• العربية
  • پښتو
  • English
Brand
  • برنامه‌ها
  • تلویزیون
  • رادیو
  • افغانستان
  • جهان
  • زاویه
  • روایت شما
  • ورزش
  • بازار
  • برنامه‌ها
  • تلویزیون
  • رادیو
  • افغانستان
  • جهان
  • زاویه
  • روایت شما
  • ورزش
  • بازار
  • پوسته
  • زبان
    • العربية
    • پښتو
    • English
  • برنامه‌ها
  • تلویزیون
  • رادیو
  • افغانستان
  • جهان
  • زاویه
  • روایت شما
  • ورزش
  • بازار
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به ولانت‌مدیا است.
volant media logo

ژئوپلیتیک افغانستان در تقابل قدرت‌های منطقه

ایلا مرضیه حسینی
ایلا مرضیه حسینی

دکترای روابط بین‌الملل

۳۱ جوزا ۱۴۰۱، ۱۷:۴۸ (‎+۱ گرینویچ)به‌روزرسانی: ۱۷:۲۸ (‎+۱ گرینویچ)

بخش عمده‌ای از تحولات در منطقه جنوب و میانه آسیا، متاثر از رقابت سه کشور چین، پاکستان و هند است. هرسه در کنار هم سنگین‌ترین بخش هسته‌ای و اقتصادی را در کره زمین ایجاد کرده‌اند که طبعا به عنوان سه ضلع پر رنگ یک مثلث، نقش بارزی در جهت‌دهی به معادلات منطقه ای دارند.

افغانستان برای هرسه کشور مذکور، عمق استراتژیک محسوب شده و خواهان داشتن دست برتر درشکل دهی به تحولات این کشور و استفاده از آن به عنوان ابزاری در توازن قدرت با یکدیگر هستند. به طور کلی و در بین این سه قدرت منطقه ای، پاکستان بهترین راهبرد رقابتی را در مقابل افغانستان داشته است. فرصتی که به نظر می رسد چین به دلیل تقابل با ایالات متحده آمریکا، و هند در رقابت با پاکستان باخت.

دو کشور هند و پاکستان استراتژی های متفاوتی را در قبال افغانستان دنبال کردند. هند از طریق سیاست ادنی، تزریق منابع مالی، حمایت ازدولت و پروژه های زیر ساختی و در مقابل آن پاکستان از طریق سیاست اعلی و تخریب و توسل به روش های تقابل گرایانه با دولت سابق، اعمال سیاست کردند.

محرز است که هند علی رغم مصرف بیش از 3 میلیارد دالر در بخش های مختلف توسعه ظرفیت زیر ساختی و انسانی در افغانستان و در طول دو دهه گذشته، عرصه را به دو کشور رقیب باخت و پیامد های بالفعل و بالقوه آن در تبعات پیش روی منافع این کشور در بندر چابهار و پروژه تاپی ملموس بوده و با گذر بیشتر زمان، مشهود نیز خواهد شد.

با خروج ایالات متحده آمریکا و متحدینش از افغانستان زمینه برای اعمال نفوذ و تاثیرگذاری بیشتر چین در منطقه فراهم شده و در صورت تمایل چین به ورود در پروژه تاپی، گمانه زنی ها حاکی از اخراج احتمالی هند از این پروژه عظیم منطقه ای است؛ که در این صورت، ردپای هند در معادلات مربوط به افغانستان کمرنگ تر از پیش شده و به طور طبیعی تامین منافع منطقه ای این کشور را با چالش جدی مواجه خواهد ساخت.

اولویت چین در سیاست گذاری های خارجی و داخلی، محوریت اقتصاد و گسترش تبادلات تجاری است و حتی‌الامکان تمایلی به دخیل شدن در سیاست های اعلی چه در سطح منطقه و چه فرا منطقه را ندارد. به نوعی که حتی اختلافات مرزی در دریای چین جنوبی که به زعم مقامات پکن، تمامیت ارضی این کشور را تهدید میکند؛ مشمول راهبرد های اقتصادی خود ساخته و به تعاملات اقتصادی پایدار خود با کشور های ذی ربط ادامه میدهد. در این بین مساله افغانستان به مراتب کم اهمیت تر از دیگر همسایگان مورد اختلاف بوده و ترجیه دولت چین به حضور نیابتی در این کشور و اعمال نفوذ از طریق پاکستان است.

شرایط اما برای پاکستان که در مقایسه با دو کشور دیگر، پوست بیشتری در بازی افغانستان دارد؛ نسبتا متفاوت است. به نظر می رسد پاکستان بر این عقیده است که حضور فعال در صحنه افغانستان یک استراتژی دو سر برد ژئوپلیتیک به شرح زیر خواهد بود:

  • تقابل با هند و متضرر ساختن منافع اقتصادی و سیاسی این کشور در سطح منطقه
  • تعامل با چین و نیابت از منافع این کشور در منطقه و افغانستان و به تبع آن منتفع شدن از طرح های اقتصادی این کشور

با کمی اغماض و کنکاش کمتر، پیدایش پاکستان را می توان محصول تغییرات ژئوپلتیک ناشی از جنگ های جهانی اول و دوم، و ریشه های معضلات و مشکلات افغانستان امروز را در تنش ها و تقابل های جنگ سرد جستجو کرد. به سادگی می توان دریافت که اگرچه جهان امروز با پدیده های نامیمون و تحولات تلخ قرن بیستم به ویژه جنگ های جهانی و همچنین جنگ سرد و تقابل پرتنش و رقابت های پر هزینه بلوک های شرق و غرب به سرکردگی آمریکا و شوروی سابق فاصله معنا داری گرفته است و به تازگی از اولین سده از آغاز جنگ اول جهانی عبور کرده و آثار مخرب و زخم های ناسور آن را تا حدی به دست فراموشی سپرده شده است. لیکن افغانستان و پاکستان تا اکنون با پیامدهای مخرب این تحولات دست به گریبان بوده و گویی خلاصی از آن در آینده نزدیک ممکن نخواهد بود. پاکستان از بدو پیدایش خود انتظاراتی از همسایه شمالی خود داشته که نه تنها برآورده نشده بلکه در حیطه حوزه های حیاتی مانند آب و خاک/مرز با چالش های پردامنه و دوامی روبرو شده است. چالش های که ناتوانی از حل و فصل مسالمت آمیز و دیپلماتیک آنها این کشور را به آتش افروزی و ناامن سازی همسایه خود سوق داده است.

واقعیت امر این است که به نظر می رسد پاکستان در یک مخمصه و وضعیت پارادکسیکال گرفتار شده است. این کشور از یک سو نیازمند دسترسی به منابع انرژی و بازار مصرف کشورهای آسیای میانه است و دستیابی به این مهم ومقصود نیازمند ایجاد ثبات و آرامش و امنیت و صلح و ثبات با هدف تشکیل یک دولت مرکزی قدرتمند در همسایه خود افغانستان است و از سوی دیگر دولت مرکزی قوی دیر یا زود به سمت مدیریت منابع آب افغانستان سوق داده خواهد شد. که در صورت تحقق سیاست های مهار آب از سوی افغانستان شاید بتوان وقوع اولین جنگ جدی آب را بین این دو کشور شاهد باشیم. در اهمیت آب برای پاکستان همین بس که ۲۰ درصد از نیاز آبی آن کشور از افغانستان تامین می شود. به زبان ساده تر یعنی حیات و معیشت جمعیتی بیش از کشور افغانستان در پاکستان وابسته به آب افغانستان است. بنابراین به وضوح نمایان است که پاکستان بر سر دوراهی دشواری قرار گرفته است.

پربازدیدترین‌ها

داعش مسئولیت قتل روحانی شناخته‌شده پاکستانی را بر عهده گرفت
۱

داعش مسئولیت قتل روحانی شناخته‌شده پاکستانی را بر عهده گرفت

۲

تاجیکستان ۲۵۰ خانواده افغان را اخراج کرد

۳

وزیر کار طالبان: جامعه جهانی نباید موضوع کارگران را سیاسی کند

۴

پارلمان اروپا آپارتاید جنسیتی و تروریستی بودن طالبان را رسما بررسی می‌کند

۵

ارتش پاکستان: طالبان با حمایت از شبه‌نظامیان منافع افغانستان را نادیده گرفته است

•
•
•

مطالب بیشتر

سازمان گزارشگران بدون مرز: طالبان با انگیزه‌های غیرعادلانه اقدام به بستن رسانه‌ها می‌کند

۳۱ جوزا ۱۴۰۱، ۱۷:۳۰ (‎+۱ گرینویچ)

سازمان گزارشگران بدون مرز می‌گوید که طالبان با انگیزه‌های غیرعادلانه می‌خواهند رسانه‌های افغانستان را ببندند. این نهاد گفته که افراد مسلح طالبان روز دوشنبه ۲۰ جون، دروازه تلویزیون خصوصی افغان را فقط به‌ این دلیل که نتوانسته مالیات و صرفیه برق خود را بپردازد، مهر ولاک کرده‌اند.

به گفته این سازمان افراد مسلح با ورود به ساختمان این رسانه کارمندان آن‌را بیرون کرده و دروازه آن را قفل زده‌اند.

سازمان گزارشگران بدون مرز می‌گوید نگران این وضعیت است.

پیش از این نیز با افزایش بازداشت خبرنگاران توسط طالبان، این سازمان از طالبان خواسته بود تا در مورد بازداشت خود سرانه خبرنگاران و کارمندان رسانه‌ها پاسخگو باشد.

طالبان پس از به قدرت رسیدن در افغانستان محدودیت‌های شدیدی بر رسانه‌های افغانستان وضع کرده‌اند.

نهادهای حامی خبرنگاران گفته‌اند که پس از به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان، حدود ۷۰ درصد رسانه‌های این کشور از فعالیت بازمانده اند.

نشست‌ بین‌المللی سه روزه اسلو با موضوع افغانستان شروع شد

۳۱ جوزا ۱۴۰۱، ۱۲:۰۰ (‎+۱ گرینویچ)

نشست‌ بین‌المللی سه روزه اسلو با موضوع افغانستان از روز سه‌شنبه شروع شده است. شاه‌گل رضایی، عضو پیشین مجلس نمایندگان که در این نشست شرکت کرده می‌گوید وضعیت ده ماه گذشته افغانستان برای هیچ‌کس قابل تحمل نیست و آن‌ها تلاش می‌کنند در این نشست تصویری واقعی از این کشور ارایه دهند.

قرار است امروز عصر روز سه شنبه میزگرد ویژه در مورد افغانستان در این نشست برگزار شود.

پنج چهره سیاسی از افغانستان از جمله ادریس زمان، معاون سیاسی وزارت خارجه پیشین، شاه گل رضایی، احمدشاه دارانی، هلاالدین هلال و فاطمه گیلانی عضو هیات گفت‌وگو کننده حکومت پیشین در این نشست اشتراک کرده اند.

از طالبان در این نشست دعوت نشده اما برخی چهره‌های سیاسی دعوت شده به این نشست،‌ در گذشته از مواضع طالبان حمایت کرده یا با رهبران این گروه دیدار کرده‌اند.

شاه‌گل رضای در گفت‌‌وگو با افغانستان اینترنشنال گفت:" مهم است که راه را برای یک افغانستان با ثبات هموار بسازیم. ما باید پیام واضح و تصویر واقعی افغانستان را به جهان ارایه کنیم. راه حل این است که افغانستان از وضعیت کنونی بیرون شود."

فُرمت اسلو هر سال با برگزاری چنین نشست‌های تلاش می‌کند زمینه میانجی‌گیری و گفتگوی صلح را برای کشورهای در حال منازعه فراهم کند.

افغانستان، اوکراین، یمن و ونزوئلا از جمله کشورهای در حال منازعه اند که محور بحث امسال فرمت اسلو را تشکیل می‌دهند.

این نشست از روز سه‌شنبه ۲۱ تا ۲۳ ماه جون ادامه دارد.

شورای امنیت سازمان ملل متحد معافیت سفر ۱۳مقام ارشد طالبان از تحریم را تمدید کرد

۳۱ جوزا ۱۴۰۱، ۱۱:۲۵ (‎+۱ گرینویچ)

شورای امنیت سازمان ملل به استثنای وزیر تحصیلات عالی و معین وزارت معارف طالبان، معافیت سفر ۱۳ مقام ارشد این گروه از تحریم را تمدید کرد. عبدالغنی برادر، عبدالسلام حنفی، امیرخان متقی و شیر محمد ستانکزی از جمله چهره‌های مطرح طالبان‌اند که معافیت سفرشان تا سه ماه دیگر تمدید شده است.

در فهرستی که سازمان ملل منتشر کرده، شهاب‌الدین دلاور، وزیر معادن، خیرالله خیرخواه، وزیر اطلاعات و فرهنگ، عبدالحق وثیق، رئیس استخبارات، نورالله نوری، وزیر سرحدات و قبایل، عبداللطیف منصور، وزیر انرژی و آب، ملا فاضل مظلوم، معین وزارت دفاع، مولوی عبدالکبیر، معاون سیاسی رئیس الوزرا، دین محمد حنیف، وزیر اقتصاد و نورمحمد ثاقب، وزیر حج و اوقاف طالبان در میان کسانی‌اند که معافیت سفر خارجی آن‌ها از تحریم‌های ملل متحد، تا سه ماه دیگر تمدید شده است.

اما مولوی عبدالباقی حقانی، وزیر تحصیلات عالی و سعید احمد شهیدخیل، معین وزارت معارف طالبان تنها چهره‌های‌اند که ممنوع‌السفر شده‌اند.

منابع دیپلوماتیک به خبرگزاری فرانسه گفته‌اند که این دو مقام طالبان به دلیل سیاست‌های سخت‌گیرانه‌شان در قبال آموزش زنان و دختران، معافیت سفرشان تمدید نشده است.

دیپلومات‌ها به خبرگزاری فرانسه گفتند که پس از مذاکرات دشوار، کمیته تحریم طالبان در سازمان ملل با تمدید معافیت سفر این ۱۳ مقام طالبان موافقت کرده است.

100%

برخی کشورها به دلیل نقض گسترده حقوق زنان از سوی طالبان، طرفدار لغو معافیت‌ سفر همه رهبران طالبان بودند، اما برخی از کشورها به این اقدام اعتراض کردند.

با این حال، تحریم اقتصادی شامل داد و ستد اقتصادی و مسدود کردن دارایی‌های این افراد و تحریم نظامی، تعامل نظامی با مقام‌های طالبان کماکان به قوت خود باقی است.

ممنوعیت سفر شماری از مقام‌های طالبان در سال ۲۰۱۹ توسط دانلد ترامپ، رئیس‌جمهور پیشین امریکا برداشته شد تا راه را برای مذاکرات صلح امریکا و طالبان هموار کند.

مهلت معافیت‌ سفر این افراد روز دوشنبه ۲۰ جون به پایان رسیده بود.

خبرگزاری فرانسه: وزیر تحصیلات و معین وزارت معارف طالبان از سوی سازمان ملل ممنوع‌السفر شدند

۳۱ جوزا ۱۴۰۱، ۰۶:۵۹ (‎+۱ گرینویچ)

به گزارش خبرگزاری فرانسه، کمیته تحریم سازمان ملل مولوی عبدالباقی حقانی، وزیر تحصیلات و سعیداحمد شهیدخیل، معین وزارت معارف طالبان را به دلیل منع آموزش دختران، ممنوع‌السفر کردند. کمیته تحریم‌ سازمان ملل، اما با تمدید معافیت سفر ۱۳ مقام ارشد طالبان تا سه ماه دیگر موافقت کرده است.

ممنوعیت سفر شماری از مقام‌های طالبان در سال ۲۰۱۹ توسط دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور پیشین امریکا برداشته شد تا راه را برای مذاکرات صلح امریکا و طالبان هموار کند.

قرار بود معافیت‌های مسافرتی که به ۱۵ مقام طالبان اجازه می‌داد برای مذاکرات صلح به خارج از کشور بروند، روز دوشنبه ۲۰ جون پایان به پایان برسد.

منابع دیپلوماتیک به خبرگزاری فرانسه گفته‌اند که وزیر تحصیلات عالی طالبان و معین وزارت معارف این گروه به دلیل سیاست‌های سخت‌گیرانه طالبان در قبال زنان و منع آموزش دختران، از سفر منع شده‌اند.

طالبان پس از تسلط بر افغانستان، سیاست‌ها سخت گیرانه علیه زنان وضع کرده است. به دلیل سیاست‌های طالبان، زنان در افغانستان از کار، آموزش، مسافرت و ورزش محروم شده‌اند.

دیپلومات‌ها به خبرگزاری فرانسه گفتند پس از مذاکرات دشوار، کمیته تحریم طالبان سازمان ملل متحد با تمدید معافیت سفر ۱۳ رهبر طالبان به مدت سه ماه موافقت کرده است.

برخی کشورها به دلیل وخامت حقوق زنان طرفدار لغو تمام معافیت‌های سفر بودند، اما برخی از کشورها با این اقدام اعتراض کردند.

یک منبع دیپلوماتیک می‌گوید که بر اساس این توافق، این معافیت به طور خودکار برای ۱۳تن از مقام‌های ارشد طالبان در ماه سوم «مگر اینکه مورد اعتراض هیچ عضو شورا قرار نگیرد» تمدید خواهد شد.

با این حال، تحریم اقتصادی شامل داد و ستد اقتصادی و مسدود کردن دارایی‌های این افراد و تحریم نظامی، تعامل نظامی با مقام طالبان کماکان به قوت خود باقی است.

عبدالغنی برادر و عبدالسلام حنفی، معاونان رئیس‌الوزرا، شیرمحمد عباس استانکزی، معاون سیاسی وزارت خارجه، شهاب‌الدین دلاور، وزیر معادن، امیرخان متقی، وزیر خارجه، عبدالحق وثیق، رئیس استخبارات طالبان، خیرالله خیرخواه، وزیر فرهنگ و دین محمد حنیف، وزیر اقتصاد طالبان از جمله مقام‎‌های طالبان هستند که در سال ۲۰۱۹ ممنوعیت سفر آنها برداشته شد.

آژانس باختر: رهبر طالبان با ۳۰ تن از تاجران افغانستان دیدار کرده است

۳۱ جوزا ۱۴۰۱، ۰۵:۱۰ (‎+۱ گرینویچ)

باختر، خبرگزاری طالبان می‌گوید ملا هبت‌الله آخندزاده، رهبر این گروه با ۳۰ تن از تاجران افغانستان دیدار کرده است. آژانس باختر با نشر تصاویری از این دیدار که در آن چهره هبت‌الله آخندزاده دیده نمی‌شود، می‌گوید رهبر طالبان در این دیدار چهار ساعته به تاجران وعده همکاری داده است.

با وجود گزارش‌ها و تردیدها در مورد مرگ و زندگی ملا هبت‌الله آخندزاده، طالبان از نشر تصاویر رهبر شان، خودداری می‌کند.

پیش از این، طالبان از دیدار هبت‌الله آخندزاده با برخی مقام‌های این گروه خبر داده بودند.

پس از به قدرت رسیدن طالبان، به نظر می‌رسد این اولین دیدار هبت‌الله آخندزاده با افراد غیر حکومتی است.

تصاویری که آژانس باختر از محل دیدار رهبر طالبان منتشر کرده، نشان می‌دهد که محل این دیدار یک اتاق تجملی است که با کوچ‌های که نمادی از زندگی مدرن و غربی است، تزئین شده است.

آژانس باختر در مورد محل این دیدار جزئیات نداده است. معمولا قندهار به طور سنتی محل اقامت رهبران طالبان است.

طالبان با نمادها و سبک زندگی مدرن مخالف است.