پاکستان، عربستان و ترکیه برای استقرار سریع نیرو در عربستان توافق کردند

طرح حزب سبز با اکثریت ۱۰۲۲ رای موافق در برابر ۸۱۳ رای مخالف تصویب شد. بسیاری از احزاب ارشد حزب سبز با این طرح مخالفت کردند و رهبر حزب هم به آن رای نداد.

تعریف صهیونیسم - که الهام‌بخش تأسیس دولت مدرن اسرائیل در قرن بیستم بود - و پیامدهای آن برای حقوق غیریهودیان در اسرائیل و سرزمین‌های همسایه، موضوعی بحث‌برانگیز است. مدافعان صهیونیسم آن را به عنوان حق تعیین سرنوشت یهودیان تعریف می‌کنند.

حزب سبز بریتانیا در بیانیه مصوب روز یکشنبه خود، صهیونیسم را «یک پروژه سیاسی قوم‌گرایانه» خواند.

اسرائيل اکنون حزب سبز به رهبری زک پولانسکی را نهادی می‌داند که «به تروریسم مشروعیت می‌بخشد».

نژادپرستی دانستن صهیونیسم درهمایش سالانه حزب سبز بریتانیا، واکنش‌های زیادی در فضای سیاسی و رسانه‌ای این کشور برانگیخته است. حزب حاکم بریتانیا (کارگر) این تصمیم را محکوم کرد.

یک نهاد یهودیان بریتانیا به نام جنبش یهودیت مترقی اعلام کرد: «حزب سبز، یهودستیزی را به سیاست حزبی خود تبدیل کرده و به یک حزب نژادپرست تبدیل شده است.»

زک پولانسکی و دیگر چهره‌های ارشد حزب سبز می‌گویند که به افشای آنچه «جنایات فجیع حکومت نتانیاهو» می‌دانند ادامه خواهند داد. به گفته آن‌ها «هیچ تضادی میان حمایت از حقوق فلسطینیان و حقوق یهودیان وجود ندارد».

آقای پولانسکی پنجشنبه آینده در انتخابات میان‌دوره‌ای در محله هلبرن لندن، بخت خود برای ورود به پارلمان بریتانیا را می‌آزماید. کی‌یر استامر،‌ رهبر مستعفی حزب کارگر و نخست‌وزیر پیشین بریتانیا، نماینده این منطقه در پارلمان بود و اکنون کرسی خالی او به رای گذاشته می‌شود.

اتهام نسل‌کشی

متین علی، معاون رهبر حزب سبز بریتانیا و از حامیان طرح نژادپرستی خواندن صهیونیسم، روز شنبه به اسکای‌نیوز گفت که شمار بالای قربانیان فلسطینی در جنگ اسرائیل و حماس – جنگی که پس از حمله مرگبار گروه شبه‌نظامی فلسطینی به یک جشنواره موسیقی در اسرائیل در سال ۲۰۲۳ آغاز شد – زمینه اصلی این رأی‌گیری بوده است.

آقای علی گفت: «این طرح صهیونیسم را به‌روشنی تعریف می‌کند. آن را یک جنبش قوم‌گرایانه، پاکسازی قومی و نسل‌کشی تعریف می‌کند.»

دولت بریتانیا اقدامات شهرک‌نشینان اسرائیلی در کرانه باختری را مصداق پاکسازی قومی می‌داند، اما گفته است که تشخیص اینکه اقدامات دیگر اسرائیل مصداق نسل‌کشی است یا نه، بر عهده دادگاه‌هاست.

اسرائیل که اتهام‌های مربوط به پاکسازی قومی و نسل‌کشی را رد می‌کند، روز یکشنبه از دیگر احزاب سیاسی بریتانیا خواست رأی حزب سبز را محکوم کنند.

بر بنیاد بیانیه وزارت امور خارجه پاکستان، محمد اسحاق دار معاون نخست‌وزیر و وزیر خارجه، خواجه محمد آصف وزیر دفاع، عاصم منیر رئیس ستاد ارتش و فرمانده نیروهای دفاعی پاکستان، در رأس یک هیئت بلندپایه عازم ریاض شده‌اند.

همزمان، وزارت خارجه ترکیه نیز اعلام کرد که هاکان فیدان وزیر خارجه، یاشار گولر وزیر دفاع ملی، و جنرال متین گوراک رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ترکیه در این نشست سه‌جانبه حضور دارند.

میزبانی این اجلاس راهبردی را شاهزاده فیصل بن فرحان وزیر خارجه، شاهزاده خالد بن سلمان وزیر دفاع، و جنرال فیاض بن حامد الرویلی رئیس ستاد کل نیروهای مسلح عربستان سعودی بر عهده دارند.

وزارت‌های خارجه سه کشور در بیانیه‌های جداگانه اعلام کرده‌اند که دستور کار اصلی این نشست، بررسی آخرین دگرگونی‌های امنیتی در سطح منطقه و ارزیابی گام‌های برداشته‌شده در مسیر نهادینه‌سازی ائتلاف مشترک دفاعی است.

اسلام‌آباد تأکید کرده است که حضور ارشدترین مقام‌های سیاسی و نظامی پاکستان در این اجلاس، نشانه پایبندی این کشور به تقویت صلح و ثبات پایدار در حوزه خلیج فارس و غرب آسیا است.

توافق‌نامه دفاع مشترک مکه «کمیته استراتژیک سیاسی و دفاعی» در ۱۶ اسد امسال میان اسلام‌آباد، ریاض و انقره امضا شد؛ پیمانی راهبردی که بر پایه اصل بازدارندگی جمعی بنا شده و صراحتاً قید می‌کند که هرگونه تجاوز یا حمله مسلحانه به قلمرو یکی از اعضا، به مثابه حمله علیه هر سه کشور تلقی خواهد شد.

نخستین نشست این کمیته در ۹ سنبله در استانبول برگزار شد که در جریان آن، طرف‌ها در مورد استقرار دبیرخانه دائمی در خاک عربستان سعودی، تعیین دبیرکل از سوی پاکستان برای دوره‌ای سه‌ساله، و آغاز همکاری‌های مشترک در زمینه انتقال فناوری‌های نوین نظامی و تولیدات پیشرفته دفاعی به تفاهم رسیدند.

• 

  ارتش پاکستان: پیمان مکه شامل تعهدات دفاعی محرمانه‌ای است که علنی نمی‌شود

برگزاری این اجلاس سه‌جانبه در ریاض در شرایطی صورت می‌گیرد که تنش‌های امنیتی در منطقه روندی فزاینده به خود گرفته است.

پیش‌تر، وزیران خارجه هر سه کشور در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویارک با محکوم کردن حملات اخیر به تأسیسات اقتصادی و غیرنظامی عربستان سعودی، بر تشکیل جلسه فوری مقام‌های دفاعی برای هماهنگی تدابیر مشترک حفاظتی تأکید کرده بودند؛ اقدامی که از شکل‌گیری یک بلوک دفاعی مستقل و هم‌پوشان در هندسه امنیتی خاورمیانه حکایت دارد.

حکومت پاکستان برای جلوگیری از ورود معترضان به پایتخت، تدابیر گسترده امنیتی گرفته و مسیرهای منتهی به اسلام‌آباد را بسته است.

این راهپیمایی روز یکشنبه از شهر لکی مروت در ایالت خیبرپختونخوا آغاز شد؛ ایالتی که حکومت محلی آن در اختیار حزب تحریک انصاف است. سهیل آفریدی، وزیر اعلی خیبرپختونخوا، رهبری کاروان معترضان را بر عهده دارد. براساس گزارش رسانه‌های پاکستانی، قرار است این کاروان در چندین نقطه توقف کند و در هشتم اکتوبر در منطقه خیرآباد درباره مرحله بعدی حرکت تصمیم‌گیری شود.

هواداران عمران خان خواستار آزادی او هستند. عمران خان از سال ۲۰۲۳ در زندان به سر می‌برد و با چندین پرونده قضایی روبه‌رو بوده است. حزب تحریک انصاف می‌گوید اتهامات و محکومیت‌های او انگیزه سیاسی دارد؛ حکومت پاکستان این ادعا را رد می‌کند و پرونده‌ها را مربوط به روند قضایی می‌داند. بر اساس گزارش ها، بیشتر محکومیت‌های عمران خان تاکنون لغو یا تعلیق شده، اما یک محکومیت همچنان پابرجاست و درخواست‌های تجدیدنظر در جریان است.

مذاکرات میان حکومت و حزب تحریک انصاف برای جلوگیری از برگزاری این راهپیمایی نیز به نتیجه نرسید. براساس گزارش روزنامه پاکستانی دان، دسترسی به عمران خان و سیاست مبارزه با تروریسم در خیبرپختونخوا از مهم‌ترین موارد اختلاف دو طرف بوده است. تحریک انصاف می‌گوید حکومت حاضر نشده دسترسی رهبران حزب به عمران خان را در توافق بگنجاند و خواستار اتخاذ یک سیاست مشترک در زمینه مبارزه با تروریسم شده است.

حکومت پاکستان اما می‌گوید حزب تحریک انصاف در همکاری با سیاست‌های ضدتروریسم دولت مرکزی در خیبرپختونخوا کوتاهی کرده است.

همزمان، حکومت پاکستان تدابیر امنیتی گسترده‌ای در اسلام‌آباد گرفته است. هزاران نیروی پولیس در اطراف پایتخت مستقر شده‌اند و کانتینرها در مسیرهای منتهی به مناطق حساس، از جمله منطقه دولتی، قرار داده شده‌اند. محسن نقوی، وزیر داخله، گفته است که حکومت اجازه ورود راهپیمایان به اسلام‌آباد را نخواهد داد.

دامنه اعتراضات نیز به خارج از خیبرپختونخوا کشیده شده است. روزنامه دان گزارش داده که پولیس در کراچی در چندین محل تجمع هواداران تحریک انصاف را متفرق کرده و شماری از اعضا و رهبران این حزب را بازداشت کرده است. تحریک انصاف شمار بازداشت‌شدگان در ایالت سند را بیش از صد نفر اعلام کرده، اما پولیس درباره این ادعا توضیحی نداده است.

در همین حال، اختلاف میان حکومت مرکزی و حکومت تحت رهبری تحریک انصاف در خیبرپختونخوا وارد مرحله حساس‌تری شده است. وزیر داخله پاکستان و فرماندار خیبرپختونخوا درباره احتمال استفاده از سازوکارهای قانونی و قانون اساسی، از جمله اعمال «حکومت فرماندار» در این ایالت، در صورت تشدید وضعیت امنیتی و سیاسی گفت‌وگو کرده‌اند. این موضوع هنوز به معنای تصمیم نهایی برای تغییر حکومت ایالتی نیست.

این راهپیمایی می‌تواند شکاف سیاسی میان حزب تحریک انصاف و حکومت مرکزی پاکستان را عمیق‌تر کند. در صورتی که کاروان معترضان به اسلام‌آباد برسد و حکومت مانع ورود آنان شود، احتمال افزایش رویارویی سیاسی و فشار بر حکومت برای مدیریت اعتراضات وجود دارد. از سوی دیگر، اختلاف همزمان بر سر سیاست مبارزه با تروریسم در خیبرپختونخوا، جایی که حملات شبه‌نظامیان در ماه‌های اخیر افزایش یافته، می‌تواند تنش میان حکومت مرکزی و حکومت ایالتی را بیشتر کند.

بر بنیاد برنامه سفر پیش رو، آقای گوترش در اسلام‌آباد با شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، محمد اسحاق دار، معاون نخست‌وزیر و وزیر خارجه، و آصف‌علی زرداری، رئیس‌جمهور این کشور، دیدار خواهد کرد.

این سفر به دعوت مقام‌های پاکستانی انجام می‌شود.

آقای گوترش آخرین‌بار سال ۲۰۲۲ به پاکستان سفر کرده بود و در آن زمان از مناطق آسیب‌دیده از سیلاب‌های گسترده این کشور دیدن کرد. او در سفر فردا نیز از اداره ملی مدیریت بحران پاکستان دیدن خواهد کرد.

دبیرکل سازمان ملل همچنین از مقر گروه ناظران نظامی سازمان ملل متحد در هند و پاکستان در اسلام‌آباد دیدن می‌کند.

بر بنیاد اطلاعیه سازمان ملل، یکی از محورهای گفت‌وگوهای گوترش در پاکستان، تلاش‌های دیپلوماتیک این کشور برای میانجی‌گری میان امریکا و ایران خواهد بود.

آقای گوترش پیش از این از نقش پاکستان در تلاش برای کاهش تنش و پیشبرد گفت‌وگو میان واشنگتن و تهران استقبال کرده بود.

پاکستان پس از آغاز جنگ میان امریکا و ایران در فبروری، تلاش‌های دیپلوماتیک خود را برای میانجی‌گری میان دو طرف افزایش داد.

اسلام‌آباد در اپریل میزبان گفت‌وگوهای مستقیم میان نمایندگان امریکا و ایران بود و در ماه‌های بعد نیز در تلاش برای اجرای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد و ادامه مذاکرات میان دو کشور نقش داشت.

سازمان ملل نیز از نقش پاکستان، قطر، مصر، عربستان سعودی و ترکیه در حمایت از این روند استقبال کرده است.

این تلاش‌ها در ماه جون به یک توافق موقت میان امریکا و ایران انجامید که بر اساس آن، آتش‌بس برقرار و برای ادامه مذاکرات درباره توافق نهایی یک دوره ۶۰ روزه در نظر گرفته شد. با این حال، این توافق در ماه جولای از میان رفت و درگیری‌ها دوباره شدت گرفت.

ترکیه، مصر، عربستان سعودی و قطر نیز در بخش‌هایی از تلاش‌های دیپلوماتیک برای کاهش تنش میان امریکا و ایران نقش داشته‌اند. سازمان ملل از این کشورها در کنار پاکستان به‌عنوان حامیان تلاش‌های دیپلوماتیک برای پایان دادن به درگیری‌ها یاد کرده است.

سفر گوترش به پاکستان در حالی انجام می‌شود که تنش‌ها میان اسلام‌آباد و طالبان نیز تشدید شده است. پاکستان در هفته‌های اخیر چندین حمله هوایی در افغانستان انجام داده است.

در تازه‌ترین مورد، سازمان ملل اعلام کرد که در حملات اول اکتوبر در ولایت‌های کنر و هلمند، دست‌کم ۱۰ غیرنظامی، که بیشترشان کودکان بودند، کشته و ۹ نفر دیگر زخمی شدند. پاکستان گفته است که در این حملات مواضع افراد مسلح را هدف قرار داده و ۲۲ تروریست کشته شده‌اند.

انتظار می‌رود گوترش روز پنجشنبه به نیویارک بازگردد. این سفر در ماه‌های پایانی دوره دبیرکلی آنتونیو گوترش انجام می‌شود. دوره دوم و نهایی او به‌عنوان دبیرکل سازمان ملل در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ پایان می‌یابد و دبیرکل بعدی از اول جنوری ۲۰۲۷ کارش را آغاز خواهد کرد.

رشاد العلیمی، رئیس شورای ریاست‌جمهوری یمن، روز یکشنبه ۱۲ میزان در سخنرانی خطاب به مردم این کشور، از صدور دستور آغاز عملیات خبر داد و هدف آن را بازپس‌گیری مناطق باقی‌مانده و گسترش حاکمیت دولت بر سراسر یمن اعلام کرد. او گفت این تصمیم پس از پایان یافتن تمامی فرصت‌های کاهش تنش گرفته شد.

پیش‌تر، خبرگزاری رویترز ۱۰ میزان به نقل از شش مقام منطقه‌ای و غربی از تدارک عملیات نظامی عربستان سعودی علیه حوثی‌ها برای بازپس‌گیری مناطق ساحلی و تنگه راهبردی باب‌المندب و تأمین امنیت مسیر کشتیرانی در دریای سرخ خبر داده بود.

اکسیوس در گزارشی که ۱۲ میزان منتشر شد، بازپس‌گیری صنعا، پایتخت یمن، و کنترول تنگه باب‌المندب را از اهداف ضدحمله تازه برشمرد. صنعا چندین سال است در کنترول حوثی‌ها قرار دارد و باب‌المندب نیز گذرگاهی حیاتی برای تجارت جهانی و صادرات نفت عربستان سعودی است.

به نوشته این وب‌سایت، دولت به‌رسمیت‌شناخته‌شده یمن و عربستان سعودی از هفته‌ها پیش این عملیات را برنامه‌ریزی کرده بودند. ده‌ها هزار نیروی زمینی وفادار به دولت یمن در آن شرکت دارند و ارتش عربستان عمدتاً پوشش هوایی نیروهای یمنی را تأمین می‌کند و مواضع حوثی‌ها را هدف قرار می‌دهد.

تسلط حوثی‌ها بر مناطق ساحلی نزدیک باب‌المندب، اهرم فشار مهمی در اختیار این گروه و جمهوری اسلامی قرار داده است. اهمیت این گذرگاه با اختلال در کشتیرانی تنگه هرمز در پی جنگ ایران افزایش یافته است.

پشتیبانی امریکا و احتمال تغییر دامنه مشارکت

یک مقام امریکایی به اکسیوس گفت فرماندهی مرکزی ارتش امریکا، سنتکام، درباره آغاز حملات در یمن ملاحظات جدی داشت، زیرا معتقد بود ورود به این درگیری تمرکز آن را از ایران منحرف می‌کند.

به گفته این مقام، خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان سعودی، پنجشنبه ۹ میزان در تماس با پیت هگست، وزیر جنگ امریکا، او را در جریان عملیات برنامه‌ریزی‌شده قرار داد و بار دیگر خواستار حملات هوایی امریکا به مواضع حوثی‌ها شد.

یک مقام دیگر امریکایی گفت واشنگتن «فعلاً قصد ندارد اقدام نظامی مستقیم انجام دهد»، اما تأکید کرد اگر عملیات با مشکل روبه‌رو شود، این تصمیم ممکن است تغییر کند.

تشدید حملات و پیشنهاد تهران برای گفت‌وگو

حوثی‌ها شنبه و یکشنبه، ۱۱ و ۱۲ میزان، به حملات موشکی علیه اهدافی در عربستان سعودی، از جمله تأسیسات شرکت نفتی دولتی آرامکو، ادامه دادند.

نیروهای مسلح دولت یمن نیز بامداد ۱۲ میزان از حمله به مواضع حوثی‌ها در صنعا و صعده خبر داده بودند. به گزارش رویترز، سخنگوی این نیروها گفت حملات «اهداف حیاتی» را هدف گرفته است، اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد.

شبکه المسیره، وابسته به حوثی‌ها، حمله به صنعا را به عربستان سعودی نسبت داد؛ خبری که ریاض هنگام انتشار گزارش رویترز تأیید نکرده بود.

در مقابل، اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان، ۱۰ میزان گفت جمهوری اسلامی به‌طور غیررسمی پیشنهاد کرده است گفت‌وگوی سیاسی با حوثی‌ها جایگزین اقدام نظامی شود. او تأکید کرد تهران هنوز پیشنهاد مشخص و مکتوبی ارائه نکرده و موضوع در حد تبادل نظر میان وزیران امور خارجه بوده است.

به گفته دار، قرار بود این پیشنهاد در نشست اضطراری کمیته پیمان دفاعی مکه با حضور عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در ریاض بررسی شود.