شاهمحمود قریشی، وزیر امور خارجه پاکستان روز جمعه، ۲۶ قوس بر راهاندازی مجدد سیستم بانکی افغانستان تأکید کرد. او گفته است راهاندازی سیستم بانکی، اولین گام بزرگ در جهت ثبات اقتصادی افغانستان خواهد بود.
قریشی در گفتگو با رسانههای پاکستانی گفته است که ممکن است اسلامآباد و کشورهای سازمان همکاری اسلامی در زمینه ظرفیتسازی به افغانها کمک کنند.
وی تاکید کرد که بسیاری از شهروندان افغانستان که در خارج از کشور زندگی میکنند میخواهند با بازپرداخت پول به خانوادههای خود کمک کنند. قریشی از جامعه بینالمللی خواست به نیاز آنها توجه کند، زیرا افغانهای عادی بهدلیل هیچ تقصیری در رنج هستند.
این مقام پاکستانی در آستانه برگزاری نشست ویژه سازمان همکاری اسلامی در اسلامآباد هشدار داد که اگر به بحران افغانستان رسیدگی نشود، گروههایی مانند القاعده و داعش از این بحران استفاده خواهند کرد.
هفدهمین نشست فوقالعاده شورای وزیران خارجه سازمان همکاری اسلامی با دعوت عربستان سعودی و به میزبانی اسلامآباد قرار است روز یکشنبه، ۲۸ قوس برگزار شود.
کریستین ساینس مانیتر در تحلیلی نوشته است که اقدامات طالبان تاکنون نشاندهنده تعهد اندک این گروه به آزادی بیان و عزم جدی آن برای خفه کردن صداهای مخالف بوده است. به گزارش این رسانه، منتقدان طالبان در معرض ارعاب و ترس قرار گرفتهاند و بر اساس شواهد، اغلب توسط طالبان کشته میشوند.
کریستین ساینس مانیتور مینویسد وقتی صحبت از انتقاد میشود، مشکل این است که طالبان دنبال صدهای بزرگ نمیروند بلکه به دنبال صداهای کوچک میروند.
تحلیلگری بهنام رحمتالله امیری به این رسانه گفته طالبان به صورت سیستماتیک صداهای کوچک را هدف قرار میدهند تا جلوی آزادی بیان را بگیرند.
او میافزاید طالبان بر این باورند که باید از سطح پایین کار کنند، زیرا اگر جامعه را از پایه کنترل نکنند، نمیتوانند آن را در سطح ملی کنترل کنند.
آقای امیری اضافه میکند: "اگر می خواهید مطمئن شوید که جنگلی در آینده وجود ندارد، درختان بزرگ را قطع نکنید. در عوض، اجازه ندهید درختان کوچک رشد کنند."
او اضافه میکند که این استراتژی طالبان اعتراض بینالمللی کمی را برانگیخته است و در مقایسه با هدفگیری افرادی شناخته شدهای که به راحتی میتواند توجهها را به خود جلب کند، این استراتژی سالها به طور مؤثر برای دستیابی به اهداف گستردهتر استفاده شده است.
طعنهای که به مرگ انجامید
کریستین ساینس مانیتر به طور موردی به قضیه ترور نوید احمد اشاره میکند. نوید احمد دارای دو مدرک لیسانس در زراعت و اقتصاد بود و پس از تسلط طالبان بر شهر لشکرگاه، مرکز ولایت جنوبی هلمند، یک فروشگاه لوازمالتحریر باز کرده بود.
طعنهای که احمد نوید در اواخر نوامبر در مورد حکومت طالبان در فیسبوک بیان کرده بود توجه زیادی را به خود جلب کرد.
او در پست خود گفته بود که معلمان معترض نباید از طالبان حقوق بخواهند چرا که آنها خود نان ندارند و از ساکنان محل تقاضای غذا و کمک میکنند.
کارشناسان پیشبینی کرده بودند که اگر جهادیها دوباره کنترل افغانستان را به دست گیرند، آزادیها کاهش خواهد یافت.
طالبان قبل از آنکه بهقدرت برسند، رسانهها را اغلب متهم به کار برای "اشغالگران کافر" میکردند و برای این گروه طعمه خاصی بود. در جریان یک کارزار ترور هدفمند در اواسط سال ۲۰۲۰، تعداد زیادی از قاضی زن گرفته تا خبرنگاران و مجریان تلویزیون کشته شدند.
باور به آزادی بیان؟
کریستین ساینس مانیتر مینویسد که در طول دو دهه جنگ امریکا در افغانستان آزادی بیان به عنوان نمادی از پیشرفت در این کشور رشد کرد. هرچند که به عنوان یکی اهداف طالبان، بهای زیادی پرداخت.
سهیل شاهین، سخنگوی پیشین طالبان و نماینده معرفی شده این گروه در سازمان ملل در ماه آگست گفته بود که طالبان به آزادی بیان باور دارد. اما مقررات تازهای که طالبان برای رسانهها وضع کرده هر گزارشی را که مخالف اسلام باشد، به چهرههای ملی توهین کند یا تاثیر منفی بالای روحیه مردم بگذارد، منع میکند.
دیده بان حقوق بشر در آن زمان خاطرنشان کرد که این مقررات "آنقدر گسترده و مبهم است که تقریباً هرگونه گزارش انتقادی در مورد طالبان را ممنوع میکند." و در بحبوحه گزارشهایی مبنی بر تهدید به مرگ روزنامهنگاران، مقررات رسانهای طالبان محدودیتهای شدیدی برای زنان وضع کرد؛ نمایش با بازیگران زن را ممنوع و پوشش حجاب را برای خبرنگاران زن در تلویزیونها اجباری کرد.
وزیر خارجه پاکستان میگوید ۹۰ هیات خارجی برای شرکت در نشست فوقالقاعده شورای وزیران خارجه سازمان همکاری اسلامی به اسلامآباد رسیدهاند. شاهمحمود قریشی گفته امیدوار است حضور محمد سلیمان الجاسر، رییس بانک توسعه اسلامی دروازههای کمک بشردوستانه به افغانستان را باز کند.
قرار است در این نشست که روز یکشنبه ۱۹ دسامبر برگزار میشود راههای کمک رسانی به افغانستان بررسی شود.
آقای قریشی گفته است که ایجاد مکانیزمی برای ارایه کمکهای مستقیم و به موقع به مردم افغانستان لازم است.
قرار است نشست سران کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی در ماه مارچ ۲۰۲۲ برگزار شود. احتمالا موضوع افغانستان از اجندای اصلی آن نشست باشد.
شماری از کاربران توییتر میگویند حامد کرزی، رییسجمهور پیشین افغانستان، آنها را بلاک کرده است. این کاربران سکرینشات صفحه حامد کرزی را همرسانی کردهاند که نشان میدهد از سوی او بلاک شدهاند. بعضی کاربران میگویند پس از انتقاد از طالبان و طرح لویهجرگه آقای کرزی بلاک شدهاند.
در میان کاربرانی که تصویر صفحه بلاکشده خود را همرسانی کردهاند، چند نفر گفتهاند به خاطر انتقاد از عملکرد طالبان یا طرح آقای کرزی برای برگزاری لویه جرگه، رییسجمهور پیشین افغانستان آنها را بلاک کرده است.
کاربر دیگر نوشته است "کرزی پاسخی برای سوالهای ما نداشت، ما را بلاک کرد".
یک کاربر هم در کنار نشر تصویر صفحه بلاک شده خود نوشته است: "نمیفهمم حامد کرزی چرا من را بلاک کرده، فکر میکردم [او] یک شخصیت ملی و انتقادپذیر است".
به باور یک کاربر دیگر توییتر که او هم توسط رییسجمهور پیشین افغانستان یا ادمین صفحه توییتر او بلاک شده، "به نظر میرسد هر کسی که علیه طالب و لویه جرگه قبیلهای صدای خود را بلند میکند، توسط کرزی، پدر معنوی طالبان، بلاک میشود".
در زیر خبر مرتبط در توییتر افغانستان اینترنشنال هم، شماری از کاربران گفتهاند که در از سوی آقای کرزی بلاک شدهاند:
حامد کرزی که در دوران حکومتش، بارها طالبان را برادران ناراضی خواند و از نیروهای ائتلاف به خاطر حملات هوایی با هدف کشتن افراد این گروه انتقاد میکرد، اکنون به این گروه که قدرت را به دست گرفتهاند، پیشنهاد برگزاری لویه جرگه سنتی، به منظور کسب مشروعیت داخلی و به رسمیت شناخته شدن بینالمللی داده است.
آقای کرزی باور دارد که طالبان اکنون دولت افغانستاناست و جامعه جهانی باید با این گروه کار کنند.
مواضع رییسجمهور پیشین افغانستان در حمایت از گروه طالبان، انتقادهای زیادی در میان کاربران افغان شبکههای اجتماعی برانگیخته است.
روزنامه واشنگتنپست نوشته است که امریکاییها پس از پیروزی سخاوتمند بودهاند و آلمان و جاپان دو نمونه از معجزههای اقتصادی پس از جنگاند. دیوید ایگنیشس نوشته که برای امریکا سخاوتمندی در شکست دشوارتر است. او به واکنش محتاطانه حکومت امریکا به فاجعه انسانی در افغانستان اشاره دارد.
این ستوننویس روزنامه واشنگتن پست از قول مقامهای امریکایی مینویسد که وزارت خزانهداری این کشور خود را آماده اعلان مجوزهای بیشتر تجارت با افغانستان میکند تا ارسال کمکهای بشردوستانه به این کشور آسانتر شود.
اما به نوشته دیوید ایگنیشس، ادامه تحریمهای وزارت خزانهداری امریکا بدان معناست که فشار بر بانک مرکزی افغانستان و بانکهای تجاری که قادر به تامین نقدینگی مورد نیاز این کشور نیستند، ادامه خواهد یافت.
آقای ایگنیشس مینویسد که اقدام وزارت خزانهداری برای صدور مجوز خوب است، اما باید کارهای بیشتری انجام شود. او میافزاید که کمک به مردم افغانستان باید هفتهها قبل انجام میشد.
نویسنده میگوید که دلیل تاخیر در اقدامات دولت جو بایدن این است که اغلب اوقات، سیاست دولت امریکا واکنشی است به آنچه اتفاق می افتد.
به گفته این تحلیلگر واشنگتنپست سازمانهای بینالمللی نیز در قبال وضعیت افغانستان کند عمل کردند. او یک دلیل عمده آنرا پیروی این سازمانها از امریکا میداند.
دیوید ایگنیشس به تصمیم اخیر بانک جهانی در مورد آزادسازی ۲۸۰ میلیون دالر از صندوق بازسازی افغانستان اشاره میکند که قرار است از طریق صندوق کودکان سازمان ملل، یونیسف و برنامه جهانی غذا در امور بشردوستانه در افغانستان به مصرف برسد.
او همچنین میگوید آخرین پروژه بانک جهانی مربوط به ۳۰ جون ۲۰۲۱ است که به اصلاحات اداری در دادستانی کل افغانستان مربوط میشود و آخرین حرف رسمی صندوق بینالمللی پول هم به گفته این تحلیلگر واشنگتن پست این است که مشارکت این نهاد در افغانستان تا زمانی به رسمیت شناخته شدن طالبان به تعلیق در میآید. این بدان معناست که افغانستان نتوانسته با صندوق بینالمللی پول دسترسی پیدا کند.
ستوننویس واشنگتنپست میگوید افغانستان برای آقای بایدن و جانشینانش یک جنگ سمی بوده است.
امریکا همیشه بین انجام کارهای خیلی زیاد یا بسیار کم گیر کرده است.
او میافزاید که نابودی طالبان و القاعده هدف این جنگ بود اما این مردم عادی بودند که بهای آن را پرداختند.
این نویسنده در ادامه به پیام سعد محسنی، مالک بزرگترین رسانههای خصوصی در افغانستان اشاره میکند که نوشته است:
"بلاتکلیفی و فقدان رهبری در امریکا شرم آور است." آقای محسنی در این پیام بلاتکلیفی امریکا را نوعی ترک تکلیف و تعهد در برابر ملتی توصیف میکند که این همه به آن وعده داده شد.
آقای ایگنیشس در پایان مینویسد "سخاوت باید یک فضیلت امریکایی باشد، چه در زمان پیروزی چه شکست."
ماموریتهای دیپلوماتیک افغانستان در بیانیهای گفتهاند تنها راه دستیابی به صلح دوامدار و ثبات، تشکیل حکومتی با پایههای وسیع بر اساس خواست مردم، حقوق بشر و عدالت اجتماعی است و به این منظور باید مذاکرات بین الافغانی براساس گفتگوهای دوحه و قطعنامه ۲۵۱۳ سازمان ملل از سر گرفته شود.
این بیانیه در وبسایت رسمی سفارت افغانستان در ناروی منتشر شده است. نمایندگیهای دیپلوماتیک افغانستان با تشکر از موضع سازمان ملل در رابطه با تداوم ماموریت نماینده دولت جمهوری اسلامی افغانستان، از سازمان همکاری اسلامی خواستهاند تا موقف مشابهی را در قبال افغانستان اتخاذ کند.
در این بیانیه جمهوری اسلامی افغانستان ضمن تشکر از کمکهایی که تاکنون به این کشور شده، بهعنوان یکی از اعضای موسس سازمان کنفرانس اسلامی به مواردی در رابطه با انتظارات مردم افغانستان از این نشست اشاره کرده است.
این بیانیه برای جلوگیری از تشدید فاجعه انسانی، به ادامه کمکها تاکید میکند و خواستار افزایش دامنه و کارایی کمکها و هماهنگی بیشتر میان کشورهای کمککننده و موسسههای بشردوستانه شده است.