امروز در جلسه اعضای دولت ترکمنستان، بر اجرای پروژه خط لوله انتقال گاز طبیعی ترکمنستان به کشورهای افغانستان، پاکستان و هند، موسوم به تاپی تاکید شد. شاه محمود قریشی، وزیر خارجه پاکستان هفته گذشته در نشست سران سازمان همکاریهای اقتصادی خواهان اجرای این پروژه شده بود.
این پروژه سال ۲۰۱۸ توسط مقامات ارشد هرچهار کشور افتتاح شده بود، اما با تحولات اخیر اجرای آن متوقف گردید.
محمدحسن آخند، رئیس الوزرای طالبان نیز چندی قبل در دیدار با وزیرخارجه ترکمنستان خواستار آغاز به کار پروژه تاپی شده بود.
به تحلیل برخی ناظران، پروژه تاپی حالا نقطه وصل طالبان با ترکمنستان شده است.
رئیس جمهور ترکمنستان از دولت خود خواسته اجرای هرچه زودتر پروژه تاپی را بررسی کنند.
اظهارات خوشحال سعادت، از نظامیان دولت اشرف غنی درباره عوامل ناکامی دولتسازی و سقوط، با واکنشهای تند شهروندان افغانستان روبرو شده است. برخی پرسیدهاند چرا مراکز تحقیقاتی غرب افرادی را به سخنرانی درباره عوامل سقوط دعوت میکنند که خود بخشی از آن دولت ناکام بودهاند.
ساعت درشت و گرانقیمت خوشحال سعادت، نکتایی و لباسهای گرانقیمت افراد دیگری همچون او که در حکومت غنی بودند و حالا مدام در میزگردها حاضر میشوند، پرسشها را زاویه دیگری میبخشد. آرش یقین، تحلیلگر امور امنیتی در صفحهاش پرسیده: «دانشگاههای اروپایی و مراکز تحقیقاتی امریکایی فقط یک جنرال دولت فروپاشیده را دعوت میکنند تا درباره فساد در نیروهای امنیتی سخن بگوید در حالی که او ساعت هابلات به قیمت ۲۰ هزار دالر در دست دارد؛ در حالیکه میدانند معاش یک جنرال حدود ۶۰۰ دالر بود».
اشرافیت و تجملگرایی نوکیسههای حاکم هنگامی پررنگتر به چشم میآید که نهادهای بینالمللی هشدار میدهند افغانستان بر لبه پرتگاه فاجعه انسانی قرار گرفته است و میلیونها نفر از گرسنگی و فقر رنج میبرند.
جنرال محمد اجمل فایز، فرمانده پیشین پولیس بلخ یکی دیگر از نظامیان در واکنش به سخنان خوشحال سعادت در صفحه فیسبوکش نوشته است که خوشحال ۱۶ سال پیش ابتدا به عنوان ترجمان و بعد قوماندان بلوک و قوماندان تولی در یکی از قطعات ویژه پولیس کار کرده است. به گفته او این قطعه، «به خاطر ویژگیهای منحصر به فردش افغانستان کوچک نام گرفته بود» و برای افغانستان شگوفا، تامین عدالت اجتماعی و انسانیت میجنگید. فایز میگوید که سخنان سعادت او را به شدت متاثر کرده و او به فکر کودکان و زنان بیوهای فرو رفته که حالا هیچ پناهگاهی ندارند.
در سه ماه اخیر بعد از سرنگونی دولت جمهوری اسلامی بعد از ۲۰ تلاش جامعه جهانی و نیروهای داخلی، موضوع افغانستان بار دیگر در مرکز توجه قرار گرفت: چرا دولتی با صرف میلیاردها دالر هزینه، طی چند هفته و نهایتا ظرف چند ساعت فروپاشید؟
موسسات تحقیقاتی و دانشگاهی غرب بیش از همه تلاش کردهاند تا این مسئله را واکاوی کنند. اما جای شگفتی است که بیش از همه افرادی به این موسسات دعوت شدهاند که خود بخشی از حکومت غنی بودهاند یا در ۲۰ سال گذشته، در بخشی از بدنه قدرت حضور فعال داشتهاند.
در این مناظرات خبری از فعالان سیاسی دیگر به خصوص افراد مستقل منتقد حکومت غنی نیست تا مسئله فروپاشی از حالت تکروایی و تکگفتاری بیرون شود.
محمدمحقق، رهبر حزب وحدت مردم افغانستان میگوید طالبان علیرغم اعلام عفو عمومی همچنان فرماندهان نظامی سابق را شکنجه و سپس میکشند. محمدمحقق در یادداشتی نوشت که به تازگی و پس از عفو عمومی، نويد خان آبادى از قندوز و محمدعلى كربلايى از خدير دايكندى زير شكنجه طالبان جان باختند.
نوید خان آبادی فرمانده پیشین خیزش مردمی در ولایت قندوز بود که زمانی در حمایت از دولت علیه طالبان جنگید اما در سالهای اخیر تحت تعقیب پولیس قرار داشت. آقای محقق گفته است محمدعلى از مجاهدين ولسوالى خدير ولايت دايكندى است که بعد از دستگيرى توسط حكومت طالبان، زیر شکنجه جان باخت.
این درحالیست که دیدهبان حقوقبشر در گزارشی اخیرش اعلام کرد که بر اساس اطلاعات معتبر، بین ماههای اگوست و اکتوبر تنها در ولایتهای غزنی، هلمند، قندهار و قندوز بیش از ۱۰۰نظامی پیشین دولت افغانستان کشته و ناپدیده شدهاند. طبق گزارش دیدهبان حقوق بشر واقعات مشابه در سراسر افغانستان صورت گرفته است.
مقامهای طالبان در مورد جان باختند این دو فرمانده نظامی اظهار نظر نکردهاند.
محمدمحقق به طالبان توصیه کرده است که به تعهد شان برای عفو عمومی پایبند باشد.
وزارت خارجه پاکستان میگوید هند میتواند برای انتقال محمولههای گندماش به افغانستان از لاریهای افغانها استفاده کند. پاکستان پیشتر انتقال بستههای کمکی هند به افغانستان را منوط به استفاده از لاریهای پاکستانی و پرداخت هزینه اضافی ترانزیت از سوی هند کرده بود.
بر اساس توافق جدید هند باید ظرف ۳۰ روز روند انتقال محمولههایش به افغانستان را از مسیر واگه تکمیل کند. تخمین زده میشود که برای رساندن ۵۰ هزار تن گندم هند به ۱۲۰۰ لاری نیاز است.
وزارت خارجه پاکستان میگوید هند تمایلی به استفاده از لاریهای سازمان ملل برای انتقال محمولههایش نداشت. از این رو، اسلامآباد به طور استثنایی اجازه میدهد هند با لاریهای افغانستان بستههایش را از طریق مرز واگه به تورخم انتقال دهد.
بر اساس پالزسی پاکستان، اسلامآباد اجازه ترانزیت مستقیم کالا بین هند و افغانستان را از طریق واگه نمیدهد.
پاکستان از هند خواسته است اقدمات لازم را برای انتقال کمکهای بشردوستانهاش به افغانستان انجام دهد.
نماینده ویژه امریکا برای افغانستان از فرمان رهبر طالبان در باره حقوق زنان از جمله "منع نکاح اجباری" استقبال کرده است. با این حال، تام وست گفته است که برای تضمین حقوق زنان در هر بخش جامعه افغانستان از جمله آموزش، کار، سیاست و رسانه به اقدامات بیشتری نیاز است.
روز پنجشنبه ملا هبتالله آخندزاده با صدور فرمان ویژهای در مورد حقوق زنان، نکاح اجباری دختران را ممنوع و به پرداخت حق میراث و مهریه زنان تأکید کرد.
با این حال در فرمان رهبر طالبان چیزی در مورد حق آموزش، کار و مشارکت سیاسی زنان گفته نشده است.
این فرمان با واکنش متفاوت در میان جامعه نخبه افغانستان هم رو برو شده است. برخی آنرا چرخش بزرگ در نگاه طالبان به حقوق و جایگاه زنان تفسیر کردند و برخی دیگر آنرا تلاش از سوی این گروه برای کسب شناسایی بینالمللی عنوان کردند.
این در حالی است که با گذشت حدود چهار ماه از تسلط طالبان بر افغانستان به استثنای بخش صحی تقریبا زنان از کار در تمام ادارات محروم شده و جای وزارت پیشین زنان را وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان گرفته است.
علاوه بر این، دروازه مکاتب از صنوف شش به بالا در بسیاری ولایات از جمله کابل بر روی دانشآموزان دختر بسته است و محدودیتهای شدید بر اعتراضات زنان وضع شده است.
وزارت خارجه فرانسه میگوید در یک عملیات تخلیه در افغانستان ۲۵۸ شهروند افغان، ۱۱ فرانسوی، حدود ۶۰ هالندی و تعداد افراد مرتبط با آنها را بیرون کرده است. این وزارت خارجه در اعلامیهای گفت افرادی که در این عملیات خارج شدند شامل خبرنگاران و همچنین همکاران ارتش فرانسهاند.
فرانسه گفته است که این عملیات با کمک قطر سازماندهی شده بود.
از یازد سپتامبر ۱۱۰ شهروند فرانسوی و ۳۹۶ افغان در ۱۰ پروازی که با کمک قطر تنظیم شده بودند، به خارج از افغانستان منتقل شدهاند.
وزارت خارجه فرانسه گفته که روز پنجشنبه این کشور با اشتراک قطر ماموریت بشردوستانهای را با یک هواپیمای نظامی قطری برای ارسال دارو، غذا و لوازم زمستانی به سازمانهای بینالمللی فعال در افغانستان را نیز انجام دادند.
برنامه عمرانی سازمان ملل این هفته وضعیت اجتماعی-اقتصادی افغانستان را برای یکسال دیگر "هشدار دهنده" توصیف کرده است.
