ساعاتی پس از بازداشت مخدوم عالم یکی از فرماندهان ازبیکتبار طالبان به دستور ملافاضل آخند در مزار شریف، هواداران او، امروز پنجشنبه ۲۳ جدی، در شهر میمنه دست به اعتراض زدند. آنها تاکید دارند که این فرمانده باید آزاد شود. تنش در ولایت فاریاب ادامه دارد.
نقیب الله فایق، والی پیشین ولایت فاریاب میگوید مخدوم عالم، یکی از فرماندهان ارشد ازبیکتبار طالبان، چهارشنبه شب توسط خود این گروه به هدایت ملا فاضل آخند در مزارشریف دستگیر شده است.
فایق ادعا کرده گزارشهایی مبنی بر پاکسازی صفوف طالبان از طالبهای ترکمن و ازبیک به دستش رسیده است و این پاکسازی با دستگیری مخدوم عالم آغاز شده است.
عبداللطیف نظری، معین وزارت اقتصاد طالبان در گفتگو با افغانستان اینترنشنال از کم رنگ بودن حضور هزاره ها در حکومت طالبان ابراز نارضایتی کرد و گفت مطالبات مردم در چارچوب منافع ملی باید از راه مسالمت آمیز ادامه یابد.
آقای نظری از اولین شهروندان هزاره افغانستان است که خارج از عضویت در گروه طالبان در یک پست درجه دوم دولت طالبان کار میکند.
به گفته سخنگوی طالبان، آقای نظری به فرمان هبتالله اخندزاده رهبر طالبان به عنوان معین وزارت اقتصاد منصوب شده است.
آقای نظری در پاسخ به این سوال که آیا شهروندان هزاره باید در ردههای بلندتری حضور داشته باشند گفت پیگیری مطالبات مردم باید به صورت مسالمت آمیز و در چارچوب منافع ملی تحت هر شرایطی ادامه داشته باشد.
او گفت تعامل و گفتگوی سازنده و منطقی با تمامی جریانها، تنها راه حل مساله افغانستان است.
عبداللطیف نظری گفت نه با افرادی که دستشان به غصب دارایی عامه و جنگ آلوده است، بلکه با کسانی که میخواهند مصدر خدمت شوند گفتگو شود.
به گفته آقای نظری، با کسانی که کارنامه قابل قبولی ندارند، قبل از اینکه طالبان مشکل داشته باشند مردم افغانستان آنان را نمیخواهند.
او در خصوص مذاکرات متقی با احمد مسعود و اسماعیل خان هم گفت این گفتگو با آنکه منتیج به نتیجه نشد یک فصل جدیدی را در مناسبات سیاسی افغانستان بازتولید کرد.
ریچارد السون، سفیر سابق امریکا در پاکستان میگوید اگر اسلامآباد دریابد که طالبان از موقف همیشگی و سنتی در قبال "خط دیورند" فراتر رفته و در واقع از ایجاد پشتونستان حمایت میکند روابط دو طرف خواهد شکست. مسئله مرزی با افغانستان پالیسی امنیت ملی پاکستان را با چالش روبرو کرده است.
تنش مرزی اخیر بر سر حصارکشی مرز افغانستان و پاکستان، وضعیت طالبان با پاکستان را بغرنج کرده است.
باوجود تلاشها برای حل این معضل از طریق دیپلوماتیک، و وابستگی طالبان به پاکستان به عنوان پلی با جامعه بینالمللی، هر دو طرف بر سر مسئله حصارمرزی در وضعیتی پیچیده قرار گرفتهاند.
السون به «انستیتوت صلح ایالات متحده» گفته که ممکن است علیرغم روابط تاریخی پاکستان با طالبان، شکست در روابط آنها بر سر "خط دیورند" غیرقابل اجتناب باشد. طالبان میگویند که مردم دو سوی مرز حق دارند آزادنه رفت و آمد کنند. به گفته السون، همه دولتهای افغانستان از سال ۱۹۴۷، زمان تشکیل کشور پاکستان، موقف و موضع مشابهی داشتهاند اما حالا این موضوع هنگامی پیچیدهتر شده که نشانهگذاری مرزی پاکستان با افغانستان فرق دارد و بنابراین حصارکشی پاکستان در جایی انجام میشود که افغانستان (و بیشتر کشورهای جهان به شمول ایالات متحده) آن را خاک افغانستان میدانند.
تنشهای مرزی در اواخر ماه دسامبر و ماه جنوری از سوی پاکستان کم اهمیت جلوه داده شد و خواست تا راه حل دیپلوماتیک برای آن پیدا شود. السون میگوید: «اما برای اسلامآباد شورش در مناطق پشتون نشین پاکستان حالا مسئله بسیار بزرگتری، نسبت به سه دهه قبل شده است. طی دههای اخیر مناطق قبایلی فدرالی پاکستان منبع صدور تروریسم و بیثباتی به دیگر نقاط این کشور بوده است. اجازه بالفعل کابل به گروه تحریک طالبان پاکستان برای داشتن پناهگاه امن در خاک افغانستان، پیش از این ناراحتی بزرگی را در روابط طرفین ایجاد کرده است».
امامعلی رحمان، رئیس جمهور تاجیکستان در نشست سران کشورهای عضو سازمان پیمان امنیت جمعی گفت «وضعیت در مرز تاجیکستان و افغانستان هر روز پیچیدهتر میشود، جنگ بین خود طالبان درست در امتداد مرز ادامه دارد و تنها در یک منطقه، در هفته گذشته دستکم ۱۱ طالب کشته و ۱۸ نفر زخمی شدند.»
در این نشست، روسای جمهور روسیه، بلاروس، ارمنستان، قزاقستان و قرقیزستان شرکت داشتند.
امامعلی رحمان از حضور گروههای تروریستی در افغانستان نیز ابراز نگرانی کرد و گفت افزایش فعالیتهای آنان منجر به ناامنی در کشورهای آسیای میانه میشود. او خطاب به روسای جمهور ۵ کشور دیگر گفت: «من و شما به خوبی می دانیم که از نیمه دوم آگست ۲۰۲۱ هزاران نفر از اعضای داعش، القاعده، انصارالله و حزب التحریر از زندانهای افغانستان آزاد شدند.»
آقای رحمان هشدار داد کشورهای عضو سازمان پیمان امنیت جمعی باید این واقعیتها را جدی بگیرند، چرا که تقویت مواضع تروریستها در افغانستان ممکن است منجر به افراطیترین اقدامات شود.
امامعلی رحمان برای جلوگیری از هر خطر احتمالی به کشورهای عضو سازمان پیمان امنیت جمعی پیشنهاد کرد یک کمربند امنیتی در اطراف افغانستان ایجاد شود.
سخنگوی وزارت خارجه چین در یک نشست خبری گفت آمریکا مسئولیتهای بینالمللی خود را برعهده بگیرد و ذخایر مالی مسدود شده افغانستان را آزاد کند. وانگ ونبین افزود آمریکا تلاش کند به جای پاشیدن نمک به زخم مردم افغانستان، اشتباهات خود را جبران کند.
با سقوط حکومت پیشین و تسلط طالبان بر افغانستان، آمریکا در اولین اقدام ذخایر مالی افغانستان را مسدود کرد. هدف از این اقدام جلوگیری از دسترسی دولت تحت طالبان به این پول عنوان شد.
ذخایر مالی افغانستان رقمی بالغ بر ۹ میلیارد و ۶۹۴ میلیون دالر است که شامل پول نقد و طلا است. از این مقدار حدود ۷ میلیارد دالر در بانک فدرال آمریکا در نیویورک و مابقی در موسسات مالی دیگر مانند بانکهای سویس نگهداری میشوند.
افزون بر آن، صندوق جهانی پول نیز دسترسی دولت طالبان به منابع مالی این صندوق را به دلیل مشخص نبودن وضعیت سیاسی افغانستان مسدود کرد؛ رقمی در حدود ۵۰۰ میلیون دالر.
با این برآوردها، مجموع ذخایر ارزی مسدود شده افغانستان بالاتر از ۱۰ میلیارد دالر است.
طالبان در چند ماه گذشته بارها خواستار آزادسازی این داراییها شدند. اما دولت بایدن اعلام کرده هیچ برنامهای برای آزاد کردن آن ندارد.
همگام با چین،- پاکستان و روسیه نیز خواستار آزادسازی ذخایر مالی افغانستان هستند. پکن، اسلام آباد و مسکو هر سه روابط خوبی با طالبان دارند، هرچند هیچ یک از این کشورها تاکنون طالبان را به رسمیت نمیشناسند.
سفیر قزاقستان در آذربایجان روز چهارشنبه ۲۲ جدی در یک نشست خبری در باکو گفت در میان تروریستهایی که در شورشهای قزاقستان حضور داشتند، ممکن است افرادی از افغانستان هم بوده باشند. سرژان عبدی کریموف به نقل از رئیس جمهور قزاقستان گفت هزاران تروریست در ناآرامیهای آلماتی حضور داشتند.
قاسم جومارت توکایف، رئیس جمهور قزاقستان چند روز پیش مدعی شد ۲۰ هزار تروریست در شش موج به آلماتی حمله کردند. به گفته وی برخی از آنان به زبان قزاقی هم صحبت نمیکردند.
سفیر قزاقستان در باکو خبر داده که عملیات ضد تروریستی هنوز به پایان نرسیده و اقدامات برای جستجوی افراد مسلح در حال انجام است.
اعتراضات در قزاقستان به دنبال افزایش بهای سوخت آغاز شد و در ادامه به نارضایتیهای سیاسی کشیده شد.
رئیس جمهور قزاقستان در خلال اعتراضات گسترده، از سازمان پیمان امنیت جمعی کمک خواست و نیروهای این سازمان وارد این کشور شدند.
با آرامش نسبی در قزاقستان، سازمان پیمان امنیت جمعی اعلام کرده عملیات خروج نیروهایش از این کشور امروز ۲۳ جدی آغاز میشود.
روسیه، بلاروس، ارمنستان، قزاقستان، قرقیزستان و تاجیکستان اعضای سازمان پیمان امنیت جمعی هستند.
این کشورها همزمان نگران نفوذ افراط گرایان از افغانستان به آسیای میانه نیز هستند. با اعتراضات در شهرهای قزاقستان این نگرانی بیش از پیش افزایش یافت.
بیش از ۹ هزار نفر دستگیر شدند
اَسخَت اورازبای، سفیر قزاقستان در تهران نیز روز گذشته در یک نشست خبری در مورد آخرین وضعیت و تحولات در کشورش گفت در جریان تنشها بیش از ۹ هزار نفر دستگیر شدند. او گفته اطلاعات این افراد در حال بررسی است تا مشخص شود چه تعداد از آنان تروریست بوده و از کدام کشورها به قزاقستان آمدهاند.
سفیر قزاقستان در ایران میگوید در جریان اعتراضات، گروههای تروریستی موسسات مهمی را در کشورش اشغال کردند که همه با برنامهریزی قبلی بوده است.
او افزود جمع بندی نهایی این است که تجاوزات مسلحانه توسط نیروهای تروریستی آموزش دیده در بیرون از خاک قزاقستان صورت گرفته و بسیاری از آنها به طور فعالانه در باندهای افراطی در دنیا حضور دارند.
اَسخَت اورازبای گفت هدف اصلی این گروهها سرنگونی نظام قزاقستان بود.