منابع نزدیک به محب جلیلی، خبرنگار تلویزیون یک به افغانستان اینترنشنال تأیید کردند که طالبان شبهنگام این خبرنگار را از خانهاش بازداشت و بیرحمانه شکنجه کردهاند. منابع میگویند طالبان پس از چند ساعت جلیلی را آزاد کردند اما رفتارشان هنگام بازداشت این خبرنگار تحقیرآمیز بوده است.
در تصاویری که از محب جلیلی در شبکههای اجتماعی منتشر شده، آثار شکنجه شدید به وضوح در بدن او قابل مشاهده است.
محب جلیلی مجری برنامههای خبری تلویزیون یک است. او تجربه کاری در آریانانیوز را هم در کارنامه دارد.
شریف حسنیار، رئیس پیشین آریانانیوز در توییترش نوشته است: "دیشب استخبارات طالبان همکارم محب جلیلی را به شدت مورد ضرب و شتم و شکنجه قرار دارند."
آقای حسنیار گفته "روزنامهنگاران افغانستان بهای آزادی بیان را میپردازند."
وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان در نوامبر سال ۲۰۲۱ دستورالعملی را به رسانهها داد که در آن خواسته شده با منتقدین طالبان مصاحبه نکنند.
دیدهبان حقوق بشر ابراز تأسف کرده که طالبان خشونت گستردهای علیه رسانههای محلی اعمال کردهاند.
طبق گزارشها، با روی کار آمدن طالبان صدها رسانه تعطیل و هزاران خبرنگار بیکار شدند. شماری از آنان در دیگر کشورها پناهنده شدند.
شماری از نهادهای فرانسوی به کمپاین بازگشایی مکاتب دخترانه در افغانستان پیوستند و از فرانسویها خواستند از دولتهای اروپایی بخواهند تا با اعمال فشار بر طالبان، برای حق آموزش و کار زنان افغانستان دادخواهی کنند. اتحادیه کارگران فرانسه و چند گروه فمینیستی به این کمپاین پیوستهاند.
انجمن کودکان افغانستان و گره اضطراری کمک به افغانها نیز از سازماندهندگان این کمپاین بودهاند.
رضا جعفری، رییس انجمن کودکان افغانستان به افغانستان اینترنشنال گفت که "ما میخواهیم تا این کمپین را بینالمللی کنیم. ما از تمام شهروندان کشورهای جهان خواستیم از کشورهای اروپایی تا امریکا، و کانادا به این کمپین بپیوندند و برای حق دسترسی به آموزش دختران افغان دادخواهی کنند."
برخی نمایندگان پارلمان فرانسه، سیاستمداران، فعالان حقوق زن فرانسوی، دانشجویان و مهاجرین افغانستانی مقیم فرانسه نیز به فراخوان این نهادها پیوستهاند.
شبنم سلحشوری، یکی از کسانی که در این کمپین حضور داشته میگوید: "نمیتوانیم بگذاریم که دختران ما در بیسرنوشتی به سر ببرند. این خودش یک مبارزه برای اعاده حقوق ماست."
از دو روز بدین سو بسیاری شهروندان فرانسه و شاگردان برخی لیسههای پاریس نیز در جریان این کمپین به ممانعت حق تحصیل دختران اعتراض کردهاند.
دانشجویان معترض دانشگاه پاریس هشت نیز با چاپ شعار حق تحصیل برای دختران از دولت فرانسه خواستند تا برای بازگشت دختران افغان به مکتب تلاش کنند.
به گفتهی آقای جعفری بسیاری از انجمنهای مدنی با اشتیاق اعلام کردهاند تا همبستگی خود را با زنان افغان اعلام کنند.
در اعتراض دیروز مخالفین راست افراطی در پاریس نیز برخی فرانسویها هشتگ حق تحصیل برای زنان افغان را برجسته کردند.
آقای جعفری میگوید که علاقهمندی فرانسویها در این خصوص ستودنی است.
دانشگاه سیانس پو و شهرداری پاریس نیز با برگزاری گردهماییهای مدنی حق تحصیل و کار زنان نیز به این کارزار پیوستهاند.
اتحادیه کارگران فرانسه در فراخوان حق دسترسی دختران افغان از فرانسه و سایر کشورهای اروپایی گفته با وجود محدودیتهای روزافزون علیه زنان نباید طالبان را به رسمیت شناخت.
یک هفته پیش، نماینده پارلمان فرانسه نیز طی نامهی سرگشادهیی به امانوئل مکرون از وضعیت تحصیل و کار زنان در افغانستان ابراز نگرانی کرده بودند.
با وجود فشارهای بینالمللی تاکنون طالبان سیاستهای افراطی خود را در قبال زنان تغییر ندادهاند.
امری که به باور آگاهان امور حاکی از دو دستگی در سطح رهبری طالبان است. اختلاف نظری که بیش از هر کسی دختران افغانستان بار سنگین آن را به دوش میکشند.
خبرگزاری دولتی باختر که نشرات آن توسط طالبان مدیریت میشود، نشرات به زبان روسی را آغاز کرد. در صفحه توییتر این خبرگزاری روز یکشنبه خبرهایی به زبان روسی منتشر شده است. چندی پیش روسیه اولین دیپلمات طالبان را به عنوان کاردار سفارت افغانستان در مسکو پذیرفت.
آغاز نشرات خبرگزاری باختر به زبان روسی میتواند به عنوان اقدامی برای بهبود روابط گروه طالبان با مقامات روسی به شمار آید.
کشف مقداری سلاح و مهمات، بهرهبرداری از یک پروژه آبیاری در ولایت سرپل و جلوگیری از قاچاق ۶۰۰ هزار دالر از افغانستان به پاکستان از جمله خبرهایی است که امروز توسط خبرگزاری باختر به زبان روسی منتشر شده است.
با آنکه روسیه رابط سیاسی و اقتصادی نزدیکی با طالبان برقرار کرده، مقامات این کشور اعلام کردهاند که هنوز زمان مناسب برای به رسمیت شناختن طالبان فرا نرسیده است.
چندی پیش هم ضمیر کابلوف، نماینده رئیسجمهور روسیه در امور افغانستان در سفری به کابل، با مقامات طالبان دیدار و گفتگو کرد.
طالبان اعلام کردند که هدف از سفر او گسترش روابط بین دو کشور بوده است، اما جزئیات این سفر همهگانی نشد.
خبرگزاریهای روسیه و کشورهای روسیزبان در چند ماه گذشته اکثر خبرهای مربوط به افغانستان را به نقل از افغانستان اینترنشنال و رسانههای مستقل دیگر منتشر کردهاند.
منابعی از کابل تأیید کردند که طالبان قاسم قایم، دگروال وزارت داخله دولت قبلی افغانستان را کشتهاند. منابع میگوید جسد این نظامی قبلی روز یکشنبه به خانوادهاش سپرده شده است. به نقل از منابع "طالبان از قاسم خواستند به کارش برگردد و هنگامی که او به کارش رفت، او را بازداشت کردند."
گفته میشود که این نظامی دولت پیشین حدود یک هفته در بازداشت طالبان به سر برده و به شدت شکنجه شده است.
گروه طالبان هنوز در مورد مرگ این افسر دولت پیشین ابراز نظر نکرده است.
کاربران شبکههای اجتماعی به انتشار خبر مرگ قاسم قایم به گونه گسترده واکنش نشان دادهاند.
به گفته بسیاری از کاربران، اعلام عفو عمومی از سوی طالبان دامی برای کشتن نظامیان دولت پیشین است.
قاسم قایم از باشندگان اندراب ولایت بغلان است. رسانهها پیش از این گزارشهایی در مورد قتل باشندگان شمال افغانستان به ویژه مردم اندراب، پنجشیر، پروان و کاپیسا به دست طالبان منتشر کردهاند.
اندرابها در هفتههای گذشته گواه درگیری پیهم میان نیروهای وابسته به جبهه مقاومت ملی افغانستان، جبهه آزادی و گروه طالبان بوده است.
روزنامه نیویورک تایمز چند روز پیش گزارش داد که افراد طالبان در شش ماه اول تسلط خود در افغانستان، نزدیک به ۵۰۰ نفر از کارمندان دولت پیشین از جمله افسران نهادهای امنیتی را "کشته" یا "ناپدید" کردهاند.
طالبان بار دیگر رشتهای از "هدایات و توصیههای" منسوب به ملا هبتالله آخوندزاده، رهبر این گروه را از طریق تلویزیون دولتی افغانستان منتشر کردند. در این رشته توصیهها از اعضای گروه طالبان خواسته شده که "در امور یکدیگر دخالت نکنند" و "از زبانگرایی و سمتگرایی" اجتناب کنند.
گروه طالبان روز یکشنبه، ۲۸ حمل با انتشار یک رشته ۱۴ مادهای از هدایات و توصیههای منسوب به ملا هبتالله آخوندزاده از اعضای این گروه خواسته است که از حرکتهایی اجتناب ورزند که در میان اعضای این گروه بیاعتمادی به میان میآورد و "تلاش کنند که در میان خود فضای برادری و اعتماد را قایم کند."
در این رشته هدایات اصرار شده است که اعضای این گروه از زبانگرایی، قومگرایی، سمتگرایی و اندیوالگرایی خودداری کنند؛ "در غیر آن مورد بخشش قرار نخواهند گرفت."
در هدایات منتشر شده مشخص نشده است که در صورت بروز چنین مواردی اعضای طالبان با چه واکنشی از سوی این گروه مواجه خواهند شد.
در ادامه این هدایات منسوب به رهبر طالبان به برخی توصیههای کلی مثل به کار گرفتن "عدل و انصاف" و اجتناب از "ظلم و خیانت" تأکید شده است.
ناظران چه میگوید؟
هدایات منسوب به رهبر طالبان یک روز بعد از حمله هوایی پاکستان بر مناطق سرحدی خوست و کنر افغانستان منشر شده است.
گزارشها میرساند که بیش از چهل غیرنظامی به شمول کودکان و زنان در این حملات جان باختهاند.
به دنبال نشر این پیام رهبر طالبان در تلویزیون دولتی افغانستان برخی از کاربران شبکههای اجتماعی پرسیدهاند که "چرا هبتالله آخوندزاده در مورد حمله پاکستان بر ولایتهای شرقی افغانستان چیزی نگفته است."
یک از کاربران به نام الهام افغان نوشته است وقتی که تیتر "هدایات تازه رهبر طالبان" را دیده، تصور کرده که او میخواهد "در مقابل پنجاب جهاد اعلام کند."
مرکز فرهنگی پل سرخ در صفحه فیسبوکش اعلام کرد که این مرکز را با "رویاها و آرمانهایش" به حراج میگذارد. این مرکز در سالهای گذشته پاتوق شماری از فرهنگیان و هنرمندان کابل بود. مجموعهای از محصولات فرهنگی مثل کتابخانه، صنوف موسیقی، نقاشی و صنایع دستی در این آدرس قابل دسترس بود.
کافه زر نیز جزوی از این مجموعه فرهنگی بود که به عنوان محلی برای گردهمآمدن اهالی ادبیات، هنر و فرهنگ کابل به شمار میرفت.
مرکز فرهنگی پل سرخ هفته یک روز میزبان برنامههای فرهنگی مثل نمایش کتاب و شعرخوانی نیز بود.
مسئولان این مرکز برای نخستین بار در بیست سال گذشته در برخی از ولسوالیهای دوردست کابل نمایشگاه خیابانی کتاب و نمایشگاه صنایع دستی را برگزار کردند.
برگزاری نمایشگاه خیابانی کتاب و صنایع دستی در خیرخانه و شماری از ولایات نیز جزو کارنامه این مرکز بود.
این مرکز تجربه برگزاری چند کارگاه کتابخوانی و نقد و بررسی شعر و داستان را نیز در کارنامه دارد.
شماری از اهالی ادبیات رهبری این مرکز فرهنگی را به عهده داشتند.
این مرکز فرهنگی در ماه اگست ۲۰۲۱ که ولایات افغانستان یکی به دنبال دیگری به دست طالبان سقوط میکرد، برای هزاران خانوادهای که از ولایات به کابل پناه آورده بودند کمپاین بزرگ کمکرسانی را برگزار کرد.
شهروندان کابل با ارسال لباس و مواد غذایی به این مرکز فرهنگی در کارزار کمکرسانی به بیجا شدگان داخلی یاری رساندند.
جلیل بهفر، از مدیران مرکز فرهنگی شهر کتاب میگوید: "ما آماده بودیم که تحت هر شرایطی به راهمان ادامه دهیم، رویاهای بزرگی را جستجو میکردیم و به افغانستان عاری از تعصب، جهل و جنگ میاندیشیدیم."
ملالی امین، شاعر و هنرمندی که آثار صنایع دستیاش چندین بار در این مرکز به نمایش گذاشته شد، میگفت: "در چند سال گذشته این مرکز و همکاران آن تلاش کردند تا به تعداد کسانی که به آزادی، دموکراسی و حقوق بشر میاندیشند افزوده شود و جامعه طعم صلح واقعی را بچشد."
خانم امین میگوید نمایشگاههای صنایع دستی که در مرکز فرهنگی پل سرخ برگزار میشود، نقش مهمی در زمینه توانمندسازی زنانی داشت که از طریق صنایع دستی اقتصاد خانوادههای خود را حمایت میکردند.
این شاعر و طراح لباس گفت ما در سالهای گذشته در چندین دوره توانستیم دهها زن هنرمند را گردهم آوریم تا صنایع دستی آنها به گونه گروهی در مرکز پل سرخ نمایش داده شود.
جلیل بهفر میگوید که "میخواستیم به سنگرهای جنگ رفته و به جای میلههای تلفنگ، کتاب به دست مردم بدهیم."
جلیل بهفر گفت که با وجود تمام آرمانهایی که داشتیم، مرکز فرهنگی پل سرخ در ماههای اخیر به دلیل مشکلات اقتصادی ورشکست شده است.
مسئولان مرکز فرهنگی پل سرخ در اعلامیهاش خطاب به مخاطبانش گفته است: "َشرمندهایم که چنین میشود اما ما مرکز فرهنگی پل سرخ را با رویاها و آرمانهایش به حراج میگذاریم."
پس از ورود طالبان به کابل در ۱۵ اگست ۲۰۲۱ شمار زیادی از نهادهای حقوق بشر، رسانههای آزاد و نهادهای مدنی مجبور شدند فعالیتهای خود را در افغانستان متوقف سازند.
انجمن ژورنالیستان آزاد افغانستان در ماه اکتبر ۲۰۲۱ با ابراز نگرانی از وضعیت آزادی بیان اعلام کرد که در ظرف دو ماه حدود ۲۰۰ رسانه در افغانستان کارشان را متوقف کردهاند.