وزیر انرژی ایران اعلام کرد که افغانستان مکلف است حقابه ایران را به صورت کامل بپذیرد تا طبق توافقات انجام شده، مقدار آب لازم از هیرمند وارد کشورش شود. علی اکبر محرابیان گفت در سال گذشته مقدار خیلی کمی از آب هیرمند رهاسازی شد و این موضوع جدی پیگیری میشود.
اختلافات مرزی و موضوع حقابه ایران و افغانستان همواره یکی از موارد جدی بحث میان دو کشور بوده است.
حدود دو ماه پیش پس از مذاکرات متعدد ایران و طالبان، ذبیحالله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان اعلام کرد که این گروه با تمام مواد و محتویات فنی، اساسات حقوقی و پروتکلهای معاهده آب دریای هلمند که در سال ۱۳۵۱ میان افغانستان و ایران منعقد شده، موافق است و آن را به صورت کامل میپذیرد.
وزیر نیروی ایران اما میگوید مقدار آبی که باید طبق توافق رهاسازی میشد، نشده است. علی اکبر محرابیان صبح امروز جمعه، ۵ حمل به منظور بررسی شرایط آبی، به سیستان و بلوچستان سفر کرد و به مردم این منطقه قول داد مشکل کمآبی حل خواهد شد.
وزارت خارجه امریکا میگوید دیدارهای برنامهریزی شده در دوحه با نمایندگان طالبان را به دلیل خودداری این گروه از بازگشت همه دختران به مکاتب لغو کردهاست. این وزارت تصمیم طالبان را نقض "ناامیدکننده و غیرقابل توضیح" تعهدات این گروه در قبال مردم افغانستان و جامعه جهانی خوانده است.
در بیانیه سخنگوی وزارت خارجه امریکا آمده است: "ما برخی از تعاملات خود از جمله جلسات برنامه ریزی شده در دوحه را لغو کرده و به صراحت اعلام کردهایم که این تصمیم (تعطیلی مکاتب دختران) را نقطه عطفی بالقوه در تعامل خود میدانیم."
یک منبع دیپلماتیک با اشاره به سفر امیرخان متقی گفت: "جت قطری که قرار بود هیات همراه متقی در کابل را ببرد، نیامده است."
وزارت خارجه قطر، که قرار بود میزبان این گفتگوها باشد، به درخواست خبرگزاری رویترز برای اظهار نظر در این مورد پاسخ نداده است.
اجندای دیدارهای دوحه
سه منبع آگاه به رویترز گفتند که رشته دیدارها میان امریکا و مقامهای اداره طالبان قرار بود در حاشیه نشستی در پایتخت قطر در روزهای شنبه و یکشنبه برگزار شود.
این منابع افزودند که در برخی از جلسات قرار بود نمایندگان سازمان ملل و بانک جهانی نیز حضور داشته باشند.
سخنگوی وزارت خارجه طالبان تایید کرد که یک هیات طالبان به شمول امیرخان متقی، سرپرست این وزارت در انتظار سفر به دوحه بوده است.
قرار بود در نشستهای دوحه در مورد کمکهای اقتصادی به افغانستان و همچنین استقلال بانک مرکزی افغانستان و چاپ بانکنوتهای پول افغانی گفتگو شود.
آزاد کردن پول نقد و صدها میلیون دالر پولی که در حال حاضر در صندوق امانی بانک جهانی نگهداری میشود و قرار است برای بخش آموزش افغانستان اختصاص داده شود، در اجندای این گفتگوها بوده است.
پیامدهای تصمیم طالبان
لغو گفتگوهای دوحه اولین نشانه مشخصی است که نشان میدهد تحرکات اخیر طالبان در زمینه حقوق بشر و تشکیل حکومت همه شمول میتواند مستقیما بر تمایل جامعه بینالمللی برای کمک به این گروه تأثیر بگذارد. برخی از رهبران طالبان هنوز در فهرست تحریم امریکا قرار دارند.
در همان حال، لغو این دیدارها نشان میدهد که حکومت طالبان در دسترسی به کمکهای خارجی و آزاد کردن میلیاردها دالر پول افغانستان با چالش جدی رو بروست.
قرار است نشست بزرگ اهداکنندگان کمکهای بشردوستانه در ماه جاری به میزبانی بریتانیا برگزار شود تا برای افغانستان ۴.۴ میلیارد دالر کمک جمعآوری کند.
به نظر میرسد تصمیم تازه طالبان باعث خواهد شد بسیاری کشورهای که تمایل به کمک نشان داده بودند، پایشان را عقب بکشند.
پیشتر، وزیران خارجه زن هفده کشور از جمله آلمان، بریتانیا، آسترالیا و کانادا گفتند: "گستره و وسعت مشارکت کشورهای ما در افغانستان فراتر از کمک های بشردوستانه، با دستاوردها در این زمینه (آموزش دختران) مرتبط خواهد بود."
گریم اسمیت، مشاور ارشد گروه بینالمللی بحران، درباره تصمیم طالبان گفت: "آنها قطعاً به پای خود شلیک میکنند."
طالبان روز چهارشنبه از تعهد قبلی خود مبنی بر باز کردن تمام مکاتب به روی دختران عقب نشینی کردند و گفتند که این مکاتب تا اطلاع ثانی تعطیل خواهند ماند.
سفارت چین در کابل میگوید بیجینگ در امور داخلی افغانستان مداخله نمیکند و هرگز به دنبال نفوذ در این کشور نیست. در پی سفر وزیرخارجه چین به کابل، یانگ یو، سفیر چین در افغانستان گفته است که کشورش به استقلال، حاکمیت ملی، باورهای مذهبی و آداب و رسوم ملی این کشور احترام میگذارد.
سفارت چین در کابل با انتشار اعلامیهای اعلام کرده که بیجینگ تلاش میکند افغانستان را شامل دهلیز اقتصادی چین و پاکستان کند.
یانگ یی، وزیر خارجه چین روز پنجشنبه در کابل با ملا عبدالغنی برادر، معاون رییسالوزرای طالبان دیدار کرد.
در اعلامیه سفارت چین آمده است که از مشارکت "فعال" افغانستان تحت کنترل طالبان در پروسه همکاری کمربند و جاده استقبال میشود و تلاش صورت میگیرد تا افغانستان به پلی برای اتصال منطقهای تبدیل شود.
اظهارات سفر چین در باره این که این کشور بهدنبال حوزه نفوذ در افغانستان نیست در حالی است که در ماههای گذشته نمایندگان چندین شرکت چینی به کابل سفر کرده و آمادگیشان را در مورد استخراج معادن افغانستان به خصوص معادن لیتیوم اعلام کردهاند.
در همان حال، سفر وزیر خارجه چین به افغانستان بیانگر اهمیت ویژه افغانستان تحت کنترل طالبان برای آن کشور است، که خروج نیروهای غربی را فرصت تازهای برای سرمایهگذاری در افغانستان میداند.
نگرانی امنیتی چین
سفارت چین در کابل میگوید طالبان اهمیت زیادی به نگرانیهای امنیتی چین میدهد و تدابیری قوی را برای امنیت افغانستان و امنیت منطقهای روی دست دارد.
در اعلامیه این سفارت آمده است که طالبان ابراز امیدواری کرده که چین این گروه را در ارتقای ظرفیتهای امنیتی اش کمک کند.
سفارت چین همچنین از این که طالبان وعده داده از خاک افغانستان علیه هیچ کشوری اقدام نخواهد شد، استقبال و ابراز امیدواری کرده که طالبان به تعهداتی خود عمل کنند.
چین که با افغانستان ۷۶ کیلومتر مرز مشترک دارد، به رغم کوتاه و صعبالعبور بودن آن، نگران عبور و مرور جنگجویان ایغور از این مرز است.
موقعیت ایالت سین کیانک که اقلیت مسلمان ایغور را در خود جای داده، این نگرانی را بیشتر کرده است.
گفته میشود شمار زیاد از جنگجویان اسلامگرای ایغور در افغانستان حضور دارند اما طالبان در ماههای اول بازگشت شان بهقدرت اعلام کردند که آنها را از مرز چین دور کردهاند.
کمیته بینالمللی نجات تصمیم طالبان در باره آموزش دختران را یک گام فاجعهبار به عقب برای کودکان افغان توصیف کرده است. این نهاد گفته که درگیریها و کووید۱۹ دسترسی میلیونها نفر به آموزش را در سراسر افغانستان عقب انداخته و جهان نباید ناظر از دست رفتن یک نسل در افغانستان باشد.
کمیته بینالمللی نجات در بیانیهای که روز جمعه منتشر کرد گفت که سال گذشته با دختران نوجوانی صحبت کرده بود که میگفتند از اینکه فرصت بازگشت به مکتب و ادامه آموزش را پیدا خواهند کرد، هیجان زدهاند.
این نهاد خیریه میگوید که طالبان با جلوگیری از ورود دختران به صنفهای درس، تلاشها برای بازسازی و پیشرفت افغانستان را تضعیف میکند.
ویکی آکن، مدیر کمیته بینالمللی نجات در افغانستان گفت: " امیدواریم شاهد باشیم که طالبان از این تصمیم خود عقبنشینی کنند و از تعهد خود مبنی بر تضمین آموزش برای هر کودک در کشور سرپیچی نکنند."
تصمیم طالبان در مورد بسته نگهداشتن مکاتب دوره متوسطه و لیسه دختران در افغانستان با واکنشهای گستردهای در داخل و خارج افغانستان رو برو شده است.
در تازهترین مورد، وزیران خارجه چندین کشور غربی تصمیم طالبان در مورد ممنوعیت تحصیل دختران دانشآموز را محکوم کرده و از این گروه خواستهاند که در آن تجدیدنظر کند.
وزیران خارجه زن هفده کشور جهان نیز با انتشار بیانیهای مشترک روز جمعه از گروه طالبان خواستند تصمیمشان در باره تعطیلی مکاتب دخترانه را پس بگیرد.
باوجود فراخوان گستردهای بینالمللی به بازگشایی تمام مکاتب دخترانه در افغانستان، حکومت طالبان هنوز از تصمیم خود دست نکشیده است.
وزیران خارجه زن ۱۷ کشور جهان از جمله آلمان، بریتانیا و کانادا از گروه طالبان خواستند از تصمیم خود درباره آموزش دختران صرفنظر کند. این مقامها با ابراز نگرانی از این تصمیم، از رژیم طالبان خواستند به دانشآموزان دختر در همه سطوح و در سراسر کشور حق دسترسی برابر به آموزش بدهد.
وزیران خارجه بریتانیا، آلمان، کانادا، آسترالیا، آلبانیا، آندورا، بلجیم، بوسنیا و هرزگوینا، استونیا، نیوزلند، سوئد، آیسلند، کوزوو، مالاوی، مغولستان و تونگا در این بیانیه گفتهاند که از تصمیم رهبری طالبان درباره بسته نگهداشتن دروازه مکاتب دختران عمیقا ناامید و نگران شدهاند.
روز چهارشنبه سوم حمل، با آغاز سال آموزشی جدید، میلیونها دختر و پسر به صنفهای درسیشان برگشته بودند که صدور اعلامیه جدید طالبان چشمانداز آموزش دختران را بار دیگر تیره و تار کرد.
بر اساس فرمان منسوب به رهبر طالبان، دروازه مکاتب دختران از صنف شش به بالا تا اطلاع ثانی بسته شد.
در کنار واکنش گسترده و یکدست نهادها و سازمانهای بینالمللی مدافع حقوق بشر، واکنش جمعی وزیران خارجه زن جهان به این تصمیم تازه طالبان حایز اهمیت زیادی است.
بسیاری کشورهای که این زنان سکاندار سیاست خارجی آنها اند، نقش عمدهای در کمکهای بشردوستانه در افغانستان دارند.
این وزیران خارجه در بیانیه مشترک خود از طالبان خواستهاند به تعهداتی که به مردم افغانستان دادهاند عمل کنند و به کنوانسیونهای بینالمللی که افغانستان به آن پیوسته است پایبند باشند.
در این بیانیه آمده است: "ما از طالبان میخواهیم که تصمیم اخیر خود را تغییر داده و به همه سطوح تحصیلی در تمام ولایات کشور دسترسی برابر بدهند."
وزیران خارجه زن هفده کشور جهان گفتند که از نزدیک عملکرد طالبان را در قبال تعهداتی که دادهاست زیر نظر دارند و در باره این گروه با عملکرداش قضاوت میکنند نه حرفهای که میزند.
این مقامهای ارشد گفتند: "گستره و وسعت مشارکت کشورهای ما در افغانستان فراتر از کمک های بشردوستانه، با دستاوردها در این زمینه (آموزش دختران) مرتبط خواهد بود."
گروه طالبان میگوید ضمیر کابلوف، نماینده ویژه روسیه برای افغانستان در دیدار با سراجالدین حقانی، وزیر داخله این گروه گفته است که روسیه میتواند نیازهای طالبان را برآورده کند. وزارت داخله طالبان در خبرنامهای گفت که نماینده روسیه در این دیدار به این گروه وعده همکاری داده است.
ضمیر کابلوف روز پنجشنبه پس از ورود به کابل به دیدار امیر خان متقی، وزیر خارجه طالبان و حامد کرزی، رئیس جمهور پیش افغانستان رفت و با آنها درباره تقویت روابط سیاسی و اقتصادی میان دو کشور بحث کردهاند.
وزارت داخله طالبان در حالی از کمک روسیه برای رفع نیازهای این گروه خبر میدهد که مسکو حکومت طالبان را به رسمیت نشناخته و طالبان و شبکه حقانی هنوز در فهرست گروههای تروریستی روسیهاند.
در خبرنامه وزارت داخله طالبان آمده است که سراجالدین حقانی در دیدار با هیات روسیه، خواستار به رسمیت شناختن حکومت طالبان از سوی جامعه جهانی شده است.
آقای کابلوف زمانی گفته بود سراجالدین حقانی ایدئولوژی بسیار افراطی و نزدیک به داعش دارد.