سقوط بدون مقاومت شهرها و آغاز زوال جمهوریت

از این رو، بریتانیا در یک سال گذشته تنها در یک مورد موضع‌گیری مستقل در قبال طالبان داشته است و آن اعلامیه دو ماه پیش دولت بریتانیا است که می‌گوید این کشور از هیچ گروه نظامی در برابر طالبان حمایت نمی‌کند.

دولت بریتانیا از هیچ فردی، به شمول شهروندان افغانستان که به دنبال تغییر رژیم از طریق خشونت باشد حمایت نمی‌کند. بریتانیا اجازه نمی‌دهد تا خاکش به این منظور استفاده شود و از دیگران هم می‌خواهد چنین رویکردی را در پیش گیرند.

این بیانیه یک روز پیش از آزادی پنج شهروند بریتانیایی از قید طالبان منتشر شد. بسیاری‌ها این موضع‌گیری بریتانیا را با آزادسازی شهروندانش از قید طالبان مرتبط می‌دانند و باور دارند که بریتانیا همسو با طالبان نیست. از سوی دیگر، این جمله کوتاه هرچند که تمام سیاست خارجی بریتانیا در قبال طالبان و افغانستان را تعریف نمی‌کند، اما این موضع حامیان طالبان را خوشحال کرد و مخالفنش را خشم‌گین.

جریان‌های مخالف طالبان همواره نگاه تردیدآمیز نسبت به سیاست‌های مبهم بریتانیا در قبال افغانستان داشته‌اند. آن‌ها معتقدند که این کشور در قبال مردم افغانستان در طول تاریخ رفتار صادقانه نداشته است. درجریان حضور نظامی بریتانیا در افغانستان هم، شک و تردیدهای در مورد حمایت این کشور از طالبان وجود داشت.حتا برخی دیپلومات‌های بریتانیایی درپیوند به تجهیز طالبان در جنوب افغانستان متهم شدند، ادعاهای که دولت بریتانیا هیچ‌گاهی آن تایید نکرد.

در یک سالی که طالبان در کابل حاکم است، بریتانیا به طور مستقیم رابطه دیپلوماتیک با افغانستان ندارد.این کشور مانند سایر کشورهای غربی تماس‌های دیپلوماتیکش با طالبان را از قطر مدیریت می‌کند. این موضوع نشان می‌دهد که بریتانیا اعتماد لازم را بالای طالبان ندارد. موضع‌گیری‌های سیاست‌مداران بریتانیا در مسایل حقوق‌‎بشر و حقوق زنان سبب شده تا فعالان حقوق بشر و حقوق زنان بریتانیا را در کنار خود بیبینند.

نگاه غالب دیگرنیز در مورد چشم‌انداز رابطه بریتانیا در مورد فغانستان وجود دارد. بسیاری‌ها‌ می‌گویند که بریتانیا به دلیل داشتن رابطه نزدیک و استراتژیک با پاکستان، افغانستان را همیشه از عینک پاکستان می‌بیند. یعنی اینکه دیدگاه دو کشور در قبال افغانستان مشابه است.

رابطه بریتانیا با افغانستان بعد دیگر هم دارد. مهاجرت بیش از دو صد هزار شهروند افغانستان به بریتانیا هم در طول سال‌های متمادی روی نزدیکی رابطه این کشور با افغانستان تاثیر گذاشته است. هرچند این شهروندان روی سیساست‌گذاری بریتانیا در مورد افغانستان تاثیر چندانی نداشته‌اند، اما حضور این جمعیت سبب شده تا سیاست‌مداران بریتانیایی افغانستان را از محراق دیدشان دور نکنند. علاوه بر این، دولت بریتانیا یک سال پیش با اعلام خروج نظامیانش از افغانستان، بیش از بیست هزار نفر دیگر راکه در جریان دو دهه گذشته با آنها کار کرده بودند، به بریتانیا منتقل کردند. روندی که جامعه اصالتاً افغانستانی بریتانیا را بیشتر و رابطه دو ملت را عمیق‌تر کرده است.

نویسنده این تحلیل با تاکید بر بی‌کفایتی فاحش طالبان در خصوص مدیریت این گروه در افغانستان، افزوده است که طبق گزارش سازمان ملل، حدود نیمی از جمعیت افغانستان امروز با «گرسنگی شدید مواجه هستند.»

در این تحلیل که با نزدیک شدن به سالگرد خروج امریکا از افغانستان منتشر شده گفته شده که تصمیم جو بایدن، رئیس جمهور امریکا برای خروج از افغانستان، «یک سال بعد بدتر به نظر می‌رسد.»

نویسنده می‌گوید زمانی که ایالات متحده شروع به عقب‌نشینی کرد و طالبان بر تمام افغانستان تسلط یافت، همه چیز تغییر کرد. حقوق زنان از بین رفت. آن‌ها حق کار ندارند، مگر در یک مجموعه محدود از مشاغل مرتبط با زنان، مانند تمیز کردن توالت زنان در کابل.

در تحلیل همچنین گفته شده که در مورد احترام طالبان به دیگر گروه‌های قومی افغانستان، هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد طالبان در حال ایجاد یک دولت همه شمول است. پشتون‌ها تقریبا تمام رهبری طالبان را تشکیل می‌دهند، در حالی که سایر گروه‌های قومی در افغانستان مانند هزاره‌ها، تاجیک‌ها و اوزبیک‌ها به طور کامل از نقش‌های رهبری حذف شده‌اند.

در مورد دموکراسی در افغانستان هم نویسنده می‌گوید طالبان به انتخابات اعتقادی ندارند. در عوض آنها یک حکومت دینی هستند که رهبر آن به "امیرالمؤمنین" معروف است.

در مورد اتحاد طالبان با القاعده هم در تحلیل آمده است که اخبار هفته گذشته روشن کرد که این روابط در حال گسترش است. این واقعیت که رهبر القاعده، ایمن الظواهری ماه‌ها در مرکز شهر کابل زندگی می‌کرد، گویای این موضوع است.

سی‌ان‌ان گفته یکی از قدرتمندترین مردان امروز در افغانستان، سراج‌الدین حقانی سرپرست وزارت داخله طالبان با القاعده ارتباط دارد.

در تحلیل تاکید شده که طالبان میانه‌رو یک سراب بود و دولت بایدن اکنون با معضلی که خودش ساخته مواجه است.

آقای رشید در مصاحبه با رادیوی ملی امریکا یا ان‌پی‌آر می‌گوید که موج اول طالبان «از دنیا بی خبر بودند و سیاست نمی‌دانستند». به گفته او تنها چیزی که طالبان در زمان حکومت اول خود به آن علاقه داشتند، وادار کردن مردم به پذیرفتن تفسیر این گروه از اسلام بود.

آقای رشید می‌گوید: «طالبان اکنون نیز همان آجندا را تعقیب می‌کنند اما با یک تفاوت که حالا خشن‌تر شده اند.»

او می‌افزاید که طالبان اکنون تلاش می‌کنند تا از ایجاد «شورش» در کابل جلوگیری کنند و مانع نشر خبرهای جنبش‌های ضد این گروه در تلویزیون‌های افغانستان شوند.

احمد رشید، نویسنده کتاب مشهور «طالبان» مقدمه تازه‌ای بر این کتاب نوشته و در آن گفته است: «تا زمانی که طالبان آماده تعدیل سیاست‌های خود نشده و به یک گروه مردم‌دوستانه مبدل نشوند، افغانستان برای سال‌ها مرکز ناآرامی‌ها و آشفتگی‌ها در آسیای مرکزی باقی خواهد ماند.»

او در پاسخ به سوال خبرنگار رادیوی ملی امریکا مبنی بر این که آیا این گروه آماده تعدیل در سیاست‌های خود شده است، می‌گوید: «کاملاً رک و راست بگویم، متأسفانه، در حال حاضر، نه. تا زمانی که آنها منابع درآمد داشته باشند، می‌توانند هزاران جوان را مسلح کرده و آماده برای جنگ نگه دارند. آنها باورهای ایدئولوژیک خود را تغییر نداده اند. باورهای مذهبی آنها بسیار افراطی است و برای اکثر افغان‌ها، به ویژه افغان‌های اقوام دیگر، قابل قبول نیست.»

آقای رشید، وضعیت افغانستان را «بسیار ناامیدکننده» می‌داند و می‌گوید: «چیزی که طالبان قرار نیست انجام دهند، این است که تحت فشار غرب قرار بگیرند و مثلاً به تحصیل دختران یا مواردی از این دست اجازه دهند.»

به گفته این نویسنده مشهور پاکستانی، طالبان آموزش دختران را «تهدیدی مستقیم برای ایدئولوژی و کنترول هژمونیک خود» بر اوضاع می‌دانند.

آقای رشید در بخش دیگر مصاحبه‌اش کشته شدن ایمن الظواهری، رهبر القاعده در کابل را «فاجعه روابط عمومی» برای طالبان می‌داند اما می‌افزاید که القاعده همیشه رابطه نزدیکی با طالبان داشته است.

به گفته او، حضور رهبر القاعده در افغانستان «به رسمیت شناختن حکومت طالبان» را برای سازمان ملل، امریکایی‌ها و اروپایی‌ها «بسیار دشوار» کرده است.

پیش از این، جک سالیوان، مشاور امنیت ملی کاخ سفید گفته بود که اعضای ارشد شبکه حقانی از حضور رهبر القاعده در افغانستان آگاه بوده اما برخی رهبران ارشد طالبان از این امر اطلاعی نداشتند.

آقای رشید در پاسخ به سوال خبرنگار رادیوی ملی امریکا که آیا حضور رهبر القاعده در کابل باعث ایجاد اختلاف میان شبکه حقانی و طالبان حوزه قندهار خواهد شد، می‌گوید که حضور ایمن الظواهری در کابل شبیه میزبانی ملا عمر از اسامه بن لادن در قندهار در سال ۱۹۹۶ بود.

او می گوید: «بسیاری از رهبران طالبان آن زمان به شدت با حضور اسامه بن لادن مخالف بودند. اما به ملا عمر اجازه دادند. زیرا او رهبر طالبان بود.»

به گفته احمد رشید، برخی از طالبان تندروتر، مانند شبکه حقانی، از افراط گرایان و تروریست‌های کشورهای دیگر حمایت می‌کنند. او می‌افزاید که این امر باعث ایجاد اختلاف و تفرقه در میان طالبان خواهد شد اما منجر به هرج و مرج یا ناآرامی در درون طالبان نخواهد شد، زیرا به گفته او «طالبان بسیار منضبط» هستند.

گزارش موسسه مذکور نشان می‌دهد که به دلیل بحران اقتصادی، خشکسالی شدید و محدودیت‌های وضع شده از سوی طالبان، ۹۷ درصد خانواده‌ها نمی‌توانند برای فرزندان‌شان غذای کافی فراهم کنند. تقریباً ۸۰ درصد کودکان گفته اند که در ۳۰ روز گذشته گرسنه خوابیده اند. در گزارش این موسسه، شمار دخترانی که گرسنه به بستر خواب رفته اند، دوبرابر پسران گزارش شده است.

در بخشی از گزارش موسسه حمایت از کودکان آمده است: «کمبود غذا پیامدهای مخربی بر سلامت کودکان دارد و آینده آنها را تهدید می‌کند.»

این موسسه می گوید که از هر ۱۰ دختر ۹ نفر گفته اند که وعده‌های غذایی آنها در سال گذشته کاهش یافته است.

بر اساس گزارش این موسسه، دختران افغان به دلیل فقر و گرسنگی «انرژی کافی برای درس خواندن، بازی و کار» ندارند.

بحران اقتصادی خطرات جدی بر سلامت روانی دختران دارد. گزارش موسسه حمایت از کودکان نشان می‌دهد که ۲۶ درصد دختران در مقایسه با ۱۶ درصد پسران علائم افسردگی دارند. گزارش می‌افزاید: «۲۷ درصد دختران نیز در مقایسه با ۱۸ درصد پسران علائم اضطراب دارند.»
برخی دختران به این موسسه گفته اند که به دلیل نگرانی و دیدن خواب‌های بد، مشکل خوابیدن دارند. آنها همچنین گفته اند که از بسیاری از فعالیت‌هایی که آنها را خوشحال می‌کرد، مانند گذراندن وقت با اقوام و دوستان، رفتن به پارک ها و مغازه ها، محروم شده اند.

دختران در مصاحبه با موسسه حمایت از کودکان گفته اند از این که دیگر نمی‌توانند به مکتب بروند «ناامید و عصبانی» اند.

بر اساس گزارش این موسسه بیش از ۴۵ درصد از دختران در مقایسه با ۲۰ درصد پسران چالش‌های اقتصادی، ممنوعیت طالبان و نگرش‌های جامعه را به عنوان موانع اصلی مانع آموزش می‌دانند.

پریشاد، نام مستعار یک دختر ۱۵ ساله است که در شمال افغانستان زندگی می‌کند. او به موسسه حمایت از کودکان گفته است که پدر و مادرش توانایی تامین هزینه‌های غذایی آنها را ندارند.

او می‌گوید: «بعضی روزها پدرم نمی‌تواند غذا بیاورد. برادرانم نیمه شب از خواب بیدار می‌شوند و برای غذا گریه می‌کنند. من نان نمی خورم و سهم خود را برای برادران و خواهرانم ذخیره می‌کنم.»

موسسه مذکور همچنین می گوید که وضعیت بد اقتصادی باعث افزایش ازدواج کودکان شده است. به اساس گزارش این موسسه، از میان کودکانی که در سال گذشته برای بهبود وضعیت مالی خانواده خواسته شده ازدواج کنند، ۸۸ درصد دختر بوده اند.

کریس نیامندی، رئیس موسسه حمایت از کودکان در افغانستان می‌گوید: «زندگی برای کودکان در افغانستان وخیم است. کودکان گرسنه به رختخواب می‌روند. آنها خسته و بی‌حال هستند، نمی‌توانند مانند گذشته بازی و مطالعه کنند.»

او گفت: «دختران بیشترین وخامت اوضاع را تحمل می‌کنند. آنها وعده های غذایی بیشتری را از دست می‌دهند، از انزوا و پریشانی عاطفی رنج می‌برند و در حالی که پسران به مکتب می روند، دختران در خانه می مانند. این یک بحران انسانی و یک فاجعه حقوق کودک است.»

منتقدان، از جمله دیوید پتریوس، رئیس سابق سازمان سیا، می‌گویند که امریکا با خروج از افغانستان این کشور را به دست طالبان سپرد که هنوز هم به حمایت از گروه‌های تروریستی مانند القاعده ادامه می‌دهند. پتریوس در مقاله ای در مجله اتلانتیک نوشت که طالبان به گروه‌های افراطی پناه خواهند داد.

کالین کال با اشاره به کشته شدن ایمن الظواهری توسط طیاره بی سرنشین در کابل گفت که «بدون حضور هزاران سرباز در افغانستان می‌توان از امنیت امریکا دفاع کرد.»

او در باره تصمیم بایدن برای عمل به توافق ترامپ با طالبان در قطر گفت: «مشوق اصلی تصمیم رئیس جمهور بایدن برای خروج کامل از افغانستان تشخیص این واقعیت بود که اولویت‌های استراتژیک امریکا تغییر خورده است.»

او در توضیح این موضوع افزود: «امریکا باید چالش‌های خود را اولویت بندی کند. یک چالش چین است. ما باید توجه خود را به تهدید روسیه نسبت به امنیت اروپا معطوف کنیم.»