حمایت ناروی از مستندسازی نقض حقوق بشر در افغانستان

طبق ارقام ارائه شده در گزارش، تولید کل تریاک در افغانستان از حدود ۳۰۰ تن در سال ۲۰۲۵، به نزدیک ۱۵۰۰ تن در سال ۲۰۲۶ افزایش یافته است. این افزایش هم ناشی از گسترش سطح کشت و هم افزایش بازدهی محصول به دلیل شرایط بارندگی بهتر بوده است.

به گزارش دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد، ممنوعیت مواد مخدر در افغانستان در سال ۲۰۲۶ کم‌رنگ‌تر به نظر می‌رسد.

گفته شده هرچند میزان کشت هنوز نسبت به سطوح پیش از ممنوعیت کمتر است، اما از حدود ۱۰ هزار هکتار در سال ۲۰۲۵، با جهشی چشمگیر در سال ۲۰۲۶ به بیش از ۴۳ هزار هکتار رسیده است.

بر اساس این گزارش، اکنون در ۱۶ ولایت از ۳۴ ولایت افغانستان (که پنج ولایت بیشتر از سال گذشته است) خشخاش کشت می‌شود. ۷۶ درصد از کل مساحت تحت کشت تریاک در منطقه شمال‌شرق، به‌ویژه در ولایت بدخشان متمرکز شده است.

این گزارش می‌افزاید که به دنبال این افزایش، کل درآمد حاصل از فروش تریاک برداشت‌شده برای معامله‌گران به حدود ۵۲۵ میلیون دالر در سال ۲۰۲۶ رسیده که معادل حدود ۲.۷ درصد تولید ناخالص داخلی افغانستان یا ۸.۵ درصد بخش کشاورزی کشور است. میانگین قیمت‌های منطقه‌ای تریاک خشک نیز اگرچه نسبت به سال گذشته کاهش یافته و به حدود ۵۰۰ دالر در هر کیلوگرام رسیده، اما همچنان به‌طور قابل‌توجهی بالاتر از سطوح پیش از ممنوعیت (کمتر از ۱۰۰ دالر در هر کیلوگرام) باقی مانده است.

بر اساس یافته‌های سازمان ملل متحد، کشاورزان برای کاهش خطرات شناسایی و ریشه‌کن‌سازی، به راهبردهای پنهان‌سازی مانند کشت بوته‌های خشخاش در میان مزارع غلات (گندم و جو)، زمین‌های محصور در داخل دیوارهای ترکیبی و همچنین کاشت و برداشت مرحله‌ای متوسل شده‌اند. به عنوان نمونه، در هلمند بیش از ۹۰ درصد مزارع خشخاش پنهان بوده‌اند.

در بخش دیگری از این گزارش اشاره شده است که تفاوت قابل‌توجه قیمت‌ها در مناطق مختلف (از جمله قیمت‌های پایین‌تر در شمال‌شرق و قیمت‌های بالاتر در جنوب‌غرب) می‌تواند بازار غیرقانونی داخلی را تقویت کرده و انگیزه قاچاق داخلی را افزایش دهد.

همچنین این بررسی نشان می‌دهد که ذخایر تریاک پیش از اعمال ممنوعیت رو به اتمام است و تداوم مشکلات اقتصادی و عدم وجود جایگزین‌های معیشتی مناسب، خطر تداوم و افزایش کشت خشخاش را در آینده تقویت می‌کند.

ادعای طالبان در مهار مواد مخدر

وزارت خارجه طالبان پیش‌تر در روز سه‌شنبه پنجم عقرب، برنامه‌ای را پیرامون «دستاوردهای مهار مواد مخدر» در کابل برگزار کرده بودند. در این نشست که با حضور سفرا و دیپلمات‌های کشورهای مختلف برگزار شده بود، طالبان مدعی مهار مواد مخدر در افغانستان شد.

عبدالرحمن منیر، معین مبارزه با مواد مخدر وزارت داخله طالبان در این نشست، از اجرای ۲۵ هزار و ۱۱۶ عملیات علیه مواد مخدر در سال ۲۰۲۶ خبر داد. به گفته او، در جریان این عملیات‌ها ۲۶ هزار و ۵۰۰ هکتار از زمین‌های زیر کشت کوکنار و چرس تخریب شده و ۱۰ هزار و ۶۵ فرد مشکوک بازداشت شده‌اند. او افزود که ۳۰۱ لابراتوار پروسس مواد مخدر، دو فابریکه تولید قرص‌های کیمیایی و ۱۵ فابریکه مشروبات الکلی نیز کشف و مسدود شده است. این مقام طالبان در عین حال، بر اهمیت ایجاد معیشت بدیل برای کشاورزان و حمایت از محصولات قانونی کشاورزی تأکید کرد.

امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان در این برنامه گفت کشت و قاچاق گسترده مواد مخدر در همسایگی افغانستان، باعث نگرانی جدی این گروه شده است. او بدون نام بردن از کشور مشخصی تأکید کرد که مبارزه با مواد مخدر به توجه جامعه جهانی نیاز دارد و همکاری‌ها در این زمینه نباید سیاسی شود.

• 

  وزیر خارجه طالبان از تولید و قاچاق گسترده مواد مخدر در همسایگی افغانستان ابراز نگرانی کرد

مقام‌های طالبان در سال‌های اخیر بارها از کاهش چشمگیر کشت خشخاش و قاچاق مواد مخدر در افغانستان سخن گفته‌اند.

با این حال، نگرانی‌ها درباره قاچاق این مواد در منطقه همچنان ادامه دارد. روسیه نیز از جمله کشورهایی است که درباره پیامدهای قاچاق مواد مخدر از افغانستان ابراز نگرانی کرده است.

او روز چهارشنبه ۲۸ اکتبر/ ۶ عقرب در نشست کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل که با موضوع ارتقا و حمایت از حقوق بشر برگزار شد، گفت طالبان با صدور فرامین و دستورالعمل‌های متعدد، محدودیت‌ها و سرکوب علیه شهروندان افغان به‌ویژه زنان و دختران را تشدید کرده است.

به گفته آقای بنت، با گذشت پنج سال از تسلط دوباره طالبان، برنامه سرکوب و تبعیض نهادینه‌شده در این کشور نه تنها کاهش نیافته، بلکه با صدور بیش از ۲۰۰ فرمان و دستورالعمل شدیدتر شده و آثار ویرانگری بر زندگی شهروندان، به‌ویژه زنان و دختران بر جای گذاشته است.

آقای بنت همچنین با بیان اینکه دو سوم جمعیت افغانستان زیر ۲۵ سال هستند، هشدار داد محرومیت بیش از ۲.۶ میلیون دختر از تحصیل، گسترش مدارس جهادی، افزایش کار کودکان، فروش کودکان توسط خانواده‌های نیازمند و رشد آمار خودکشی میان دختران، آینده افغانستان و ثبات منطقه را به شدت تهدید می‌کند.

تلفات غیرنظامیان و بحران بازگشت مهاجران

در بخش دیگری از این سخنرانی به تلفات سنگین غیرنظامیان اشاره شد. بر اساس گزارش یوناما، در سال گذشته درگیری‌های مرزی با پاکستان بیش از ۵۱۲ کشته و ۱۲۰۰ زخمی بر جای گذاشته که بیشتر آنان زنان و کودکان بوده‌اند. همچنین حمله هوایی ماه مارچ به یک مرکز ترک اعتیاد در کابل ۲۶۹ کشته برجای گذاشت که هیچ تحقیقاتی درباره آن ارائه نشده است.

از سوی دیگر، بازگشت و اخراج میلیونی افغان‌ها از ایران و پاکستان، فشار بر خدمات بشردوستانه را مضاعف کرده است.

به گفته آقای بنت، ۶۰ درصد از بازگشت‌کنندگان را کودکان و جوانان تشکیل می‌دهند و برخی از آنان به دلیل وابستگی‌های گذشته به حکومت پیشین، فعالیت‌های حقوق بشری یا هویت قومی و مذهبی (به ویژه هزاره‌ها، هندوها و سیک‌ها) با بازداشت‌های خودسرانه، غصب املاک و خطر مجازات‌های سخت روبرو هستند.

درخواست از جامعه جهانی

گزارشگر ویژه سازمان ملل از جامعه بین‌المللی و کشورهای عضو خواست تا زمانی که طالبان تغییرات ملموسی در سیاست‌های سرکوبگرانه خود ایجاد نکرده است، از عادی‌سازی روابط و مشروعیت‌بخشی به این گروه خودداری کنند.

وی تاکید کرد که تعامل با طالبان نباید به قیمت نادیده گرفتن حقوق بشر و رسمیت بخشیدن به «آپارتاید جنسیتی» تمام شود و از اهداکنندگان بین‌المللی خواست بودجه‌های بشردوستانه در بخش‌های آموزش، سلامت روان، ماین‌روبی و تغذیه را حفظ کرده و در کنار مردم افغانستان بایستند.

وزارت اطلاعات پاکستان در بیانیه‌ای گفت که نیروهای اداره طالبان روز سه‌شنبه، ۵ عقرب بدون هیچ دلیل به پاسگاه‌های ارتش پاکستان و مناطق مسکونی در وزیرستان جنوبی سفلی تیراندازی کردند.

به گفته این وزارت، در این رویداد یک غیرنظامی کشته و پنج تن دیگر زخمی شدند.

وزارت دفاع اداره طالبان پیش‌تر ادعا کرده بود که پاکستان بدون تحریک قبلی یا دلیل موجه، با استفاده از پهپاد بازار انگور اده و یک دفتر ملکی در ولایت پکتیکا را هدف قرار داد. این وزارت گفته بود که نیروهای طالبان در پاسخ، به یک پایگاه نظامی و پاسگاه‌های نزدیک پاکستان حمله کردند.

وزارت اطلاعات و نشرات پاکستان در واکنش به این ادعاها گفت که نیروهای اداره طالبان آغازگر تیراندازی و گلوله‌باران با هاوان علیه غیرنظامیان بی‌دفاع در خاک پاکستان بودند.

این وزارت همچنین ادعا کرد که نیروهای پاکستانی در واکنش فوری به این حمله، تلفات سنگین جانی و خسارات مادی به نیروهای طالبان وارد کردند و هفت پاسگاه آنان را ویران ساختند.

وزارت اطلاعات و نشرات پاکستان بدون ارائه شواهد مستقل، مدعی شد که اقدامات نیروهای طالبان از الگوی رفتاری و دستورهای هند پیروی می‌کند.

فیصل کریم کوندی، والی ایالت خیبرپختونخوا پاکستان، نیز تیراندازی از سمت افغانستان را محکوم کرد و گفت که پاکستان حمله به شهروندان خود یا نقض حاکمیت این کشور را تحمل نخواهد کرد.

به گفته مقام‌های پاکستانی، تیراندازی از پاسگاه‌های داخل خاک افغانستان آغاز شد و نیروهای پاکستانی را با سلاح‌های سبک و سنگین هدف قرار داد. منابع پاکستانی گفته‌اند که ارتش این کشور در پاسخ، چندین پاسگاه، مواضع هاوان و سنگرهای دفاعی نیروهای طالبان را با سلاح‌های سبک و سنگین، از جمله توپخانه، هدف قرار داد.

انگور اده از گذرگاه‌های مهم و حساس مرزی میان افغانستان و پاکستان است و مسیر مهمی برای تجارت و رفت‌وآمد مردم میان دو کشور به شمار می‌رود.

تنش‌ها میان پاکستان و اداره طالبان در سال‌های اخیر، به‌ویژه بر سر حضور گروه‌های مسلح در افغانستان و حمله‌ها در خاک پاکستان، افزایش یافته است. اسلام‌آباد بارها از اداره طالبان خواسته است که پناهگاه‌های تحریک طالبان پاکستان را در افغانستان برچیند. مقام‌های پاکستانی می‌گویند که این درخواست‌ها تاکنون نتیجه‌ای نداشته است.

در ماه‌های اخیر، دو طرف بارها یکدیگر را به حمله‌های مرزی متهم کرده‌اند. پاکستان در ماه سنبله و اوایل میزان نیز حمله‌های هوایی به آنچه پناهگاه‌های تروریستی در افغانستان خواند، انجام داد. اداره طالبان این حمله‌ها را نقض حاکمیت افغانستان دانسته است.

خوریف روز سه‌شنبه، ۵ عقرب در مراسم رونمایی از کتاب «دستور زبان کاربردی پیشرفته پشتو» در سفارت روسیه در پاکستان سخن می‌گفت. او گفت که هدف از برگزاری این مراسم در سفارت، جلب توجه رهبران و محافل سیاسی دو کشور به زبان مشترک بخشی از مردم پاکستان و افغانستان است.

سفیر روسیه افزود که این ابتکار، دعوت دیگری به مصالحه و تلاشی از سوی مسکو برای کمک به حل اختلاف‌های اسلام‌آباد و طالبان است.

او با اشاره به جنگ روسیه و اوکراین گفت که زبان روسی می‌تواند به آشتی میان این دو کشور کمک کند و زبان پشتو نیز می‌تواند نقش مشابهی در روابط پاکستان و افغانستان داشته باشد.

رونمایی از کتاب دستور زبان پشتو

حفیظ‌الرحمان دوران، نویسنده کتاب و استاد دانشگاه ملی زبان‌های نوین پاکستان، محمد فاروق انجم، رئیس بخش زبان‌های پاکستانی این دانشگاه، و سردار احمد شکیب، سفیر اداره طالبان در پاکستان، در این مراسم حضور داشتند. شماری از دانشگاهیان و نمایندگان رسانه‌های پاکستان نیز در این برنامه شرکت کردند.

سفارت روسیه گفته است که این ابتکار با هدف گسترش همکاری میان زبان‌شناسان روسی و پاکستانی آغاز شده است. به گفته این سفارت، کتاب برای جبران کمبود منابع آموزشی معاصر درباره دستور زبان پشتو و تشویق دانشجویان دانشگاه‌های روسیه به یادگیری این زبان تهیه شده است.

قرار است نسخه‌هایی از این کتاب در اختیار دانشگاه‌های روسیه قرار گیرد که زبان پشتو در آن‌ها تدریس می‌شود.

اعلام آمادگی روسیه برای میانجی‌گری

این برنامه در حالی برگزار شده است که روسیه در هفته‌های اخیر برای کمک به کاهش تنش میان پاکستان و اداره طالبان اعلام آمادگی کرده است.

ضمیر کابلوف، نماینده ویژه رئیس‌جمهور روسیه در امور افغانستان، گفته است که مسکو در صورت درخواست دو طرف، آماده میانجی‌گری و کمک به ازسرگیری مذاکرات است.

حدود دو هفته پیش، ولادیمیر کولوکولتسف، وزیر داخله روسیه، با مقام‌های ملکی و نظامی پاکستان در اسلام‌آباد و راولپندی دیدار کرد. هم‌زمان، سرگئی ناریشکین، رئیس اداره استخبارات خارجی روسیه، در کابل با عبدالحق وثیق، رئیس استخبارات اداره طالبان، دیدار کرد.

سفیر روسیه در پاکستان پس از این دیدارها گفت که تنش میان دو طرف و بسته‌ماندن گذرگاه‌های مرزی، بر تجارت و روابط اقتصادی منطقه نیز تاثیر گذاشته است. با این حال، پاکستان و طالبان به طرح میانجی‌گری روسیه واکنشی رسمی نشان نداده‌اند.

منابع روز چهارشنبه، ششم عقرب به افغانستان اینترنشنال گفتند که مقام‌های ایرانی حدود چهار روز پیش از مسئولان این دفتر خواستند فعالیت این دفتر را متوقف کنند. به گفته منابع، مقام‌های جمهوری اسلامی توضیح روشنی درباره دلیل این تصمیم نداده و از مسئولان دفتر خواسته‌اند تا اطلاع بعدی فعالیت‌های خود را متوقف کنند.

با این حال، مسئولان این دفتر در تلاش برای بازگشایی آن هستند.

دفتر حمایت از نظامیان پیشین پس از مهاجرت گسترده سربازان و افسران ارتش سابق افغانستان به ایران از سوی جنرال اکرام‌الدین سریع، از فرماندهان پیشین پولیس، ایجاد شده بود و در زمینه دریافت اسناد اقامت برای هزاران نظامی پیشین افغان فعالیت می‌کرد.

آقای سریع در ماه جدی ۱۴۰۴ در تهران ترور شد، اما دفتر او پس از مرگش نیز زیر نظریکی از نزدیکانش به فعالیت خود ادامه داد.

این دفتر در حالی بسته شده که شماری از نظامیان پیشین افغانستان می‌گویند جمهوری اسلامی اقامت صدها تن از آنان را تمدید نکرده است.

چند نظامی پیشین روز چهارشنبه به افغانستان اینترنشنال گفتند که مدت اقامت برخی از آنان پایان یافته و اعتبار اقامت شماری دیگر نیز در آستانه پایان است. آنان گفتند که برای تمدید اقامت به اداره کفالت و گذرنامه ایران مراجعه کرده‌اند، اما درخواست‌های‌شان پذیرفته نشده و مأموران ایرانی از آنان خواسته‌اند به افغانستان برگردند.

به گفته این نظامیان، بسیاری از آنان پیش‌تر از طریق دفتر جنرال سریع اقامت ایران را دریافت کرده بودند. برخی از این افراد در تهران و اصفهان زندگی می‌کنند و نگران‌اند که با تمدید نشدن اقامت‌شان، مجبور به بازگشت به افغانستان شوند.

یک منبع نزدیک به دفتر سریع نیز به افغانستان اینترنشنال تأیید کرد که اقامت صدها نظامی پیشین افغانستان تمدید نشده است. او گفت که حدود ۱۷ هزار نظامی پیشین در دفتر جنرال سریع ثبت شده بودند، اما شمار نظامیان پیشین افغان در ایران بیشتر از این است.

این منبع افزود که پس از جنگ امریکا و اسرائیل، روند تمدید اقامت نظامیان پیشین افغانستان در ایران دشوارتر شده و از آن زمان تقریباً اقامت هیچ‌یک از این نظامیان تمدید نشده است.

او گفت روشن نیست که تمدید نشدن اقامت نظامیان پیشین و بسته شدن دفتر جنرال سریع ناشی از تحولات امنیتی اخیر در ایران است یا فشارهای طالبان.

نظامیان پیشین افغانستان هشدار می‌دهند که در صورت بازگشت به کشور، با خطر بازداشت، شکنجه و حتی قتل از سوی طالبان روبه‌رو خواهند شد. یک منبع نزدیک به دفتر جنرال سریع گفت اسنادی در اختیار دارد که نشان می‌دهد شماری از نظامیان پیشین پس از بازگشت یا اخراج از ایران بازداشت، شکنجه یا کشته شده‌اند.

این منبع همچنین به کشته شدن یک نظامی پیشین در ولایت بغلان اشاره کرد که به گفته او، پس از تمدید نشدن اقامتش در ایران به افغانستان بازگشته بود و چند روز پیش از سوی طالبان در برابر خانواده‌اش کشته شد.