کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر پیشین بریتانیا، با اشاره به دگرگونی در مناسبات امنیتی اروپا و امریکا، تأکید کرده است که لندن باید روابط و همکاری‌های خود با کشورهای اروپایی را بیش از پیش گسترش دهد. او همچنین خواستار ایفای نقش محوری بریتانیا در تقویت امنیت و توان دفاعی اروپا شده است.
استارمر در نخستین موضع‌گیری مهم خود پس از کناره‌گیری از قدرت، در نشستی در دوبلین گفت: «وجود اروپای قدرتمندتر یک ضرورت حیاتی است و بریتانیا باید در کانون آن قرار داشته باشد.»
او با اشاره به تحولات امنیتی سالهای اخیر افزود که اروپا دو بار در پیش‌بینی و مواجهه با رویدادهای مهم ناکام مانده است؛ نخست، با حمله روسیه به اوکراین که ضعف‌های دفاعی این قاره را آشکار کرد و بار دیگر، با تغییر رویکرد دونالد ترامپ در قبال امنیت اروپا و درخواست او از کشورهای اروپایی برای پذیرش سهم بیشتری از هزینه‌ها و مسئولیت‌های دفاعی.
نخست‌وزیر پیشین بریتانیا تصریح کرد که دگرگونی در مناسبات امنیتی اروپا و امریکا، پدیده‌ای گذرا و محدود به دوره ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ نیست و کشورهای اروپایی باید خود را با واقعیت‌های جدید ژئوپولیتیکی سازگار کنند.
او در این باره گفت: «اوضاع به شرایط گذشته بازنخواهد گشت.»
استارمر در عین حال بر اهمیت تداوم روابط نزدیک لندن و واشنگتن تأکید کرد و گفت پیوندهای نظامی، امنیتی و اطلاعاتی میان دو کشور همچنان از اهمیت بالایی برخوردار است؛ با این حال، به باور او، اروپا باید مسئولیت بیشتری در تأمین امنیت و تقویت توان دفاعی خود بر عهده بگیرد.
او همچنین خواستار گسترش همکاری‌ها و هماهنگی‌های دفاعی و امنیتی میان کشورهای اروپایی شد و تأکید کرد که این قاره به چارچوبی مشترک برای همکاری‌های امنیتی، مشابه بازار مشترک اروپا، نیاز دارد.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، می‌گوید به‌رغم افزایش درخواست‌ها برای تغییر دکترین هسته‌ای ایران، تاکنون تصمیمی در این زمینه گرفته نشده است. او هشدار داد که در صورت تحمیل جنگ دیگر، مشخص نیست که ایران در پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای باقی خواهد ماند یا خیر.
این مقام بلندپایه جمهوری اسلامی روز شنبه‌شب، ۹ عقرب، در گفت‌وگو با تلویزیون دولتی ایران تأکید کرد که تهران در هرگونه گفت‌وگوی هسته‌ای، خواهان به‌رسمیت‌شناختن حقوق خود خواهد بود.
او افزود که این بحث مطرح است که در صورت تحمیل جنگی دیگر به ایران، آیا دکترین هسته‌ای این کشور باید تغییر کند یا خیر. به گفته رضایی، حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران با وجود صلح‌آمیز خواندن برنامه هسته‌ای این کشور، زمینه طرح چنین مطالبه‌هایی را فراهم کرده است.
آقای رضایی همچنین به هفت شرط ایران برای مذاکره با امریکا اشاره کرد و گفت در صورت تحقق این شروط، راه دیپلوماسی باز خواهد بود. او گفت پاسخ قبلی امریکا به این شروط قانع‌کننده نبوده است.
او همچنین درباره پیامدهای حمله احتمالی دوباره به ایران هشدار داد و تأکید کرد که در صورت آغاز جنگ، تهران با واکنشی شدید به امریکا پاسخ خواهد داد و توان این کشور برای ادامه نقش‌آفرینی در عرصه جهانی را به چالش خواهد کشید.
این مقام ایرانی افزود: ««اگر ترامپ و امریکا تنبیه نشوند، فردا هر کشوری با خودش می‌گوید که اگر به ایران حمله کنیم، هیچ مابه‌ازایی نخواهد داشت. ما بازدارندگی ایجاد می‌کنیم که هر کشوری سرش را پایین نیندازد و حمله نکند.»
پیشتر، رسانه رهبر جمهوری اسلامی نیز گزارش داد که مجتبی خامنه‌ای در دیدار با فرماندهان ارشد نیروهای مسلح اعلام کرده است هرگونه تهدید علیه حکومت ایران با پاسخی «فوری، اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی» روبه‌رو خواهد شد.
همسو با این اظهارات، پیشتر عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، نیز گفت که تهران احتمال وقوع جنگ را منتفی نمی‌داند و برای مواجهه با هر سناریویی آمادگی دارد. او افزود که ایران تسلیحات خود را مدرن کرده و سلاح‌های جدیدی را نیز آزمایش کرده است. به گفته عراقچی، نیروهای نظامی ایران در بالاترین سطح آمادگی قرار دارند.
گزارش‌ها حاکی از آن است که قطر، با حمایت شماری از کشورهای منطقه، در تلاش است زمینه دستیابی واشنگتن و تهران به توافقی برای ازسرگیری مذاکرات را فراهم کند. پیشتر خبرگزاری رویترز نیز به نقل از یک مقام آگاه گزارش داد که هیئت مذاکره‌کننده جمهوری اسلامی برای ادامه گفت‌وگوها با میانجی‌های قطری به دوحه رفته است.
به گفته این مقام، میانجی‌گران قطری در طول مذاکرات به‌طور مداوم با مذاکره‌کنندگان امریکایی در تماس بوده‌اند.
در سومین هفته پیاپی اعتراض‌ها در سراسر فرانسه، صدها هزار نفر عمدتا جوان روز شنبه به خیابان‌ها آمدند. معترضان به افزایش هزینه‌های زندگی و وضعیت نظام آموزشی اعتراض کردند. هم‌زمان، گزارش‌هایی از برگزاری تظاهرات به رهبری جوانان در آلمان و ایتالیا نیز منتشر شده است.
حدود ۷۰ هزار نیروی پولیس در سراسر فرانسه مستقر شدند و مسیر راهپیمایی‌ها در پاریس به حاشیه این شهر تغییر داده شد.
حکومت فرانسه شمار معترضان روز شنبه در سراسر کشور را حدود ۳۲۰ هزار نفر اعلام کرد؛ رقمی که از شمار شرکت‌کنندگان در اعتراض‌های قبلی کمتر است، اما همچنان گستردگی قابل توجهی دارد.
بر اساس آمار حکومت، اعتراض‌های گسترده ۲۵ میزان که به یکی از شدیدترین موج‌های شورش خیابانی فرانسه در سالهای اخیر انجامید، بیش از ۵۰۰ هزار شرکت‌کننده داشت. در تظاهرات سوم عقرب نیز حدود ۴۱۰ هزار نفر شرکت کرده بودند. با این حال، برگزارکنندگان شمار معترضان را بسیار بیشتر از آمار رسمی اعلام می‌کنند.
مقام‌های فرانسه تاکنون از بازداشت حدود ۳۰۰ نفر در سراسر کشور خبر داده‌اند؛ این رقم در مقایسه با ۸۰۰ بازداشتی در همین مرحله از اعتراض‌های هفته گذشته کاهش یافته است.
لوران نونیز، وزیر داخله فرانسه، هشدار داده بود که به‌ویژه پس از تاریک‌شدن هوا در شب هالووین، احتمال بروز بی‌نظمی و خشونت بسیار زیاد است. پس از اعتراض‌های هفته‌های گذشته که با شورش و غارت همراه شد، پولیس هزاران نفر را بازداشت کرده بود.
وزارت داخله فرانسه به خبرنگاران گفت که از مجموع ۳۲۰ هزار معترض روز شنبه، حدود ۷۰ هزار نفر در راهپیمایی اصلی پاریس شرکت کرده‌اند. پولیس مسیر این راهپیمایی را به بیرون از مرکز شهر منتقل کرد تا پس از کشمکش حقوقی در آخرین لحظات، خطر ناآرامی در اطراف ساختمان‌های دولتی و مکان‌های گردشگری کاهش یابد.
گسترش اعتراض‌ها به آلمان، پرتگال و هالند
در آلمان، یک ابتکار جوانان به نام «نسل زد وارد عمل می‌شود»، در بیش از ۳۰ شهر تجمع‌هایی با شعار حمایت از آموزش، صحت، حفاظت از محیط زیست و زندگی مقرون‌به‌صرفه برگزار کرد. این گروه همچنین با بازگشت خدمت اجباری سربازی مخالفت کرده است.
برگزارکنندگان گفتند ده‌ها هزار نفر در سراسر آلمان در این اعتراض‌ها شرکت کردند، اما آمار رسمی در این زمینه هنوز منتشر نشده بود.
در دیگر کشورهای اروپا نیز مردم در اعتراض به بحران مسکن و برای مطالبه آینده‌ای بهتر به خیابان‌ها آمدند.
در لیسبون، پایتخت پرتگال، هزاران معترض، از جمله خانواده‌هایی با کودکان خردسال، در مرکز شهر تجمع کردند و به‌گونه مسالمت‌آمیز به بحران مسکن اعتراض کردند. آنان پلاکاردهایی با شعارهایی چون «خانه یا آتش» و «ما نمی‌ترسیم» در دست داشتند.
در شهر لاهه هالند نیز روز شنبه، پس از انتشار فراخوان‌هایی برای اعتراض در شبکه‌های اجتماعی و نگرانی‌ها از احتمال شورش و غارت، نیروهای پولیس در مرکز شهر و اطراف مراکز خرید حضور گسترده داشتند.
رسانه‌های محلی گزارش دادند که پولیس شماری از گروه‌های جوانان با لباس‌های سیاه را بازرسی بدنی کرد و هویت آنان را بررسی کرد. بسیاری از فروشگاه‌ها نیز برای احتیاط، ورودی‌های خود را با تخته پوشانده بودند.
خبرگزاری رویترز گزارش داد که بیش از ۱۶۰ هزار نفر از جوانان موسوم به نسل زد در آلمان قصد دارند روز شنبه در اعتراض به هزینه‌های فزاینده زندگی و خدمت سربازی اجباری به خیابان‌ها بروند. مقام‌های امنیتی با اشاره به آشوب‌های اخیر در فرانسه، درباره نفوذ گروه‌های چپ افراطی هشدار داده‌اند.
بیش از ۱۶۰ هزار نفر از جوانان در سراسر آلمان قصد دارند روز شنبه ۳۱ اکتبر / نهم عقرب، در ۳۴ شهر این کشور دست به تظاهرات بزنند. این حرکت اعتراضی که به رهبری گروه «نسل زد کنترول را در دست می‌گیرد» سازماندهی شده، شهرهای بزرگی مانند برلین، فرانکفورت و مونیخ را در بر می‌گیرد و هدف آن ابراز مخالفت با خدمت سربازی اجباری، تقاضا برای افزایش سرمایه‌گذاری در بخش آموزش و کاهش فشارهای ناشی از افزایش هزینه‌های زندگی اعلام شده است.
برگزارکنندگان این تجمعات با اشاره به فشارهای فزاینده اقتصادی بر نسل جوان، دولت آلمان را به نادیده گرفتن مطالبات خود متهم کرده‌اند. استیو، جوان ۱۸ سالهای که قرار است در تجمع مونیخ سخنرانی کند، خطاب به فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، گفت که پاسخ دولت تاکنون تنها تداوم کاهش بودجه‌ها و افزودن بر بار مشکلات جوانان بوده است و معترضان تا زمانی که شنیده نشوند، از حق تجمع خود استفاده خواهند کرد. همچنین شان بیکر، دانشجوی دانشگاه فنی برلین، با اشاره به فرسودگی شدید ساختمان‌های این مرکز آموزشی گفت که فضاهای درسی به ساختمان‌های متروکه شباهت دارند، اما از دانشجویان انتظار می‌رود در همین شرایط به تحصیل ادامه دهند.
مقام‌های امنیتی آلمان انتظار دارند این راهپیمایی‌ها که هم‌زمان با جشن‌های هالووین برگزار می‌شود آرام باشد، اما درباره احتمال سوءاستفاده جریان‌های افراطی هشدار داده‌اند.
وزارت داخله آلمان اعلام کرد بخش‌هایی از جریان‌های چپ افراطی و گروه‌های وابسته به جنبش‌های افراطی خارجی در تلاش برای همراهی با این اعتراضات هستند. رومان پوزک، وزیر امور داخلی ایالت هسن، با یادآوری غارت‌ها و آتش زدن خودروهای پولیس در جریان اعتراضات فرانسه تاکید کرد که رویدادهای فرانسه نباید به الگویی برای این حرکت تبدیل شود. در برلین نیز شماری از کسب‌وکارهای مستقر در میدان تجاری کورفورستندام به دلیل نگرانی از ناآرامی‌های احتمالی، شیشه‌های فروشگاه‌های خود را پوشانده و ساعات کار را کاهش داده‌اند.
این اعتراضات در شرایطی برنامه‌ریزی شده که اقتصاد آلمان با چالش‌های ساختاری، فشار بر صندوق‌های بازنشستگی و خدمات عمومی ناشی از بازنشستگی نسل پیشین و کاهش جمعیت در سن کار دست‌وپنجه نرم می‌کند. هم‌زمان، پرسش‌هایی درباره ماهیت سازماندهی این پویش مطرح شده است؛ تا جایی که تشکل سراسری دانش‌آموزان آلمان ضمن تایید دغدغه‌های مشروع جوانان، از گروه سازمان‌دهنده فاصله گرفته و اعلام کرد تظاهرات مستقل خود را در ۲۰ نوامبر برگزار خواهد کرد.
تحرکات اعتراضی اخیر در آلمان در امتداد موجی از فعالیت‌های جوانان نسل زد در سراسر اروپا از جمله کنشگری‌های دانشجویی در صربستان و اعتراضات خیابانی در فرانسه ارزیابی می‌شود.
وزارت خارجه امریکا روز جمعه اعلام کرد که فروش ۵۰۰ موشک رهگیر پاتریوت به اوکراین را به ارزش تقریبی ۲.۱ میلیارد دالر تأیید کرده است.
وزارت خارجه امریکا در بیانیه‌ای گفت که هزینه این موشک‌های دفاعی از طریق کمک‌های مالی کانادا، آلمان و ناروی و همچنین بودجه ملی اوکراین که از طریق وام حمایتی اتحادیه اروپا تأمین می‌شود، پرداخت خواهد شد.
تأخیر در ارسال موشک‌ها به اوکراین، هم‌زمان با انتقاد دونالد ترامپ از ولودیمیر زلنسکی به دلیل ادامه حمله‌ها به پالایشگاه‌های نفت روسیه و اعلام توافق فروش گازوئیل به مسکو، به افزایش تنش میان واشنگتن و کی‌یف انجامیده بود.
زلنسکی اوایل همین هفته گفت که اوکراین نزدیک به یک ماه در انتظار موافقت امریکا با ارسال محموله‌های حیاتی موشکی بوده است. این در حالی است که روسیه حمله‌های خود به زیرساخت‌های انرژی و تاسیسات غیرنظامی اوکراین را افزایش داده است.
رئیس‌جمهور اوکراین بارها از امریکا خواسته است که تحویل موشک‌ها را پیش از فرا رسیدن زمستان سرعت ببخشد. امریکا موشک‌هایی را که کشورهای عضو ناتو در چارچوب برنامه‌ای موسوم به «پورل» خریداری می‌کنند، در اختیار اوکراین قرار می‌دهد.
شرکت «لاکهید مارتین» پیمان‌کار اصلی این قرارداد است.
افزایش نگرانی‌ها درباره ذخایر تسلیحاتی امریکا
امریکا در حالی مقادیر زیادی تسلیحات در اختیار متحدان خود قرار داده که هم‌زمان از مهمات نظامی در عملیات‌های خود در ایران نیز استفاده کرده است. این موضوع نگرانی‌هایی را درباره ذخایر موشک‌های دفاع هوایی و تسلیحات این کشور افزایش داده است.
ارتش امریکا در ماه جولای قراردادی به ارزش حداکثر ۵۸.۶ میلیارد دالر با شرکت «لاکهید مارتین» امضا کرد تا موشک‌های رهگیر پاتریوت تولید کند. این قرارداد بزرگ‌ترین توافق تولید موشک‌های پاتریوت در تاریخ این شرکت عنوان شده است.
شرکت «لاکهید مارتین» گفته است که این قرارداد به آن امکان می‌دهد ظرفیت تولید موشک‌های پاتریوت را تا پایان سال ۲۰۳۰ سه برابر کند. این شرکت همچنین قصد دارد شمار کارکنان کارخانه خود در شهر کامدن ایالت آرکانزاس امریکا را ۵۰ درصد افزایش دهد و از یک‌هزار و ۲۰۰ نفر به حدود یک‌هزار و ۸۵۰ نفر برساند.
«لاکهید مارتین» پیشتر اعلام کرده بود که تولید سالانه موشک‌های رهگیر پاتریوت را به دو هزار فروند افزایش خواهد داد.
در همین حال، مذاکره‌کنندگان وزارت دفاع امریکا از شرکت‌های تولیدکننده تسلیحات خواسته‌اند روند افزایش تولید را با سرعت بیشتری پیش ببرند. در اوایل سال جاری نیز توافق‌های ابتدایی برای افزایش تولید موشک‌ها در همین راستا صورت گرفته بود.
ارتش پاکستان می‌گوید به تلاش‌های اسلام‌آباد برای میانجی‌گری میان ایران و امریکا و کاهش تنش‌ها «محتاطانه خوش‌بین» است. با این حال، پاکستان هشدار داده است که هنوز «عوامل قدرتمندی» وجود دارند که از ادامه درگیری سود می‌برند و درصدد اخلال در روند میانجی‌گری‌اند.
احمد شریف چودری، سخنگوی ارتش پاکستان، روز جمعه، هشتم عقرب، در گفت‌وگو با رویترز گفت که سفرهای پی‌درپی عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، به تهران نشانه‌هایی از پیشرفت در تلاش‌های دیپلوماتیک اسلام‌آباد برای کاهش تنش‌ها را نشان می‌دهد.
چودری در پاسخ به این پرسش که آیا این سفرها نشانه مثبتی از پیشرفت مذاکرات است، گفت: «اگر هیچ نشانه مثبتی وجود نداشت، چرا فرمانده ارتش باید دو بار به تهران سفر می‌کرد؟ بنابراین، بله، قطعاً.»
عاصم منیر در ماه اکتوبر دو بار به تهران سفر کرده است. او در سفر هفته گذشته، خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان سعودی، و ابراهیم کالین، رئیس سازمان اطلاعات ترکیه، را نیز همراهی می‌کرد.
سخنگوی ارتش پاکستان به‌رغم خوش‌بینی محتاطانه نسبت به میانجی‌گری، گفت که هنوز «عوامل قدرتمند اخلال‌گر و مخالف» وجود دارند که ادامه درگیری‌ها را به سود خود می‌دانند.
چودری از این عوامل نام نبرد.
اظهار خوش‌بینی محتاطانه سخنگوی ارتش پاکستان، یک روز پس از آن انجام می‌گیرد که برد کوپر، فرمانده سنتکام، روز پنج‌شنبه در نشستی در کاخ سفید دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، را در جریان گزینه‌های نظامی علیه جمهوری اسلامی قرار داد.
هم‌زمان گزارش‌ها از نقل و انتقالات نظامی امریکا در منطقه افزایش یافته و با وجود ادامه تلاش‌های میانجی‌گران، بر احتمال انجام یک حمله نظامی گسترده پس از برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای امریکا افزوده شده است.
احتمال پیوستن ایران به پیمان دفاعی مکه
چودری در بخش دیگری از این اظهاراتش گفت که پیمان دفاعی مشترک پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه، راه را برای پیوستن کشورهای جدید، از جمله ایران، نبسته است.
این سه کشور در اواسط ماه اسد امسال پیمان دفاعی مشترکی امضا کردند که بر اساس آن، حمله به هر یک از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی می‌شود. این توافق به نام «توافق دفاعی مکه» شناخته می‌شود.
سخنگوی ارتش پاکستان گفت هر کشوری که دیدگاه مشترکی درباره بازدارندگی جمعی و صلح منطقه‌ای داشته باشد، می‌تواند به این پیمان بپیوندد. با این حال، تصمیم نهایی در این زمینه بر عهده رهبران سیاسی سه کشور امضاکننده است.
توافق‌نامه مشترک دفاعی مکه در شرایطی اهمیت بیشتری یافته است که جنگ ایران، ائتلاف‌های منطقه‌ای را دستخوش تغییر کرده و نگرانی‌ها درباره گسترش درگیری‌ها در خاورمیانه را افزایش داده است.
پس از مذاکرات هفته گذشته در تهران، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، گفته بود که امنیت منطقه باید از سوی کشورهای منطقه و بدون دخالت خارجی تأمین شود.
تعهد پاکستان به دفاع از عربستان سعودی
سخنگوی ارتش پاکستان درباره احتمال اعزام نیروهای بیشتر این کشور به عربستان سعودی بر اساس توافق دفاعی گفت که چنین تصمیمی به شرایط و نظر رهبران سیاسی دو کشور بستگی دارد.
او تأکید کرد که پاکستان به دفاع از عربستان سعودی و اماکن مقدس مکه و مدینه متعهد است، اما در درگیری‌های داخلی یمن دخالت نمی‌کند.
درگیری میان عربستان سعودی و حوثی‌های همسو با جمهوری اسلامی، هم‌زمان با جنگ ایران بار دیگر شدت گرفته و نگرانی‌ها از گسترش دامنه جنگ را افزایش داده است.
