وزارت تحصیلات عالی طالبان از ایجاد ریاستی برای "تغییر نصاب دانشگاه‌ها" خبر داد

مسعوده کوهستانی به یاد می‌آورد که نظامیان به اعضای خانواده‌اش اجازه ندادند سوار هواپیما شوند و او مجبور شد آنها را رها کند. این فعال ۴۱ ساله حقوق بشر، علاوه بر کنار آمدن با درد جدایی از خانواده و خانه‌اش، با احساس گناه سختی هم دست‌و‌پنجه نرم می‌کند.

خانم کوهستانی در سالامانکا، شهری در غرب مادرید، زندگی می‌کند. او اندکی پس از پایان یک تماس ویدیویی با خانواده‌اش در کابل، به رویترز گفت: «از این‌که خانواده و مادر بیمارم را پشت سر گذاشته‌ام احساس وحشتناکی می‌کنم.»

هزاران افغان در روزهای پر هرج‌و‌مرج سقوط کابل به دست طالبان، افغانستان را ترک کردند.

رویترز با ۱۳ فعال مدنی افغان که فرار کرده و اکنون به عنوان پناهنده در خارج از کشور زندگی می‌کنند، صحبت کرده است. این خبرگزاری می‌نویسد که آنان تصور روشنی از زمان بازگشت به خانه و کاشانه‌شان ندارند.

با مسلط شدن طالبان بر افغانستان، شهروندان زیادی، این کشور را ترک کرده‌اند. تنها سه هزار افغان در روند تخلیه، به اسپانیا پناهنده شده‌اند. از این میان، دو هزار به صورت رسمی درخواست پناهندگی داده و پرونده بیش از ۱۵۰۰ نفر پذیرفته شده است.

خانم کوهستانی که از آپارتمان خود در اسپانیا صحبت می‌کرد، گفت که وضعیت پناهندگی او تایید شده است. او مدرکی به دست آورده که برای پنج سال اعتبار دارد.

هر احساس آرامشی که کوهستانی پس از خروج از افغانستان داشت، کوتاه‌مدت بود.

او گفت: «من در اسپانیا به تنهایی زندگی می‌کنم و وحشت ناشی از لحظات میدان هوایی کابل، هر روز مرا آزار می‌دهد.»

او گفت که نیروهای خارجی در میدان هوایی کابل به او اجازه سوار شدن به هواپیمای پر از صدها افغان را دادند، اما به خانواده‌اش اجازه داده نشد.

خانم کوهستان افزود: «خروج من نقطه عطفی از یک زندگی بسیار خوب، به زندگی پر از اضطراب، ناامیدی و آسیب بود.»

در کابل، خواهر مسعوده کوهستانی و مادر ویلچرنشین او گفتند که طالبان همچنان به بازرسی غافلگیرانه خانه‌شان ادامه می‌دهند تا بررسی کنند که آیا دختر فراری او از اسپانیا بازگشته است یا خیر.

مادر مسعوده پس از قطع تماس ویدیویی با دخترش به رویترز گفت: «برای من شوک بزرگی بود که دیدم دخترم ناگهان ترکم می‌کند.»

او که از ترس انتقام‌جویی خواست نامش منتشر نشود، افزود: «من به زندگی‌ام اهمیت نمی‌دهم... فقط آرزو می‌کنم وقتی می‌میرم، مسعوده به تشییع جنازه من بیاید.»

تسلط طالبان و روند تخلیه افغان‌های در معرض خطر، خانواده‌های زیادی را از هم جدا کرده و باعث مهاجرت شمار کثیری شده است. بر اساس گزارش آژانس پناهندگان سازمان ملل متحد، افغانها در ۹۸ کشور به عنوان پناهنده زندگی می‌کنند.

یک مقام ارشد سازمان ملل متحد در افغانستان که خواست نامش فاش نشود، گفت که تخمین زده می‌شود که دو میلیون افغان از جمعیت حدود ۴۰ میلیونی به دنبال پناهندگی فوری در خارج از کشور هستند و تعداد متقاضیان همچنان در حال افزایش است.

او می‌افزاید که پس از خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، امریکا توانایی جمع‌آوری اطلاعات از این کشور را به طور قابل ملاحظه‌ای ازدست داده است. این جنرال پیشین امریکایی می‌گوید: «ما اکنون دو درصد توانایی جمع‌آوری اطلاعاتی را که قبل از خروج داشتیم، نداریم.»

او می‌افزاید که رصد کردن وضعیت افغانستان پس از خروج «بسیار دشوار» شده است.

این جنرال امریکایی می‌گوید که القاعده و سایر گروه‌های تروریستی پس از خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، ظهور مجدد کرده‌اند.

این جنرال امریکایی می‌افزاید: «تمام اطلاعات ما می‌گفت که طالبان احتمالاً به القاعده اجازه می‌دهند تا مجدداً خود را تقویت کند. در عین حال، طالبان نمی‌توانند خود را از شر داعش نیز خلاص کنند.»

او گفت: «من فکر می‌کنم داعش و القاعده در افغانستان رشد می‌کنند.»

به گفته جنرال مک‌کنزی، حضور رهبر القاعده در افغانستان این پیام را می‌رساند که طالبان در دوحه با نیت بد مذاکره کرده‌اند و حضور رهبر القاعده در کابل به این معنی است که طالبان به این گروه پناهگاه امن داده است.

او می‌گوید که برای جلوگیری از سقوط کامل افغانستان به رئیس‌جمهور بایدن پیشنهاد داده بود تا ۲۵۰۰ نیرو در افغانستان نگه دارد و همزمان با کارزار قوی دیپلماتیک بر طالبان فشار بیاورد.

این جنرال امریکایی می‌گوید که توصیه‌هایش را دولت بایدن جدی نگرفت. به گفته او: «از تجربیات تاریخی می‌دانسیتم که گزینه صفر، سقوط دولت را در پی داشت.»

فرمانده پیشین ستاد مرکزی امریکا گفت که ملامت کردن فرماندهان نظامی آسان و ساده است اما افزود که این دولت افغانستان و امریکا بود که شکست خوردند. او توافق صلح دوحه را عامل عمده سقوط حکومت پیشین افغانستان به دست طالبان می‌داند.

آقای مک کنزی می‌گوید که در ۲۰ سال گذشته موضوعات زیادی از جمله پناهگاه‌های امن طالبان در پاکستان، به برگشت دوباره این گروه به قدرت کمک کرد.

دفتر هماهنگ‌کننده کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل برای افغانستان می‌گوید که سازمان ملل و شرکای غیردولتی آن در یک سال گذشته به ۲۳ میلیون انسان نیازمند کمک کرده و فعالیت‌های خود را در سراسر افغانستان گسترش داده اند. این دفتر می‌افزاید که کمک‌های بشردوستانه جان‌های بی‌شماری را نجات داده و از قحطی در زمستان سال گذشته جلوگیری کرده و زندگی میلیون‌ها نفر را بهبود بخشیده است.

رامز الاکبروف، هماهنگ‌کننده امور بشردوستانه سازمان ملل برای افغانستان اما می‌گوید که سطح نیازهای در افغانستان بسیار فراتر از ظرفیت پاسخگویی نهادهای کمک‌کننده در این کشور است. او از این امر به عنوان یک «واقعیت غم‌انگیز» یاد می‌کند و می‌افزاید که تا سیستم بانکی و یک اقتصاد کارآمد در افغانستان احیا نشود، مردم از حالت «بخورونمیر» رهایی نمی‌یابند.

او می‌افزاید: «برای رهایی از این وضعیت، وزارتخانه‌ها باید توانمند شوند، دختران بتوانند به مکتب بروند و زنان بتوانند در تمام جنبه‌های زندگی اجتماعی، سیاسی و اقتصادی و امور بشردوستانه به طور معنادار شرکت کنند.»

او می‌افزاید که سازمان ملل با پرداخت معاش بخش صحت و معارف، توانسته از سقوط این دو سکتور در افغانستان جلوگیری کند.

هماهنگ کننده امور بشردوستانه سازمان ملل می‌گوید که تصویر آینده به دلیل فقدان تلاش‌های هماهنگ «بسیار نامشخص» است. به گفته آقای الاکبروف در حال حاضر نزدیک به ۲۵ میلیون نفر در فقر زندگی می‌کنند.

او می‌گوید که به دلیل در تقلا بودن کسب و کار و تجارت‌های شخصی در افغانستان، ممکن امسال ۹۰۰ هزار شغل نیز از بازارهای کار افغانستان از بین برود.

در عین حال، بخشی از بار اطلاع رسانی مستقل به دوش خبرنگاران و رسانه‌های مانند افغانستان اینترنشنال در خارج از کشور افتاده است.

کمیته بین المللی محافظت از خبرنگاران می‌گوید که طالبان با ارائه تصویر دستکاری شده از صلح، ثبات و امنیت در افغانستان، رسانه‌ها را سانسور می‌کنند، خبرنگاران را زندانی کرده، اطلاعات و آمار را در اختیار رسانه ها قرار نمی‌دهند.

شفیع کریمی، خبرنگار افغان، به این کمیته گفت که سخنگوی طالبان از ارائه اطلاعات و آمار در مورد شمار کودکانی که در زمستان سخت سال گذشته جان خود را از دست دادند، به او خودداری کرد.

برای رسانه‌های مستقل تهیه گزارش و خبر به دلیل سرکوب و محدویت ایجاد شده از سوی طالبان پر از چالش و مخاطره است؛ به ویژه برای رسانه‌هایی که در خارج از کشور تاسیس شده اند و با به چالش کشیدن روایت طالبان، به مردم کمک می‌کنند که اطلاعات واقعی، معتبر و بیطرفانه از افغانستان و جهان داشته باشند.

هارون نجفی زاده، مدیر شبکه افغانستان اینترنشنال، به کمیته محافظت از خبرنگاران گفت که منابع گسترده محلی به افغانستان اینترنشنال کمک می‌کند که زندگی مردم در زیر سایه حاکمیت طالبان را پوشش خبری گسترده بدهد.

او گفت: «ما احساس نمی‌کنیم رابطه خود را با افغانستان از دست داده ایم.»

طالبان برای کنترول اطلاعات، دفاتر محلی رسانه‌های بین المللی چون بی‌بی‌سی، صدای امریکا و دویچه وله را بستند. با این حال، نجفی‌زاده اعتقاد دارد که طالبان نمی‌توانند در عصر دیجیتال رابطه رسانه‌هایی چون افغانستان اینترنشنال را با مخاطبان افغان در داخل قطع کنند.

این زنان معترض می‌گویند که کارزار اعتراضی‌شان در برابر طالبان در سراسر افغانستان ادامه دارد.

پس از اعمال محدودیت بر زنان به‌ویژه در زمینه کار و آموزش، شماری از زنان به‌خصوص در کابل بارها به جاده‌ها برآمدند و اعتراض کردند.

اما طالبان این اعتراض‌ها را سرکوب و شماری از زنان معترض را بازداشت و لت و کوب کردند.

اکنون این زنان به‎‌دلیل ترس از طالبان حرکت‌های اعتراضی‌شان را در مکان‌های سر بسته انجام دهند.

با وجود اعتراض‌های زنان اما طالبان تاکنون به این اعتراض‌ها توجه نکرده‌اند.

به تازگی کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل گفته اند اگر جهان اقدام سخت گیرانه‌ای برای حفاظت از شهروندان افغانستان در برابر نقض حقوق بشر روی دست نگیرد، آینده افغانستان تاریک خواهد بود.