طالبان از نگهبانان ساختمانها خواست مخابره بخرند و از چشمدیدهایشان به پولیس گزارش دهند
منابع به افغانستان اینترنشنال گفتند طالبان به نگهبانان ساختمانها و چوکیداران محلهها در کابل دستور داده که مخابره بخرند و رویدادهای روزمره را به پولیس این گروه گزارش دهند.
به گفته منابع، طالبان همچنین از نگهبانان خواسته است که یونیفرم نظامی تهیه کنند.
همچنین این منابع گفتند که طالبان این طرح را در مناطقی از کابل، از جمله در بخشهایی از خیرخانه، عملی کرده و در حال گسترش آن به مناطق دیگر نیز است.
برپایه اطلاعات رسیده، هزینه تهیه مخابره و یونیفرم نگهبانان به دوش ساکنان ساختمانهای رهایشی است.
این منابع افزودند طالبان از نگبهانان و چوکیداران خواسته است که به گونه منظم با حوزه امنیتی مربوط و دیگر نگهبانان از طریق مخابره در ارتباط باشند.
بر بنیاد اطلاعاتی که به افغانستان اینترنشنال رسیده است، مأموران طالبان نگهبانان ساختمانهای مسکونی در حصه دوم خیرخانه، از مربوطات حوزه یازدهم امنیتی کابل را احضار کرده و به آنان دستور دادهاند که یونیفورم نظامی و مخابره را با پول خود و اهالی ساختمانها تهیه کنند.
مسئولان حوزه به این نگهبانان گفتهاند که پس از تهیه مخابره و وصل شدن به فرکانس مخابراتی حوزه امنیتی، مکلفاند هرگونه رویداد و رفتوآمد در محلهها را بدون تأخیر مخابره کنند.
یکی از نگهبانان حوزه یازدهم با ابراز نگرانی شدید از پیامدهای این دستور، به افغانستان اینترنشنال گفت: «حیران ماندهام چه کنم؛ من یک آدم غریب هستم، نه توان خرید این وسایل را دارم و نه خود را با مردم محل دشمن میسازم. ناچارم این وظیفه را ترک کنم، در غیر آن کدام شخص مرا با مرمی خواهد زد. من وجدان، شرف و ایمان خود را نمیفروشم».
همزمان با این شکایت، یک منبع دیگر محلی به افغانستان اینترنشنال گفت که طالبان باشندگان محل مجبور کرده اند که هزینه خرید این وسایل و تجهیزات را برای نگهبانان منطقه خود تأمین کنند.
تشدید نظارت طالبان بر زندگی شهروندان
برخی از شهروندان این اقدامات را تبدیل کردن نگهبانان منازل مردم به «مخبران امنیتی» توصیف کردند و گفتند مجهز ساختن آنان با تجهیزات نظامی، ترس و بیاعتمادی را در میان باشندگان محلات افزایش داده است. آنها همچنین نگران تشدید نظارت طالبان بر زندگی خصوصی شهروندان هستند.
منابع محلی تأیید میکنند که این روند در حوزههای یازدهم و پانزدهم کابل از هفتههای پیش به اجرا درآمده است و آمریتهای حوزهها در تلاشاند این شبکه نظارتی را به دیگر نواحی پایتخت نیز گسترش دهند تا محلات مسکونی را به گونه سیستماتیک زیر پوشش استخباراتی قرار دهند.
به گفته این منابع، این دستور طالبان بار مالی تازهای را نیز مستقیماً بر دوش خانوادهها در این محلات گذاشته است. با توجه به شرایط بد اقتصادی و بیکاری مردم، برخی از شهروندان برای فراهمکردن این تجهیزات به نگهبانان محلی با مشکل روبهرو شدهاند.
نگهبانان و چوکیداران محلی که از کمدرآمدترین اقشار جامعه به شمار میروند، ماهانه دستمزدهای بسیار ناچیزی دریافت میکنند و تحمیل هزینه سنگین خرید دریشی نظامی و دستگاه مخابره، کمر آنان و باشندگان محل را زیر بار فشار اقتصادی خم کرده است.
طالبان پس از بازگشت به قدرت، تلاشهای گستردهای را برای تثبیت کنترل امنیتی در کابل آغاز کردند که نصب بیش از ۶۲ هزار کمره امنیتی در نقاط مختلف پایتخت بخشی از آن بوده است.
سازمان عفو بینالملل پیشتر با ابراز نگرانی عمیق هشدار داده بود که گسترش شبکههای نظارتی فراگیر از سوی طالبان، نقض صریح حریم خصوصی شهروندان است و آزادیهای فردی و امنیت عمومی را به شدت تهدید میکند.
وزارت بهداشت غزه روز دوشنبه ۲۷ میزان، اعلام کرد که از آغاز جنگ میان اسرائیل و حماس در ۷ اکتوبر ۲۰۲۳ تاکنون، دستکم ۷۴ هزار و ۴۷۵ نفر در نوار غزه کشته و ۱۷۵ هزار و ۵۱۷ نفر دیگر زخمی شدهاند.
این آمار در حالی منتشر شده است که با وجود برقراری آتشبس میان اسرائیل و حماس در ۱۰ اکتوبر ۲۰۲۵، حملات و تلفات در نوار غزه ادامه یافته است. رویترز گزارش داده است که با وجود آتشبس، حملات پراکنده و درگیریها متوقف نشده و نهادهای امدادرسان سازمان ملل نیز درباره شکنندگی وضعیت انسانی و دشواری دسترسی مردم به کمکهای ضروری هشدار میدهند.
برنامه جهانی غذا اعلام کرده است که بهدلیل کمبود بودجه، کمکهای غذایی ماهانه به حدود ۵۰۰ هزار فلسطینی کاهش مییابد.
بر اساس گزارش وزارت بهداشت غزه در ۱۷ اکتوبر ۲۰۲۶، شمار فلسطینیان کشتهشده از آغاز جنگ به ۷۴ هزار و ۴۶۹ نفر و شمار زخمیان به ۱۷۵ هزار و ۴۹۲ نفر رسیده است. این وزارت گفته است که از زمان برقراری آتشبس نیز هزار و ۵۱۱ نفر کشته و پنجهزار و ۳۷۵ نفر زخمی شدهاند.
به گفته این وزارت، اجساد ۸۳۸ نفر از زیر آوار بیرون کشیده شده و شماری از قربانیان همچنان زیر آوار یا در مناطقی ماندهاند که دسترسی نیروهای امدادی به آنها ممکن نیست. همچنین، آمار ۶۷ قربانی پس از تکمیل اطلاعات و تأیید هویت آنان به مجموع تلفات افزوده شده است.
آمار تلفات از سوی وزارت صحت غزه منتشر میشود و مجموع کشتهشدگان ثبتشده از آغاز جنگ را در بر میگیرد. این ارقام ممکن است با شناسایی قربانیان و تکمیل اطلاعات آنان تغییر کند.
جنگ کنونی غزه پس از حمله حماس به جنوب اسرائیل در ۷ اکتوبر ۲۰۲۳ آغاز شد؛ حملهای که به کشتهشدن حدود هزار و ۲۰۰ نفر در اسرائیل و گروگانگیری ۲۵۱ نفر انجامید. اسرائیل پس از آن عملیات نظامی گستردهای را در نوار غزه آغاز کرد که به کشتهشدن دهها هزار فلسطینی و ویرانی گسترده این منطقه انجامیده است.
کاهش کمکهای غذایی و وخامت وضعیت
خبرگزاری رویترز در گزارش دوشنبه ۲۷ میزان، نوشت که برنامه جهانی غذا بهدلیل کمبود بودجه، شمار دریافتکنندگان کمک غذایی ماهانه را از ۱.۶ میلیون نفر به ۱.۱ میلیون نفر کاهش میدهد؛ در نتیجه، حدود ۵۰۰ هزار نفر کمک غذایی ماهانه را از دست میدهند.
همچنین، یونیسف پیشتر هشدار داد که بهبود وضعیت سوءتغذیه در غزه شکننده است و توقف ورود کالاهای تجارتی میتواند آن را تهدید کند.
بر اساس گزارش این نهاد، تنها یک کودک از هر سه کودک زیر دو سال غذای متنوع کافی دریافت میکند و حدود ۸۰۰ هزار کودک همچنان آوارهاند و بسیاری از آنان در خیمهها یا ساختمانهای ناامن زندگی میکنند.
این دو نکته را میتوان پس از پاراگراف مربوط به ادامه حملات و وضعیت انسانی افزود. به این ترتیب، خبر علاوه بر آمار قربانیان، پیامدهای آتشبس شکننده بر زندگی روزمره مردم را نیز نشان میدهد.
کشتهشدن میرویس خان، از فرماندهان جبهه مقاومت ملی افغانستان، در اندراب ولایت بغلان با واکنش گسترده شماری از چهرههای سیاسی و نظامی مخالف طالبان روبهرو شده است. برخی از آنان او را از «فرزندان دلیر» افغانستان خوانده و مرگ او را ضایعه دانستند.
کاربران شبکههای اجتماعی میگویند ویدیوی منتشرشده از جسد او نشان میدهد که تا آخرین لحظه سلاحش را زمین نگذاشته است.
میرویس خان روز یکشنبه، ۲۶ میزان، در حالی کشته شد که در روزهای اخیر با انتشار ویدیویی در شبکههای اجتماعی از حضور خود در کوههای هندوکش و ادامه مبارزه با طالبان خبر داده بود.
میرویس خان خواهرزاده صالحمحمد ریگستانی، فرمانده عمومی عملیاتی ستاد نظامی جبهه مقاومت ملی افغانستان، بود.
رسانههای طالبان ویدیویی از جسد میرویس خان منتشر کردهاند که در آن، او با تفنگی در دست دیده میشود. شماری از کاربران مخالف طالبان با اشاره به این ویدیو از ایستادگی او ستایش کردهاند. در مقابل، برخی هواداران طالبان او را «فرمانده یاغیان» خوانده و از کشتهشدنش استقبال کردهاند.
واکنش مخالفان طالبان
خالد امیری، از فرماندهان ارشد جبهه مقاومت ملی، در واکنش به کشتهشدن میرویس خان نوشت: «شهادت بهترین فرزندان این سرزمین، گواه روشن بر حقانیت و تعهد تجدیدناپذیر ما برای رسیدن به آزادی است. روح میرویس شهید و همه شهدای راه آزادی شاد و یادشان گرامی باد.»
مختار اندرابی، کاربر شبکههای اجتماعی، نیز نوشت که این خونها درخت آزادی را تنومندتر و اراده آهنین مردم را در برابر دشمن مستحکمتر میسازد.
حامد سیفی، مسئول جبهه نهضت آزادی و عدالت، با تسلیت به همرزمان میرویس خان، برای او و دیگر کشتهشدگان این جبهه طلب آمرزش کرد.
منیب امیری، از دیگر فرماندهان ارشد جبهه مقاومت ملی، گفت که کشتهشدن فرماندهان، مبارزه برای آزادی را پایان نمیدهد، بلکه عزم نیروهای مقاومت را برای ادامه این راه استوارتر میسازد. او این رویداد را «آغازی تازه برای ادامه این راه» توصیف کرد.
فوزیه کوفی، نماینده پیشین مردم در مجلس نمایندگان افغانستان، نیز با اشاره به قربانیان جنگ نوشت که این جنگ فرزندان بسیاری را از مردم گرفته و مادران زیادی را داغدار کرده است. او افزود که قربانیانی که در راه آزادی و دفاع از عزت و کرامت انسانی زنان افغانستان داده میشوند، یادآور آرمانهای این مبارزهاند.
زهرا کاظمی، کاربر شبکههای اجتماعی، نیز در پیامی نوشت که خون کسانی که برای عدالت، آزادی و دفاع از کرامت انسانی مبارزه میکنند، گواه ایستادگی و اراده مردمی است که به گفته او، بیش از پنج سال زیر سلطه ظلم و وحشت زندگی کردهاند.
آثار حکیمی، از دیگر چهرههای مخالف طالبان، کشتهشدن میرویس خان را ضایعهای برای مردم افغانستان خواند و از او بهعنوان یکی از فرزندان دلیر این سرزمین یاد کرد.
استقبال هواداران طالبان
در سوی دیگر، شماری از هواداران طالبان از کشتهشدن این فرد مرتبط با جبهه مقاومت ملی استقبال کردند.
هارون ابویاسر، فعال رسانهای هوادار طالبان، نوشت که میرویس خان، که به گفته او از افراد مهم جبهه مقاومت بود، در مسیر رفتن به اندراب، در پریان، کشته شد و به هدف خود نرسید.
ابوطیب کندزی، یکی دیگر از فعالان رسانهای هوادار طالبان که با نام مستعار فعالیت میکند، نیز در حساب کاربری خود به کشتهشدن او واکنش نشان داد.
ابهام درباره محل رویداد
رسانههای هوادار طالبان درباره محل کشتهشدن میرویس خان اطلاعات متفاوتی منتشر کردهاند. برخی محل رویداد را ولسوالی اندراب در ولایت بغلان و برخی دیگر پنجشیر اعلام کردهاند.
صفحه «سریچه» نیز نوشت که میرویس خان پس از پنج سال ایستادگی در قرارگاه پدریاش در پارنده جان باخته است. شماری از کاربران شبکههای اجتماعی نیز با اشاره به ویدیوی منتشرشده از جسد او گفتند که او تا آخرین لحظه جنگیده و حاضر نشده است سلاحش را به طالبان تسلیم کند.
بشیر باران، کاربر شبکههای اجتماعی، در پیامی به زبان پشتو از ایستادگی میرویس خان ستایش کرد و نوشت: «مقاومت تا آخرین مرمی، انگشت بر ماشه، در برابر دشمن خاک و ناموس.»
او با اشاره به پنجشیر افزود که فرزندان این سرزمین هر روز جانهایشان را فدا میکنند و میرویس خان نیز به جمع کشتهشدگان این راه پیوسته است.
با این حال، جبهه مقاومت ملی افغانستان و احمد مسعود، رهبر این جبهه، تاکنون بهگونه رسمی درباره کشتهشدن میرویس خان اظهار نظر نکردهاند.
منابع معتبر میگویند که در پی گسترش ناامنیها و افزایش حملات به دفتر والی طالبان در بدخشان، دومین مرکز عملیات پهپادی این گروه در نزدیکی دفتر والی، در تپه کلهمنار، بهتازگی فعالیت خود را آغاز کرده است.
به گفته منابع، طالبان در نظر دارد مراکز عملیات پهپادی بیشتری در بدخشان ایجاد کند.
منابع محلی در بدخشان به افغانستان اینترنشنال گفتند که حدود دو ماه پس از راهاندازی یک مرکز عملیات پهپادی در کنار میدان هوایی بدخشان و نصب یک برج مدیریتی، دومین مرکز عملیات پهپادی در تپه کلهمنار آغاز به کار کرده است.
افغانستان اینترنشنال برای نخستین بار در میانه ماه سنبله تصاویر و جزئيات برج مدیریتی اولین مرکز مدیریت پهپادی طالبان در بدخشان را منتشر کرده بود.
هدف اصلی از راهاندازی این مرکز، تأمین امنیت دفتر والی و نهادهای وابسته به طالبان در شهر کهنه فیضآباد، مرکز بدخشان، عنوان شده است. ادارات طالبان، از جمله دفتر والی، در این منطقه طی ماههای اخیر بارها هدف حملات نیروهای جبهات مخالف طالبان قرار گرفتهاند که در برخی موارد تلفات نیز برجا گذاشته است.
یک منبع از میان طالبان به افغانستان اینترنشنال گفت که این مرکز با هدف کاهش تهدیدها علیه دفتر والی آغاز به کار کرده و قرار است بهزودی مراکز جدیدی در نقاط آسیبپذیر ایجاد شوند.
این منبع افزود که رسیدگی همزمان به تمامی مناطق آسیبپذیر از طریق سایت مرکزی دشوار بود به همین دلیل ایجاد مراکز جدید در دست اجرا است.
این منبع که عضو فرقه ۲۱۹ عمرثالث طالبان در بدخشان است، گفت که نیروها و امکانات مرکز مدیریت پهپادها در پهلوی فرودگاه بهتازگی تقویت شده و قرار است مراکز عملیاتی پهپادها نیز گسترش یابند.
منبع دیگری نیز ایجاد دومین مرکز عملیات پهپادی طالبان در شهر فیضآباد را تأیید کرد و گفت که نگرانیهای امنیتی این گروه روزبهروز افزایش مییابد و طالبان توجه ویژهای به سرمایهگذاری در زمینه جنگ پهپادی نشان دادهاند.
طالبان روز شنبه، ۱۸ میزان، نیز در اطلاعیهای به باشندگان بدخشان اعلام کردند که پهپادهای این گروه بهمنظور سروی توپوگرافی و تهیه پلان شهری، از سوی وزارت شهرسازی به پرواز درمیآیند و شهروندان نباید نگران باشند.
با این حال، منابع محلی گفتند که در روزهای پس از انتشار این اطلاعیه، گروهی از پهپادها در مسیر خروجی شهر فیضآباد بهسوی ولسوالی بهارک، در خارج از شهر، پرواز میکردند؛ منطقهای که منابع اکنون تأیید میکنند در نزدیکی آن مرکز جدید پهپادی، ایجاد شده است. به گفته منابع افرادی که پهپادها را پرواز میدادند لباس نظامی داشتند.
منابع محلی در بدخشان میگویند که هدف طالبان از پرواز پهپادها و تصویربرداری در شهر فیضآباد، برخلاف آنچه در اطلاعیه این گروه آمده، نظامی و امنیتی است.
حملات به دفتر والی طالبان
در ماه اسد سال جاری، رویدادهای امنیتی متعددی در شهر فیضآباد، مرکز بدخشان، رخ داد. جبهات مقاومت از انجام چندین حمله به دفتر والی طالبان و پاسگاههای اطراف آن خبر دادند. همچنین شهردار طالبان در یک حمله انفجاری که جبهه مقاومت ملی مسئولیت آن را بر عهده گرفت، کشته شد.
پس از این رویدادها و ایجاد مرکز عملیات پهپادی در فیضآباد، پهپادهای طالبان بهطور مداوم در آسمان این شهر به پرواز درآمده و به گشتزنی و تصویربرداری پرداختهاند.
باشندگان شهر کهنه فیضآباد که در اطراف دفتر والی زندگی میکنند، از محدودیتهای شدید امنیتی طالبان شکایت دارند. به گفته آنان، پهپادهای طالبان در ارتفاع بسیار پایین از حویلیهای خانههایشان تصویربرداری میکنند و زنان در طول روز نمیتوانند بهراحتی از خانه بیرون شوند یا در حویلی به کارهای روزمره خود بپردازند.
باشندگان این منطقه در دیدار با والی طالبان نیز این مشکلات را مطرح کردهاند، اما به گفته آنان، شکایتهایشان تاکنون نتیجهای نداشته است.
شعلهور شدن جنگ در بدخشان
در ماههای اخیر، طالبان بارها در ولسوالی زیباک با نیروهای جبهه آزادی درگیری رو در رو داشتهاند. این جبهه همچنین مدعی است که نیروهایش در بخشهایی از این ولسوالی حضور دارند. در روزهای گذشته نیز ویدیویی از حضور دهها نیروی جبهه آزادی در بخشهایی از زیباک منتشر شد.
علاوه بر این، نیروهای جبهات مخالف طالبان بهصورت چریکی علیه این گروه عملیات انجام میدهند. به گفته منابع، این نیروها در ولسوالیهای یفتل، ارگو، راغها، دروازها، شهر فیضآباد، کشم، تگاب، بهارک و بخشهای دیگر بدخشان حضور فعال و گسترده دارند.
چهار انفجار در دو هفته
در کمتر از ۲۰ روز گذشته، چهار انفجار در شهر فیضآباد، مرکز بدخشان، رخ داده است که به گفته منابع، مقامهای ارشد امنیتی و استخباراتی و مسئولان بلندپایه طالبان اهداف آنها بودهاند.
انفجار نخست در ۶ میزان در منطقه جلغر، انفجار دوم در ۷ میزان در دشت وکیلآباد در نزدیکی دانشگاه، از مربوطات حوزه دوم امنیتی، انفجار سوم در ۱۳ میزان و انفجار چهارم در ۱۵ میزان در نزدیکی فرماندهی پولیس طالبان رخ داده است. ماه قبلی نیز چندین انفجار در این شهر رخ داد که دو مورد آن مدارس دینی و جهادی را هدف قرار داد.
جبهات آزادی، مقاومت ملی و قطعه سبز امرالله صالح مسئولیت این انفجارها را بر عهده گرفتهاند.
انفجارهای پیدرپی و افزایش ناامنیها در شهر فیضآباد، نگرانی طالبان را افزایش داده است. همزمان با این انفجارها، طالبان اقدام به بازداشتهای گسترده کردهاند.
توفانهای مکرر گردوخاک در شمال افغانستان، زندگی روزمره ساکنان را مختل کرده و نگرانیها درباره فرسایش خاک و پیامدهای آن برای سلامت عمومی را افزایش داده است. کارشناسان میگویند خشکسالی و کاهش پوشش گیاهی میتوانند زمین را در برابر فرسایش بادی آسیبپذیرتر کنند.
در هفتههای اخیر، ولایتهای بلخ، جوزجان، فاریاب و قندوز از جمله مناطقی بودهاند که به گفته ساکنان، با توفانهای شدید ریگ و گردوخاک روبهرو شدهاند. این توفانها دید افقی را کاهش داده و رفتوآمد و فعالیتهای روزمره را دشوار کردهاند.
اداره هواشناسی افغانستان نیز در ماههای اخیر درباره وزش بادهای شدید همراه با گردوخاک در بخشهای مختلف کشور هشدار داده است. در یکی از هشدارهای رسمی که چهارشنبه هشتم میزان منتشر شد، سرعت باد در برخی مناطق شمالی، غربی، جنوبی و مرکزی بین ۵۰ تا ۹۰ کیلومتر در ساعت پیشبینی شده بود. این هشدارها احتمال وقوع بادهای شدید را نشان میدهند، اما بهتنهایی شدت یا فراوانی توفانهای گردوخاک را در مقایسه با سالهای گذشته مشخص نمیکنند.
رستم انصاری، یکی از ساکنان مزارشریف، به افغانستان اینترنشنال گفته است که توفانها در سالهای اخیر شدیدتر شدهاند و گاهی مردم را وادار میکنند -در روزهایی که توفان میشود- در خانه بمانند.
او میگوید نفوذ ماسه و گردوخاک به داخل خانهها، خانوادهها را ناچار کرده است در طول یک ماه چندین بار نظافت اساسی انجام دهند. به گفته او، در اوج توفان، دید افقی گاهی به حدود یک متر کاهش مییابد.
خشکسالی و کاهش پوشش گیاهی، زمینهساز فرسایش
افغانستان کشوری عمدتاً خشک و نیمهخشک است و بخشهایی از آن در برابر خشکسالی و فرسایش بادی آسیبپذیری بالایی دارند. کاهش بارندگی، خشکشدن سطح خاک و از بین رفتن پوشش گیاهی میتوانند ذرات خاک را در برابر باد آسیبپذیرتر کنند.
نجیبالله سدید، کارشناس مدیریت منابع آب و محیطزیست، به افغانستان اینترنشنال گفته است که الگوهای جریان هوا از عوامل مهم شکلگیری بادهای شدید در افغانستاناند.
به گفته او، جریانهای بادی از آسیای میانه و مناطق غربی میتوانند به شمال افغانستان برسند و در دشتهای خشک، رسوبات سست را به هوا بلند کنند. او همچنین کاهش پوشش گیاهی، چرای بیش از ظرفیت مراتع و خشکشدن تالابها را از عواملی میداند که میتوانند فرسایش خاک را تشدید کنند.
پوشش گیاهی با تثبیت خاک و کاهش سرعت باد در نزدیکی سطح زمین، به محدودکردن فرسایش کمک میکند. هنگامی که این پوشش از بین میرود، ذرات ریز خاک و رسوبات خشکشده آسانتر جابهجا میشوند.
با این حال، سهم هر یک از این عوامل در توفانهای اخیر شمال افغانستان به دادههای محلی درباره رطوبت خاک، وضعیت پوشش گیاهی، شدت باد و منابع تولید گردوخاک نیاز دارد.
آقای سدید میگوید چرای مفرط و برداشت بوتهها برای تأمین سوخت، در کنار خشکسالی، مراتع را تضعیف کردهاند. او همچنین معتقد است که خشکشدن تالابهای هامون در غرب افغانستان و منطقه مرزی با ایران، به افزایش آسیبپذیری برخی مناطق در برابر گردوخاک کمک کرده است.
این ارزیابیها بر اهمیت عوامل محیطزیستی تأکید دارند، اما برای تعیین دامنه و شدت تغییرات در طول زمان، باید با دادههای مستقل و پژوهشهای قابل بررسی پشتیبانی شوند.
کانال قوشتپه؛ احتمال افزایش فرسایش در مسیر خاکبرداری
کانال قوشتپه یکی از پروژههای بزرگ آبی افغانستان است که هدف آن انتقال آب دریای آمو به زمینهای کشاورزی در شمال کشور عنوان شده است. این پروژه در مسیر خود از مناطق خشک و دشتهایی عبور میکند که در معرض بادهای شدید قرار دارند.
عملیات خاکبرداری در چنین محیطهایی میتواند، در صورت باقیماندن خاک سست و تثبیتنشده، زمینه فرسایش بادی را افزایش دهد. با این حال، وجود چنین خطری بهتنهایی ثابت نمیکند که یک پروژه مشخص موجب تشدید توفانهای منطقهای شده است.
سجاد حمیدی، مهندس آب و محیطزیست و استاد دانشگاه در ایالت پنسیلوانیای آمریکا، به افغانستان اینترنشنال گفته است که پروژههای عمرانی در مناطق خشک باید تدابیری برای تثبیت خاک و مدیریت رسوبات برداشتشده داشته باشند.
به گفته او، خاکبرداری در مقیاس بزرگ میتواند تودههایی از خاک سست در امتداد مسیر پروژه ایجاد کند. اگر این مواد بهدرستی متراکم یا تثبیت نشوند، بادهای شدید ممکن است بخشی از آنها را جابهجا کنند.
آقای حمیدی این خطر را با تجربه توفانهای گردوخاک در دشتهای مرکزی امریکا در دهه ۱۹۳۰ مقایسه کرده است؛ دورهای که خشکسالی و شیوههای نامناسب استفاده از زمین به فرسایش گسترده خاک انجامید.
با این حال، برای تعیین اینکه آیا خاک برداشتشده از کانال قوشتپه در توفانهای اخیر نقش داشته است، باید شواهد مربوط به مسیر و زمان جابهجایی رسوبات بررسی شود.
سدید نیز گفته است که مشاهدات میدانی و تصاویر ماهوارهای، به باور او، از افزایش جابهجایی خاک در شمال افغانستان پس از آغاز پروژه حکایت دارند. او نبود برنامههای منظم تثبیت خاک در امتداد کانال را از عوامل احتمالی افزایش گردوخاک میداند.
برای روشنشدن این مسئله، پژوهشگران باید تصاویر ماهوارهای دورههای پیش و پس از آغاز خاکبرداری را با یکدیگر مقایسه کنند، تغییرات پوشش زمین را بسنجند و مسیر حرکت تودههای گردوخاک را در روزهای وقوع توفان بررسی کنند. دادههای ایستگاههای زمینی نیز میتوانند به تشخیص منشأ ذرات کمک کنند.
پیامدهای گردوخاک برای سلامت عمومی
توفانهای گردوخاک میتوانند غلظت ذرات معلق در هوا را افزایش دهند و برای سلامت انسان خطر ایجاد کنند. شدت این خطر به اندازه و ترکیب ذرات، غلظت آنها در هوا و مدت مواجهه بستگی دارد.
احمد شکیب، متخصص بیماریهای داخلی و ریه، به افغانستان اینترنشنال گفته است که ذرات ریز گردوخاک میتوانند به بخشهای عمیق ریه برسند و مشکلات تنفسی را تشدید کنند.
به گفته او، افراد مبتلا به آسم و بیماریهای زمینهای قلبی و تنفسی، کودکان و سالمندان از جمله گروههایی هستند که ممکن است در برابر آلودگی شدید هوا آسیبپذیرتر باشند.
مواجهه با ذرات معلق میتواند موجب تحریک چشم و مجاری تنفسی شود و در افراد حساس، علائم بیماریهای موجود را تشدید کند. برای ارزیابی میزان خطر در مناطق شمالی افغانستان، دادههای اندازهگیری کیفیت هوا و اطلاعات صحی مربوط به دورههای توفان اهمیت دارد.
در مواد اولیه این گزارش، آمار مستقلی درباره غلظت ذرات معلق، مراجعه بیماران به مراکز درمانی یا افزایش بیماریهای تنفسی در مناطق آسیبدیده ارائه نشده است.
کارشناسان بر ضرورت تثبیت خاک، حفاظت از پوشش گیاهی و بهبود مدیریت مراتع تأکید کردهاند. آنها همچنین خواستار ایجاد سامانههای پایش کیفیت هوا و بررسی منظم وضعیت محیطزیستی شمال افغانستان شدهاند.
شماری از گردشگران و ائنفلونسرهای خارجی با سفر به افغانستان، گرفتن عکس با افراد مسلح طالبان و نشر ویدیوهایی از برخوردهای مثبت این گروه با گردشگران، چهره مثبتی از طالبان در شبکههای اجتماعی به نمایش میگذارند.
روزنامه بریتانیایی سان در گزارشی نوشته است که شماری از گردشگران خارجی در سفر به افغانستان با فرماندهان و جنگجویان طالبان دیدار میکنند، با آنان عکس میگیرند و حتی ویدیوهایی از چاینوشیدن با اعضای این گروه منتشر میکنند.
کرن براون، گردشگر ۳۲ ساله بریتانیایی، یکی از این افراد است. او ویدیویی از سفر خود به افغانستان منتشر کرده و از مخاطبانش خواسته است برای سفری دوستانه به این کشور برنامهریزی کنند.
براون به روزنامه سان گفت که بیشتر برخوردهای طالبان با او آرام و دوستانه بوده است. او درباره نخستین دیدارش با اعضای طالبان گفت: «از من استقبال کردند، با من نشستند و برایم چای آوردند. تجربه عجیبی بود، اما خیلی زود احساس راحتی کردم.»
با این حال، براون تأکید کرد که قصد تبلیغ طالبان یا حمایت از سیاستهای این گروه را ندارد و تنها میخواهد تجربههای سفر خود را با دیگران در میان بگذارد.
اولی هارگریوز، گردشگر دیگر بریتانیایی که در جریان سفر با بایسکل از بریتانیا به استرالیا وارد افغانستان شده بود، نیز از برخورد دوستانه شماری از مردم و اعضای طالبان سخن گفته است.
اما همه تجربههای او خوشایند نبوده است. هارگریوز گفت که در برخی ایستهای بازرسی، جنگجویان طالبان تفنگهای خود را به سوی او نشانه گرفتهاند. او همچنین یک شب، پس از آنکه اجازه نیافت در فضای باز خیمه بزند، ناچار شد در یک دکان همراه با جنگجویان طالبان بخوابد.
به گفته او، شماری از جنگجویان طالبان ویدیوهایی از نبردها و حملات انتحاری را به او نشان دادهاند که تماشای آنها برایش ناخوشایند بوده است.
برنت تیم، گردشگر امریکایی که بیش از ۵۸۰ هزار دنبالکننده در انستاگرام دارد، نیز در سفر به افغانستان با جنگجویان طالبان عکس گرفته است.
او در پنجمین سالگرد بازگشت طالبان به قدرت، ویدیویی از کابل منتشر کرد و مراسم تجلیل طالبان را «یکی از شادترین روزهای سال برای بسیاری از مردم» توصیف کرد.
با این حال، تیم بعدها پذیرفت که باید در انتخاب واژههایش دقت بیشتری میکرد. او گفت: «کسانی که من با آنها بودم، جشن گرفته بودند، در حالی که میلیونها افغان دیگر ممکن است زندگی کاملاً متفاوتی را تجربه کنند.»
این گردشگر امریکایی گفت که در جریان سفرش با دهها جنگجوی طالبان دیدار کرده و یکی از آنان پنج روز او را همراهی کرده است. به گفته تیم، این جنگجو درباره سالهای جنگ و آنچه «جهاد» خود میخواند، با او صحبت کرده است.
روزنامه سان نوشته است که طالبان از زمان بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱، برای جذب گردشگران خارجی تلاش کرده است. این گروه سال گذشته ویدیوی تبلیغاتیای منتشر کرد که با صحنه ساختگی گروگانگیری آغاز میشد، اما در پایان، مردی با لهجه امریکایی به گردشگران خوشامد میگفت.
به نوشته این روزنامه، شماری از فعالان حقوق بشر نگراناند که انتشار تصاویر و ویدیوهای گردشگران خارجی از برخورد دوستانه طالبان، به بهبود چهره بینالمللی این گروه کمک کند و توجهها را از نقض حقوق بشر در افغانستان منحرف سازد.
سان در گزارش خود به محدودیتهای طالبان بر حضور و صدای زنان در فضای عمومی و گزارشهای مربوط به خشونت خانوادگی نیز اشاره کرده است.
با این حال، گردشگرانی که با این روزنامه گفتوگو کردهاند، میگویند که بازتاب تجربههای مثبت سفرشان به معنای حمایت از سیاستهای طالبان نیست.
وزارت خارجه بریتانیا همچنان به شهروندان این کشور هشدار میدهد که از هرگونه سفر به افغانستان خودداری کنند. این وزارت وضعیت امنیتی افغانستان را بیثبات و بسیار خطرناک توصیف کرده و درباره احتمال بازداشت طولانیمدت شهروندان بریتانیایی هشدار داده است.