان تاکید کرد
ماساتو کاندا، رئیس بانک توسعه آسیایی از گسترش حمایتهای این نهاد برای حفظ خدمات ضروری، تقویت تابآوری جوامع و توسعه فرصتهای معیشتی در افغانستان خبر داد.
او گفت نیازها و شرایط مردم افغانستان شکننده است و کمکها با نظارت دقیق، پاسخگویی و ارائه خدمات به زنان ادامه خواهد یافت.
ماساتو کاندا روز جمعه، سوم میزان در یادداشتی در شبکه اجتماعی اکس نوشت که با توجه به شرایط شکننده افغانستان، نیازهای مردم این کشور افزایش یافته است.
او به جزئیات، مبالغ و حوزههای مشخص کمکهای جدید بانک توسعه آسیایی برای افغانستان اشارهای نکرده است.
با کاهش کمکهای بینالمللی به افغانستان، فشار بر شهروندان افزایش یافته است. طبق گزارش نهادها، افغانستان با یک بحران بشردوستانه بیسابقه مواجه است.
براساس تازهترین گزارش بانک جهانی چالشهای ناشی از رکود اقتصادی و قدرت خرید پایین، زندگی مردم را بیش از پیش دشوار ساخته است.
پیشتر سازمان ملل نیز گزارش داد که ۲۱.۹ میلیون نفر در افغانستان به کمک نیاز دارند و ۷۰ درصد بودجه مورد نیاز تأمین نشده است.
منابع امنیتی پاکستان به افغانستان اینترنشنال گفتهاند که طالبان پاکستان (تیتیپی) در ولایتهای کنر، ننگرهار، خوست و پکتیکا مراکز آموزش نظامی ایجاد کرده است. به گفته این منابع، شماری از نیروهای طالبان افغان نیز به این مراکز پیوسته و به صفوف تحریک طالبان پاکستانی ملحق شدهاند.
براساس معلومات منابع امنیتی پاکستان، حضور نیروهای طالبان افغان در مراکز آموزشی تیتیپی، نشاندهنده همپوشانی میان ساختارهای طالبان و زیرساختهای تحریک طالبان پاکستانی است.
آنها میافزایند هرگاه مخفیگاهها و مراکز تیتیپی هدف قرار میگیرد، طالبان بهجای برچیدن این مراکز، از افراد و پناهگاههای آنان دفاع میکند.
منابع امنیتی پاکستان همچنین میگویند که فعالیت گروههای مسلح در افغانستان تنها محدود به تحریک طالبان پاکستانی نیست بلکه القاعده، جنبش اسلامی ترکستان شرقی و داعش نیز در بخشهایی از افغانستان حضور دارند.
پیشتر، گزارشهای سازمان ملل متحد نیز از ادامه حضور و فعالیت این گروهها در افغانستان خبر داده بود.
پاکستان در ماههای اخیر بارها طالبان را به فراهمکردن پناهگاه برای تحریک طالبان پاکستانی و اجازهدادن به این گروه برای انجام حملات علیه پاکستان متهم کرده است. طالبان این اتهامها را رد کرده و گفته است که اجازه نمیدهد از خاک افغانستان علیه کشورهای دیگر استفاده شود.
حضور گسترده افغانها در صفوف تیتیپی
منابع امنیتی پاکستان میگویند که بیش از ۷۰ درصد نیروهای تحریک طالبان پاکستانی که از افغانستان وارد پاکستان میشوند، افغان هستند.
به گفته این منابع، طالبان همچنین سلاحها و تجهیزات باقیمانده نیروهای امریکایی و ناتو را در اختیار جنگجویان تیتیپی قرار داده است. آنان از تفنگهای ام۴، تفنگهای تکتیرانداز رمینگتون و تجهیزات دید در شب بهعنوان نمونههایی از این جنگافزارها نام بردهاند.
بر اساس اطلاعات ارائهشده از سوی منابع پاکستانی، هویت ۲۶۰ شهروند افغان که در حملات و «فعالیتهای تروریستی در پاکستان» کشته شدهاند، از جمله نام، نشانی و مشخصات خانوادگی آنان، شناسایی شده است.
منابع پاکستانی میگویند که این رقم شامل افراد ناشناس و جنگجویان فعال نمیشود و مراسم خاکسپاری شماری از این افراد نیز در مناطق اصلی زندگیشان در افغانستان برگزار شده است.
این منابع همچنین ادعا میکنند که فعالیتهای تروریستی برخاسته از خاک افغانستان در سال ۲۰۲۶ تاکنون منجر به کشتهشدن هزار و ۳۲۷ پاکستانی و زخمیشدن دو هزار و ۴۸۴ تن دیگر شده است.
اسلامآباد در واکنش به افزایش حملات مسلحانه در پاکستان، در روزهای اخیر چندین پایگاه و مرکز نظامی طالبان را سه ولایت افغانستان هدف حملات هوایی قرار داده است. در حملات ۲۱ سپتامبر، پاکستان اعلام کرد که مواضع افراد مسلح را در کنر و پکتیکا هدف قرار داده و ۲۸ نفر را کشته است، در حالی که طالبان و سازمان ملل از کشتهشدن سه غیرنظامی در کنر خبر دادند.
پاکستان در ۲۴ سپتامبر نیز اعلام کرد که ۱۰ محل مرتبط با ذخیره و پرتاب پهپادها را در افغانستان هدف قرار داده است. طالبان میگوید در نتیجه حملات اخیر پاکستان در سه ولایت دستکم چهار غیرنظامی جان باختند.
طالبان این حملات را نقض حاکمیت افغانستان خوانده و در واکنش، از حمله به مواضع مرزی پاکستان خبر داده است.
نهادهای جامعه مدنی در دومین سالگرد ابتکار حقوقی استرالیا، کانادا، آلمان و هالند، از این کشورها خواستند برای پاسخگو کردن طالبان و توقف نقض حقوق زنان در افغانستان، گامهای عملی و رسمی بردارند. آنها هشدار دادند که وضعیت زنان و دختران در افغانستان همچنان «فاجعهبار» است.
در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۴، استرالیا، کانادا، آلمان و هالند متعهد شدند تا طالبان را به دلیل نقض سیستماتیک حقوق زنان و دختران در چارچوب کنوانسیون رفع کلیه اشکال تبعیض علیه زنان پاسخگو سازند؛ روندی که احتمالا به ارجاع پرونده به محکمه بینالمللی عدالت (ICJ) منجر میشود.
نهادهای جامعه مدنی ضمن استقبال از این ابتکار تاریخی، اعلام کردهاند که با گذشت دو سال، اطلاعات عمومی محدودی درباره مراحل بعدی آن وجود دارد و با توجه به تشدید نقض حقوق بشر، شفافیت در این زمینه اهمیت یافته است.
نهادهای جامعه مدنی در بیانیهای که روز جمعه سوم میزان در وبسایت رواداری منتشر شده، گفتهاند طالبان با صدور فرامین و قوانین سرکوبگرانه جدید، از جمله «اصولنامه جزایی محاکم» در سال ۲۰۲۶، ستم علیه زنان را نهادینهتر کردهاند. علاوه بر این، فرمان تفریق زوجین بهطور ضمنی ازدواج کودکان را قانونی کرده و اختیار بنیادی زنان را سلب کرده است.
گفته شده اجرای قانون «امر به معروف و نهی از منکر» نیز به سرکوب شدیدتر و بازداشتهای خودسرانه زنان منجر شده است که از جمله نمونههای نگرانکننده آن میتوان به زندانی کردن دهها زن در ولایت هرات در جون ۲۰۲۶ اشاره کرد. زنان و دختران همچنین از دسترسی به آموزش، اشتغال و فضاهای عمومی مانند پارکها و رستورانها محروم شدهاند.
در بیانیه آمده است با وجود خطرات جانی جدی، زنان در افغانستان همچنان از راههایی چون صنفهای درسی مخفیانه و شبکههای مردمی در برابر سرکوبها مقاومت میکنند. از آنجا که تا کنون هیچ نشانه واضحی از پیشرفت مذاکرات مبتنی بر ماده ۲۹ کنوانسیون سیداو دیده نشده و طالبان به گسترش محدودیتها ادامه دادهاند، نهادهای مدنی از چهار دولت یادشده خواستهاند تا برای حفظ اعتبار این ابتکار، گام بعدی یعنی «حکمیت رسمی (داوری)» را اجرا کنند.
وزارت خارجه کانادا به افغانستان اینترنشنال گفته است که این کشور همچنان شکایت از طالبان به دلیل سرکوب و تبعیض علیه زنان را در دادگاه لاهه پیگیری میکند. این وزارت افزود کانادا همراه با استرالیا، آلمان و هالند، این پرونده را در چارچوب کنوانسیون رفع همه اشکال تبعیض علیه زنان دنبال میکند.
وزارت امور خارجه استرالیا نیز اعلام کرد که این کشور با همکاران بینالمللی خود از جمله کانادا، آلمان و هالند، اقدامات حقوقی را برای پاسخگو کردن اداره طالبان در قبال نقض گسترده کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان دنبال میکند. یک سخنگوی این وزارت به افغانستان اینترنشنال گفت که طالبان با راهاندازی کارزاری از سرکوب مداوم و سیستماتیک، تلاش دارند زنان را به طور کامل از زندگی عمومی حذف کند.
به گفته وزارت خارجه استرالیا، این اقدامات طالبان نشاندهنده تحقیر آشکار حقوق بشر و آزادیهای اساسی زنان و دختران در افغانستان است.
کریم خلیلی، رهبر حزب وحدت اسلامی افغانستان به مناسبت ۲۵ سپتامبر «روز یادبود قربانیان قتلعام هزارهها» در دوره عبدالرحمان، شاه سابق افغانستان، گفت «امروز نیز در زیر حاکمیت طالبان فشار، تبعیض و تجاوز علیه هزارهها به شکل آشکارتری ادامه دارد.»
او گفت در سه دههٔ اخیر، حملات انتحاری و هدفمند در مراکز مذهبی، علمی، ورزشی، صحی، بیمارستانها و دیگر اجتماعات هزارهها به دست طالبان و گروههای تروریستی ادامه یافته است.
آقای خلیلی، معاون رئیسجمهور افغانستان «۲۵ سپتامبر ۱۸۹۲ در حافظهٔ تاریخی مردم هزاره روزی است که با قتلعام، غارت، ویرانی و آوارگی گره خورده است.»
او از سازمان ملل، شورای امنیت، شورای حقوق بشر، نهادهای حقوق بشری، سازمان همکاری اسلامی، دولتها و رسانههای بینالمللی خواست در برابر «نسلکشی» هزارهها در افغانستان خاموش نباشند.
آقای خلیلی بستن و مصادره مراکز مذهبی، تصرف مراکز اقتصادی و تجاری، استرداد املاک و خانههای شخصی و محدودیتهای فرقهای و قومی طالبان علیه هزارهها را گواهی بر این مدعا دانسته است.
رهبر حزب وحدت اسلامی افغانستان این وضعیت را نشانهای از یک «ستم مستمر و خطر جدی» علیه زندگی، کرامت و آینده مردم هزاره توصیف کرده است.
در بیانیه آقای خلیلی آمده است که ۲۵ سپتامبر ۱۸۹۲ نیروهای عبدالرحمان، حاکم وقت افغانستان پس از شکست آخرین خطوط مقاومت هزارهها، وارد ارزگان شدند و مرتکب کشتار، تصرف اموال و تخریب خانههای مردمانی شدند که تنها از خاک خود دفاع میکردند.
کریم خلیلی نوشت این رویداد در اسناد تاریخی ثبت شده و فعالان مدنی هزاره سالهاست آن را «روز قتلعام» و «نسلکشی هزارهها» مینامند. او افزود: «ما در برابر روح آن قربانیان سر تعظیم فرود میآوریم و یادشان را گرامی میداریم.»
معاون رئیسجمهور پیشین گفت که بر اساس برآوردها و گزارشهای تاریخی، در آن زمان ۶۲ درصد مردم هزاره قربانی «جنایات و لشکرکشیهای عبدالرحمان خان شدند.»
کریم خلیلی برای جلوگیری از ادامه این فاجعه از نهادهای مسئول خواست اقدامات «جدی و فوری» انجام دهند. او اعمال فشار بینالمللی برای توقف نقض حقوق هزارهها، تشکیل مکانیزم مستقل تحقیق و مستندسازی جنایات، حمایت از حقوق برابر شهروندی، آزادی مذهب و دسترسی عادلانه به منابع و فرصتها را اقدامات پیشگیرانه مطرح کرده است.
رهبر حزب وحدت اسلامی افغانستان نوشت طالبان بداند که عبدالرحمان نتوانست هزارهها را نابود کند؛ این گروه نیز نمیتواند. او گفت اگر این مسیر ادامه یابد، ننگ تاریخی و خشم مردم افغانستان دامن طالبان را خواهد گرفت.
بر اساس تازهترین گزارش بانک جهانی، طالبان در پنج ماه نخست سال مالی بیش از ۴۵ درصد کل بودجه عمومی مصرف شده خود را به بخش امنیت اختصاص داده است. بانک جهانی گفت که اداره طالبان در بخش آموزش تنها ۱۶.۱ درصد و خدمات صحی ۲.۱ درصد بودجه اختصاص داده است.
گزارش دیدهبان اقتصادی افغانستان که روز چهارشنبه، اول میزان از سوی بانک جهانی منتشر شد، به ارزیابی وضعیت اقتصادی، عواید و نحوه تخصیص هزینههای عمومی طالبان برای ماه اگست سال جاری میلادی پرداخته است.
طبق این گزارش ۹.۶ درصد بودجه طالبان صرف حمایتهای اجتماعی، ۹.۵ درصد صرف امور حکومتداری، ۸.۳ درصد صرف زیرساختها و منابع طبیعی، ۷.۱ درصد صرف توسعه بخش خصوصی و امور اقتصادی و تنها ۱.۰ درصد آن صرف بخش زراعت شده است.
بر اساس این گزارش، از نظر ارزش پولی، بودجه طالبان در بخش امنیت به ۵۱.۴ میلیارد افغانی، در بخش آموزش به ۱۸.۳ میلیارد افغانی و در بخش صحت به ۲.۴ میلیارد افغانی میرسد.
مجموع سهم بخشهای حمایتهای اجتماعی، حکومتداری، زیرساختها و منابع طبیعی، توسعه بخش خصوصی و زراعت به ۳۶.۶ درصد از کل بودجه معادل ۴۱.۶ میلیارد افغانی میرسد.
براساس گزارش بانک جهانی، افزایش ۷ درصدی هزینههای عمومی تا اگست سال جاری میلادی و پیشی گرفتن آن از عواید داخلی، اداره طالبان را با کسری بودجه حدود ۲.۱ میلیارد افغانی مواجه کرده است.
وضعیت صادرات و واردات و وابستگی به ایران
بر اساس این گزارش، مجموع صادرات افغانستان در این سال مالی به بیش از ۴۸۰ میلیون دالر رسیده است. مجموع صادرات افغانستان در این سال مالی جاری ۱۲ درصد کمتر از دوره مشابه سال گذشته است.
در ماه اگست همزمان با رسیدن فصل میوهها و محصولات زراعتی، صادرات کشور با جهش ۷۵ درصدی به ۱۴۵.۶ میلیون دالر رسید اما ارزش واردات همچنان بسیار بیشتر از صادرات بود.
یافتههای بانک جهانی نشان میدهد که محصولات زراعتی و مواد غذایی با اختصاص ۶۸ درصد از کل صادرات به ارزش ۹۸.۵ میلیون دالر، عامل اصلی جهش صادراتی کشور در ماه اگست بوده و منسوجات با ۲۲.۳ میلیون دالر در رتبه بعدی قرار گرفتهاند.
در این ماه مواد غذایی به ارزش بیش از ۲۷۶ میلیون دالر و محصولات معدنی به ارزش ۲۶۶.۲ میلیون دالر بیشترین حجم واردات را به خود اختصاص دادهاند.
ایران با اختصاص ۳۲.۹ درصد از کل واردات و جذب ۳۱.۱ درصد از صادرات، در سال مالی جاری، جایگاه نخست را بهعنوان بزرگترین شریک تجاری افغانستان به خود اختصاص داده است.
پس از ایران، چین، امارات متحده عربی، اوزبیکستان، قزاقستان و هند بخش دیگری از دادوستد تجاری افغانستان را تشکیل میدهند.
افت درآمد گمرکات و چالش کسری بودجه
بر اساس این گزارش در سال مالی جاری، عواید داخلی افغانستان به حدود ۱۱۱.۵ میلیارد افغانی رسید که رشدی ۴ درصدی را نسبت به مدت مشابه سال قبل نشان میدهد.
به دلیل پیشی گرفتن هزینههای عمومی از میزان عواید جمعآوریشده، بودجه ۵ ماهه نخست سال مالی کشور با کسری حدود ۲.۱ میلیارد افغانی مواجه شده است.
در اگست مجموع درآمدهای داخلی کشور به ۲۵.۴ میلیارد افغانی حدود ۳۸۹ میلیون دالر رسید. در این ماه، ۱۰.۴ میلیارد افغانی از طریق عواید غیرمالیاتی و ۹.۹ میلیارد افغانی از محل مالیاتهای داخلی تأمین شد.
با این وجود عواید گمرکی ماه اگست نسبت به سال قبل ۱۸ درصد کاهش یافت و به ۵.۱ میلیارد افغانی رسید. افت عواید گمرکی به دلیل اختلالات مرزی و تغییر مسیرهای تجاری، چالش اصلی در عدم دستیابی به درآمدهای بیشتر پیشبینیشده بوده است.
وضعیت ارز ملی، تورم و قدرت خرید مردم
بانک جهانی میگوید نرخ تورم سالانه در افغانستان تعدیل شده و به ۶.۷ درصد در ماه اگست رسیده است. تورم بخش مواد غذایی نیز بدون تغییر در سطح ۷.۰ درصد باقی مانده است.
بانک جهانی میگوید هزینههای عمومی در ماه اگست به ۲۷.۳ میلیارد افغانی، معادل حدود ۴۱۹ میلیون دالر، رسید که فشار ناشی از این بار مالی در کنار رکود اقتصادی، چالشهای معیشتی و قدرت خرید شهروندان را پیچیدهتر کرده است.
در بازار ارز، پول ملی افغانی با وجود فشارهای تجاری، نوسانات اندکی را تجربه کرده و ثبات نسبی خود را در برابر ارزهای خارجی حفظ کرده است.
در ماه اگست، ارزش افغانی در برابر دالر امریکا تقویت شد و ارزش آن نسبت به ماه قبل ۱.۱ درصد افزایش یافت.
کارشناسان بانک جهانی اما هشدار میدهند که این ثبات شکننده بوده و به دلیل کسری تجاری گسترده و عدم ورود سرمایههای خارجی، زیر فشار مداوم قرار دارد.
ارتش پاکستان بامداد پنجشنبه در قالب عملیاتی تحت عنوان «غضب للحق»، مواضعی را در چندین ولایت افغانستان هدف حملات دقیق هوایی و پهپادی قرار داده است.
عطاءالله تارر، وزیر اطلاعات پاکستان، با انتشار بیانیهای رسمی اعلام کرد که نیروهای مسلح این کشور در پاسخ به «ورود غیرقانونی پهپادها از خاک افغانستان به پاکستان در ۲۳ سپتامبر»، ۱۰ موقعیت را در داخل افغانستان هدف قرار دادهاند.
وی این اقدام پهپادی را «نقض آشکار حاکمیت ملی و تمامیت ارضی پاکستان» خواند و افزود که پدافند هوایی پاکستان تمامی پهپادهای متجاوز را پیش از رسیدن به اهدافشان سرنگون کرده است.
به گفته وزیر اطلاعات پاکستان، ارتش این کشور در راستای حق دفاع مشروع، ۱۰ نقطهای را که برای پرتاب و نگهداری این پهپادها استفاده میشد، به صورت «دقیق، سنجیده و متناسب» هدف قرار داده است.
تارر تاکید کرد که اسلامآباد حملات از خاک افغانستان را چه از سوی گروههای تروریستی و چه از سوی طالبان، تحمل نخواهد کرد، اما در عین حال خواهان تصاعد تنش نیست.
سرنگونی هشت پهپاد طالبان در خاک پاکستان
پیش از این بیانیه رسمی، منابع امنیتی پاکستان و رسانههای این کشور از جمله روزنامه «دان» گزارش دادند که نیروهای مسلح پاکستان بامداد چهارشنبه هشت پهپاد پرتابشده از سوی طالبان افغان را در نزدیکی مرز تورخم و شهر کوهات سرنگون کردند.
به گفته این منابع، چهار پهپاد در مناطق نزدیک تورخم و چهار پهپاد دیگر (از جمله دو پهپاد در فاصله هفت کیلومتری شهر کوهات) توسط سامانههای پدافند هوایی پاکستان منهدم شدند.
منابع امنیتی پاکستان مدعی شدند که این پهپادها در مناطق غیرنظامی سرنگون شدهاند و این اقدام طالبان را نشاندهنده «حمایت مستقیم آنان از گروههای شبهنظامی» دانستند.
گزارشها از ولایتهای هدف قرار گرفته در افغانستان
در همین حال، منابع به افغانستان انترنشنال تایید کردند که در حملات متقابل پاکستان، علاوه بر قندهار، ولایتهای پکتیا و خوست نیز هدف قرار گرفتهاند.
به گفته منابع، در ولایت پکتیا یک پایگاه نظامی طالبان در شهر گردیز، مرکز این ولایت هدف حمله قرار گرفته است.
همزمان گزارشهایی از وقوع حملات هوایی در مناطق «صحرا باغ» و «کمپ» در مرکز ولایت خوست نیز منتشر شده است.
ساکنان محلی در شهر قندهار نیز از شنیده شدن صدای چند انفجار پیاپی در بامداد امروز خبر دادهاند.
موضع طالبان
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان در گفتوگو با رسانههای داخلی، اصل وقوع حمله به قندهار را تایید کرده و گفت که این حمله بر یک منطقه بیابانی در مربوطات ناحیه نهم شهر قندهار صورت گرفته و هیچ تلفات جانی در پی نداشته است.
با این حال، طالبان تا کنون درباره حملات گزارششده در پکتیا و خوست سکوت اختیار کرده و جزئیاتی ارائه ندادهاند.
پیشزمینه و تشدید تنشها
این دور تازه از درگیریها پس از آن رخ میدهد که سه روز پیش نیز ارتش پاکستان ولایتهای کنر و پکتیکا را هدف حملات هوایی قرار داد که منجر به کشته شدن سه غیرنظامی و زخمی شدن چهار تن دیگر شد.
در پی آن حمله، سخنگوی طالبان آن را «جنایت و تجاوز» خوانده و از «پاسخ مناسب» خبر داده بود.
طالبان پیش از این نیز در ماه سرطان امسال چهار پهپاد به سمت بلوچستان پرتاب کرده بودند که به گفته پاکستان سرنگون شدند.
با وجود درخواستهای بینالمللی و منطقهای برای خویشتنداری، تنشهای مرزی و حملات هوایی میان دو طرف همچنان رو به افزایش است.