کارزار کاربران افغان در شبکه‌های اجتماعی: صفحات توییتر طالبان بسته شود

نادر نام مستعار این پناهجوی افغانستان است که همراه با ۴۶ پناهجوی سومالیایی، عراقی و افغانستانی در ماه می سال جاری با قایق‌ بادی از کانال مانش عبور کردند و خود را به بریتانیا رساندند.

نادر، یک ورزشکار حرفه‌ای هنرهای رزمی است. او می‌گوید که یک ماه قبل از فروپاشی دولت افغانستان، ترس و ناامنی فزاینده‌ای در کابل وجود داشت که او را وادار به گرفتن ویزای اوکراین کرد.

پس از آن که طالبان کنترل کابل را به دست گرفتند، نادر ۳۰ ساله به همراه همسرش به شهر بندری اودسا در جنوب اوکراین گریخت و در آنجا به مدت ۹ ماه زندگی کردند.

حمله روسیه به اوکراین نادر را مجبور کرد تا شهر بندری اوسا را به مقصد پولند ترک کند. از آنجا قبل از ورود به بریتانیا به آلمان و فرانسه سفر کرد.

به گزارش روزنامه انگلیسی‌زبان اندیپندینت، نادر که همسرش باردار و در آستانه وضع حمل است، می‌گوید که اگر دولت بریتانیا به فرستادن پناهجویان به رواندا ادامه دهد، رواندا گزینه‌ای مناسب برای او نیست.

اکثریت پناهجویان افغان پس از حمله روسیه، اوکراین را ترک کرده اند. به گفته نگاره میرداد، یکی از مسئولان سفارت افغانستان پولند، پس از حمله روسیه به اوکراین، نزدیک به ده هزار افغان از اوکراین وارد پولند شدند. شمار زیادی این پناهجویان پولند را به مقصد کشورهایی چون بریتانیا و جرمنی ترک کرده اند.

بسیاری از کسانی که از راه غیررسمی وارد بریتانیا شده اند، به ایندیپندنت گفتند که سفرشان به انگلستان با پای پیاده، بس، قطار و دریا مملو از عدم اطمینان، ظلم، بی‌عدالتی، تهدید به مرگ و ناامیدی بوده است.

فواد که نزدیک به یک دهه برای نیروهای ویژه افغان کار می‌کرد و آموزش‌های نظامی را از نیروهای ایالات متحده و بریتانیا دریافت کرده بود، پس از به قدرت رسیدن طالبان زندگی خود را «بی‌معنا» یافت. افغان‌های مانند فواد با خطر مرگ مواجه شدند.

فواد از کابل گریخت و همسر، سه دختر و یک پسرش را پشت سر گذاشت. او به ایندیپندنت گفت: «هر شب به آنها فکر می‌کنم و گریه می‌کنم.»

سفر فواد به انگلستان برای او نزدیک به هفت ماه طول کشید و فقط هزینه حمل و نقل ۹ هزار دالر برای او تمام شد. او که برای رسیدن به بریتانیا پاکستان، ایران، ترکیه و ایتالیا را طی کرد، به ایندیپندنت گفت که فرار از دست طالبان و عبور از کانال مانش مانند دوبار فرار از مرگ بود.

فواد از دولت بریتانیا می‌خواهد از افغان‌ها مثل اوکراینی‌های متواری از جنگ استقبال کند. او می‌گوید: «بی‌انصافی که بار دیگر به رواندا فرستاده شویم. من احساس ناامیدی می‌کنم، ذهنم درگیر خانواده‌ام در افغانستان و مسئله فرستادن به رواندا است.»

رحیمی، ۲۲ ساله، یکی از پیمانکاران نیروهای امریکایی و ناتو در افغانستان در ۷ فبروری ۲۰۲۲ به انگلستان رسید و برای درخواست پناهندگی به لندن رفت.

او می‌گوید: «ما را بین دو جهنم - رواندا و طالبان- قرار ندهید.»

او می‌افزاید: «بهتر است که با محاکمه طالبان روبرو شویم تا این که به رواندا برویم.»

دولت بریتانیا اوایل سال جاری گفت همه مهاجرانی که از طریق کانال مانش وارد این کشور شده اند، تا تاییدی درخواست‌های پناهندگی شان به رواندا فرستاده خواهند شد.

سخنگوی نخست وزیر این کشور گفت که دولت حکم دادگاه اروپایی حقوق بشر را که ماه گذشته خواستار توقف این روند شد، بررسی خواهد کرد، اما «همه گزینه‌ها روی میز است.»

این مسئول سابق خبرگزاری اسوشیتدپرس در افغانستان، پس از یکسال از سقوط حکومت پیشین به کابل بازگشت، اما استخبارات طالبان وی را بازداشت کرد و با فشار و تهدید مجبورش کرد که در توییتر صحت گزارش‌های خود را رد کند.

ظاهراً، گزارش او در باره ازدواج اجباری دختران جوان با قوماندانان طالب، خشم استخبارات طالبان را برانگیخته بود.

اودانل در مورد تجربه دستگیری‌اش گفت که او در کابل «با چهره واقعی طالبان آشنا شد: خشن، متکبر و فاقد انسانیت.»

اودانل از «آرامش خشونتبار» حاکم بر کابل می‌گوید که ترس از چهره مردمان شهر پیداست؛ مردمی که کار، پول و امیدی به آینده ندارند. او می‌گوید که افراد، با دلیل یا بی‌دلیل، به طور خودسرانه بازداشت شده اند، شکنجه و ناپدید شده اند.

طالبان در گذشته منتقدان و خبرنگاران افغان را دستگیر و مورد بدرفتاری قرار داده اند، اما آنها به ندرت در مورد تجربه بازداشت و رفتار طالبان بعداً در رسانه‌ها صحبت کردند.

اودانل در باره قهار بلخی، سخنگوی وزارت خارجه طالبان می‌گوید که او را تهدید به خشونت کرد و با افتخار از حمله انتحاری طالبان بالای کارمندان تلویزیون طلوع یاد کرد.

اودانل نوشت: «من برایش گفتم که در جریان آن حمله انتحاری بالای موتر کارمندان یک تلویزیون محلی مردم عادی کشته شدند. او گفت: ما به آن افتخار می‌کنیم. من به او گفتم که در آن حادثه یک دوست من کشته شد. او تکرار کرد: ما به آن افتخار می‌کنیم.»

یک انتحارکننده طالب در سال ۱۳۹۴ موتر حامل کارمندان تلویزیون طلوع را هدف قرار داد و هفت کارمندان این رسانه را کشت.

مامورین استخبارات طالبان به ادوانل گفتند که گزارش‌های او در مورد افغانستان «خیالی، مملو از دروغ و جعلیات» است.

مامورین استخبارات طالبان با تهدید کردن خبرنگار فارن پالیسی به حبس، او را مجبور کردند که در توییتر خود از طالبان عذرخواهی کند و یک ویدیو نیز از آن ثبت کردند.

اودانل نوشت: «هرچه لازم بود دیکته کردند. یک توئیتم را دوست نداشتند. حذف شد، ویرایش شد، دوباره توئیت شد. ویدیویی از من گرفتند که می‌گویم مجبور به نوشتن [توئیت‌های عذرخواهی] نشده‌ام.»

الیاس نواندیش، خبرنگار، می‌گوید که طالبان خبرنگاران داخلی را بازداشت و شکنجه کرده و یک خبرنگار خارجی را به خاطر گزارش‌های انتقادی در مورد افغانستان، با تهدید وادار به عذرخواهی کردند. به گفته آقای نواندیش، طالبان در حالیکه به هیچ اعتراضی پاسخ نمی‌دهند، اما «وقتی ابزار تبلیغات شان بسته شد، از فیس‌بوک شکایت می‌کنند که آزادی بیان شان را نقض کرده است.»

شرکت مِتا، مالک فیس‌بوک، به تازگی صفحات رسمی رادیو و تلویزیون ملی افغانستان و همچنین صفحه رسمی خبرگزاری باختر را در فیس‌بوک بست. تلویزیون ملی و آژانس باختر، رسانه‌های دولتی هستند که زیر نظر طالبان فعالیت و کارکردهای این گروه را گزارش می‌دهند.

امرالله صالح، معاون پیشین ریاست جمهوری افغانستان از بسته شدن صفحات رسانه‌های طالبان استقبال کرده است. آقای صالح می‌گوید که بعضی از صفحات گروه طالبان «جهل و تبعیض را اشاعه می‌کردند.» او ابراز امیدواری کرد که «تحریم گروه تروریست پیشه و ستم‌گر طالب در دنیای مجازی ادامه یابد.»

آژانس باختر می‌گوید که این خبرگزاری مطابق به قوانین اداره فیس‌بوک فعالیت کرده است. در خبرنامه آژانس باختر آمده است که مسئولان این خبرگزاری از اداره فیس‌بوک خواسته اند که این مشکل را حل کنند.

آژانس باختر مدعی شده است که فیس‌بوک با این اقدام افغان‌ها را از حق آزادی بیان محروم کرده است.

احمد سعید، یک کاربر فیس‌بوک می‌گوید که طالبان در حالی بسته شدن صفحات تلویزیون ملی در فیس‌بوک را «نقض آزادی بیان» می‌دانند که این گروه استادان دانشگاه را به خاطر اظهار نظر شان بازداشت و شکنجه کرده‌اند.

آصف اصیل، یک کاربر دیگر فیس‌بوک در واکنش به اقدام اخیر مِتا می‌گوید: «یکی از خوب‌ترین کارهای کمپنی فیس‌بوک در سال‌های اخیر در خصوص افغانستان» بسته شدن صفحات مربوط به طالبان است.

آقای سپنتا گفت قهرمانی و جانبازی کسانی که از ظلم به تنگ آمده‌اند و با طالبان مبارزه می‌کنند سزاوار "تکریم و احترام" است.

او با بیان این که مذاکره و گفتگو بدون داشتن قدرت به نتیجه نخواهد رسید، افزود مبارزه کسانی که دست به سلاح برده‌اند و مقاومت می‌کنند مشروع است.

آقای سپنتا در دو دهه گذشته روابط نزدیکی با حامد کرزی، رئیس جمهور سابق افغانستان داشت و در حکومت او در سمت‌های مهمی ایفای وظیفه کرد.

وزیر خارجه و مشاور امنیت ملی پیشین افغانستان گفت که مبارزه همه، از جمله افرادی مثل خود او که به مبارزه سیاسی و مدنی اعتقاد دارند، باید تا زمانی که شرایط برای ایجاد یک دولت قانونمند مساعد می‌شود، ادامه داشته باشد.

به گفته وی، برخوردی را که طالبان با مردم در پیش گرفته، سبب خواهد شد تا مقاومت‌های گسترده در افغانستان شکل بگیرد.

آقای سپنتا تاکید کرد که طرفدار افغانستانی دموکراتیک است، به مفهومی که مردم بتوانند قانونگذاران و مجریان را خودشان انتخاب کنند.

او خطاب به کسانی هم که در فکر تجزیه افغانستان‌اند نیز گفت که تجزیه وضعیت را از امروز بدتر خواهد کرد.

روز چهارشنبه همه صفحه‌های خبرگزاری باختر و تلویزیون ملی افغانستان،‌ رسانه‌های تحت کنترول طالبان، در شبکه‌های اجتماعی زیرمجموعه شرکت متا،‌ یعنی فیسبوک و اینستاگرم بسته شد.

شرکت متا در پاسخ به پرسش افغانستان اینترنشنال درباره بستن این صفحه‌ها، به نقل از سخنگوی این شرکت گفت: طالبان بر اساس قوانین ایالات متحده امریکا یک سازمان تروریستی تحریم‌شده است. این گروه بر اساس سیاست‌های ما درباره سازمان‌های خطرناک،‌ از استفاده از خدمات شرکت متا منع شده‌اند.

در ایمیل شرکت متا به افغانستان اینترنشنال همچنین آمده است که حساب‌هایی که توسط طالبان یا از طرف طالبان راه‌اندازی شده باشد بسته می‌شود تا جلوی نمایندگی کردن از این گروه و تمجید و حمایت از آن‌ها گرفته شود.

تشویق خشونت و سربریدن مخالفان

منابع آگاه به افغانستان اینترنشنال گفتند که یکی از دلایل بستن صفحه‌های رسانه‌های تحت کنترول طالبان در فیسبوک و اینستاگرم، بازتاب سخنان یک ملای افراطی حامی این گروه است که خواهان سربریدن مخالفان حکومت طالبان شده بود.

ملا مجیب‌الرحمان انصاری که از هرات برای شرکت در نشست علمای حامی طالبان به کابل آمده بود در این نشست گفته سر مخالفان حکومت این گروه باید زده شود. این سخنان در نشستی بدون حضور رسانه‌های آزاد نقل شده بود و اولین رسانه‌هایی که آن را نشر کردند، خبرگزاری باختر و تلویزیون ملی تحت کنترول طالبان بودند.

گروه طالبان از زمان رسیدن به قدرت در تابستان سال گذشته، رسانه‌های غیردولتی را به شدت محدود کرده است و محتوای این رسانه‌ها را از نزدیک کنترول می‌کند.

در چنین فضایی که رسانه‌ها و خبرگزاری‌های مستقل در افغانستان از گزارشگری منع شده‌اند، صفحه‌های فیسبوکی رسانه‌های حکومت پیشین افغانستان که اکنون در کنترول طالبان‌اند،‌ به عنوان منابع حامی تبلیغات این عمل می‌کنند.

این رسانه‌ها از خشونت‌های گروه طالبان،‌ از جمله اعمال این گروه در ۲۰ سال گذشته، مانند حملات انتحاری تقدیر و تشویق می‌کنند.

با وجود برخورد شرکت متا با صفحه‌های رسانه‌های حامی طالبان در فیسبوک و اینستاگرم، رسانه‌های این گروه و سخنگویانش هنوز به صورت گسترده‌ای در توییتر فعال‌اند و سیاست‌ها و تبلیغات این گروه حاکم بر افغانستان را بازتاب می‌دهند.