ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان ونزوئلا، پس از حدود ۱۰ ماه زندگی در تبعید، روز یکشنبه به کشورش بازگشت. بازگشت او در شرایطی صورت می‌گیرد که ونزوئلا پس از بازداشت نیکولاس مادورو، رئیس‌جمهور پیشین این کشور، از سوی ایالات متحده، وارد مرحله تازه‌ای از تحولات سیاسی شده است.
ماچادو روز یکشنبه در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «من اینجا هستم؛ در کنار شما.»
ادموندو گونزالس، نامزد پیشین ریاست‌جمهوری ونزوئلا و از متحدان نزدیک ماچادو، نیز بازگشت او به کشور را تأیید کرد و گفت که این رهبر مخالفان اکنون در خاک ونزوئلا حضور دارد.
ماچادو روز یکشنبه در مراسم مذهبی در کلیسایی در ایالت لارا شرکت کرد. تصاویر منتشرشده از این مراسم نشان می‌دهد که شماری از هوادارانش گرد او جمع شده‌اند و از بازگشتش استقبال می‌کنند.
ماچادو در ماه قوس سال گذشته برای دریافت جایزه صلح نوبل به ناروی سفر کرد و پس از آن، بیش از ۱۰ ماه را در تبعید گذراند. حدود یک ماه پس از خروج او از ونزوئلا، نیروهای امریکایی نیکولاس مادورو، رئیس‌جمهور وقت این کشور، را بازداشت کردند.
پس از بازداشت مادورو، حکومت دونالد ترمپ از دلسی رودریگز، معاون او، برای رهبری ونزوئلا حمایت کرد. رودریگز به‌عنوان رئیس‌جمهور موقت سوگند یاد کرد و سپس توافق‌نامه‌ای نفتی با ایالات متحده امضا کرد.
یکی از مشاوران ماچادو در ماه سنبله گفته بود که او طی هفته‌های پیش از آن، هفت بار برای بازگشت به ونزوئلا تلاش کرده، اما هر بار با مخالفت روبه‌رو شده است.
با این حال، هنوز روشن نیست که ماچادو پس از بازگشت چه برنامه‌ای را دنبال خواهد کرد. او پیش‌تر گفته بود که در صورت برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری، بار دیگر نامزد این سمت خواهد شد.
ماچادو در سال ۱۴۰۲ در انتخابات مقدماتی مستقل مخالفان ونزوئلا بیش از ۹۰ درصد آرا را به دست آورد. این انتخابات بیرون از چارچوب نهاد رسمی انتخاباتی تحت کنترول حکومت مادورو برگزار شده بود.
با وجود پیروزی قاطع ماچادو در این رقابت، حکومت مادورو او را از نامزدی در انتخابات ریاست‌جمهوری محروم کرد. مقام‌های ونزوئلا او را به تقلب و تخلفات مالیاتی متهم کردند؛ اتهام‌هایی که ماچادو رد کرد و آن‌ها را با انگیزه‌های سیاسی مرتبط دانست.
پس از محرومیت ماچادو، ادموندو گونزالس در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۴۰۳ به نمایندگی از مخالفان در برابر مادورو رقابت کرد.
نهاد انتخاباتی ونزوئلا که به حکومت نزدیک بود، مادورو را برنده انتخابات اعلام کرد، اما جزئیات تفصیلی شمارش آرا را منتشر نکرد. در مقابل، مخالفان این نتیجه را رد کردند و گفتند که گونزالس پیروز واقعی انتخابات بوده است. آنان برای پشتیبانی از ادعای خود، نسخه‌هایی از برگه‌های شمارش آرا را منتشر کردند.
هم‌زمان با ادامه تنش‌های منطقه‌ای، عربستان سعودی اعلام کرد سامانه‌های پدافند هوایی این کشور شماری از پهپادها و موشک‌ها را بر فراز ریاض و مناطق جنوبی رهگیری کرده‌اند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، سازمان دفاع مدنی عربستان سعودی یکشنبه سوم عقرب برای ساکنان ریاض، ابها و خمیس مشیط هشدار اضطراری صادر کرد، اما دقایقی بعد از برطرف شدن خطر خبر داد.
این نهاد همچنین درباره خطر احتمالی در جازان و طائف هشدار داد و اندکی بعد پایان وضعیت اضطراری در این مناطق را اعلام کرد.
ائتلاف نظامی به رهبری عربستان سعودی نیز اعلام کرد دو پهپاد و یک موشک بالستیک به سوی ریاض و یک موشک کروز به سمت شهر خمیس مشیط در جنوب این کشور شلیک شده‌اند.
این ائتلاف اندکی بعد از رهگیری ۱۰ موشک بالستیک دیگر در مناطق جنوبی عربستان سعودی خبر داد.
حملات تازه در حالی رخ داده‌اند که ۲۹ میزان، حمله به میدان هوایی بین‌المللی ملک فهد در دمام و حمله پهپادی به میدان نفتی شیبه، چهار کشته و ۱۰ زخمی بر جای گذاشتند.
در روزهای اخیر، حملات سپاه پاسداران به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز و حملات حوثی‌های یمن به تاسیسات نفتی عربستان سعودی، به نگرانی‌ها درباره امنیت مسیرهای انتقال انرژی و اختلال در عرضه جهانی نفت دامن زده‌اند.
هم‌زمان، گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال ازسرگیری کارزار نظامی امریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران، احتمال گسترش دامنه مناقشه در منطقه را پررنگ‌تر کرده است.
تهدید دوباره حوثی‌ها علیه میدان هوایی ریاض
حملات جدید به پایتخت عربستان سعودی در شرایطی انجام شد که میدان هوایی بین‌المللی ملک خالد ریاض پس از توقف فعالیت‌های خود به‌دنبال حملات حوثی‌های یمن، از سوم عقرب پروازها را در دو پایانه از سر گرفت.
مدیریت این میدان هوایی شامگاه دوم عقرب اعلام کرد پایانه شماره یک به پروازهای داخلی و پایانه شماره دو به پروازهای بین‌المللی شرکت‌های هواپیمایی سعودی اختصاص خواهد یافت.
در سوی دیگر، حوثی‌ها بار دیگر تهدید کردند فرودگاه ریاض را هدف قرار خواهند داد.
یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثی‌ها، فرودگاه ریاض را همچنان یک «هدف نظامی» خواند و به شرکت‌های هواپیمایی، کارکنان فرودگاه و مسافران هشدار داد از آن استفاده نکنند.
حوثی‌ها دوم عقرب نیز از حمله به فرودگاه ریاض و تاسیسات نفتی عربستان سعودی خبر داده بودند. مقام‌های سعودی تاکنون به‌طور مستقیم درباره این روایت‌ها اظهارنظر نکرده‌اند.
فعالیت میدان هوایی ملک خالد پس از حمله ۱۸ میزان حوثی‌های مورد حمایت حکومت ایران متوقف شده بود.
این حمله ۱۳ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی بر جای گذاشت و به مرگبارترین حمله در خاک عربستان سعودی طی بیش از یک دهه گذشته تبدیل شد.
ادامه رویارویی حوثی‌ها و ریاض
حملات موشکی و پهپادی حوثی‌ها در حالی ادامه دارد که درگیری‌های این گروه نیابتی جمهوری اسلامی با ائتلاف نظامی به رهبری عربستان سعودی شدت گرفته است.
حوثی‌ها ماه گذشته با تصرف مناطقی راهبردی در سواحل دریای سرخ، به سوی تنگه باب‌المندب پیشروی کردند و امنیت کشتیرانی در این گذرگاه مهم را به خطر انداختند.
ائتلاف به رهبری عربستان سعودی در واکنش، حملات خود علیه مواضع حوثی‌ها را افزایش داد. محمد آل‌جابر، سفیر عربستان سعودی در یمن، ۱۷ میزان اعلام کرد نیروهای حوثی از تنگه باب‌المندب عقب رانده شده‌اند.
باب‌المندب یکی از گذرگاه‌های حیاتی تجارت دریایی جهان و از مسیرهای مهم انتقال نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس به بازارهای بین‌المللی است.
این تنگه در جنوب غربی شبه‌جزیره عربستان قرار دارد، در حالی که تنگه هرمز در شمال شرقی این شبه‌جزیره واقع شده است.
تشدید درگیری‌ها در یمن به آتش‌بسی که از سال ۲۰۲۲ با میانجی‌گری سازمان ملل متحد تا حد زیادی پابرجا مانده بود، پایان داد.
در واکنش به افزایش حملات حوثی‌ها، پارلمان اروپا ۳۰ میزان با تصویب قطعنامه‌ای خواستار قرار گرفتن این گروه، از جمله شاخه‌های سیاسی و نظامی آن، در فهرست سازمان‌های تروریستی اتحادیه اروپا شد. تصمیم نهایی در این زمینه بر عهده کشورهای عضو اتحادیه خواهد بود.
پژوهشی تازه نشان می‌دهد بقایای یک ویروس باستانی در ژنوم شامپانزه‌ها می‌تواند فعالیت ژن‌های موثر در رشد سلول‌های عصبی را تغییر دهد؛ یافته‌ای که شاید به توضیح چگونگی شکل‌گیری تفاوت‌های چشمگیر میان مغز انسان و شامپانزه کمک کند.
پایگاه خبری ساینس‌نیوز با استناد به یافته‌های این تحقیق گزارش داد دی‌ان‌ای به‌جامانده از عفونتی که میلیون‌ها سال پیش رخ داده، هنوز در ژنوم شامپانزه‌ها وجود دارد، اما در انسان دیده نمی‌شود.
شامپانزه یکی از نزدیک‌ترین خویشاوندان زنده انسان به شمار می‌رود، اما حجم مغز انسان حدود سه برابر مغز این جانور است و توانایی‌های شناختی پیشرفته‌تری دارد.
با این حال، به گفته یوهان یاکوبسون، عصب‌شناس دانشگاه لوند سویدن، بیشتر ژن‌های سازنده پروتئین در این دو گونه بسیار شبیه هستند.
همین شباهت پژوهشگران را به بررسی بخش‌هایی از ژنوم سوق داد که زمان و محل فعال یا غیرفعال شدن ژن‌ها را تنظیم می‌کنند.
یافته‌های این پژوهش به‌تازگی در نشریه «ساینس ادونسز» منتشر شده است.
رد پای یک ویروس باستانی
یکی از عواملی که می‌تواند بر این تنظیم اثر بگذارد، ویروس‌ها هستند. گروهی از آن‌ها که «رتروویروس» نامیده می‌شوند، دی‌ان‌ای خود را وارد ژنوم میزبان می‌کنند تا سلول آلوده را به ساخت ویروس‌های تازه وادارند.
گاهی این ماده ژنتیکی حتی پس از پایان عفونت باقی می‌ماند و اگر وارد سلول‌های تولیدمثلی شده باشد، به نسل‌های بعد منتقل می‌شود.
این بقایای ژنتیکی «رتروویروس‌های درون‌زاد» نام دارند. آن‌ها دیگر اطلاعات ژنتیکی لازم برای تولید ویروس‌های عفونی را ندارند، اما همچنان می‌توانند بر فعالیت ژن‌های میزبان تاثیر بگذارند.
بقایای ویروسی دست‌کم هشت درصد ژنوم انسان و شامپانزه را تشکیل می‌دهند و پژوهش‌های پیشین نقش آن‌ها را در تحولاتی مانند پیدایش جفت در پستانداران نشان داده‌اند.
یاکوبسون و همکارانش سراغ بقایای ویروسی رفتند که حاصل عفونت یکی از نیاکان میمون‌های انسان‌نمای آفریقایی در حدود پنج تا هفت میلیون سال پیش است.
رد این ویروس در ۱۵۸ نقطه از ژنوم شامپانزه‌ها دیده می‌شود، در حالی که در ژنوم انسان اثری از آن نیست. علت این تفاوت همچنان نامعلوم است.
حذف دی‌ان‌ای ویروسی چه چیزی را آشکار کرد؟
پژوهشگران برای بررسی تاثیر این تفاوت، از سلول‌های بنیادی شامپانزه و فناوری ویرایش ژن «کریسپر» استفاده کردند.
آن‌ها توالی دی‌ان‌ای ویروسی مورد بررسی را حذف کردند و دریافتند ژن مجاور آن، موسوم به LINC00662، که پیش‌تر غیرفعال بود، فعال شد و شروع به تولید آران‌ای کرد.
این ژن معمولا در شامپانزه غیرفعال است، اما در سلول‌های مغز انسان فعالیت دارد.
آران‌ای مولکولی است که در بیان و تنظیم اطلاعات ژنتیکی نقش دارد. شناسایی آن به پژوهشگران امکان داد فعال شدن ژن را پس از حذف دی‌ان‌ای ویروسی تشخیص دهند.
این آزمایش نشان داد توالی ژنتیکی به‌جامانده از ویروس می‌تواند فعالیت ژن مجاور خود را تغییر دهد.
گروه پژوهشی آزمایش معکوس را نیز انجام داد: با کریسپر، ژن LINC00662 را در سلول‌های انسانی غیرفعال کرد تا وضعیتی مشابه شامپانزه پدید آید.
نتایج حاکی از آن بود که وقتی این ژن در سلول‌های هر دو گونه فعال باشد، فعالیت مجموعه‌ای از ژن‌های دیگر نیز افزایش می‌یابد؛ از جمله ژن‌های موثر در رشد و بلوغ نورون‌ها و ایجاد ارتباطات تازه میان سلول‌های عصبی.
این یافته نشان داد بقایای ویروسی می‌توانند بر شبکه‌ای از ژن‌های مرتبط با رشد مغز اثر بگذارند.
یک سرنخ، نه پاسخ نهایی
ساینس‌نیوز در ادامه گزارش داد هنوز دقیقا مشخص نیست غیرفعال شدن این شبکه ژنی بر اثر وجود دی‌ان‌ای ویروسی، چه تاثیری بر رشد و عملکرد مغز شامپانزه‌ها گذاشته است.
یاکوبسون معتقد است این تفاوت ممکن است در شکل‌گیری مسیرهای تکاملی متفاوت مغز انسان و شامپانزه نقش داشته باشد، هرچند تاثیر سایر عوامل ژنتیکی و محیطی را نیز نمی‌توان نادیده گرفت.
به گفته او، یافته‌ها نشان می‌دهند ورود دی‌ان‌ای یک ویروس باستانی به ژنوم چگونه می‌تواند تفاوتی پایدار در تنظیم فعالیت ژن‌ها میان دو گونه ایجاد کند.
جورجا مودنینی، زیست‌شناس تکاملی دانشگاه پادووا که در این پژوهش مشارکت نداشت، گفت بر اساس نتایج جدید، تغییرات ژنتیکی در جریان تکامل تنها به جایگزینی واحدهای سازنده دی‌ان‌ای با یکدیگر محدود نیستند و می‌توانند از راه‌های دیگری نیز رخ دهند.
راویندر کاندا، متخصص ژنتیک تکاملی دانشگاه آکسفورد بروکس، نیز شواهد مربوط به تاثیر این بقایای ویروسی بر رشد و تکامل نورون‌ها را قانع‌کننده خواند، اما تاکید کرد هنوز نمی‌توان دامنه پیامدهای آن را مشخص کرد.
او احتمال داد سازوکارهای دیگری هم در تنظیم ژن‌ها دخالت داشته باشند و این نمونه تنها بخش کوچکی از نقش ویروس‌های باستانی در تکامل مغز باشد.
کاندا افزود: «فکر می‌کنم هنوز رتروویروس‌های بسیار زیادی برای کشف شدن وجود دارند و آنچه تاکنون شناخته‌ایم، تنها نوک کوه یخ است.»
بحران مسکن، افزایش هزینه‌های زندگی، کمبود امکانات آموزشی و نگرانی از آینده شغلی، موجی از اعتراض‌ها را در کشورهای اروپایی به راه انداخته است؛ اعتراض‌هایی که از خواسته‌های صنفی فراتر رفته و نارضایتی گسترده‌تر نسل جوان از وضعیت اقتصادی و عملکرد دولت‌ها را بازتاب می‌دهد.
در پاییز امسال، خیابان‌های چندین کشور اروپایی صحنه تظاهرات دانشجویان، دانش‌آموزان، کارگران و اتحادیه‌های صنفی بوده است. هرچند دلایل اعتراض‌ها در کشورهای مختلف یکسان نیست، سه موضوع بیش از همه تکرار می‌شود: دشواری دسترسی به مسکن، مشکلات نظام آموزشی و افزایش هزینه‌های زندگی.
بر اساس گزارشی از روزنامه اسپانیایی «ال‌پایس»، از ۱۵ سپتامبر تا ۲۳ اکتوبر، دست‌کم ۱۷۷ تظاهرات و تجمع اعتراضی در ۱۲ کشور اروپایی ثبت شده است. فرانسه، اسپانیا، ایتالیا، پرتگال و بلجیم بیشترین شمار این اعتراض‌ها را داشته‌اند. با این حال، این اعتراض‌ها یک جنبش واحد و سازمان‌یافته در سراسر اروپا نیستند، بلکه در کشورهای مختلف از مشکلات و خواسته‌های متفاوتی سرچشمه گرفته‌اند.
مسکن؛ رویای دشوار خانه‌دارشدن
در اسپانیا، بحران مسکن به یکی از مهم‌ترین محورهای اعتراض‌ها تبدیل شده است. اخراج ماری‌کارمن آباسکال، زن ۸۷ ساله، از خانه‌ای در مادرید که حدود هفت دهه در آن زندگی کرده بود، خشم عمومی را برانگیخت.
او در ۲۳ سپتامبر، پس از آن‌که مالک جدید خانه کرایه ماهانه را به حدود ۱۶۵۰ یورو افزایش داد، به حکم دادگاه از آپارتمانش بیرون شد. آباسکال توان پرداخت این مبلغ را نداشت و تصاویر انتقال او با برانکارد پس از تخلیه خانه، به نمادی از بحران مسکن در اسپانیا تبدیل شد. او در ۷ اکتوبر، پس از انتقال به شفاخانه، درگذشت.
پس از این رویداد، هزاران نفر در مادرید و شهرهای دیگر به خیابان‌ها آمدند و خواستار حمایت بیشتر از مستأجران و جلوگیری از تخلیه افرادی شدند که توان یافتن سرپناه جایگزین را ندارند.
مشکل تنها به یک زن سالمند محدود نمی‌شود. بسیاری از جوانان اسپانیایی نیز می‌گویند با وجود کارکردن، توان پرداخت کرایه خانه مستقل را ندارند.
خبرگزاری اسوشیتدپرس گزارش داده است که حداقل دستمزد ماهانه در اسپانیا ۱۲۲۱ یورو است، در حالی که کرایه متوسط ماهانه یک آپارتمان ۸۰ مترمربعی حدود ۱۱۳۰ یورو برآورد می‌شود.
اعتراض‌ها به مسکن از اسپانیا به پرتگال نیز گسترش یافته است؛ جایی که معترضان در لیسبون و پورتو خواستار اقدام دولت برای مهار هزینه‌های مسکن شده‌اند. این مسئله نشان می‌دهد که برای بخشی از جوانان، داشتن شغل دیگر به معنای توانایی تأمین یک زندگی مستقل نیست.
آموزش؛ دانش‌آموزان و دانشجویان چه می‌خواهند؟
در فرانسه، اعتراض‌ها از اواسط سپتامبر با تجمع و مسدودکردن دورازه شماری از مکتب‌ها آغاز شد. دانش‌آموزان خواستار استخدام معلمان بیشتر، کاهش شمار دانش‌آموزان در صنف‌ها و بهبود وضعیت ساختمان‌های آموزشی شدند.
به گزارش ال‌پایس، اتحادیه معلمان فرانسه گفته است که در آغاز سال تحصیلی، در ۵۳ درصد مراکز آموزشی دست‌کم یک بست معلم خالی بوده است. معترضان همچنین از کاهش بودجه و کمبود امکانات آموزشی انتقاد دارند.
با پیوستن اتحادیه‌های کارگری و گروه‌های دیگر، دامنه اعتراض‌ها گسترش یافته و مسایلی مانند افزایش هزینه‌های زندگی و کیفیت خدمات عمومی نیز در مرکز توجه قرار گرفته است.
در تظاهرات پاریس، معترضان سنگ، بوتل و مواد آتش‌بازی به سوی پولیس پرتاب کردند و نیروهای امنیتی برای متفرق‌کردن جمعیت از گاز اشک‌آور، ماشین‌های آب‌پاش و نارنجک‌های صوتی استفاده کردند.
در برخی شهرها نیز سطل‌های زباله و بخش‌هایی از ساختمان‌های آموزشی آتش زده شد و رفت‌وآمد وسایط عمومی مختل گردید.
تنش‌ها در ۱۷ اکتوبر، هم‌زمان با گسترش اعتراض‌ها علیه افزایش هزینه‌های زندگی و کاهش خدمات عمومی، شدیدتر شد.
به گزارش رویترز، در برخی شهرها ساختمان‌های عمومی به آتش کشیده شد، فروشگاه‌ها غارت شدند و پولیس و وسایط آن هدف حمله قرار گرفتند.
مقام‌های فرانسوی از بازداشت حدود ۱۲۰۰ نفر در آن روز خبر دادند؛ در حالی که بیشتر شرکت‌کنندگان در راه‌پیمایی‌ها مسالمت‌آمیز بودند.
پیش‌تر، پس از آن‌که یک دانش‌آموز ۱۵ ساله در درگیری با پولیس یک دستش قطع شد، دولت استفاده از نوعی نارنجک صوتی را به حالت تعویق در آورد.
در بلجیم نیز دانش‌آموزان و دانشجویان در اعتراض به افزایش هزینه‌های تحصیل و کاهش بودجه آموزشی تجمع کرده‌اند. در ایتالیا و یونان نیز اعتراض‌های دانشجویی و اعتصاب معلمان برگزار شده است.
خواسته معترضان تنها به امکانات بهتر در مکتب و دانشگاه محدود نیست؛ آنان نگران‌اند که کاهش سرمایه‌گذاری در آموزش، فرصت‌های آینده‌شان را محدود کند و دسترسی به تحصیل باکیفیت بیش از پیش به وضعیت اقتصادی خانواده‌ها وابسته شود.
چرا نارضایتی‌ها در کشورهای مختلف به هم نزدیک شده‌اند؟
با وجود تفاوت‌های محلی، اعتراض‌ها یک نگرانی مشترک را بازتاب می‌دهند: بخشی از نسل جوان احساس می‌کند رسیدن به زندگی مستقل و باثبات دشوارتر شده است.
آلیس دِ بریتو، معاون اتحادیه اصلی دانشجویی فرانسه، به سی‌ان‌ان گفته است که میان اعتراض‌های کشورهای مختلف شباهت‌های زیادی وجود دارد. به گفته او، سرمایه‌گذاری در آموزش و دانشگاه‌ها، حمایت از جوانان، هزینه‌های زندگی و مسکن از خواسته‌های مشترک معترضان است.
یولیوس فینتل‌مان، از بنیان‌گذاران و سردبیر خبرنامه «یوروپین کورسپاندنت»، نیز به سی‌ان‌ان گفت که این اعتراض‌ها احساس سرخوردگی نسلی را نشان می‌دهند که تصور می‌کند سیاست‌مداران نتوانسته‌اند نیازهای نسل آینده را برآورده کنند.
او علاوه بر مسکن و آموزش، به نامطمئن‌شدن بازار کار اشاره کرده است؛ به‌ویژه در شرایطی که گسترش هوش مصنوعی می‌تواند بر برخی مشاغل ابتدایی و فرصت‌های کاری افراد تازه‌وارد تأثیر بگذارد. بحران اقلیمی نیز از دیگر نگرانی‌های مطرح‌شده در میان جوانان است.
با این حال، نمی‌توان همه اعتراض‌ها را تنها به نسل زد یا مشکلات اقتصادی نسبت داد. حضور اتحادیه‌های کارگری، معلمان و دیگر گروه‌های اجتماعی نشان می‌دهد که بخشی از نارضایتی‌ها میان نسل‌های مختلف مشترک است.
آلبانیا و صربستان؛ اعتراض فراتر از اقتصاد
در آلبانیا، اعتراض‌ها علاوه بر مسایل آموزشی و اقتصادی، بر فساد و عملکرد دولت متمرکز است. این اعتراض‌ها ابتدا در ماه می، در مخالفت با طرح توسعه گردشگری لوکس در منطقه‌ای حفاظت‌شده که با جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، مرتبط است، آغاز شد.
با بازگشایی مکتب‌ها و دانشگاه‌ها در اکتوبر، دانش‌آموزان و دانشجویان نیز به جنبش اعتراضی پیوستند.
معترضان خواستار استعفای ادی راما، نخست‌وزیر این کشور، شده‌اند و دولت او را به فساد و حمایت از منافع گروه‌های نزدیک به قدرت متهم می‌کنند. راما این اتهام‌ها و درخواست‌ها را نپذیرفته است. در روزهای گذشته، برخی از تظاهرات با درگیری میان معترضان و پولیس همراه بوده است.
در صربستان نیز جنبش دانشجویی که پس از فروریختن سقف ایستگاه راه‌آهن شهر نووی‌ساد در نوامبر ۲۰۲۴ و کشته‌شدن ۱۶ نفر شکل گرفت، به یکی از نیروهای مهم مخالف دولت تبدیل شده است. دانشجویان خواستار پاسخ‌گویی مقام‌ها و مبارزه با فساد هستند.
این دو مورد نشان می‌دهد که در بخش‌هایی از اروپا، اعتراض‌های جوانان فقط درباره هزینه‌های زندگی نیست، بلکه به مسایلی مانند شفافیت حکومت، پاسخ‌گویی سیاسی و اعتماد عمومی نیز گره خورده است.
اعتراض‌ها چه چالشی برای دولت‌های اروپا ایجاد می‌کند؟
گسترش اعتراض‌ها در شرایطی رخ می‌دهد که برخی دولت‌های اروپایی با بدهی عمومی بالا و محدودیت در افزایش هزینه‌های دولتی روبه‌رو هستند. این وضعیت، افزایش بودجه آموزش، گسترش خدمات عمومی و اجرای برنامه‌های حمایتی برای مسکن را دشوارتر می‌کند.
در فرانسه، مقام‌ها پس از درگیری‌ها و تخریب‌ها در برخی اعتراض‌ها، تدابیر امنیتی را افزایش داده‌اند.
در اسپانیا، فشار عمومی برای رسیدگی به بحران مسکن به تصویب پیشنهادهای حمایتی از سوی دولت انجامید، اما این پیشنهادها در پارلمان با مخالفت روبه‌رو شد. در آلبانیا نیز نخست‌وزیر با وجود درخواست معترضان برای کناره‌گیری، حاضر به استعفا نشده است.
باید میان اعتراض‌های مسالمت‌آمیز و خشونت تفکیک قایل شد. بر اساس گزارش اسوشیتدپرس، شمار زیادی از مردم در تجمع‌ها به‌گونه مسالمت‌آمیز شرکت کرده‌اند، اما در برخی شهرهای فرانسه، ایتالیا و آلبانیا نیز درگیری، تخریب اموال و بازداشت معترضان گزارش شده است.
اختلاف نظر درباره نقش مهاجران در اعتراض‌ها
در کنار دلایل اقتصادی و اجتماعی، برخی سیاست‌مداران راست‌گرا، از جمله دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، تلاش کرده‌اند اعتراض‌ها و خشونت‌های اخیر به ویژه در فرانسه را به مهاجرت پیوند دهند.
ترامپ پس شدت اعتراضات در فرانسه در اظهاراتی مدعی شد که ریشه این ناآرامی‌ها نه مشکلات آموزشی، بلکه مهاجرت است و از دولت فرانسه خواست مرزهای خود را ببندد. او همچنین مدعی شد که مهاجران در حال تسلط بر فرانسه‌اند.
با این حال، این برداشت با انتقاد مقام‌های فرانسوی روبه‌رو شده است.
امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، اظهارات رهبران خارجی درباره اعتراض‌ها را محکوم کرد و گفت برخی می‌کوشند از این رویدادها برای اهداف سیاسی خود بهره‌برداری کنند.
دیگر مقام‌های فرانسه نیز مهاجران را مسئول خشونت‌ها معرفی نکرده‌اند.
آیا این اعتراض‌ها ادامه خواهد یافت؟
اعتراض‌ها در چندین کشور همچنان ادامه دارد و اتحادیه‌های کارگری و دانشجویی برای تجمع‌ها و اعتصاب‌های تازه در ماه نوامبر برنامه‌ریزی کرده‌اند. در اسپانیا، اتحادیه‌های بزرگ کارگری اعتصاب عمومی را برای ۱۱ نوامبر فراخوانده‌اند؛ در فرانسه نیز اتحادیه‌ها برای پنجم نوامبر برنامه اعتراضی دارند.
با این حال، هنوز روشن نیست که این اعتراض‌ها تا چه اندازه به تغییرات پایدار در سیاست‌های دولت‌ها منجر خواهد شد. تفاوت خواسته‌ها، نبود رهبری مشترک در سطح اروپا و محدودیت‌های اقتصادی دولت‌ها می‌تواند مانع شکل‌گیری یک پاسخ واحد شود.
آنچه روشن است، این است که اعتراض‌های کنونی پرسشی مهم را پیش روی دولت‌های اروپایی قرار داده است: آیا نسل جوان می‌تواند با تحصیل، کار و تلاش به آینده‌ای باثبات دست یابد، یا هزینه‌های فزاینده زندگی این مسیر را دشوارتر می‌سازد؟
برای بسیاری از معترضان، مسئله تنها افزایش کرایه خانه یا کمبود معلم نیست؛ بلکه نگرانی از آینده‌ای است که در آن داشتن شغل، تحصیلات و تلاش فردی دیگر به‌تنهایی تضمین‌کننده زندگی مستقل و بهتر نیست. همین نگرانی مشترک، با وجود تفاوت‌های سیاسی و اجتماعی کشورها، به یکی از محورهای اصلی اعتراض‌های پاییز امسال در اروپا تبدیل شده است.
مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا در یادداشتی در شبکه اجتماعی اکس از کوبایی‌ها خواست برای ایجاد تغییر در کشورشان، محرمانه با سازمان سیا همکاری کنند. این اظهارات پس از آن مطرح شد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا از احتمال اقدام واشنگتن علیه کوبا سخن گفت.
وزیر خارجه امریکا روز جمعه اول عقرب در پیامی در شبکه اجتماعی اکس از افرادی در کوبا که خواهان تغییر هستند، خواست از فرصت کنونی استفاده کنند و از طریق همکاری محرمانه با سازمان اطلاعات مرکزی امریکا (سیا)، برای ایجاد تغییرات مورد نظرشان اقدام کنند.
روبیو در این پیام نوشت: «برای کسانی که خواهان ایجاد تغییرات مثبت در کوبا هستند، اکنون زمان اقدام است.» او با اشاره به وعده‌های عملی‌نشده، فساد و برخورداری شمار اندکی از امتیازات ویژه، از خواستاران تغییر خواست از این فرصت استفاده کنند. او درباره ماهیت این همکاری یا عملیات مشخصی توضیح نداد.
این پیام اندکی پس از آن منتشر شد که دونالد ترامپ در گردهمایی انتخاباتی در ایالت فلوریدا گفت واشنگتن پس از رسیدگی به جنگ ایران، به موضوع کوبا خواهد پرداخت و روبیو را برای نهایی‌کردن توافقی با این کشور خواهد فرستاد.
ترامپ همچنین گفت کشتی‌های جنگی امریکا که از منطقه خاورمیانه بازمی‌گردند، می‌توانند در نزدیکی سواحل کوبا توقف کنند. او جزئیات بیشتری درباره این اظهارات ارائه نکرد. این سخنان در حالی مطرح شد که ترامپ پیش‌تر از احتمال اقدام نظامی علیه کوبا سخن گفته بود؛ با این حال، در ماه گذشته پیش‌بینی کرده بود که دو کشور به توافق خواهند رسید و نیازی به اقدام نظامی نخواهد بود.
دولت ترامپ در ماه‌های اخیر فشار بر هاوانا را افزایش داده است. واشنگتن خواهان تغییرات اساسی در نظام سیاسی کوبا است و هم‌زمان محدودیت‌های اقتصادی و فشار بر تأمین نفت این کشور را تشدید کرده است.
تحریم‌های امریکا و محدودیت‌های مربوط به تأمین نفت، بحران اقتصادی و انرژی کوبا را تشدید کرده‌اند. این کشور با کمبود سوخت، قطع مکرر برق، کمبود مواد غذایی و افزایش فشارهای معیشتی روبه‌رو است؛ مشکلاتی که بخشی از آن‌ها به ضعف زیرساخت‌ها و دشواری‌های اقتصادی داخلی نیز ارتباط دارد.
در واکنش به اظهارات مارکو روبیو، کارلوس فرناندز د کوسیو، معاون وزیر خارجه کوبا، در شبکه اکس واشنگتن را به جذب علنی همکار برای سیا متهم کرد و گفت این اقدام می‌تواند نشانه‌ای از استیصال این سازمان باشد.
برونو رودریگز، وزیر خارجه کوبا، نیز در واکنش به اظهارات ترامپ هشدار داد که سواحل این کشور برای کسانی که با اهداف خصمانه و سلطه‌جویانه وارد شوند، محیطی خطرناک خواهد بود.
مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا که والدینش پیش از انقلاب کوبا به امریکا مهاجرت کرده بودند، از چهره‌های اصلی رویکرد سخت‌گیرانه دولت ترامپ در قبال هاوانا به شمار می‌رود. او بارها حکومت کمونیستی کوبا را به ناکارآمدی متهم کرده و از تغییر مسیر سیاسی این کشور حمایت کرده است.
امریکا بیش از شش دهه است که تحریم‌های گسترده‌ای علیه کوبا اعمال می‌کند. روابط دو کشور همچنان با اختلاف بر سر تحریم‌ها، امنیت و آینده نظام سیاسی کوبا روبه‌رو است.
اوکراین و روسیه اعلام کردند که با میانجی‌گری ملانیا ترامپ، بانوی اول امریکا، بر سر برقراری آتش‌بس موقت در شهر اولشکی، توافق کرده‌اند. بر اساس توافق، آتش‌بس از تاریخ ۲۷ اکتوبر اجرا خواهد شد. شهر اولشکی در جنوب اوکراین و تحت کنترول روسیه قرار دارد.
کاخ سفید روز جمعه، اول عقرب در بیاینه‌ای اعلام کرد که «ملانیا ترامپ، بانوی اول امریکا، با موفقیت میان روسیه و اوکراین بر سر برقراری آتش‌بس در شهر اولشکی به توافق دست یافته است. بر اساس این توافق، دو کشور موافقت کرده‌اند که به‌گونه موقت تمام عملیات نظامی را در این شهر متوقف کنند تا کمک‌های بشردوستانه وارد آن شود و زمینه برای تخلیه غیرنظامیان از طریق یک مسیر امن مشخص فراهم گردد. این آتش‌بس محدود به شهر اولشکی، از ۲۹ اکتوبر ۲۰۲۶ آغاز خواهد شد.»
در حالی که کاخ سفید و دفتر ملانیا ترامپ، آغاز آتش‌بس در شهر اولشکی را ۲۹ اکتوبر اعلام کرده، مقام‌های روسیه و اوکراین تاریخ آغاز آن را ۲۷ اکتوبر گفته‌اند.
کاخ سفید روز جمعه، اول عقرب، در بیانیه‌ای اعلام کرد که ملانیا ترامپ، بانوی اول امریکا، میان روسیه و اوکراین برای برقراری آتش‌بس در شهر اولشکی توافق کرده است. بر اساس این توافق، دو طرف موافقت کرده‌اند که به‌گونه موقت عملیات نظامی در این شهر را متوقف کنند تا کمک‌های بشردوستانه به آنجا برسد و غیرنظامیان از طریق یک مسیر امن تخلیه شوند.
این آتش‌بس که به شهر اولشکی محدود می‌شود، قرار است از ۲۹ اکتوبر ۲۰۲۶ آغاز شود.
مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا، تلاش‌های ملانیا ترامپ برای برقراری آتش‌بس و تسهیل کمک‌رسانی بشردوستانه را گامی مهم در مسیر صلح خواند و گفت که این تلاش‌ها برای غیرنظامیان امید ایجاد می‌کند.
ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، نیز گفت که نمایندگان مسکو، کی‌یف و واشنگتن در نیمه نخست ماه نوامبر در ابوظبی دیدار خواهند کرد تا درباره راهکارهای فنی برای برقراری صلح گفت‌وگو کنند.
بر اساس اطلاعات کاخ سفید و وزارت دفاع روسیه، نیروهای روسی از ساعت چهار بامداد ۲۷ اکتوبر تیراندازی را متوقف خواهند کرد.
دمیترو لوبینتس، کمیشنر حقوق بشر اوکراین، به خبرگزاری رویترز گفته است که در جریان این آتش‌بس، جاده‌ها از ماین پاک‌سازی می‌شوند، مواد غذایی به مردم می‌رسد و غیرنظامیان به مکان‌های امن انتقال می‌یابند.
شهر اولشکی که از فبروری ۲۰۲۲ تحت کنترول روسیه قرار دارد، پیش از جنگ حدود ۲۴ هزار نفر جمعیت داشت. اکنون تنها حدود ۱۷۰۰ تا دو هزار نفر، عمدتاً سالمندان، در این شهر باقی مانده‌اند که به کمک‌های فوری غذایی و صحی نیاز دارند.
ملانیا ترامپ در بیانیه‌ای، وضعیت شهر اولشکی را در آستانه یک فاجعه توصیف کرد و بر بازگرداندن کودکان اوکراینی که در جریان جنگ از خانواده‌های‌شان جدا شده‌اند، تأکید کرد.
پاپ لئو، رهبر کاتولیک‌های جهان، نیز هفته گذشته درباره وضعیت این شهر با زلنسکی و ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، گفت‌وگو کرده بود.
از سوی دیگر، زلنسکی پس از گفت‌وگو با استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان امریکا، گفت که برقراری صلح پایدار به تضمین‌های امنیتی قوی برای اوکراین و دست‌کم ۱۰ سال حمایت مالی مستمر از ارتش این کشور نیاز دارد.
در حالی که تلاش‌های دیپلماتیک برای برقراری صلح ادامه دارد، تنش‌ها میان اوکراین و واشنگتن بر سر محدودیت‌های خدمات اینترنتی استارلینک همچنان پابرجاست. با این حال، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، گفته است که در صورت بروز مشکل، با ایلان ماسک، مدیرعامل شرکت اسپیس‌ایکس، گفت‌وگو خواهد کرد.
آنتون کووالسکی، سرپرست دادستانی اوکراین، نیز گفته است که در جریان چهار سال جنگ، بیش از ۱۹ هزار غیرنظامی، از جمله ۷۶۲ کودک، کشته شده‌اند. به گفته او، تنها در سال ۲۰۲۶ کشته‌شدن ۲۹۶۰ غیرنظامی، از جمله ۶۶۸ کودک، ثبت شده است.
هم‌زمان با این تحولات دیپلماتیک، مسکو و کی‌یف ۲۷۰ اسیر از هر طرف را مبادله کردند که در مجموع به آزادی ۵۴۰ اسیر جنگی انجامید. وزارت دفاع روسیه و رئیس‌جمهور اوکراین هر دو این تبادله را تأیید کردند.
زلنسکی آزادی ۲۷۰ نفر از نیروهای اوکراینی، از جمله ۹ غیرنظامی، را دستاوردی بسیار مهم خواند.